Stór pabbi

Hrafn Jónsson

Guðni Th. Jóhann­es­son verður lík­lega 6. for­seti lýð­veld­is­ins. Hann er svo öruggur með kosn­ing­arnar að hann er nú þegar byrj­aður að ferja yfir­grips­mikið safn sitt af köfl­óttum stutt­erma­skyrt­um, Casi­o-­tölvu­úrum og ásmelltum háls­bindum til Bessa­staða. Svo þarf auð­vitað að finna út úr því hvar eigi að koma þessum óend­an­lega haf­sjó barna fyr­ir. Síð­asti naglinn í lík­kistu þess­ara kosn­inga var lík­lega rek­inn með mynd­band­inu þar sem Guðni reynir að troða sér í spari­skóna á meðan allur barna­skar­inn hleypur eins og hvirf­il­bylur í kringum hann. Það klingdi svo fast í eggja­stokkum íslensku þjóð­ar­innar að þeir vein­uðu eins og þokulúðr­ar.

Allar kosn­ingar öskra á það séu hetjur og það séu skúrk­ar. Við erum svo sjúk í þennan staðl­aða narra­tíf að þegar Davíð Odds­son til­kynnti fram­boð sitt var líkt og Loki sjálfur hefði komið siglandi á Nagl­fari til að rýða ragna sjöt rauðum dreyra. Mamma hringdi í mig skelf­ingu lost­in: „Hann er snú­inn aft­ur,“ eins og hún væri að til­kynna mér að Sauron sjálfur hefði holdi klæð­st. Ég reyndi að hugga hana og útskýra fyrir henni að aug­ljós­lega væri hann aldrei að fara að verða for­seti, en hún vildi ekki heyra það: „Við getum ekki tekið sénsinn“. Það er nefni­lega heil kyn­slóð sem er hel­sjúk af áfallastreituröskun eftir stjórn­ar­tíð Dav­íðs. Á upp­vaxt­ar­árum mínum gat ég ekki setið í gegnum heila mál­tíð án þess að ein­hver tal­aði um Davíð Odds­son og hans neólíberal­ísku myrkra­verk - og núna, meira en ára­tug síð­ar, þarf ég allt í einu að sitja undir þessu hel­víti aft­ur. 

„Hringið bjöll­un­um! Dav­íð! Davíð er að kom­a!“ hrópar hug­sjúkur múg­ur­inn.

En Davíð Odds­son er ekki vondi kall­inn í þess­ari frá­sögn. Hann er eng­inn Hans Gru­ber - hann er ekki einu sinni bróðir hans, Simon Gru­ber. Davíð Odds­son er bara gam­all box­ari sem hengdi hansk­ana upp fyrir mörgum árum og hefur ekki getað hætt að hugsa um hvort hann eigi ekki einn bar­daga eftir í sér. Og eins og með alla gamla meist­ara sem koma aftur þá endar þetta ekki með glæstum sigri og reið inn í sól­ar­lagið heldur nið­ur­lægj­andi rot­höggi og vægum heilaskaða.

Auglýsing

Það sem þessar póli­tísku risa­eðlur gerðu var að stela frá okkur kosn­inga­bar­átt­unni. Dav­íð, þrátt fyrir að hafa ekk­ert að segja, sogar til sín alla orku og athygli eins og svart­hol - ég finn hann styrkj­ast í hvert skipti sem ég skrifa nafnið hans. Hann er eins og draugur lið­inna jóla, vom­andi yfir, hvís­landi „þorska­stríð­ið“ með lostugri röddu í eyru okkar eins og þetta gamla tuð eigi að gefa okkur eitt­hvað sagn­fræði­legt hold­r­is.

Í þessar tíu mín­útur sem við héldum að Ólafur Ragnar væri hættur og Davíð var ekk­ert nema ryk­fallin minn­ing leit þessi kosn­inga­bar­átta út eins og hún gæti orðið smá sam­tal um þetta emb­ætti og hvað það stendur fyr­ir. Af hverju þurfum við for­seta? Mál­skots­réttur for­seta er frá­leitt fyr­ir­bæri; Ólafur eyði­lagði þetta að fullu með því að tala enda­laust um mik­il­vægi þess að ein­hver sterkur hafi staðið í brúnni til að glíma við sæskrímslið rík­is­stjórn­ina með vilja þjóð­ar­innar að vopni. Sauð­svartur pöp­ull­inn skreið til Bessa­staða með und­ir­skrifta­lista í titr­andi höndum sínum og alfað­ir­inn mis­kunn­aði sig yfir okk­ur. Auð­vitað á þjóðin ekki að þurfa að elta duttl­unga ein­stak­lings, heldur á stjórn­ar­skráin að færa þennan svo­kall­aða örygg­is­ventil í okkar eigin hend­ur.

Guðni seg­ist vera sam­þykkur þess­ari breyt­ingu á stjórn­ar­skránni - sem er gott og bless­að. Gott að höggva hend­urnar af áður en þær gera eitt­hvað heimsku­legt. En eftir stendur þá spurn­ing­in: til hvers? Til hvers er þetta? Hvað eru allir þessir jakka­fata­klæddu karlar að gera þarna? Af hverju erum við svona sjúk í að kjósa þá?

Fólk talar um tákn­mynd­ir, sam­ein­ing­ar­tákn og hefð­ir. Ef að for­seti er tákn­mynd, hvert er tákn emb­ætt­is­ins sjálfs annað en dýrkun á þessum sterka ein­stak­lingi? Übermensch sem bjargar okkur frá okkur sjálf­um. Auð­vitað þurfum við mið­aldra kall til að höggva á hnúta. Knapa til að ríða okkur eins og hesti. Pabba sem tekur okkur á lær sér, hossar og segir að allt verði í lagi: „Svona, svona, hvað sagð­irðu að Sig­urður Ingi ætl­aði að gera? Ætlar hann að virkja Gull­foss og breyta uppi­stöðu­lón­inu í drekk­ing­ar­hyl fyrir komm­ún­ista? Ekki gráta, pabbi skal bara synja þessum ljótu lög­um.“

„Þetta er fikt í þing­ræð­inu“ eins og and­legur verka­lýðs­leið­togi íslensku þjóð­ar­inn­ar, Kári Stef­áns­son, orð­aði það. Ef við viljum ekki að Sig­urður Ingi virki Gull­foss, drekki komm­ún­istum og geri upp­á­halds kind­ina sína hana Gull­brá að mennta­mála­ráð­herra verðum við bara að hætta að kjósa yfir okkur svona glat­aðar rík­is­stjórn­ir.

Sam­ein­ing­ar­tákn er samt versta hug­tak­ið. Það á að vera ein­hvers­konar töfrafor­múla sem ein­kennir frum­mynd hins full­komna for­seta. En hvað er það sem sam­einar okk­ar? Er það ást okkar á nátt­úr­unni? Af hverju kjósum við þá yfir okkur stór­iðju­stefnu aftur og aft­ur? Er það ást okkar á menn­ingu? Af hverju fjársveltum við hana þá og gerum lítið úr fram­lagi lista­manna til sam­fé­lags­ins? Er það náunga­kær­leik­ur­inn? Af hverju vex ein­angr­un­ar­sinnuð þjóð­ern­is­hyggja þá með hverjum deg­in­um? Við erum bara eins sam­einuð og við erum. Lýð­ræði eru átök um þau gildi sem við viljum standa fyrir sem þjóð, og for­seti sem seg­ist standa með öllum gildum stendur í raun ekki fyrir neitt.

Kannski er þetta emb­ætti bara gamlar sagn­fræði­legar leifar aðskiln­að­ar­kvíða þjóðar vegna skyndi­legs brott­hvarfs dönsku krún­unn­ar. Eins og botn­lang­inn - lýð­ræð­is­leg tota sem gegnir hálf óljósum til­gangi og eng­inn mun sakna þegar hún verður óum­flýj­an­lega sjúk og þarf að vera skorin í burtu. Og minn­ingar um okkar ágætu for­seta verða þá best geymdar á söfnum eða í bókum sagna­rit­ara.

Kannski eru hug­myndir Dav­íðs Odds­sonar þá ekki svo galn­ar. Hann hefur talað fyrir því að for­set­inn eigi að hætta þessu útlanda­brölti og eyða stundum sínum á Bessa­stöð­um. Hann vill nefni­lega meina að Íslend­ingar séu alveg sjúkir í að heim­sækja Bessa­staði og það eigi þess vegna að gera þá að ein­hvers­konar byggða­safni þar sem hann er sjálfur lif­andi safn­grip­ur. Þar getur fólk svo komið og horft á hann, bent, tekið eins og eina sel­fie. Svo hættir fólk loks að mæta og enn situr Davíð þarna, launa­laus, að fúna og for­herð­ast með hverjum deg­inum sem líður eins og okkar eigin smá­borg­ara Howard Hug­hes.

Einu sam­skiptin sem þjóðin á við hann er þegar við skiljum eftir mat­ar­poka fullan af Mela­búð­ar­kjúklingum fyrir utan dyrnar hjá honum og á móti rennir hann hand­skrif­uðu blaði undan hurð­inni, þar sem með illu móti er hægt að greina orð eins og „Al­þýðu­flokk­ur­inn“, „Ices­ave 1“ og „Pírat­ar“, sem við birtum svo í Mogg­anum fyrir hann. Svo verður auð­vitað lítil lúga sem Hannes Hólm­steinn getur kom­ist inn um á næt­urn­ar.

Ég vildi að ég gæti sann­fært mömmu um að Davíð verði aldrei for­seti. Þá gæti hún hætt að hugsa um að kjósa gegn honum og farið að hugsa um hvern hún vill sjá sem for­seta. Kannski Guðna - en kannski líka Höllu eða Andra Snæ eða, ef hún er mjög töff, Elísa­betu Jök­uls.

Það er svo mikil synd að sögu­þráður þess­arar kosn­inga­bar­átta hafi fyrst snú­ist í kring um að kjósa gegn Ólafi Ragn­ari og snú­ist núna um að kjósa gegn Davíð Odds­syni. Kannski viljum við sem þjóð vera með for­seta, það verður þá bara að hafa það. Ég vildi bara að þessi kosn­inga­bar­átta hefði fengið að snú­ast um eitt­hvað annað en per­sónu­leika­bresti þess­ara glöt­uðu karla.

Meira úr Kjarnanum