Ummæli Önnu Kolbrúnar um Freyju ekki brot á siðareglum

Siðanefnd Alþingis ákvað að Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins fengi að „njóta vafans“ og komst að þeirri niðurstöðu að ummæli hennar um Freyju Haraldsdóttur væru ekki brot á siðareglum.

Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins.
Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins.
Auglýsing

Siða­nefnd Alþingis komst að þeirri nið­ur­stöðu að ummæli Önnu Kol­brúnar Árna­dótt­ur, þing­manns Mið­flokks­ins, um Freyju Har­alds­dótt­ur, fyrr­ver­andi vara­þing­mann Bjartar fram­tíðar og þekktri bar­átt­u­­kona fyrir auknum mann­rétt­indum fatl­aðra, hafi ekki brotið gegn siða­reglum Alþing­is. Nið­ur­staða ­nefnd­ar­inn­ar er að ummæli af þessum togi geti skaðað ímynd Alþingis en að erfitt væri að slá því föst­u. 

„Aug­ljós­lega eins ­fötl­un­ar­teng­t og það getur orðið

Á upp­tökum af sam­tali þing­manna Mið­flokks­ins á barnum Klaustur þann 20.nóv­em­ber 2018 má heyra þá gera grín að Freyju, sem þjá­ist af sjald­­­gæfum beina­­­sjúk­­­dómi. Anna Kol­brún, kall­aði hana „Freyju eyju“ og „Eyju“ og Sig­­mundur Davíð Gunn­laugs­­son, for­­maður Mið­­flokks­ins og fyrr­ver­andi for­­sæt­is­ráð­herra, gerði grín af því að tveir hinna mann­anna við borðið hefðu sér­­stakan áhuga á Freyju og nafn­­greindri þing­­konu Sam­­fylk­ing­­ar­inn­­ar. Ein­hver úr hópnum hermdi í kjöl­farið eftir sel.

Í kjöl­farið gagn­rýndi Freyja ummæli þing­mann­anna harð­lega og sagði meðal ann­ars að um kerf­is­bundið hatur vald­hafa væri að ræða. „Að líkja mér við dýr og upp­­­nefna mig (og vegg) Freyju Eyju í kjöl­far aðgeng­is­breyt­inga er aug­­ljós­­lega eins ­fötl­un­ar­teng­t og það getur orð­ið. Að taka mig fyrir með þessum hætti vegna þess að póli­­tískar skoð­­anir mín­­ar, sem byggja á fem­inískum ­gild­um, hug­­mynda­fræði mann­rétt­inda og upp­­ræt­ing­u a­bleis­ma, fara í taug­­arnar á sumum körlum, ER ­fötl­un­ar­fyr­ir­litn­ing og kven­­fyr­ir­litn­ing. Það er líka hlut­­gerv­ing. Ég er ekki bara eins og dýr heldur líka dauður vegg­­ur. Það er til þús­und og ein leið til þess að tjá skoð­ana­á­­grein­ing önnur en að hæð­­ast að lík­­ama og útliti kvenna,“ skrif­aði Freyja í aðsendri grein í Kjarn­anum í des­em­ber síð­ast­liðn­um.

Auglýsing

Segja ummælin ekki gefa til kynna að hún ætl­aði sér að tala niður til fatl­aðs fólks

Í áliti siða­nefndar segir að und­an­farin ár hafi verið unnið að því að koma í veg fyrir hvers kyns mis­munun á grund­velli fötl­unar og tryggja fötl­uðu fólki rétt­ar­vernd gegn mis­munun á öllum sviðum og efla og vinna að virð­ingu fyrir eðl­is­lægri mann­legri reisn þeirra. 

„Al­þing­is­menn bera sem áður segir sér­stakar skyld­ur. Þeir eru opin­berar per­sónur og geta haft mikil áhrif á sam­fé­lag­ið. Þeir verða að ganga á undan með góðu for­dæmi. Eins og fram kemur í afmörkun for­sætis­nefndar geta siða­reglur haft áhrif á það hvernig umfjöllun um póli­tíska sam­herja og and­stæð­inga er komið á fram­færi og þannig sett þing­mönnum skorð­ur. Á það t.a.m. við um ummæli sem vísa t.d. til kyn­ferð­is, útlits eða fötl­unar þess sem um er rætt,“ segir í álit­inu.

Enn fremur segir í álit­inu að þeg­ar um­mæli þing­mann­anna séu virt í heild þá virð­ist Anna Kol­brún að mestu leyti hafa staðið utan þeirra sam­ræðna sem fram fóru. Jafn­framt segir að ummæli hennar gefi ekki til kynna að hún hafi ætlað sér að tala niður til fatl­aðs fólks almennt. Hún grípi hins vegar inn í um­ræð­un­ar ­með upp­nefni á til­teknum stjórn­mála­mann­i. 

Upp­nefnið ekki rétt­látt með sögu­legum skýr­ingum

Í bréfi til for­sætis­nefndar sem dag­sett er þann 3. maí 2019 hafnar Anna Kol­brún því alfarið að það sé brot á siða­reglum að taka sér í munn orðin „Freyja eyja“. Hún segir að upp­nefni séu oft við­höfð um ­stjórn­mál og í um­ræddu til­viki hafi upp­nefnið ekki falið í sér ill­mælgi eins og ætti að vera ljóst ef leit­ast væri við að kynna sér heild­ar­mynd­ina. 

Siða­nefndin tekur undir með Önnu Kol­brúnu og segir að rétt sé að ­upp­nefni hafa oft verið við­höfð um stjórn­mála­menn, auk þess sem þau hafa löngum við­geng­ist í íslensku sam­fé­lag­i. „Eru þau af ýmsum toga, við­ur­nefni kann að ríma við nafn eða vísa til til­tek­inna ein­kenna við­kom­andi, eins og þau dæmi sem fram koma í athuga­semdum fjög­urra þing­manna til siða­nefndar lýsa. Þau kunna að vera góð­lát­leg og í þeim kann að fel­ast ein­hver broddur án þess að litið verði á þau sem ill­mælgi“ segir í álit­inu.

Aftur á móti tel­ur ­siða­nefnd að upp­nefnið um Freyju verði ekki rétt­látt með slíkum skýr­ing­um. „Það virð­ist eiga sér aðrar rætur og vísa til lík­am­legs ástands Freyju Har­alds­dóttur vegna sjúk­dóms henn­ar,“ segir í álit­inu.

Siða­nefndin telur því að ummæli Önnur Kol­brúnar kunni að þessu leyti að falla undir þær skorður sem for­sætis­nefnd nefnir í afmörkun sinni, að siða­reglur setji alþing­is­mönnum í umfjöllun þeirra um póli­tíska sam­herja og and­stæð­inga. ­Nefnd­in telur því að ummæli af þessum ­toga geti skaðað ímynd Alþingis en að erfitt sé að slá því föst­u. 

Nefndin ákveður því að láta Önnu Kol­brúnu njóta vafans og nið­ur­staða ­nefnd­ar­inn­ar er að ummæli hennar fari ekki gegn siða­reglum Alþing­is. „Í ljósi afmörk­unar for­sætis­nefndar og hversu tak­mark­aðar upp­lýs­ingar liggja til grund­vallar þessum ummælum telur siða­nefnd rétt að Anna Kol­brún Árna­dóttir njóti vafans að þessu leyti. Í ljósi fram­an­greinds er það nið­ur­staða siða­nefndar að ummæli Önnu Kol­brúnar Árna­dóttur frá 20. nóv­em­ber 2018 fari ekki gegn c- og d-lið 1. mgr. 5. gr. og 7. og 8. gr. siða­reglna alþing­is­manna, eins og þau eru afmörk­uð.“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Meira úr sama flokkiInnlent