Ummæli Önnu Kolbrúnar um Freyju ekki brot á siðareglum

Siðanefnd Alþingis ákvað að Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins fengi að „njóta vafans“ og komst að þeirri niðurstöðu að ummæli hennar um Freyju Haraldsdóttur væru ekki brot á siðareglum.

Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins.
Anna Kolbrún Árnadóttir, þingmaður Miðflokksins.
Auglýsing

Siða­nefnd Alþingis komst að þeirri nið­ur­stöðu að ummæli Önnu Kol­brúnar Árna­dótt­ur, þing­manns Mið­flokks­ins, um Freyju Har­alds­dótt­ur, fyrr­ver­andi vara­þing­mann Bjartar fram­tíðar og þekktri bar­átt­u­­kona fyrir auknum mann­rétt­indum fatl­aðra, hafi ekki brotið gegn siða­reglum Alþing­is. Nið­ur­staða ­nefnd­ar­inn­ar er að ummæli af þessum togi geti skaðað ímynd Alþingis en að erfitt væri að slá því föst­u. 

„Aug­ljós­lega eins ­fötl­un­ar­teng­t og það getur orðið

Á upp­tökum af sam­tali þing­manna Mið­flokks­ins á barnum Klaustur þann 20.nóv­em­ber 2018 má heyra þá gera grín að Freyju, sem þjá­ist af sjald­­­gæfum beina­­­sjúk­­­dómi. Anna Kol­brún, kall­aði hana „Freyju eyju“ og „Eyju“ og Sig­­mundur Davíð Gunn­laugs­­son, for­­maður Mið­­flokks­ins og fyrr­ver­andi for­­sæt­is­ráð­herra, gerði grín af því að tveir hinna mann­anna við borðið hefðu sér­­stakan áhuga á Freyju og nafn­­greindri þing­­konu Sam­­fylk­ing­­ar­inn­­ar. Ein­hver úr hópnum hermdi í kjöl­farið eftir sel.

Í kjöl­farið gagn­rýndi Freyja ummæli þing­mann­anna harð­lega og sagði meðal ann­ars að um kerf­is­bundið hatur vald­hafa væri að ræða. „Að líkja mér við dýr og upp­­­nefna mig (og vegg) Freyju Eyju í kjöl­far aðgeng­is­breyt­inga er aug­­ljós­­lega eins ­fötl­un­ar­teng­t og það getur orð­ið. Að taka mig fyrir með þessum hætti vegna þess að póli­­tískar skoð­­anir mín­­ar, sem byggja á fem­inískum ­gild­um, hug­­mynda­fræði mann­rétt­inda og upp­­ræt­ing­u a­bleis­ma, fara í taug­­arnar á sumum körlum, ER ­fötl­un­ar­fyr­ir­litn­ing og kven­­fyr­ir­litn­ing. Það er líka hlut­­gerv­ing. Ég er ekki bara eins og dýr heldur líka dauður vegg­­ur. Það er til þús­und og ein leið til þess að tjá skoð­ana­á­­grein­ing önnur en að hæð­­ast að lík­­ama og útliti kvenna,“ skrif­aði Freyja í aðsendri grein í Kjarn­anum í des­em­ber síð­ast­liðn­um.

Auglýsing

Segja ummælin ekki gefa til kynna að hún ætl­aði sér að tala niður til fatl­aðs fólks

Í áliti siða­nefndar segir að und­an­farin ár hafi verið unnið að því að koma í veg fyrir hvers kyns mis­munun á grund­velli fötl­unar og tryggja fötl­uðu fólki rétt­ar­vernd gegn mis­munun á öllum sviðum og efla og vinna að virð­ingu fyrir eðl­is­lægri mann­legri reisn þeirra. 

„Al­þing­is­menn bera sem áður segir sér­stakar skyld­ur. Þeir eru opin­berar per­sónur og geta haft mikil áhrif á sam­fé­lag­ið. Þeir verða að ganga á undan með góðu for­dæmi. Eins og fram kemur í afmörkun for­sætis­nefndar geta siða­reglur haft áhrif á það hvernig umfjöllun um póli­tíska sam­herja og and­stæð­inga er komið á fram­færi og þannig sett þing­mönnum skorð­ur. Á það t.a.m. við um ummæli sem vísa t.d. til kyn­ferð­is, útlits eða fötl­unar þess sem um er rætt,“ segir í álit­inu.

Enn fremur segir í álit­inu að þeg­ar um­mæli þing­mann­anna séu virt í heild þá virð­ist Anna Kol­brún að mestu leyti hafa staðið utan þeirra sam­ræðna sem fram fóru. Jafn­framt segir að ummæli hennar gefi ekki til kynna að hún hafi ætlað sér að tala niður til fatl­aðs fólks almennt. Hún grípi hins vegar inn í um­ræð­un­ar ­með upp­nefni á til­teknum stjórn­mála­mann­i. 

Upp­nefnið ekki rétt­látt með sögu­legum skýr­ingum

Í bréfi til for­sætis­nefndar sem dag­sett er þann 3. maí 2019 hafnar Anna Kol­brún því alfarið að það sé brot á siða­reglum að taka sér í munn orðin „Freyja eyja“. Hún segir að upp­nefni séu oft við­höfð um ­stjórn­mál og í um­ræddu til­viki hafi upp­nefnið ekki falið í sér ill­mælgi eins og ætti að vera ljóst ef leit­ast væri við að kynna sér heild­ar­mynd­ina. 

Siða­nefndin tekur undir með Önnu Kol­brúnu og segir að rétt sé að ­upp­nefni hafa oft verið við­höfð um stjórn­mála­menn, auk þess sem þau hafa löngum við­geng­ist í íslensku sam­fé­lag­i. „Eru þau af ýmsum toga, við­ur­nefni kann að ríma við nafn eða vísa til til­tek­inna ein­kenna við­kom­andi, eins og þau dæmi sem fram koma í athuga­semdum fjög­urra þing­manna til siða­nefndar lýsa. Þau kunna að vera góð­lát­leg og í þeim kann að fel­ast ein­hver broddur án þess að litið verði á þau sem ill­mælgi“ segir í álit­inu.

Aftur á móti tel­ur ­siða­nefnd að upp­nefnið um Freyju verði ekki rétt­látt með slíkum skýr­ing­um. „Það virð­ist eiga sér aðrar rætur og vísa til lík­am­legs ástands Freyju Har­alds­dóttur vegna sjúk­dóms henn­ar,“ segir í álit­inu.

Siða­nefndin telur því að ummæli Önnur Kol­brúnar kunni að þessu leyti að falla undir þær skorður sem for­sætis­nefnd nefnir í afmörkun sinni, að siða­reglur setji alþing­is­mönnum í umfjöllun þeirra um póli­tíska sam­herja og and­stæð­inga. ­Nefnd­in telur því að ummæli af þessum ­toga geti skaðað ímynd Alþingis en að erfitt sé að slá því föst­u. 

Nefndin ákveður því að láta Önnu Kol­brúnu njóta vafans og nið­ur­staða ­nefnd­ar­inn­ar er að ummæli hennar fari ekki gegn siða­reglum Alþing­is. „Í ljósi afmörk­unar for­sætis­nefndar og hversu tak­mark­aðar upp­lýs­ingar liggja til grund­vallar þessum ummælum telur siða­nefnd rétt að Anna Kol­brún Árna­dóttir njóti vafans að þessu leyti. Í ljósi fram­an­greinds er það nið­ur­staða siða­nefndar að ummæli Önnu Kol­brúnar Árna­dóttur frá 20. nóv­em­ber 2018 fari ekki gegn c- og d-lið 1. mgr. 5. gr. og 7. og 8. gr. siða­reglna alþing­is­manna, eins og þau eru afmörk­uð.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hallgrímskirkja
„Við eigum sögu sem við þurfum heldur betur að læra af“
Sam­skipta­stjóri Bisk­ups­stofu segir að það sé skylda kirkj­unnar að læra af sögu hennar er varðar við­brögð við kyn­ferð­is­legri áreitni og ofbeldi. Ein formleg ásökun hefur borist á borð Biskupsstofu frá því Agnes M. Sigurðar­dóttir tók við embætti.
Kjarninn 22. október 2021
Kristinn Ágúst Friðfinnsson prestur hefur lagt róttæka tillögu fyrir kirkjuþing.
Fulltrúar almennings verði valdir handahófskennt til setu á kirkjuþingi
Prestur og sáttamiðlari hefur lagt fram róttæka tillögu til kirkjuþings þess efnis að fulltrúar almennra meðlima Þjóðkirkjunnar, sem eru í meirihluta á þinginu, verði valdir af handahófi. Hann segir biskupi Íslands þykja hugmynd sín skemmtileg.
Kjarninn 22. október 2021
Vinna hafin við að bregðast við ábendingum um aðgengi fatlaðra kjósenda
Yfirkjörstjórn í Reykjavík suður telur að aðbúnaður kjósenda með fötlun hafi í hvívetna verið í samræmi við lög, en ekki hafinn yfir gagnrýni. Yfirkjörstjórnin telur þó að fötluðum hafi ekki verið kerfisbundið mismunað, eins og einn kjósandi sagði í kæru.
Kjarninn 21. október 2021
Arnaldur Árnason
Eru aðgerðir á landamærum skynsamlegar?
Kjarninn 21. október 2021
Kostnaður umfram spár, en eiginfjárstaða betri en á horfðist
Mikið þarf til að tekju- og kostnaðaráætlanir Icelandair fyrir árið 2021 haldist, en rekstrarkostnaður félagsins var töluvert hærri en það gerði ráð fyrir í hlutafjárútboðinu sínu. Þó er lausafjárstaða flugfélagsins betri en búist var við.
Kjarninn 21. október 2021
Eyþór Arnalds, oddviti Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur.
Sjálfstæðismenn reyndu að fá Laugardals-smáhýsin færð út í Örfirisey
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins lögðu fram tillögu um það á borgarstjórnarfundi í vikunni að smáhýsi sem samþykkt hefur verið að setja niður á auðu svæði í Laugardal yrðu frekar sett upp í Örfirisey.
Kjarninn 21. október 2021
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður og annar tveggja þingmanna Miðflokksins.
Miðflokkurinn mælist með 3,2 prósent í fyrstu könnun eftir kosningar
Fylgi Framsóknarflokksins mælist yfir kjörfylgi í nýrri könnun frá MMR, sem er sú fyrsta frá kosningum. Píratar og Viðreisn bæta nokkuð við sig frá kosningum – og sömuleiðis Sósíalistaflokkur Íslands. Miðflokkurinn hins vegar mælist afar lítill.
Kjarninn 21. október 2021
Ósamræmi í frásögnum yfirkjörstjórnarmanna í Norðvesturkjördæmi
Yfirkjörstjórnarmenn í Norðvesturkjördæmi eru ekki sammála um hvort umræða hafi farið fram innan kjörstjórnar um þá ákvörðun að telja aftur atkvæðin í kjördæminu eftir hádegi sunnudaginn 26. september.
Kjarninn 21. október 2021
Meira úr sama flokkiInnlent