Guðni Th. býður sig fram að nýju í komandi forsetakosningum

Forseti Íslands, sem lýkur sínu fyrsta kjörtímabili síðar á þessu ári, mun sækjast eftir því að sitja áfram í embættinu í fjögur ár til viðbótar.

Eliiza Reid og Guðni Th. Jóhannesson.
Eliiza Reid og Guðni Th. Jóhannesson.
Auglýsing

Guðni Th. Jóhann­es­son ætlar að bjóða sig fram á ný til emb­ættis for­seta Íslands. Þetta til­kynnti hann í nýársávarpi sínu sem hann flutti í beinni útsend­ingu í dag. 

„Í þessum efnum er ákvörðun aldrei sjálf­sögð. Hana hlýtur maður að taka að vel athug­uðu máli, í ljósi feng­innar reynslu, í sam­ráði við sína nán­ustu. Þeg­ar ­fyrri for­setar stóðu í svip­uðum sporum í fyrsta sinn var til­kynn­ing um fram­boð ­gefin þegar nær dró fyr­ir­hug­uðum kjör­degi en flest er breyt­ingum háð í heim­i hér. Þeir, sem sinna þessu emb­ætti, móta það eftir eigin óskum og tíð­ar­anda, ­með hlið­sjón af venju og hefð, og innan þess ramma sem stjórn­skipun leyf­ir­. ­Stjórn­ar­skrár­nefnd situr nú að störf­um, eins og svo oft áður. Nefnd­ar­menn hafa hreyft þeirri hug­mynd að tak­marka hversu lengi hver megi vera á for­seta­stóli. Þá hafa þeir rætt aðrar breyt­ingar á ákvæðum stjórn­ar­skrár um völd og verk­svið ­þjóð­höfð­ingj­ans. Þessu ber að fagna,“ sagði Guðni í ávarpi sínu.

Guðni var kjör­inn for­seti sum­arið 2016 og tók við emb­ætt­inu í ágúst sama ár. Hann hefur mælst nær for­dæma­laust vin­sæll for­seti á sama tíma og van­traust til stjórn­mála hefur mælst mik­ið.

Í ávarp­inu sagði Guðni að þegar hann hafi verið að leggja drög að því hafi hann verið spurður hvað hann ótt­að­ist mest um fram­tíð Íslands. „Eft­ir ­stutta umhugsun kvaðst ég helst ótt­ast að ágrein­ingur og ill­deilur yfir­gnæfi ein­ingu um grunn­gildi okk­ar, og sömu­leiðis að almenn von­gleði og dugur vík­i smám saman fyrir svart­sýni og doða. Og hvað þarf til að svo fari ekki? Hver eru grunn­gild­in? Á hverju get­ur vonin byggt? Ekki á lygi og svör verða seint ein­hlít en sé okkur ókleift að ­sam­ein­ast um það sem hér fer á eftir er illt í efni: Við þurfum að verja og efla það sam­fé­lag sem veitir öllum jöfn tæki­færi til að sýna hvað í þeim býr en knýr ­fólk um leið til að leggja fram sinn sann­gjarna skerf í almanna­þágu. Eng­inn má sker­ast úr leik og allra síst með belli­brögð­um. Við þurfum sam­fé­lag þar sem þeir njóta aðstoðar sem á henni þurfa að halda, þar sem eng­inn í nauðum þarf að ­ganga með betlistaf. Við þurfum sam­fé­lag víð­sýni, umburð­ar­lyndis og rétt­læt­is, ­sam­fé­lag fjöl­breytni, frelsis og frið­ar.“

For­set­inn sem varð til í beinni útsend­ingu

Í nýársávarp­inu sínu á fyrsta degi árs­ins 2016 til­kynnti Ólafur Ragnar Gríms­son að hann yrði ekki í fram­boði í for­seta­kosn­ing­unum sem fram fóru sum­arið 2016.

Miklar bolla­legg­ingar hófust um hverjir myndu bjóða sig fram. Nöfn eins og Jón Gnarr, Katrín Jak­obs­dótt­ir, Andri Snær Magna­son og Össur Skarp­héð­ins­son voru hávær í umræð­unni.

Auglýsing
Í byrjun apríl 2016 breytt­ust hins vegar for­sendur for­seta­kosn­ing­anna algjör­lega þegar Panama­skjölin voru opin­beruð, fjöl­menn­ustu mót­mæli Íslands­sög­unnar leiddu til afsagnar Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, og sú rík­is­stjórn sem tók við lof­aði þing­kosn­ingum um haust­ið.

Öll þessi atburða­rás átti sér stað nán­ast í beinni útsend­ingu á RÚV. Þann 4. apr­íl, fyrir þremur árum síð­an, hafði staðið til að halda stuttan auka­frétta­tíma til að fara yfir þá sögu­lega atburði sem voru að eiga sér stað. Þann dag flakk­aði Sig­mundur Davíð um höf­uð­borg­ar­svæðið með tösku sem inni­hélt skjal með ósk um þing­rofs­heim­ild. Hann fór meðal ann­ars til fundar við Ólaf Ragnar og bar upp þá ósk, sem for­set­inn hafn­aði. Ólafur Ragnar hélt svo blaða­manna­fund í kjöl­farið þar sem hann útskýrði hvað hefði átt sér stað.

Í setti hjá RÚV var Guðni Th. Jóhann­es­son í hlut­verki sér­fræð­ings og hann ílengd­ist í gegnum mara­þonútsend­ing­una, leiddi þjóð­ina í gegnum fárán­leika atburð­ana sem voru að eiga sér stað og sló í gegn.

Í kjöl­farið fór áskor­unum að rigna yfir Guðna um að bjóða sig fram til for­seta.

Hættur við að hætta við

Ólafur Ragnar hafði hins vegar runnið á blóð­lykt­ina og ákvað að hætta við að hætta við að bjóða sig aftur fram 18. apr­íl. Hann taldi þjóð­ina þurfa á sér að halda „í þessu umróti óvissu og mót­mæla.“

Í fyrstu skoð­ana­könnun sem gerð var eftir þetta mæld­ist Ólafur Ragnar með 53 pró­sent stuðn­ing. En þrýst­ingur á Guðna um fram­boð hélt áfram. Í könnun sem birt var í byrjun maí var eng­inn mark­tækur munur á stuðn­ingi við hann og Ólaf Ragn­ar. 51 pró­sent sögð­ust vilja Guðna, sem hafði ekki til­kynnt um fram­boð, sem for­seta en tæp 49 pró­sent Ólaf Ragn­ar.

Ólafur Ragnar rataði svo í vand­ræði í byrjun maí þegar Kjarn­inn greindi frá beinum tengslum eig­in­konu hans, Dor­ritar Moussai­eff, við aflands­fé­lög. Ólafur hafði áður neitað því afdrátt­ar­laust á CNN að fjöl­skylda hans hefði nokkur tengsl við slík.

Þann 5. maí til­kynnti Guðni svo um fram­boð sitt.

Davíð mætir

Þremur dögum síðar æst­ust leikar enn frekar þegar Davíð Odds­son, fyrr­ver­andi borg­ar­stjóri, for­sæt­is­ráð­herra, utan­rík­is­ráð­herra, seðla­banka­stjóri og for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, og þáver­andi og núver­andi rit­stjóri Morg­un­blaðs­ins, ákvað að bjóða sig líka fram.

Dag­inn eftir það til­kynnti Ólafur Ragnar að hann væri hættur við að hætta við að hætta. Opin­bera skýr­ingin var að Guðni og Davíð væru nægi­lega fram­bæri­legir fram­bjóð­endur til að hann gæti stigið af svið­inu. Þeim væri treystandi.

Auglýsing
Ljóst varð strax að Guðni hafði kosn­inga­bar­átt­una í hendi sér. Hann mæld­ist strax með feiki­lega yfir­burði í könn­unum og með lang­mest fylgi þeirra níu sem enn voru í fram­boði eftir að fram­boðs­frestur rann út.

Hann þótti reka nokkuð lit­lausa og örugga kosn­inga­bar­áttu sem ein­kennd­ist af því að reyna að gera ekki mis­tök á meðan að Davíð lagð­ist í drullu­kast og reyndi eftir fremsta megni að draga Guðna, sem hann taldi sinn helsta and­stæð­ing, þangað niður til sín. Á víg­völl sem Davíð þekkir vel.

Á end­anum vann Guðni nokkuð öruggan sigur og varð við það sjötti for­seti Íslands. Hann fékk 39,1 pró­sent atkvæða. Davíð varð fjórði á eftir Guðna, Höllu Tóm­as­dóttur og Andra Snæ Magna­syni með 13,7 pró­sent atkvæða þrátt fyrir að hafa rekið dýr­ustu kosn­inga­bar­átt­una. Á end­anum kost­aði hvert atkvæði sem Davíð fékk hann 1.103 krón­ur.

„Minn sigur var varn­ar­sigur í ljósi þró­un­ar­inn­ar,“ sagði Guðni hóg­vær í útvarps­við­tali skömmu eftir kosn­ing­arn­ar.

Sam­stöðu­for­set­inn

Guðni Th. Jóhann­es­son tók svo form­lega við emb­ætti for­seta Íslands 1. ágúst 2016 við hátíð­lega athöfn í Alþing­is­hús­inu. Hann hóf ræðu sína á því að þakka fyrir traustið sem honum hafi verið sýnt með kjör­inu í emb­ættið og sagð­ist taka við því með auð­­mýkt í hjarta. „Ég mun og vil þiggja ráð og leið­­sögn frá ykkur öll­um, fólk­inu í land­in­u.“

Hann lauk ræðu sinni á því að segja að hann vildi að þjóðin stæði „saman um fjöl­breytni og frelsi, sam­hjálp og jafn­rétti, virð­ingu fyrir lögum og rétti. Stöndum saman um þessi grunn­­gildi góðs sam­félags, von­góð og full sjálfs­trausts. Megi sú verða gæfa okkar um alla framtíð.“

Nokkrum vikum síðar náð­ist mynd af honum fyrir utan Dom­in­os-pizza­stað þar sem hann var að sækja Mega­viku-til­boð fyrir fjöl­skyld­una. Hann flutti erindi á Hinsegin dögum fyrstur íslenskra for­seta. Hann hafn­aði launa­hækkun sem honum var skammtað í októ­ber 2016. Hann lét mynda sig með buff frá Alzheimer-­sam­tök­un­um. Hann sýndi æðru­leysi og þol­in­mæði við for­dæma­lausa erf­ið­leika við að mynda rík­is­stjórn eftir þing­kosn­ing­arnar 2016.

Og þetta voru ein­ungis fyrstu mán­uð­irnir í starfi.

Mikil ánægja sam­kvæmt könn­unum

Und­an­farin ár, áður en Guðni tók við emb­ætt­inu, höfðu á bil­inu 15-30 pró­­­sent lands­manna sagst vera óánægð með störf Ólafs Ragn­­­ars Gríms­­­sonar sem for­­­seta, en ánægjan með störf hans mæld­ist á bil­inu 45-64 pró­­­sent. Mest mæld­ist ánægjan með Ólaf Ragnar í febr­úar 2013, þegar nýbúið var að kveða upp dóm í Ices­a­ve-­mál­inu, og í síð­ustu mæl­ing­unni sem fram­kvæmd var áður en Ólafur Ragnar lét af emb­ætti sum­arið 2016.

Ánægja með störf Guðna er hins vegar miklu meiri. Í fyrstu könnun MMR um ánægju með for­set­ann sem fram­kvæmd var eftir að hann tók við sögð­ust 68,6 pró­sent vera ánægð með Guðna.

Þegar stuðn­ingur við Guðna var kann­aður í des­em­ber 2016 kom í ljós að 80 pró­sent aðspurðra voru ánægðir með störf hans. Þegar ein­ungis var skoðað þá sem tóku afstöðu þá var stuðn­ingur við hann 96 pró­sent.

Þannig hefur stuðn­ing­ur­inn verið nær sleitu­laust síð­an. Í mæl­ingu MMR, sem birt var 9. apríl síð­ast­lið­inn, sagð­ist 81,6 pró­sent þjóð­ar­innar vera ánægð með störf for­seta síns. um 93,5 pró­sent þeirra sem tóku afstöðu voru sáttir með hann.

Fréttin byggir að hluta til á frétta­skýr­ingu sem birt­ist í Kjarn­anum í apríl 2019.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Chanel Björk Sturludóttir, Elinóra Guðmundsdóttir og Elínborg Kolbeinsdóttir.
Markmiðið að auka skilning á veruleika kvenna af erlendum uppruna á Íslandi
Chanel Björk, Elinóra og Elínborg safna nú á Karolina Fund fyrir bókinni Hennar rödd: Sögur kvenna af erlendum uppruna á Íslandi.
Kjarninn 22. maí 2022
Kristín Ása Guðmundsdóttir
Illa fengin vatnsréttindi og ósvaraðar spurningar um Hvammsvirkjun í Þjórsá
Kjarninn 22. maí 2022
Einar kveðst þurfa að íhuga stöðuna sem upp er komin.
Einar ætlar að ræða við baklandið um eina möguleikann í stöðunni
Einar Þorsteinsson oddivit Framsóknarflokksins í Reykjavík segir aðeins einn meirihluta mögulegan í ljósi yfirlýsingar oddvita Viðreisnar um að ekki komi annað til greina en að virða bandalagið við Samfylkinguna og Pírata.
Kjarninn 22. maí 2022
Þórdís Lóa segir Viðreisn vilji láta á bandalagið reyna með því að hefja formlegar meirihlutaviræður með Framsóknarflokknum.
Vill hefja formlegar meirihlutaviðræður með Framsóknarflokknum
Oddviti Viðreisnar í Reykjavík segir flokkinn vera í bandalagi með Pírötum og Samfylkingu af heilum hug og vill láta á það reyna með því að hefja formlegar meirihlutaviðræður með Framsóknarflokknum.
Kjarninn 22. maí 2022
Silja Bára var gestur í Silfrinu á RÚV þar sem hún sagði óásættanlegt að senda eigi 300 flóttamenn frá Íslandi til Grikklands á næstu misserum.
Útlendingastefnan elti þá hörðustu í hinum Norðurlöndunum
Silja Bára Ómarsdóttir stjórnmálafræðingur og nýkjörinn formaður Rauða krossins á Íslandi segir óásættanlegt að flóttafólki sé mismunað eftir uppruna og að verið sé að taka upp á Íslandi útlendingastefnu sem elti hörðustu stefnur annarra Norðurlanda.
Kjarninn 22. maí 2022
Blikastaðalandið sem var í aðalhlutverki í ólögmætri einkavæðingu ríkisfyrirtækisins
Nýverið var tilkynnt um stórtæka uppbyggingu á jörðinni Blikastöðum, sem tilheyrir Mosfellsbæ. Þar á að byggja þúsundir íbúða og fjölga íbúum bæjarins um tugi prósenta. Þetta er ekki í fyrsta sinn sem áform hafa verið uppi um uppbyggingu þar.
Kjarninn 22. maí 2022
Liðsmenn úkraínsku þjóðlagarappsveitarinnar Kalush Orchestra, sem unnu Eurovision um síðasta helgi, voru mættir til úkraínsku borgarinnar Lviv þremur dögum eftir sigurinn.
Ógjörningur að hunsa pólitíkina í Eurovision
Sigur Úkraínu í Eurovision sýnir svart á hvítu að keppnin er pólitísk. Samstaðan sem Evrópuþjóðir sýndu með með orðum og gjörðum hefur þrýst á Samband evrópskra sjónvarpsstöðva að endurskoða reglur um pólitík í Eurovision.
Kjarninn 22. maí 2022
Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen forseti framkvæmdastjórnar ESB, Olaf Scholz kanslari Þýskalands, Mark Rutte forsætisráðherra Hollands og Alexander De Croo forsætisráðherra Belgíu hittust í Esbjerg.
Tíu þúsund risastórar vindmyllur
Á næstu árum og áratugum verða reistar 10 þúsund vindmyllur, til raforkuframleiðslu, í Norðursjónum. Samkomulag um þessa risaframkvæmd, sem fjórar þjóðir standa að, var undirritað í Danmörku sl. miðvikudag.
Kjarninn 22. maí 2022
Meira úr sama flokkiInnlent