Ummæli Önnu Kolbrúnar um Freyju ekki brot á siðareglum

Siðanefnd Alþingis ákvað að Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins fengi að „njóta vafans“ og komst að þeirri niðurstöðu að ummæli hennar um Freyju Haraldsdóttur væru ekki brot á siðareglum.

Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins.
Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins.
Auglýsing

Siðanefnd Alþingis komst að þeirri niðurstöðu að ummæli Önnu Kolbrúnar Árnadóttur, þingmanns Miðflokksins, um Freyju Haraldsdóttur, fyrrverandi varaþingmann Bjartar framtíðar og þekktri bar­áttu­kona fyrir auknum mann­rétt­indum fatl­aðra, hafi ekki brotið gegn siðareglum Alþingis. Niðurstaða nefndarinnar er að ummæli af þessum togi geti skaðað ímynd Alþingis en að erfitt væri að slá því föstu. 

„Augljóslega eins fötlunartengt og það getur orðið

Á upptökum af samtali þingmanna Miðflokksins á barnum Klaustur þann 20.nóvember 2018 má heyra þá gera grín að Freyju, sem þjá­ist af sjald­­gæfum beina­­sjúk­­dómi. Anna Kol­brún, kall­aði hana „Freyju eyju“ og „Eyju“ og Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, for­maður Mið­flokks­ins og fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra, gerði grín af því að tveir hinna mann­anna við borðið hefðu sér­stakan áhuga á Freyju og nafn­greindri þing­konu Sam­fylk­ing­ar­inn­ar. Ein­hver úr hópnum hermdi í kjöl­farið eftir sel.

Í kjölfarið gagnrýndi Freyja ummæli þingmannanna harðlega og sagði meðal annars að um kerfisbundið hatur valdhafa væri að ræða. „Að líkja mér við dýr og upp­nefna mig (og vegg) Freyju Eyju í kjöl­far aðgeng­is­breyt­inga er aug­ljós­lega eins fötlunartengt og það getur orð­ið. Að taka mig fyrir með þessum hætti vegna þess að póli­tískar skoð­anir mín­ar, sem byggja á feminískum gild­um, hug­mynda­fræði mann­rétt­inda og upp­ræt­ingu ableisma, fara í taug­arnar á sumum körlum, ER fötlunarfyrirlitning og kven­fyr­ir­litn­ing. Það er líka hlut­gerv­ing. Ég er ekki bara eins og dýr heldur líka dauður vegg­ur. Það er til þús­und og ein leið til þess að tjá skoð­ana­á­grein­ing önnur en að hæð­ast að lík­ama og útliti kvenna,“ skrifaði Freyja í aðsendri grein í Kjarnanum í desember síðastliðnum.

Auglýsing

Segja ummælin ekki gefa til kynna að hún ætlaði sér að tala niður til fatlaðs fólks

Í áliti siðanefndar segir að undanfarin ár hafi verið unnið að því að koma í veg fyrir hvers kyns mismunun á grundvelli fötlunar og tryggja fötluðu fólki réttarvernd gegn mismunun á öllum sviðum og efla og vinna að virðingu fyrir eðlislægri mannlegri reisn þeirra. 

„Alþingismenn bera sem áður segir sérstakar skyldur. Þeir eru opinberar persónur og geta haft mikil áhrif á samfélagið. Þeir verða að ganga á undan með góðu fordæmi. Eins og fram kemur í afmörkun forsætisnefndar geta siðareglur haft áhrif á það hvernig umfjöllun um pólitíska samherja og andstæðinga er komið á framfæri og þannig sett þingmönnum skorður. Á það t.a.m. við um ummæli sem vísa t.d. til kynferðis, útlits eða fötlunar þess sem um er rætt,“ segir í álitinu.

Enn fremur segir í álitinu að þegar ummæli þingmannanna séu virt í heild þá virðist Anna Kolbrún að mestu leyti hafa staðið utan þeirra samræðna sem fram fóru. Jafnframt segir að ummæli hennar gefi ekki til kynna að hún hafi ætlað sér að tala niður til fatlaðs fólks almennt. Hún grípi hins vegar inn í umræðunar með uppnefni á tilteknum stjórnmálamanni. 

Uppnefnið ekki réttlátt með sögulegum skýringum

Í bréfi til forsætisnefndar sem dagsett er þann 3. maí 2019 hafnar Anna Kolbrún því alfarið að það sé brot á siðareglum að taka sér í munn orðin „Freyja eyja“. Hún segir að uppnefni séu oft viðhöfð um stjórnmál og í umræddu tilviki hafi uppnefnið ekki falið í sér illmælgi eins og ætti að vera ljóst ef leitast væri við að kynna sér heildarmyndina. 

Siðanefndin tekur undir með Önnu Kolbrúnu og segir að rétt sé að uppnefni hafa oft verið viðhöfð um stjórnmálamenn, auk þess sem þau hafa löngum viðgengist í íslensku samfélagi. „Eru þau af ýmsum toga, viðurnefni kann að ríma við nafn eða vísa til tiltekinna einkenna viðkomandi, eins og þau dæmi sem fram koma í athugasemdum fjögurra þingmanna til siðanefndar lýsa. Þau kunna að vera góðlátleg og í þeim kann að felast einhver broddur án þess að litið verði á þau sem illmælgi“ segir í álitinu.

Aftur á móti telur siðanefnd að uppnefnið um Freyju verði ekki réttlátt með slíkum skýringum. „Það virðist eiga sér aðrar rætur og vísa til líkamlegs ástands Freyju Haraldsdóttur vegna sjúkdóms hennar,“ segir í álitinu.

Siðanefndin telur því að ummæli Önnur Kolbrúnar kunni að þessu leyti að falla undir þær skorður sem forsætisnefnd nefnir í afmörkun sinni, að siðareglur setji alþingismönnum í umfjöllun þeirra um pólitíska samherja og andstæðinga. Nefndin telur því að ummæli af þessum toga geti skaðað ímynd Alþingis en að erfitt sé að slá því föstu. 

Nefndin ákveður því að láta Önnu Kolbrúnu njóta vafans og niðurstaða nefndarinnar er að ummæli hennar fari ekki gegn siðareglum Alþingis. „Í ljósi afmörkunar forsætisnefndar og hversu takmarkaðar upplýsingar liggja til grundvallar þessum ummælum telur siðanefnd rétt að Anna Kolbrún Árnadóttir njóti vafans að þessu leyti. Í ljósi framangreinds er það niðurstaða siðanefndar að ummæli Önnu Kolbrúnar Árnadóttur frá 20. nóvember 2018 fari ekki gegn c- og d-lið 1. mgr. 5. gr. og 7. og 8. gr. siðareglna alþingismanna, eins og þau eru afmörkuð.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Það liggur ekki fyrir hvort Ísland geti gert tvíhliða samning til að tengja krónu við evru
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur um það sé mögulegt fyrir Ísland að gera samkomulag við Seðlabanka Evrópu um að tengja krónuna við evru.
Kjarninn 23. september 2021
Sigríður Ólafsdóttir
Draumastarf og búseta – hvernig fer það saman?
Kjarninn 23. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd: Í aðdraganda kosninganna er blóðmeraiðnaðurinn svarti blettur búfjáreldis – Hluti II
Kjarninn 23. september 2021
Segist hafa reynt að komast að því hvað konan vildi í gegnum tengilið – „Við náðum aldrei að ræða við hana“
Fyrrverandi formaður KSÍ segir að sambandið hafi frétt af meintu kynferðisbroti landsliðsmanna í gegnum samfélagsmiðla. Formleg ábending hafi aldrei borist.
Kjarninn 23. september 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður Vinstri grænna.
Fleiri kjósendur Sjálfstæðisflokks vilja Katrínu sem forsætisráðherra en Bjarna
Alls segjast 45,2 prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins að þeir vilji fá formann Vinstri grænna til að leiða þá ríkisstjórn sem mynduð verður eftir kosningar.
Kjarninn 23. september 2021
Hugarvilla að Ísland sé miðja heimsins
Þau Baldur, Kristrún og Gylfi spjölluðu um Evrópustefnu stjórnvalda í hlaðvarpsþættinum Völundarhús utanríkismála.
Kjarninn 23. september 2021
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 4: Byggir Evrópustefna íslenskra stjórnvalda á áfallastjórnun?
Kjarninn 23. september 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Kosningarnar núna snúast um loftslagsmál
Kjarninn 23. september 2021
Meira úr sama flokkiInnlent