Einu sinni tryllt­ist ég. Það var í fjórða bekk í grunn­skóla. Ég og besta vin­kona mín tryllt­umst sam­an. Ástæðan var góð og gild, að okkar mati. Sund­kenn­ar­inn hafði sagt okkur að þegja og stigið svo á putta vin­konu minnar á stíg­vél­unum sínum á meðan hann dangl­aði í haus­inn á mér með korki. Í það minnsta minnir mig að þannig hafi það gerst. Sú var í öllu falli sagan sem við espuðum hvor aðra upp í, bál­reiðar í sturt­unni og blind­aðar af sjampólöðr­andi bræði. Við klæddum okkur skjálf­andi, sam­ein­aðar sem aldrei fyrr í brjál­æð­inu og hétum hvor annarri því að standa saman allt þar til yfir lyk­i. Við skyldum ná fram bibl­íu­legum hefnd­um, sund­kennsla á Íslandi fengi sko að skrá­setja þennan atburð í sögu­bækur sínar og stíg­vélaði sad­ist­inn myndi ekki líta glaðan dag fram­ar. Nema hann auð­vitað bæð­ist afsök­unar og ját­aði auð­mjúkur syndir sín­ar. Við vorum trylltar en sann­gjarn­ar. 

Á heim­leið­inni tók þó að rjátl­ast af mér. Ekki vin­konu minni. Hennar rétt­læt­is­kennd hafði alltaf yfir­skyggt mína, eitt sinn beit hún til að mynda kött­inn sinn því að hann beit hana. Ég sam­sinnti gíf­ur­yrðum hennar með sem­ingi, hreint ekki eins inn­blásin og áður og satt að segja orðin spennt­ari fyrir kæfu­brauði og kakói en nem­enda­lýð­ræði og atlögu gegn sund­kennslu. Í sárum og rétt­mætum von­brigðum sínum snérist vin­konan gegn mér, ónytj­ungur gat ég ver­ið. Við sem höfðum ætlað að skrifa kvört­un­ar­bréf. Mér var alveg sama. Ég hafði brjálast of mikið og öll eft­ir­fylgni var þar með ónýt. Ég var komin með ógeð og lang­aði bara í kakó. 

Íslensk sam­fé­lags­um­ræða er trylltur fjórði­bekk­ingur með ámóta athygl­is­span. Und­an­farin miss­eri hafa verið und­ir­lögð af allskyns sketsum úr leik­húsi fárán­leik­ans. Við æðum um net­lendur sturluð í aug­unum og þeyt­umst stjórn­laust öfganna á milli, ofur­seld þeirri alltum­lykj­andi og lam­andi kröfu að okkur beri að finn­ast eitt og annað um allt, ann­ars verðum við dæmd óupp­lýst og skeyt­ing­ar­laus. Við hoppum hlýðin á hvern þann skoð­ana­vagn sem fram­hjá fer í flestum mál­um, jafn­vel án þess að þekkja hið minnsta til og erum svo óvart farin að stíla morð­hót­anir á mötu­neyti Fella­skóla eða brenna íslenska lands­liðs­bún­ing­inn án þess að muna almenni­lega ástæð­una. Tján­ing­ar­frelsi er mik­il­vægt og þöggun er afleit, en það að gjald­fella alla umræðu með æðis­gengnum ofstopa er álíka alvar­legt, svo ekki sé minnst á óþol­and­i. 

Auglýsing

Eins lýj­andi og leið­in­leg og slík upp­hlaup geta verið er það þó sjálft inn­ræti þeirra, hið óáreið­an­lega eðli æðis­kasta, sem er hvað alvar­leg­ast. Þeim vill síðan fylgja óhjá­kvæmi­legt ógeð, upp­gjöfin algjöra að storm­inum loknum þegar maður vill bara fá sér kakó. Oft grund­vall­ast nefni­lega slík æði á ein­lægri ósk okkar til að gera betur og laga það sem miður fer og því velja æðin sér í sam­ræmi við það gjarnan verð­ugan far­veg, hengja sig á mik­il­væg­ari mál­efni en pítsu­svindl og lands­liðs­bún­inga.

Á haust­mán­uðum fengum við æði fyrir flótta­mönn­um. Um stund opn­uðum við augun fyrir veru­leik­anum og allri hans vonsku, urluð­umst eitt augna­blik og æptum á inn­sog­inu hvert í kapp við annað allskyns kröfur og lof­orð. Inn­blásin af óskilj­an­legri mynd af drukkn­uðu barni á tyrk­neskri ströndu leyfðum við öllum vörnum að hrynja og brugð­umst við á þann eina hátt sem eðli­legt er, með örvænt­ingu og ofsareiði. Svo leið æðið hjá. Ekki svo að skilja að flótta­manna­vand­inn hafi gufað upp, langt í frá. Að með­al­tali drukkna tvö börn á dag í Mið­jarð­ar­haf­inu, á flótta undan átökum og eymd. Í fyrra­dag, á deg­inum sem mark­aði upp­haf stríðs­ins í Sýr­landi fyrir fimm árum, stóð UNICEF á Íslandi fyrir tákn­rænni athöfn við sjáv­ar­síð­una þar sem fjögur hund­ruð böngsum var raðað upp með­fram sjón­um, einum bangsa fyrir hvert drukknað barn frá því að umrædd mynd birt­ist í sept­em­ber. Fjögur hund­ruð börn síðan æðið hófst í haust. Æði fáir lögðu leið sína á athöfn­ina. Við viljum ekki hugsa um þetta. Við viljum bara kakó.

Þannig umhverf­ast æði yfir­leitt í and­hverfu sína. Við springum og getum ekki meir, bug­umst undan eigin van­mætti and­spænis ókleifri illsku og snú­umst í sjálfs­vörn. Þaðan bítum við svo grimm í bragði frá okkur og lýsum yfir algjörri upp­gjöf. Skrollum hratt fram­hjá myndum af drukkn­uðum börn­um, þótt okkur svelgist kannski ögn á kakó­inu. Eðli­lega. Við deyfum okkur og von­leysið tekur við. Við neitum að lifa okkur inn í aðstæður og finna til með fólki því það er ein­fald­lega of vont.

Við getum ekki leyst öll heims­ins ósköp. Engum dettur það til hug­ar. Það er hins vegar sturluð afstaða að gera ekk­ert vegna þess að við getum ekki gert allt. Því við getum gert alls­kon­ar. Við getum stutt hjálp­ar­stofn­an­ir, verið virkir þátt­tak­endur í mál­efna­legri umræðu, ýtt á stjórn­völd í mál­efnum flótta­manna, seigl­ast áfram í því að krefj­ast mann­rétt­inda og friðar í hví­vetna, alls­stað­ar, á öllum vett­vöng­um. Magn­aðar fram­farir og árangur næst á degi hverjum um heim allan vegna þess að ein­stak­lingar gera það sem þeir geta. Gróð­ur­setjum tré þó að veð­ur­frétt­irnar spái heimsendi. Gerum það sem við get­um. Skálum síðan í kakó­inu í sæmi­legri sátt.

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Frá blaðamannafundinum í gær. Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar, er þriðji frá vinstri.
Sænska ríkisstjórnin í kröppum dansi
Ráðherrar innan sænsku ríkisstjórnarinnar hafa sætt harðri gagnrýni vegna aðgerðarleysi þrátt fyrir vitneskju um alvarleg brot á persónuverndarlögum.
25. júlí 2017
Chuck Schumer er leiðtogi demókrata á bandaríska þinginu.
Spáir því að flokkurinn snúist gegn Trump
Leiðtogi demókrata segist trúa því að þingmenn repúblikana muni ekki sitja hjá ef Trump náðar sjálfan sig eða fjölskyldu sína.
25. júlí 2017
Morðtíðni hefur aukist mikið í Mexíkó undanfarin misseri vegna innbyrðis átaka glæpagengja. Hér sjást íbúar smábæjar í landinu hylja andlit sín og undirbúa sig undir komu glæpagengis.
Þrjú morð á klukkustund: Eiturlyfjastríðið í Mexíkó verður blóðugra
Fleiri og smærri glæpagengi, aukin eftirspurn eftir ópíum og ríkisstjórabreytingar skýra meðal annars þriðjungs aukningu í fjölda morða í Mexíkó. Oddur Stefánsson fjallar um eiturlyfjastríðið.
24. júlí 2017
Alexis Tsipras, forsætisráðherra Grikklands, til hægri.
Grikkir gefa út skuldabréf að nýju
Grísk stjórnvöld tilkynntu að ríkisskuldabréf þeirra verði gefin út á morgun, í fyrsta skiptið í þrjú ár.
24. júlí 2017
Sérfræðingar eru áhyggjufullir yfir stöðu Bretlands
Bretland sé að verða „veiki maðurinn í Evrópu“
Efnahagshorfur hafa versnað í Bretlandi og Bandaríkjunum um leið og þær hafa batnað á Evrusvæðinu, samkvæmt nýrri skýrslu AGS.
24. júlí 2017
Svona lítur borðspilið út
Borðspil sem reynir á bragðlaukana
Nýtt borðspil úr smiðju Eggerts Ragnarssonar og konu hans Amanda Tyahur hefur litið dagsins ljós, en í því er keppt um þekkingu á mat og matarmenningu.
24. júlí 2017
Jared Kushner er einn helsti ráðgjafi Donalds Trump, forseta Bandaríkjanna. Kushner er giftur Ivönku Trump.
Segist ekki hafa verið í leynimakki með neinum
Tengdasonur og helsti ráðgjafi forseta Bandaríkjanna kemur fyrir þingnefnd bandaríska þingsins í dag.
24. júlí 2017
Björgvin Ingi Ólafsson
Er vit í að Ísland losni alveg við seðla og klink?
24. júlí 2017
Meira úr sama flokkiKjaftæði
None