Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði

Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.

Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Auglýsing

Kyn lög­manna hefur þýð­ingu, óháð kyni dóm­ara, og kven­kyns lög­menn eru lík­legri til að vinna mál í hér­aðs­dómi en karl­kyns lög­menn. Aldur dóm­ara virð­ist jafn­framt hafa þýð­ingu fyrir úrslit mála þannig að dóm­ar­ar, 50 ára og eldri, eru lík­legri til að dæma varn­ar­að­ila í vil.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri þver­fræði­leg íslenskri rann­sókn á sviði félags­fræði og lög­fræði sem birt­ist í nýjasta tölu­blaði tíma­rits­ins Stjórn­málum og stjórn­sýslu.

Í rann­sókn­inni eru tengsl kyn­ferðis og ald­urs dóm­ara og lög­manna við úrslit dóms­mála í hér­aði könn­uð. Að rann­sókn­inni standa Val­gerður Sól­nes, dós­ent við laga­deild Háskóla Íslands, Guð­björg Linda Rafns­dótt­ir, pró­fessor við félags­fræð­i-, mann­fræði- og þjóð­fræði­deild Háskóla Íslands, Bene­dikt Boga­son, pró­fessor við laga­deild Háskóla Íslands og Kjartan Víf­ill Iver­sen, rann­sókna­maður við hjúkr­un­ar­fræði­deild Háskóla Íslands.

Í fyrsta sinn sem tengsl kyns og ald­urs dóm­ara og lög­manna í hér­aði við úrslit dóms­mála eru könnuð

Þetta er í fyrsta sinn sem rann­sakað er hér á landi með kerf­is­bundnum hætti hvort og þá hvaða tengsl séu á milli kyn­ferðis og ald­urs dóm­ara og mál­flytj­enda ann­ars vegar og nið­ur­staðna dóms­úr­lausna hins veg­ar. Rann­sóknin laut að því að greina upp­lýs­ingar um kyn­ferði og aldur dóm­ara og mál­flytj­enda í þeim dóms­úr­lausnum í einka­mál­um, sem kærðar hafa verið eða áfrýjað til Hæsta­réttar og Lands­rétt­ar, á tíu ára tíma­bili.

Auglýsing
Rannsakað var hvort tengsl væru á milli þess­ara þátta og úrslita dóms­mál­anna. Nið­ur­stöður hennar gefa til kynna að kyn lög­manna hafi þýð­ingu, óháð kyni dóm­ara, og að kven­kyns mál­flytj­endur til sóknar og varnar auki líkur á að mál falli umbjóð­endum þeirra í vil. Aldur dóm­ara virð­ist jafn­framt hafa þýð­ingu fyrir úrslit mála þannig að dóm­ar­ar, 50 ára og eldri, séu lík­legri til að dæma varn­ar­að­ila í vil, óháð öðrum þátt­um.

Enn hallar á konur í lög­mennsku

Rann­sak­aðar voru dóms­úr­lausnir í einka­málum sem kærðar hafa verið eða áfrýjað til Hæsta­réttar og Lands­rétt­ar, á tíu ára tíma­bili, frá 1. jan­úar 2019 til 31. des­em­ber 2019. Í ljósi þess að færri konur hafa gegnt störfum dóm­ara og lög­manna og að enn hallar á konur í lög­mennsku er mik­il­vægt að rann­saka tengsl kyn­ferðis og dóms­úr­lausna að mati rann­sak­enda.

Starfs­stétt lög­fræð­inga ein­skorð­að­ist nær ein­göngu við karla til að byrja með en undir lok 20. aldar og í byrjun 21. aldar hafa konur í auknum mæli sóst eftir menntun og störfum í starfs­stétt lög­fræð­inga. Í rann­sókn­inni er bent á að árið 2019 útskrif­uð­ust 127 nem­endur með meistara­gráðu í lög­fræði frá íslenskum háskól­um, þar af 76 konur og 51 karl. Konur voru þannig 60% braut­skráðra nem­enda með meist­ara­próf í lög­fræði það ár. Á hinn bóg­inn hefur konum ekki fjölgað jafn hratt meðal starf­andi lög­manna og full­trúa á lög­manns­stof­um.

Hvað varðar kyn dóm­ara voru 42 karlar og 23 konur dóm­arar árið 2019. Þar af voru í Hæsta­rétti sjö karlar og ein kona, í Lands­rétti átta karlar og sjö konur og hjá hér­aðs­dóm­stól­unum 27 karlar og 15 konur dóm­ar­ar. „Á þessu var gerð brag­ar­bót árið 2020 með skipun tveggja kvenna í dóm­ara­emb­ætti við Hæsta­rétt, en eftir það sátu í Hæsta­rétti þrjár konur og fjórir karl­ar,“ segir í grein rann­sak­enda.

Nið­ur­stöð­urnar kalla á frek­ari rann­sóknir

Í rann­sókn­inni var gerð grein­ing á þeim dóms­úr­lausnum í einka­málum sem kærðar hafa verið eða áfrýjað til Hæsta­réttar og Lands­réttar á tíu ára tíma­bili og gögnum safnað um kyn­ferði og aldur dóm­ara og mál­flytj­enda í þessum mál­um. Spurt var hvort tengsl væru á milli kyn­ferðis og ald­urs ann­ars vegar og úrslita dóms­mál­anna hins veg­ar.

Eins og fyrr segir gefa nið­ur­stöð­urnar til kynna að það að vera kven­kyns mál­flytj­andi til sóknar og varnar eykur líkur á að mál falli umbjóð­and­anum í vil. Aldur dóm­ara virð­ist jafn­framt hafa tengsl við úrslit mála í þá veru að dóm­arar sem eru 50 ára eða eldri virð­ast hafa til­hneig­ingu til að dæma frekar varn­ar­að­ila í vil en dóm­arar sem eru 49 eða yngri.

Rann­sak­endur segja nið­ur­stöð­urnar athygl­is­verðar og kalli á frek­ari rann­sóknir á því hvað veld­ur. „Þar sem mikið er fjallað stöðu íslenskra kvenna á kynja­bilskvarð­anum sem stjórn­völd hafa nýtt til að vekja jákvæða athygli á landi og þjóð, þrátt fyrir aug­ljósa van­kanta kvarð­ans, þá væri t.d. áhuga­vert að gera sam­an­burð­ar­rann­sókn á nið­ur­stöð­unum hér á landi og í þeim löndum þar sem heild­ar­skor kvenna á kynja­bilskvarð­anum er ekki eins gott,“ segir í grein rann­sak­enda.

Ekki ljóst hvað veldur því að kven­kyns lög­menn skili betri árangri

Þá hvetja rann­sak­endur til að þær spurn­ingar sem upp vakna við nið­ur­stöður rann­sókn­ar­innar verði rann­sak­aðar frek­ar. „Til dæmis svarar rann­sóknin því ekki af hverju kven­kyns mál­flytj­endur skili betri árangri fyrir dóm­stólum eða hvað það þýði að eldri dóm­arar séu lík­legri til að dæma varn­ar­að­ila í vil en þeir sem yngri eru,“ segir í grein rann­sak­enda.

Með rann­sókn­inni og nið­ur­stöðum hennar vona höf­undar að nið­ur­stöð­urnar gagn­ist umræð­unni um starf­semi dóm­stóla og jafn­rétti og hvetji til frek­ari rann­sókna á því sviði.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent