Látið íslensku pylsuna í friði!

Þegar ég var barn voru pylsur soðnar á heim­il­inu á föstu­dög­um. Það var mikil hátíð­ar­stund því þá fékk ég líka ískalt glas af Pepsi úr flösku sem var keypt á föstu­degi og dugði yfir helg­ina. Önnur flaska var ekki keypt fyrr en næsta föstu­dag en gos var ekki í boði á virkum dögum frekar en kara­mellu­kex eða ömmupizzur með Pizza Pronto.

Þetta voru ein­faldir tímar; þegar fólk hélt að öll fita væri fit­andi og lýð­heilsu­stofn­anir hvöttu fólk til að borða bara ógeðs­lega mikið af brauði. Fólk pældi minna í nær­ingu. Pylsa var bara pylsa. Matur til að borða á föstu­dögum og þegar pabbi nennti alls ekki að elda. 

Í dag er pylsan alveg jafn vin­sæl og hún var, ef ekki vin­sælli, en vel­gengni á óvini. Ráð­ist hefur verið á pyls­una úr ýmsum áttum und­an­far­ið, nú síð­ast í dramat­ískri grein á Stund­inni undir fyr­ir­sögn­inni: „Leynd­ar­dómar þjóð­ar­réttar Íslend­inga“. Þar kemur meðal ann­ars fram að kjötið væri grátt ef ekki væri fyrir lit­ar­efni og að hún sé búin til úr afurðum þriggja dýra­teg­unda, sem kemur reyndar einnig fram á umbúð­un­um.

Auglýsing

Nær­ing­ar­fræð­ingar hafa líka keppst við að spræna yfir skrúð­göngu pyls­unnar og Alþjóða­heil­brigð­is­stofn­unin (WHO) hefur lýst yfir að fólk geti alveg eins drepið sig ef það ætlar að háma í sig pylsur og aðrar unnar kjöt­vör­ur. Miðað við upp­lýs­ingar sem koma fram í umfjöllun Stund­ar­innar er ég hepp­inn að vera á lífi eftir pylsupartí for­tíð­ar­innar og ég verð að við­ur­kenna að ég átt­aði mig ekki á því að ég hafi verið svona áhættu­sækið barn. 

Allir sem hafa séð röð­ina fyrir utan Bæj­ar­ins bezt­u á venju­legum þriðju­degi vita að vin­sældir pyls­unnar eru lygi­leg­ar. Röðin lið­ast oft niður Póst­hús­stræti, nán­ast út á Aust­ur­stræti og inni­heldur oftar en ekki spennta ferða­menn sem eru enn þá með kís­il­inn úr Bláa lón­inu framan í sér, svo spenntir eru þeir að bragða á einni með öllu. Pylsan er fram­andi af því leyti að hún er böðuð í þremur teg­undum af sósu sem sam­ein­ast bæði steiktum og hráum lauk í ein­hvers konar fjöl­þjóð­legri orgíu sem hefur slegið í gegn um allan heim í krafti orð­spors. Á sama tíma erum við búin að vera með fólk í vinnu við að koma lamba­kjöti á erlenda mark­aði í ára­tugi en erum samt enn þá að borga með því.

Samt fær pylsan ekki þá virð­ingu sem hún á skil­ið. Í grein sem nær­ing­ar­fræð­ing­ur­inn Geir Gunnar Mark­ús­son birti í fyrra og fór víða dró hann börnin inn í aðför­ina að pyls­unni og sagði sorg­legt að sjá for­eldra fæða börnin sín á mat­máls­tímum á pylsu­vögnum bæj­ar­ins. Stundin er líka að hugsa um börnin og tekur fram í afhjúpun sinni að varað hafi verið við því að gefa börnum of mikið salt. Ég vil nota tæki­færið og vara for­eldra við að hafa hnakk­inn á hjólum barna sinna ekki of hátt stillt­an. Það getur verið alveg stór­hættu­leg­t. 

Í grein Stund­ar­innar er einnig gert mikið úr því að pylsur sé fram­leiddar úr alls­konar afgöngum sem falla til við slátrun á kind­um, svínum og naut­um. Á meðal þess notað er í fram­leiðsl­una sam­kvæmt grein­inni eru afklippur í lágum gæð­um, fitu­af­gang­ar, kjöt af höfði, fætur dýra, húð dýra, blóð, lifur og aðrir ætir afgangar slátr­un­ar­inn­ar. Þetta er auð­vitað tals­verður skellur fyrir okkur sem töldum að pylsur væru fram­leiddar úr svína­lund, nauta-ri­beye og kinda­fil­le en lífið heldur víst áfram.

En pælum aðeins í þessu. Mat­ar­sóun er risa­stórt vanda­mál — svo stórt að vef­ur­inn Mat­ar­só­un.is hefur verið settur í loftið gagn­gert til að fræða og miðla upp­lýs­ingum um hvernig megi minnka hana. Þriðj­ungur þess matar sem keyptur er inn á heim­ili fer í ruslið sam­kvæmt Mat­væla­stofnun Sam­ein­uðu þjóð­anna. Mat­væla­fram­leið­endur eru alls ekki sak­lausir en fram­leiðslan hefur í mörgum til­vikum slæm áhrif á umhverf­ið. 

Ef aðeins bestu bit­arnir af skepn­unum væru nýttir værum við eflaust í enn verri málum í dag. Ef það er hægt að full­nýta skepn­urnar sem er þegar verið að slátra til að búa til full­kom­lega æta vöru er þá ekki best að gera það? Er skárra að henda þessu eða er kannski betra að urða þessa góm­sætu blöndu í mögum svangra túrista og sak­lausra barna? Eða þykj­umst við vera eitt­hvað betri en Kúbverjar sem borða svína­lappir með bestu lyst? Eða Mexík­óar sem borða höf­uðið af kúnni?

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Frá blaðamannafundinum í gær. Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar, er þriðji frá vinstri.
Sænska ríkisstjórnin í kröppum dansi
Ráðherrar innan sænsku ríkisstjórnarinnar hafa sætt harðri gagnrýni vegna aðgerðarleysi þrátt fyrir vitneskju um alvarleg brot á persónuverndarlögum.
25. júlí 2017
Chuck Schumer er leiðtogi demókrata á bandaríska þinginu.
Spáir því að flokkurinn snúist gegn Trump
Leiðtogi demókrata segist trúa því að þingmenn repúblikana muni ekki sitja hjá ef Trump náðar sjálfan sig eða fjölskyldu sína.
25. júlí 2017
Morðtíðni hefur aukist mikið í Mexíkó undanfarin misseri vegna innbyrðis átaka glæpagengja. Hér sjást íbúar smábæjar í landinu hylja andlit sín og undirbúa sig undir komu glæpagengis.
Þrjú morð á klukkustund: Eiturlyfjastríðið í Mexíkó verður blóðugra
Fleiri og smærri glæpagengi, aukin eftirspurn eftir ópíum og ríkisstjórabreytingar skýra meðal annars þriðjungs aukningu í fjölda morða í Mexíkó. Oddur Stefánsson fjallar um eiturlyfjastríðið.
24. júlí 2017
Alexis Tsipras, forsætisráðherra Grikklands, til hægri.
Grikkir gefa út skuldabréf að nýju
Grísk stjórnvöld tilkynntu að ríkisskuldabréf þeirra verði gefin út á morgun, í fyrsta skiptið í þrjú ár.
24. júlí 2017
Sérfræðingar eru áhyggjufullir yfir stöðu Bretlands
Bretland sé að verða „veiki maðurinn í Evrópu“
Efnahagshorfur hafa versnað í Bretlandi og Bandaríkjunum um leið og þær hafa batnað á Evrusvæðinu, samkvæmt nýrri skýrslu AGS.
24. júlí 2017
Svona lítur borðspilið út
Borðspil sem reynir á bragðlaukana
Nýtt borðspil úr smiðju Eggerts Ragnarssonar og konu hans Amanda Tyahur hefur litið dagsins ljós, en í því er keppt um þekkingu á mat og matarmenningu.
24. júlí 2017
Jared Kushner er einn helsti ráðgjafi Donalds Trump, forseta Bandaríkjanna. Kushner er giftur Ivönku Trump.
Segist ekki hafa verið í leynimakki með neinum
Tengdasonur og helsti ráðgjafi forseta Bandaríkjanna kemur fyrir þingnefnd bandaríska þingsins í dag.
24. júlí 2017
Björgvin Ingi Ólafsson
Er vit í að Ísland losni alveg við seðla og klink?
24. júlí 2017
Meira úr sama flokkiKjaftæði
None