Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi

forsidumynd.jpg
Auglýsing

Fyrirsögnin á grein þessari á sannarlega við þá hugmynd þriggja ungra manna að efna til tónlistarhátíðar á opnu svæði sunnan við Hróarskeldu í Danmörku sumarið 1971. Gestirnir á þessari fyrstu hátíð voru um eða innan við 10 þúsund, en nú er hátíðin, sem haldin er árlega, sú stærsta í Norður – Evrópu, í fyrra voru gestirnir um 130 þúsund.

Tveir þessara ungu bjartsýnismanna voru menntaskólanemar í Hróarskeldu, sá þriðji, Karl Fischer, nokkrum árum eldri og umboðsmaður hljómsveita. Hann hafði stundum útvegað hljómsveitir til að spila á menntaskólaböllum og þekkti þá Jesper Switzher og Mogens Sandfær sem báðir voru í nemendaráði skólans.

Jesper sagði frá því í viðtali fyrir skömmu að Karl hefði hringt í sig og spurt hvort þeir ættu ekki að skipuleggja tveggja daga tónlistarátíð í Hróarskeldu það sumarið. „Ég var átján ára og bjó heima hjá mömmu og pabba og sagði Karli að ég ætlaði að spyrja Mogens sem var varaformaður nemendaráðsins. Mogens þótti hugmyndin sniðug, sagðist hafa séð Woodstock í hillingum, en hann var nýbúinn að sjá kvikmyndina um þá þekktu tónlistarhátíð.“

Þrír metrar milli tjalda og ekki trufla kirkjuklukkurnar


Þriðji menntskælingurinn bættist í hópinn og næsta skref var að fá leyfi bæjaryfirvalda í Hróarskeldu. Þeir Jesper og Mogens gengu á fund eins af embættismönnum bæjarins sem og slökkviliðsstjóra og óskuðu eftir leyfi til að halda tveggja daga hátíð, laugardag og sunnudag í lok ágúst. Embættismönnunum leist vel á hugmyndina en settu tvö skilyrði: Fjarlægð milli tjalda tónleikagesta skyldi vera minnst þrír metrar og ekki mátta leika tónlist fyrr en eftir klukkan tvö síðdegis á sunnudeginum. Síðarnefnda skilyrðið var til þess að trufla ekki hringingar í kirkjuklukkum bæjarins. Hinir tilvonandi tónleikahaldarar töldu auðvelt að uppfylla þessi skilyrði. Ekkert var rætt um salerni, veitingaaðstöðu og allt það sem nú þykir tilheyra samkomum af þessu tagi.

Auglýsing

Ætlunin var að hátíðin, sem þeir félagar kölluðu „Sound Festival“ færi fram á svæði við Hróarskeldufjörðinn, sem stundum hafði verið notað undir útiskemmtanir. Hjónum sem áttu þessa landspildu leist hins vegar miður vel á hugmyndina og þegar frúin sá þessa síðhærðu pilta sagði hún þvert nei. „Hver veit svo nema þetta séu hommar“ á hún að hafa sagt við bónda sinn.

[embed]http://issuu.com/kjarninn/docs/2014_07_03/22[/embed]

Bæjarstjórn bauð landbúnaðarsýningasvæði


Bæjarstjórnin í Hróarskeldu bauð þá svæði í útjaðri bæjarins, sem hafði nýlega verið skipulagt til landbúnaðarsýninga, bæjarstjórnin taldi þetta henta ágætlega. Tónleikahöldurunum leist ekki sérlega vel á staðinn en áttu engra kosta völ. Búið að prenta miðana sem seldir voru á spottprís til menntskælinga. „Til að tryggja aðsóknina“ sögðu þeir félagar síðar.

Hátíðin hófst klukkan tíu um morguninn laugardaginn 28. ágúst 1971 og fljótlega fór fólk að tínast á svæðið. Ekki voru allir tilbúnir að borga aðgangseyrinn heldur hoppuðu einfaldlega yfir girðinguna. Jesper Switzer hringdi heim og fékk bróður sinn (12 ára) til að koma með nokkra stráka með sér til að reyna að passa að fólk færi inn um hliðið, en það breytti engu.

Uppúr hádeginu fór að rigna. Rigningin sá til þess að nær ekkert heyrðist í tónlistarfólkinu enda hljóðkerfið ekki burðugt. Á sunnudeginum var veðrið aftur á móti gott en þá voru margir farnir heim. Meðal þeirra sem komu fram á þessari fyrstu hátíð voru hljómsveitin Gasolin (með Kim Larsen í broddi fylkingar), Sebastian og Povl Dissing.

Fjölskyldurnar urðu að borga tapbrúsann


Þótt um tíu þúsund manns hafi komið á hátíðina var aðeins lítill hluti þess hóps sem borgaði sig inn. Kostnaðurinn reyndist miklu meiri en þeir félagar höfðu reiknað með, ekki síst hreinsunarstarfið. Á endanum urðu fjölskyldur ungu bjartsýnismannanna að hlaupa undir bagga og borga tapið. Menntskælingarnir grunuðu umboðsmanninn um að hafa stungið peningum undan en aðhöfðust ekkert vegna þess. Þeir tóku hinsvegar strax ákvörðun um að endurtaka ekki leikinn.

Þrátt fyrir að menntskælingarnir (og umboðsmaðurinn) leggðu tónleikaárarnar í bát voru bæjaryfirvöld í Hróarskeldu sannfærð um að hátíð af þessu tagi ætti framtíð fyrir sér. Góðgerðasamtökin Hróarskeldusjóðurinn tóku þá að sér að annast tónleikahaldið og hefur gert það allar götur síðan.

Allt hefur breyst nema staðurinn og stuðið


Síðan menntskælingarnir bjartsýnu héldu fyrstu hátíðina hefur margt breyst, í raun allt nema staðurinn sem alltaf er sá sami og svo stuðið á mannskapnum. Í stað pallsins (sem strákarnir kölluðu senu) eru nú átta tónleikasvið. Þekktast er Orange, appelsínugula sviðið, sem jafnframt er merki hátíðarinnar, það var keypt frá Bretlandi árið 1978 en Rolling Stones notuðu það á tónleikaferðalagi tveimur árum fyrr. Þeir endurnýja nú kynnin því þeir eru helsta tromp hátíðarinnar í ár og spila auðvitað á því appelsínugula. Þar er pláss fyrir 60 þúsund áhorfendur en samtals rúmlega 100 þúsund við sviðin átta.

Gestafjöldinn hefur fjórtánfaldast frá fyrstu hátíðinni


Þótt aðsóknin að hátíðinni hafi sveiflast nokkuð milli ára hefur sveiflan nær alltaf verið upp á við. Árið 1995 fór fjöldinn í fyrsta sinn yfir 100 þúsund og í fyrra voru gestir um 130 þúsund talsins og hafa aldrei verið fleiri. Útlit er fyrir að enn fleiri sæki hátíðina að þessu sinni ef marka má aðsóknina fyrstu dagana. Þegar hleypt var inn á svæðið á sunnudaginn voru 55 þúsund manns mætt á svæðið og kepptust um að ná sér í sem best tjaldstæði. Hróarskelduhátíðin er sú stærsta af þessu tagi á Norðurlöndum og í Evrópu er það aðeins Glastonbury hátíðin í Englandi sem dregur að sér fleira fólk.

Þótt hátíðin sé þekkt um víða veröld eru heimamenn þó í meirihluta. Raunar hefur erlendum hátíðargestum fækkað allra síðustu ár. Engar öruggar tölur eru til um fjölda þeirra Íslendinga sem sækja hátíðina að jafnaði en talið að þeir hafi iðulega verið á bilinu tólf til fimmtán hundruð. Langflestir þeirra sem sækja hátíðina eru á aldrinum sautján til þrjátíu ára, Rolling Stones eru því langt yfir meðalaldri, sá yngsti 67 ára, sá elsti 73!

Eitthvað fyrir alla


Margir tónlistarspekúlantar telja ástæðuna fyrir vinsældum Hróarskelduhátíðarinnar vera þá að þar sé eitthvað fyrir alla. Í upphafi voru flestir sem fram komu danskir en það breyttist fljótt og æ síðan hafa listamennirnir komið víða að og í þeim hópi margt þekktasta tónlistarfólk samtímans. Listinn er langur en þar er meðal annars að finna Procol Harum, Bob Marley, U2, Mike Oldfield, Simpel Minds, Metallica, Eric Clapton, Sting, Bob Dylan, Nirvana, Leonard Cohen, Sigur Rós, David Bowie, Pet Shop Boys, Robbie Williams, Coldplay, Björk, Bruce Springsten, Kraftwerk og fleiri.

Á hátíðinni hafa til þessa dags verið haldnir 4.796 tónleikar og 3.844 hljómsveitir hafa stigið á svið. Sú hljómsveit sem oftast hefur troðið upp er Gnags, en þeir félagar hafa 12 sinnum spilað fyrir gesti hátíðarinnar.

Slysið


Þegar tónleikar hljómsveitarinnar Pearl Jam stóðu sem hæst á appelsínugula sviðinu 30. júní árið 2000 varð sá hörmulegi atburður að níu tónleikagestir tróðust undir og létust og 26 til viðbótar slösuðust alvarlega. Aldrei fannst nein einhlít skýring á því sem gerðist en svo virtist sem nokkrir hefðu dottið og dregið aðra með sér, en jörðin var blaut og hál. Við þetta þrýstist hluti áhorfenda nær sviðinu og ekki varð við neitt ráðið. Skipuleggjendur hátíðarinnar gerðu strax árið eftir margháttaðar ráðstafanir til að koma í veg fyrir slys af þessu tagi.

Hróarskelda 2014


Sé rýnt í lista með nöfnum tónlistarfólks þetta árið má sjá að úr mörgu er að velja. Hljómsveitalistinn inniheldur 170 nöfn og þótt Rolling Stones, Artic Monkeys, Damon Albarn, Stevie Wonder, Drake, Major Lazer, Outkast og Trentemöller fái stærsta letrið í auglýsingum segir það ekki alla söguna. Ein íslensk sveit, tríóið Samaris er á flytjendalistanum.

Á útiskemmtunum skiptir veðrið miklu máli og reyndir Hróarskeldugestir vita að ekki er á vísan að róa í þeim efnum. Danska veðurstofan spáir prýðilegu veðri út vikuna án þess þó að ábyrgjast neitt í þeim efnum. Hvernig sem veðrið verður má slá því föstu að allir snúi heim í hátíðarskapi þegar seinasti tónninn hefur verið sleginn þetta árið.

Umfjöllunin birtist fyrst í nýjustu útgáfu Kjarnans. Lestu hana hér.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira úr sama flokkiErlent
None