Þingmenn Sjálfstæðisflokks vilja fjögurra prósentustiga fylgisþröskuld á ríkisstyrki

Nokkrir þingmenn stærsta flokks landsins vilja að fyrirtæki og einstaklingar geti styrkt flokka um hærri fjárhæð en nú er heimilt, en enginn flokkur fær meira í styrki frá slíkum en Sjálfstæðisflokkurinn.

Diljá Mist Einarsdóttir er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Diljá Mist Einarsdóttir er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Auglýsing

Fimm þing­menn Sjálf­stæð­is­flokks­ins hafa lagt fram frum­varp sem felur í sér að fram­lög til stjórn­mála­flokka úr rík­is­sjóði verði lækkuð og sá atkvæða­þrösk­uldur sem flokkur þarf að klífa til að fá styrki verði hækk­aður úr 2,5 í fjögur pró­sent. Sú breyt­ing myndi ekki hafa áhrif á þá níu flokka sem fá styrki úr rík­is­sjóði í dag en sá eini þeirra sem náði ekki inn á þing í kosn­ing­unum í fyrra­haust var Sós­í­alista­flokkur Íslands, sem fékk 4,1 pró­sent atkvæða. 

Í frum­varpi er einni lagt til að hver flokkur sem fær að minnsta kosti einn mann kjör­inn á Alþingi, og á í dag rétt  á 12 milljón króna grunn­rekstr­ar­fram­lagi, fái héðan í frá sjö millj­ónir króna og að styrkir til að mæta útlögðum kostn­aði vegna kosn­inga­bar­áttu verði aflagð­ir. 

Þá vilja þing­menn­irnir fimm; Diljá Mist Ein­ars­dótt­ir, Berg­lind Ósk Guð­munds­dótt­ir, Guð­rún Haf­steins­dótt­ir, Vil­hjálmur Árna­son og Óli Björn Kára­son, að hámarks­greiðslur ein­stak­linga og lög­að­ila til stjórn­mála­flokka verði hækk­aðar úr 550 þús­und krónum í 1,3 millj­ónir króna. 

Flokkar í „ör­uggum faðmi hins opin­bera“

Í grein­ar­gerð sem fylgir frum­varp­inu segir að það sé ein­dregið mat flutn­ings­manna þess að sú þróun sem hafi orðið hér á landi vegna hárra fram­laga hins opin­bera til stjórn­mála­flokka dragi úr stjórn­mála­starfi flokka og tengslum þeirra við flokks­menn sína og við atvinnu­líf­ið, enda þurfa flokk­arnir sífellt minna á þeim að halda í öruggum faðmi hins opin­ber­a. 

Auglýsing
Grundvöllur þess að stjórn­mála­flokkar séu horn­steinn lýð­ræðis í land­inu sé sá að þar fari fram virk starf­semi og þjóð­mála­um­ræða, en rík­is­kost­unin hafi dregið úr hvata flokk­anna til að sinna því hlut­verki. „Það er öfug­þróun enda eru stjórn­mála­flokkar ein­ungis skipu­lögð lýð­ræð­is­leg sam­tök fólks­ins sem þá mynd­ar. Í fram­kvæmd hefur fjár­styrkur hins opin­bera því hamlað starf­semi og sjálf­stæði stjórn­mála­flokka sem gengur þvert á upp­haf­legt mark­mið með setn­ingu lag­anna. Þá hefur fjár­austur hins opin­bera til stjórn­mála­flokka síst dregið úr umfangs­mik­illi kosn­inga­bar­áttu, eins og von­ast var til með setn­ingu lag­anna og er miklum fjár­munum skatt­greið­enda varið í aug­lýs­inga­her­ferðir stjórn­mála­flokka.“

Píratar vilja fara í allt aðra átt

Þetta er ekki eina frum­varpið sem lagt hefur verið fram í upp­hafi þings sem snýst um að breyta fjár­mögnun stjórn­mála­flokka. 

Þing­­flokkur Pírata hefur lagt fram frum­varp sem felur í sér að lög­­að­ilar megi ekki styrkja stjórn­­­mála­­sam­tök eða stjórn­­­mála­­fólk með beinum hætti. Í núgild­andi lögum mega lög­­að­ilar gefa 550 þús­und krónur á ári til stjórn­­­mála­­sam­­taka og 400 þús­und krónur á ári til ein­stakra fram­­bjóð­enda.

Söm­u­­leiðis vill þing­­flokk­­ur­inn að allir afslættir lög­­að­ila af vörum og þjón­­ustu og veittir eru af mark­aðs­verði verði sér­­­greindir í reikn­ing­­um. „Lög­að­ilar sem inna af hendi ein­hvers konar fram­lög til stjórn­­­mála­­sam­­taka eða fram­­bjóð­enda, í formi afslátta eða hvers konar efn­is­­legra gæða, skulu sér­­­greina heild­­ar­fjár­­hæð slíkra fram­laga í árs­­reikn­ingum sínum og gera Rík­­is­end­­ur­­skoðun sér­­stak­­lega grein fyrir þeim afslætti. Telja skal saman fram­lög tengdra aðila. Afslættir mega ekki vera umfram það sem öðrum við­­skipta­vinum stendur almennt til boða.“

Auglýsing
Í grein­­ar­­gerð sem fylgir frum­varp­inu segir að núver­andi lög­­­gjöf stuðli að ójafn­­ræði borg­­ar­anna þegar komi að styrkjum til stjórn­­­mála­­sam­­taka. Til­­­gangur með hámarks­­fjár­­hæðum sé sá að eng­inn einn aðili geti í krafti fjár­­hags­­stöðu sinnar styrkt stjórn­­­mála­­sam­tök um það háar fjár­­hæðir að hætta skap­ist á spill­ingu. „Hætt er við að stjórn­­­mála­­sam­tök eða stjórn­­­mála­­fólk freist­ist til að gæta frekar hags­muna styrkt­­ar­að­ila umfram hags­muni almenn­ings þegar svo stendur á. Því er mik­il­vægt að borg­­ar­­arnir njóti jafn­­ræðis þegar kemur að styrk­veit­ing­­um.“

Þeir ein­stak­l­ingar sem eigi fyr­ir­tæki geti sem stendur ekki aðeins styrkt stjórn­­­mála­­sam­tök per­­són­u­­lega heldur einnig í krafti fyr­ir­tækja sinna. „Þetta fyr­ir­komu­lag er ólíð­andi í lýð­ræð­is­­sam­­fé­lagi og fer í raun þvert á mark­mið lag­anna um að tryggja gagn­­sæi, jafn­­ræði og að berj­­ast gegn spill­ingu. Því er lagt til í frum­varpi þessu að fella brott heim­ild lög­­að­ila til að styrkja stjórn­­­mála­­sam­tök og stjórn­­­mála­­fólk með beinum hætt­i.“

Í grein­­ar­­gerð­inni er einnig bent á að fyr­ir­tæki geti styrkt stjórn­­­mála­­sam­tök óbeint. „Það er ekki óal­­gengt að fyr­ir­tæki gefi jafn­­vel þjón­­ustu sína eða veiti meiri afslátt en gengur og ger­ist gagn­vart öðrum við­­skipta­vin­­um. Því er nauð­­syn­­legt að það sé greint frá því á gagn­­sæjan hátt til þess að aðrir við­­skipta­vinir geti notið sömu kjara.“

Verði frum­varpið sam­­þykkt myndi það bitna mest á Sjálf­­stæð­is­­flokkn­um, sem fékk alls 16,7 millj­­ónir króna í fjár­­fram­lög frá lög­­að­ilum á árinu 2020, sem er síð­­­asti birti árs­­reikn­ingum flokks­ins. Á meðal þeirra lög­­­að­ila sem greiddu Sjálf­­­stæð­is­­­flokknum hámarks­­­­­styrk upp á 550 þús­und krónur á því ári voru sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­­­fyr­ir­tæki mest áber­and­i. 

Flokkar settir á fjár­­lög

Fram­lög til stjórn­­­­­mála­­­flokka úr rík­­­is­­­sjóði voru hækkuð veru­­­lega í byrjun síð­­­asta kjör­­­tíma­bils. Til­­­­­laga sex flokka sem sæti eiga á Alþingi um að hækka fram­lag rík­­­­­­­­is­ins til stjórn­­­­­­­­­­­­­­­mála­­­­­­­­flokka á árinu 2018 um 127 pró­­­­­­­­sent var sam­­­­­­­­þykkt í fjár­­­­­­­­lögum sem voru afgreidd áður en þingi var slitið í lok des­em­ber 2017. Fram­lög til stjórn­­­­­­­­­­­­­­­mála­­­­­­­­flokka á því ári áttu að vera 286 millj­­­­­­­­ónir króna en urðu 648 millj­­­­­­­­ónir króna. Fram­lögin hækk­­uðu síðan jafnt og þétt og voru 728,2 millj­­ónir króna síð­­­ustu þrjú ár. 

Til við­­­­bótar við þær greiðslur er kostn­aður vegna starfs­­­­manna þing­­­­flokka greiddur af Alþingi.

Í nýfram­lögðu fjár­­laga­frum­varpi kemur fram að það eigi að lækka fram­lag til stjórn­­­mála­­flokka úr rík­­is­­sjóði á árinu 2023, en nú eru þiggj­end­­urnir níu þar sem Sós­í­a­lista­­flokkur Íslands upp­­­fyllir einnig skil­yrði til að þiggja styrk­ina. 

Gunnar Smári Egilsson leiddi Sósíalista í öðru Reykjavíkurkjördæminu og kom fram í leiðtogaumræðum fyrir hönd flokksins. Mynd: Bára Huld Beck

Ekki er um stór­­kost­­lega breyt­ingu að ræða. Fram­lagið verður lækkað úr 728,2 í 692,2 millj­­ónir króna á ári, eða um 36 millj­­ónir króna.

Fjár­­hags­­staða flokka hefur kúvenst á fáum árum

Þorri tekna allra flokk­a sem eiga sæti á þingi á árinu 2020 voru fram­lög úr opin­berum sjóð­­­um. Í til­­­­­felli Flokks fólks­ins og Pírata komu 98 pró­­­sent tekna úr rík­­­is­­­sjóði eða frá Alþingi eða sveit­­ar­­fé­lög­um, í til­­­­­felli Mið­­­flokks­ins var hlut­­­fall tekna úr opin­berum sjóðum tæp­­­lega 94 pró­­­sent, hjá Vinstri grænum 92 pró­­­sent og rúm­­­lega 91 pró­­­sent tekna Við­reisnar komu úr opin­berum sjóð­­­um.

Fram­­­sókn­­­ar­­­flokk­­­ur­inn sótti 87 pró­­­sent tekna sinna á árinu 2020 í opin­bera sjóði, Sam­­­fylk­ingin 75 pró­­­sent og Sjálf­­­stæð­is­­­flokk­­­ur­inn 66 pró­­­sent. 

Þessi fram­lög hafa kúvent fjár­­hags­­stöðu flokk­anna átta. Eigið fé þeirra jókst sam­tals um 748,5 millj­­arða króna frá árs­lokum 2017 og til loka árs 2020. 

Bjarni vill draga úr opin­berum styrkjum

Aukin fram­lög úr rík­is­sjóði til stjórn­mála­flokka hafa verið gagn­rýnd víða á und­an­förnum árum. Þau komu aftur til umræðu í sumar eftir að Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins og fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, fór í tvö við­töl. Í öðru þeirra, við Dag­­mál á mbl.is, sagði Bjarni að hann teldi það fjöl­­flokka­­kerfi sem sé á Íslandi, þar sem átta flokkar eru á þingi og einn til við­­bótar hafi ekki verið langt frá því að ná inn, sé að stóru leyti sjálf­­sköpuð staða. Flokk­­arnir hafi ákveðið að stór­auka fram­lög úr rík­­is­­sjóði og setja þannig reglur að þeir flokkar sem fá ákveðið hlut­­falla atkvæða, 2,5 pró­­sent, fái líka mikið fjár­­­magn, jafn­­vel þótt þeir nái ekki inn á þing. 

Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra. Mynd: Bára Huld Beck

Á Sprengisandi á Bylgj­unni skömmu síðar sagði Bjarni að hann vildi draga úr opin­berum styrkjum til stjórn­­­mála­­flokka og að það veki „at­hygli hve ríf­­legur stuðn­­ingur er við stjórn­­­mála­­flokka sem engan full­­trúa fá kjör­inn á Alþingi í kosn­­ing­­um.“ 

Sagði Bjarna vilja ýkja völd Sjálf­stæð­is­flokks­ins

Gunnar Smári Egils­­son, for­­maður fram­­kvæmda­­stjórnar Sós­í­a­lista­­flokks Íslands, svar­aði þessu og sagði að hug­renn­ingar Bjarna um að úti­­loka smærri stjórn­­­mála­­flokka frá opin­berum styrkjum væru algjör­­lega á skjön við það sem ger­ist í okkar heims­hluta. Til­­­gang­­ur­inn væri að ýkja völd Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins umfram fylgi og draga úr áhrifum kjós­­enda ann­­arra flokka. 

Auk þess taldi Gunnar Smári að sög­u­­legar ástæður væru fyrir afstöðu Bjarna. „Sjálf­­stæð­is­­flokk­­ur­inn stóð fyrir stór­auknum styrkjum til stjórn­­­mála­­flokka snemma á öld­inni, þegar flokk­­ur­inn naut mik­ils fylgis og fékk lang mest af þessum styrkj­­um. Eftir Hrun minn­k­uðu styrkir til flokks­ins í takt við minna fylgi undir for­­mennsku Bjarna. Þetta lék fjár­­hag flokks­ins illa, segja má að hann hafi étið upp allt það eigið fé sem lá í Val­höll, höf­uð­­stöðvum flokks­ins sem verk­taka­­fyr­ir­tæki reistu til að launa greiða­­semi hans við stór verk­taka­­fyr­ir­tæki. Nú hefur flokk­­ur­inn hins vegar fengið leyfi til að byggja íbúðir á lóð­inni við Val­höll og mun lík­­­lega fá 1,5 millj­­arð króna að launum í það minnsta. Bjarni og flokk­­ur­inn eru því ekki jafn háðir bóta­greiðslum frá rík­­inu og áður. Hann treystir sér nú til að hefja umræðu um breytt kerf­i.“

Bjarni svar­aði í færslu á Face­book og sagði það rangt hjá Gunn­­ari Smára að hann „vilji Sós­í­a­lista­­flokk­inn feig­an“.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ráðast þyrfti í nauðsynlegar styrkingar vega vegna þungaflutninganna til og frá Mýrdalssandi.
Vikurnám á Mýrdalssandi myndi hafa „verulegan kostnað fyrir samfélagið“
Fullhlaðinn sex öxla vörubíll slítur burðarlagi á við 20-30 þúsund fólksbíla, bendir Umhverfisstofnun á varðandi áformaða vikurflutninga frá Mýrdalssandi til Þorlákshafnar. Ráðast þyrfti í mikla uppbyggingu vegakerfis vegna flutninganna.
Kjarninn 6. október 2022
Ólafur Þ. Harðarson prófessor emerítus í stjórnmálafræði.
„Íslendingar eiga langt í land“ með jöfnuð atkvæðavægis eftir búsetu
Frumvarp sem formaður Viðreisnar mælti fyrir á þingi í september myndi eyða misvægi atkvæða milli bæði flokka og kjördæma, eins og kostur er. Ólafur Þ. Harðarson telur að þingið ætti að samþykkja breytingarnar.
Kjarninn 6. október 2022
Fóru inn í tölvupósta Sólveigar Önnu og Viðars
Þá starfandi formaður Eflingar hafði aðgang að tölvupósthólfum fyrirrennara síns, Sólveigar Önnu Jónsdóttur, og fyrrverandi framkvæmdastjóra Eflingar, Viðars Þorsteinssonar, frá því í janúar á þessu ári og fram í apríl.
Kjarninn 6. október 2022
Hallarekstur SÁÁ stefnir í 450 milljónir
Færri innlagnir, færri meðferðir við ópíóðafíkn og sumarlokanir verður staðan hjá SÁÁ á næsta ári miðað við fyrirliggjandi fjárlagafrumvarp. Samtökin áætla að rekstrargrunnur samtakanna verði vanfjármagnaður um 450 milljónir króna á næsta ári.
Kjarninn 6. október 2022
Seðlabankinn hafnar því að aflétta leynd um ESÍ á grundvelli almannahagsmuna
Árið 2019 var ákvæði bætt við lög um Seðlabanka Íslands sem veitir bankanum heimild til að víkja frá þagnarskylduákvæði ef hagsmunir almennings af birtingu gagna vega þyngra en hagsmunir sem mæla með leynd.
Kjarninn 6. október 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Komdu í leirkerið 请君入瓮
Kjarninn 6. október 2022
Jón Björnsson, forstjóri Origo.
Eigið fé Origo margfaldast við söluna í Tempo fyrir 28 milljarða króna
Árið 2009 stofnuðu starfsmenn TM Software lítið hugbúnaðarfyrirtæki, sem nefnt var Tempo. Í dag er það metið á 85,4 milljarða króna og Origo var að selja hlut sinn í því á 28 milljarða króna. Við það fer eigið fé Origo úr níu milljörðum í 31 milljarða.
Kjarninn 6. október 2022
Kjartan Magnússon borgarfulltrúi bar tillöguna fram í borgarstjórn.
Borgarhverfi framtíðarinnar eða loftslagsskógur á Geldinganesi?
Tillögu sjálfstæðismanna í borgarstjórn Reykjavíkur um að skipuleggja Geldinganes undir íbúabyggð var hafnað á fundi borgarstjórnar á þriðjudag. Afar mismunandi sjónarmið komu fram um það hvernig skyldi nýta nesið til framtíðar.
Kjarninn 5. október 2022
Meira úr sama flokkiInnlent