Gripið í píkur, skrifað um leg

Margrét Erla Maack

Ég get ekki sagt að þessi “grab them by the pus­sy”-um­mæli Don­ald Trump hafi komið mér í sér­stak­lega opna skjöldu. Ég var eig­in­lega meira sjokkeruð yfir að nota deit í hús­gagna­verslun til að reyna að sjarma ein­hvern með nauð­gara­stæl­um. En svona í alvör­unni, mað­ur­inn hefur tjáð sig á svo niðr­andi hátt um konur að fátt kemur á óvart. Ég hugs­aði að þetta væri nú bara alveg týpískt eitt­hvað sem maður langt í burtu myndi láta út úr sér, og að svona væri bara hugs­ana­gang­ur­inn í klikk­aða hluta Banda­ríkj­anna og það styrkt­ist svo þegar vinir og kunn­ingjar hans fóru að gera lítið úr þessu, sögðu að þetta væri nú bara týpískt stráka­hjal í bún­ings­klefa. Ein­hverjir íþrótta­menn tóku nú upp hansk­ann fyrir bún­ings­her­bergi og sögðu að ef vinir þínir ræddu svona saman á þeim vett­vangi þá væri þeir frekar nauð­gara­legar týp­ur.

Hvað er það við bún­ings­klefa sem lætur svona tal við­gangast, já eða frekar af hverju ættum við að segja AH OK GERЭIST ÞETTA Í BÚÚÚN­INGS­KLEFA? ÞÁ ER ÞETTA NÚ ALLT Í LAGI HA? Er það hversu ber­skjald­aðir þeir sem spjalla saman eru? Ég nenni ekki að skella skuld­inni á lítil typpi, það virð­ist vera svo stutt og ómál­efna­leg leið. Sumir létu það fara fyrst og fremst í taug­arnar á sér að giftur maður væri að tala svona og þess vegna mætti móðgast, að þetta hefði nú bara verið í lagi ef þetta væri ein­hleypur mað­ur. Ég held að það séu sams­konar týpur og taka „neitakk“ aldrei gilt nema því fylgi „ég er eign ann­ars karl­manns.“ Við fussum og sveium yfir yfir­gangi þessa manns, ómennsku hans, rudda­látum og dólgs­hætti og dæsum og segjum „Am­er­íka mar.“

Auglýsing

En það eru ekki bara valda­miklir menn úti í löndum sem grípa ófor­vandis í tuss­ur. Nei, í vik­unni birt­ist ótrú­leg grein um fóst­ur­eyð­ingar á Vísi.is, eftir Ívar Hall­dórs­son, útvarps­mann. Fyrsta gúgl leiddi í ljós að mað­ur­inn er asskoti dug­legur að senda inn grein­ar, ég mæli sér­stak­lega með aðsendri grein um gos­laust pepsi í bíó. Sem betur fer er hann ekki fastur penni þó ég hafi haldið það fyrst, en starfar þó hjá fjöl­miðla­veld­inu í Skafta­hlíð, sem útvarps­maður á Bylgj­unni. Hér er gaman að skjóta því að þegar ég vann í Skafta­hlíð­inni var ekki vel séð að ég væri að skrifa greinar hér á þessum vett­vangi, en þær voru nú nokkuð mein­lausar miðað við þessa frumuklasa­til­finn­inga­klám­s­grein. Í grein­inni voru til­tekin fjöl­mörg dæmi þess að fóst­ur­eyð­ingar væru ógeðs­legar og hér eru á eftir ætla ég að skoða nokkra stór­kost­lega punkta. Ég verð þó að setja þann fyr­ir­vara á að ég er „fóst­ur­eyð­inga­sinni“ svo við notum orð Ívars, jafn­vel gæti hann kallað mig „fastakúnna“ því að hann virð­ist halda að fyrir okkur fóst­ur­eyð­ing­ar­sinn­ana sé þetta létt­vægt mál – bara eitt­hvað sem maður skreppur í fyrir hádegi á þriðju­degi. Jú, ég veit vel að þetta er grín­fígúra, en hann finnur sig knú­inn til að skrifa, lesa yfir, kannski fékk hann jafn­rugl­aðan vin sinn til að lesa yfir líka, og ýta á send. 

„Að mínu mati hefur heil­brigð­is­kerfið staðið sig vel í að svæfa sam­visku kvenna sem telja sig ekki til­búnar til að taka á móti litlum lif­andi ein­stak­ling­um. Mikil áhersla er lögð á heilsu verð­andi móð­ur; bæði lík­am­lega og and­lega. Ef móð­irin er ekki reiðu­búin að eiga barnið (sem er auð­vitað hennar eign þótt ófætt sé) fær hún blessun heil­brigð­is­yf­ir­valda til að ýta á Ct­r­l+Alt+Del, og skor­ast þannig snyrti­lega undan því stór­kost­lega hlut­verki sem bíður henn­ar.“ 

Ég get svæft sam­visku hans með því að benda honum á að þetta er ekk­ert snyrti­legt, og að auki lík­am­lega og and­lega erfitt, og þá er ég ekki bara að tala um full­orð­ins­bl­eyj­una sem kona er með þegar hún vaknar eftir aðgerð. Móð­ur­hlut­verkið er ekki ein­göngu stór­kost­legt og það að konur séu fæddar með verk­færi til þess að verða mæður þýðir ekki að við allar getum sinnt því hlut­verki með sóma. Ívar virð­ist líka halda að fóst­ur­eyð­ing sé einka­mál konu, og komi mann­inum sem frjóvg­aði eggið ekk­ert við, að hann beri enga ábyrgð eða að fóst­ur­eyð­ing komi ekki við sál­ina á hon­um. Og auð­vitað er hann windows-­mað­ur. 

„Ég veit um eina konu sem lifði af fóst­ur­eyð­ingu eftir að hafa verið brennd í átján klukku­tíma í móð­ur­kvið­i.“

Brennd? HA? Í átján klukku­tíma? Ég skil ekk­ert. Ég veit um tvenns konar fóst­ur­eyð­ingar sem fram­kvæmdar eru hér á landi: Ann­ars vegar svo­kallað útskaf þar sem allt er tekið úr leg­inu, eða að fóst­ur­lát er fram­kvæmt með lyfja­gjöf. En guð minn góð­ur, ég væri líka á móti fóst­ur­eyð­ingum ef þær væru fram­kvæmdar með brennipenn­anum úr smíða­stof­unni í Aust­ur­bæj­ar­skóla, en þá vegna kvenn­anna sem gang­ast undir þær. Mögu­lega ruglar Ívar hér saman lög­legum og ólög­legum fóst­ur­eyð­ing­um. Þar sem fóst­ur­eyð­ingar eru ólög­legar deyja konur af völdum þeirra, og þá deyja tveir frumuklasar, fóstur og mann­eskjan með fóstrið í sér. 

„Í Dan­mörku brást lækni boga­listin í einni fóst­ur­eyð­ing­unni, og þegar hann stóð þarna í her­berg­in­u, auglit­i til auglits við lít­inn líf­elsk­andi ein­stak­ling, gat hann ekki fram­kvæmt fóst­ur­eyð­ing­una. Fóstrið er í dag auð­vitað fegið að hafa fengið að halda líf­i.“

Lífselsk­andi já. Jahá. Jájá. Einmitt. Eina sem vantar í þessa sögu er að fóstrið hafi sungið Þrek og tár þegar það átti að deyða það, já eða Ég er kom­inn heim. Fóstur á þessu stigi hafa ekki til­finn­ingar eða hugs­an­ir. Læknar sem fram­kvæma fóst­ur­eyð­ingar eru sér­hæfðir og eyða nokkrum fóstrum á dag, geri ég ráð fyr­ir, af hverju á þessi gæji að hafa þyrmt akkúrat þessu fóstri? Var þetta fóstrið sem fyllti mæl­inn eða var þetta fóstur extra kjút? Hvernig heldur Ívar að fóst­ur­eyð­ingar séu fram­kvæmd­ar? Eins og skurð­að­gerðir eða keis­ara­skurðir – legið opnað nei úbb þarna er fóstur sem starir á mig með hvolpa­augum best að loka aft­ur? Fóst­ur­eyð­ingar fara fram í gegnum leggöng. Ef fóstur er ekki deytt áður en það er fjar­lægt, t.d. með lyfja­gjöf, þá ætti það að taka það úr móð­ur­kviði á þessum stigi máls­ins að vera instant deyð­ing. Fóst­ur­eyð­ingar eru fram­kvæmdar innan tólf vikna, sextán vikna í und­an­tekn­ing­ar­til­fell­um, tutt­ugu og tveggja vikna ef um er að ræða fæð­ing­argalla eða að með­gangan valdi móð­ur­inni skaða. Augliti til auglit­is? Augn­lokin geta ekki einu sinni opn­ast á þessu stigi með­göngu. Fyrir utan það að þetta yrði algjör bylt­ing ef satt er: Að hægt sé að taka fóstur út úr legi á þessum tíma, að það lifi af, ver­andi á stærð við bar­bí­barn, og sé hægt að smella því aftur inn og plögga nafla­streng og allt? ÓTRÚ­LEGT. Fyrir utan það að ef fóstur getur lifað af utan móð­ur­kviðs eftir minna en þriggja mán­aða með­göngu, hvað erum við pína okkur í sex mán­uði til við­bót­ar? 

„Með fullri virð­ingu fyrir „óvart“ verð­andi mæðrum og þeim per­sónu­legu krísum sem þær standa oft frammi fyr­ir, leyfir sam­viska mín mér ekki að leggja blessun mína yfir fóst­ur­eyð­ing­ar; eyð­ingu á lif­andi fóstr­um.“

Með fullri virð­ingu, hann ber í alvöru enga virð­ingu fyrir frumuklös­unum sem hann kallar „óvart“ verð­andi mæð­ur. Hann heldur áfram og telur upp mik­il­menni sem heim­ur­inn hefði misst af ef þeim hefði verið eytt sem fóstr­um. Ég efast um að þessir menn hefðu orðið þeir meist­ara­snill­ingar sem honum finnst þeir vera hefðu þeir verið aldir upp gegn vilja móð­ur­inn­ar. Við getum líka snúið þessu við. Marie Curie eign­að­ist sitt fyrsta barn þegar hún var þrí­tug. Beyoncé var þrjá­tíu og eins. Ég held að þær hefðu fetað aðra braut hefðu þær orðið ófrískar á óheppi­legum tíma, já eða „óheppi­legan hátt.“ Hann nefnir líka kunn­ingja­konu sína sem eyddi stúlku­barn­i. Fóstur eru kyn­greind í sónar á 18.-22. viku. Og aft­ur: "Val­kvæð­ar" fóst­ur­eyð­ingar eru fram­kvæmdar á fyrstu tólf vikum með­göngu. Og hver er þessi útvarps­maður sem notar orða­lagið „að leggja blessun sína yfir fóst­ur­eyð­ing­ar?“ Munu fleiri útvarps­menn fylgja í kjöl­farið og leggja blessun sína (eða ekki) yfir hluti sem koma þeim ekki við? Ætli Ólafur Páll Gunn­ars­son sé til­bú­inn að leggja blessun sína yfir það að þegar ég fer á Bæj­ar­ins bestu þá panta ég mér ekki pulsu, heldur pulsu­brauð með steiktum og tómat? 

Ég geri mér fulla grein fyrir því að ummæli for­seta­fram­bjóð­anda og grín­týpu sem sendir inn svona greinar á miðil sem birtir allt, hafa mis­mikið vægi. Þetta sýnir okkur samt að fólk á ýmsum stigum sam­fé­lags­ins, og út um allt, á í engum vand­ræðum með að tjá sig um og eigna sér píkur og leg ann­ara. Mér finnst það óþægi­legt. Látið kyn­færin mín í friði strák­ar. 

Meira úr Kjarnanum