Hökt í aðfangakeðjum hefur keðjuverkandi áhrif og veldur skorti á nauðsynjavörum

Nú eru það túrtappar, í síðasta mánuði var það þurrmjólk, í fyrra voru það raftæki og húsgögn. Bandarískir neytendur standa reglulega frammi fyrir skorti á ýmsum nauðsynjavörum og hafa gert frá því að hökta tók í aðfangakeðjum heimsins í faraldrinum.

Neytendur í Bandaríkjunum hafa ekki getað gengið að því vísu að fá allt á innkaupalistanum svo mánuðum skiptir.
Neytendur í Bandaríkjunum hafa ekki getað gengið að því vísu að fá allt á innkaupalistanum svo mánuðum skiptir.
Auglýsing

Mik­ill skortur er á túr­töppum í Banda­ríkj­unum um þessar mundir og berj­ast fram­leið­endur við að anna eft­ir­spurn­inni. Allt frá upp­hafi kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins hefa rask­anir í aðfanga­keðjum heims­ins haft það í för með sér að fólk skortir nauð­synja­vör­ur. Ekki bætir úr skák að verð­bólga hefur látið á sér kræla víða um heim og fólk hefur gripið til þess ráðs að hamstra, bæði til þess að kom­ast hjá því að fá ekki vör­una sem það þarf og til þess að reyna að verða á undan verð­bólg­unni, ef þannig mætti að orði kom­ast.

„Ég athug­aði í átta búð­um! Ég end­aði á því að panta á Amazon á upp­sprengdu verð­i,“ segir ein reynslu­saga af Reddit um leit konu að túr­töpp­um. Not­endur sam­fé­lags­miðla hafa deilt reynslu sinni af skort­inum und­an­farnar vikur en vanda­málið hefur verið við­var­andi í Banda­ríkj­unum í þónokkurn tíma, að því er fram kemur í umfjöllun New York Times.

Auglýsing

Túrtappar bæt­ast þar með á lista yfir vörur sem hörgull hefur verið á. Til að mynda var alvar­legur skortur á þurr­mjólkí Banda­ríkj­unum fyrr á þessu ári. Í upp­hafi kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins fór fólk að hamstra nauð­synja­vörur í stór­mörk­uð­um, bæði hér heima og vest­an­hafs. Þetta átti til dæmis við um kló­sett­pappír og bök­un­ar­vörur á borð við hveiti og ger svo tíma­bund­inn skortur varð á þessum vör­um.

Heita því að auka fram­boð

Fram­leið­endur túrtappa hafa nú heitið því að tækla þennan fram­boðs­skort í Banda­ríkj­un­um. Í frétt BBC er haft eftir full­trúa Edgewell Per­sonal Care, sem meðal ann­ars fram­leiðir o.b. túrtappa að fram­boð fyr­ir­tæk­is­ins hafi minnkað vegna mik­ils skorts á vinnu­afli í Banda­ríkj­unum og Kanada sem er til­kom­inn vegna kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins. Unnið sé allan sól­ar­hring­inn í verk­smiðjum fyr­ir­tæk­is­ins til þess að reyna að mæta eft­ir­spurn­inni. Þá er einnig bent á það í frétt­inni að aðföng til fram­leiðslu á hrein­læt­is­vörum hafi hækkað mikið í verði í kjöl­far inn­rásar Rússa í Úkra­ínu.

Vanda­málið er samt sem áður ekki nýtt af nál­inni. Líkt og áður segir er vanda­málið að stórum hluta tregða í gang­verki aðfanga­keðja heims­ins sem má að miklu leyti rekja til kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins. Atburða­rásin er rakin í stuttu máli í grein New York Times. Upp­sagnir fylgdu kóln­un­inni sem varð í hag­kerfum heims­ins vegna far­ald­urs­ins og þar af leið­andi minni umsvif og minni fram­leiðsla. Í kjöl­farið minnk­aði umfang frakt­flutn­inga á heims­vísu umtals­vert.

Eft­ir­spurn eftir hlífð­ar­bún­aði rauk aftur á móti upp úr öllu valdi en slíkar vörur eru að langstærstum hluta fram­leiddar í Kína. Verk­smiðjur þar í landi juku því fram­leiðslu sína á þessum vörum og þær voru fluttar út um allan heim. Þegar búið var að afferma hlífð­ar­bún­að­inn í höfnum víða um heim söfn­uð­ust gám­arnir vegna þess hve mikið útflutn­ingur hafði dreg­ist sam­an. Þetta olli miklum gáma­skorti í Kína enda var útflutn­ingur þaðan með mesta móti.

Hafa fyr­ir­vara á og kaupa meira af nauð­synjum

Einka­neysla breytt­ist líka tals­vert í far­aldr­in­um. Fólk varði minni pen­ingum í alls kyns neyslu vegna sam­komu­tak­mark­ana og miklu meiri tíma heima. Pen­ingum sem ann­ars hefði verið varið í ferða­lög, á veit­inga­húsum eða börum var nú eytt í alls kyns var­an­legar neyt­enda­vörur á borð við hús­gögn, raf­tæki og bús­á­höld. Hafnir Banda­ríkj­anna hrein­lega fyllt­ust af flutn­ingagámum og kostn­aður af skipa­flutn­ingum milli Kína og Banda­ríkj­anna tífald­að­ist á skömmum tíma.

Á sama tíma áttu banda­rísk fyr­ir­tæki í erf­ið­leikum með að ráða fólk til vinnu. Ein birt­ing­ar­mynd þess vanda­máls var skortur á vöru­bíl­stjórum til þess að flytja allar þessar vörur frá höfnum Banda­ríkj­anna inn í vöru­hús og versl­an­ir. Þrátt fyrir að atvinnu­rek­endur hafi hækkað laun áttu fyr­ir­tækin í stök­ustu vand­ræðum með ráðn­ing­ar. Mikið magn af inn­fluttum varn­ing sat því hrein­lega fastur í höfn­un­um.

Hefur keðju­verk­andi áhrif

Skortur á einni vöru leiddi svo til þess að ekki var hægt að full­vinna aðra vöru. Til dæmis varð skortur tölvukubbum til þess að hægja veru­lega á bíla­fram­leiðslu í Banda­ríkj­un­um. Kjarn­inn fjall­aði í vik­unni um áhrif þessa á afkomu bíla­fram­leið­enda sem ein­beittu sér að því að fram­leiða dýr­ari bíla fremur en ódýra.

Öll þessi vand­ræði í aðfanga­keðjum heims­ins hafa einnig haft áhrif á neyt­enda­hegð­un. Fluttar hafa verið fréttir af þessu hökti frá því í miðjum far­aldri og neyt­endur hafa sjálfir reynslu af því að fá ekki eitt­hvað út í búð sem þá vant­aði. Neyt­endur hafa því í auknum mæli tekið upp á því að panta meira magn af vörum en áður og með miklum fyr­ir­vara.

Sú breyt­ing hefur einnig aukið álag á fram­boðs­hlið neyslu­vara og er einn af lyk­il­þáttum í hækk­andi verð­bólgu, að því er fram kemur í umfjöllun New York Times, í það minnsta vest­an­hafs. Leitt er að því líkum að þetta ástand muni vara út árið 2022 hið minnsta.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur og formaður Sósíaldemókrataflokksins.
Kosið til þings í Danmörku 1. nóvember – Frederiksen vill mynda breiða ríkisstjórn
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur tilkynnti á blaðamannafundi í morgun að þingkosningar yrðu haldnar í landinu 1. nóvember, eða eftir tæpar fjórar vikur.
Kjarninn 5. október 2022
Heiðrún Jónsdóttir.
Heiðrún ráðin framkvæmdastjóri Samtaka fjármálafyrirtækja
Katrín Júlíusdóttir hætti skyndilega sem framkvæmdastjóri SFF um síðustu mánaðamót. Nú hefur nýr framkvæmdastjóri verið ráðinn og hún hefur þegar hafið störf.
Kjarninn 5. október 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 30. þáttur: „Hnattræni þróunariðnaðurinn er mjög yfirgrípandi hugtak yfir mjög fjölbreytilegan geira“
Kjarninn 5. október 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri er formaður peningastefnunefndar.
Stýrivextir hækka í níunda skiptið í röð – Nú upp í 5,75 prósent
Stýrivextir hafa verið hækkaðir upp í 5,75 prósent. Greiðslubyrði margra heimila mun fyrir vikið þyngjast. Ákvarðanir í atvinnulífi, á vinnumarkaði og í ríkisfjármálum munu skipta miklu um þróun vaxta á næstu misserum, að sögn peningastefnunefndar.
Kjarninn 5. október 2022
Bjarni Benediktsson, Katrín Jakobsdóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson, formenn ríkissjórnarflokkanna, sendu frá sér yfirlýsingu í apríl þar sem segir að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum ríkissin í Íslandsbanka að sinni. Sú yfirlýsing stendur enn.
Standa enn við að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum í Íslandsbanka
Fjármálaráðherra sagði mikilvægt að halda áfram að selja hlut ríkisins í Íslandsbanka við kynningu fjárlagafrumvarpsins. Í yfirlýsingu stjórnarflokkanna frá því í vor segir að ekki verði ráðist í sölu á frekari hlutum bankans að sinni. Hún gildir enn.
Kjarninn 5. október 2022
Eyþór Arnalds var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs hagnaðist um 388,4 milljónir vegna afskriftar á láni frá Samherja
Eigið fé félags Eyþórs Arnalds fór úr því að vera neikvætt um 305 milljónir í að vera jákvætt um 83,9 milljónir í fyrra. Félag í eigu Samherja afskrifaði seljendalán sem veitt var vegna kaupa í útgáfufélagi Morgunblaðsins.
Kjarninn 4. október 2022
Neyðarúrræði en ekki neyðarástand
Fjöldahjálparstöð fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd hefur verið opnuð í skrifstofuhúsnæði í Borgartúni þar sem Vegagerðin var áður til húsa. Hægt verður að taka á móti 150 manns að hámarki og miðað er við að fólk dvelji ekki lengur en þrjár nætur.
Kjarninn 4. október 2022
Örn Bárður Jónsson
Um skjálífi og skjána
Kjarninn 4. október 2022
Meira úr sama flokkiErlent