Auglýsing

Úrskurður kjararáðs um laun ráðherra, forseta Íslands og alþingismanna felur í sér afar þýðingarmikil skilaboð fyrir komandi viðræður á vinnumarkaði.

Ráðið skipar fólk með misjafnlega mikla reynslu, en formaðurinn er Jónas Þór Guðmundsson lögfræðingur og trúnaðarmaður Bjarna Benediktssonar, fjármála- og efnahagsráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins. Hann er einnig formaður stjórnar Landsvirkjunar í umboði Bjarna og formaður yfirkjörstjórnar í Suðvesturkjördæmi.

Í ráðinu eru einnig Svanhildur Kaaber, Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hrl., Hulda Árnardóttir og Óskar Bergsson.

Auglýsing

Eins og kunnugt var á vef kjararáðs í dag, þá ákvað ráðið að hittast á kjördag, 29. október, og hækka laun ráðamanna um tugi prósenta, og að meðaltali um sem nemur 340 þúsund á mánuði.

Ákvörðunin, nákvæmlega fram sett, er sú að frá og með 1. nóvember 2016 skulu laun forseta Íslands vera 2.985.000 krónur á mánuði. Þingfararkaup skal vera 1.101.194 krónur á mánuði. Laun forsætisráðherra að meðtöldu þingfararkaupi skulu vera 2.021.825 krónur á mánuði. Laun annarra ráðherra að meðtöldu þingfararkaupi skulu vera 1.826.273 krónur á mánuði.

Ákvörðunin er nú þegar orðin að fyrsta vandamáli komandi ríkisstjórnar. Hvaða áhrif mun hún hafa á rökræðurnar sem framundan eru hjá kennurum og sveitarfélögum, sjómönnum og útgerðum, starfsfólki á gólfinu og vinnuveitendum? Og síðan öðrum stéttum hjá hinu opinbera sem vafalítið munu horfa í eigin barm og spyrja sig að því, hvort ráðamenn eigi þetta skilið.

Kjarninn í rökstuðningi kjararáðs er þessi: „Afar mikilvægt er að þjóðkjörnir fulltrúar séu fjárhagslega sjálfstæðir og engum háðir. Störf þeirra eiga sér ekki skýra hliðstæðu á vinnumarkaði enda eru þeir kjörnir til starfa í almennum kosningum og þurfa að endurnýja umboð sitt að minnsta kosti á fjögurra ára fresti. Forseta Íslands, ráðherrum og þingmönnum hafa ekki verið ákvarðaðar sérstakar greiðslur fyrir vinnu utan hefðbundins dagvinnutíma, þrátt fyrir að störf þeirra fari að hluta til fram utan hans.“

Þetta er einfeldnisleg nálgun. Það er vissulega rétt að mikilvægt sé að þjóðkjörnir fulltrúar séu fjárhagslega sjálfstæðir og engum háðir. En það má segja það sama um margar stéttir í íslensku samfélagi. Lækna, kennara, sérfræðinga Lyfjastofnunar, veðurfræðinga, unga vísindamenn við háskólana, og fleiri. Best er auðvitað ef allir geta verið fjárhagslega sjálfstæðir og engum háðir.

Kjararáð getur aldrei tryggt fjárhagslegt sjálfstæði fólks sem ræður sínum persónulegu fjármunum sjálft, og í grunninn er starf stjórnmálamannsins hugsjónarstarf, byggt á lýðræðislegu umboði. Í því liggur sérstaða þess, og fólk sem býður sig fram í starfið veit þetta.

Í Bandaríkjunum er forsetinn með 400 þúsund Bandaríkjadali í laun á ári, eða sem nemur 45,2 milljónum á ári, um 3,7 milljónum á mánuði. Það er um 700 þúsund krónum meira en forseti Íslands. Á hann meira skilið? Tryggir þetta fjárhagslegt sjálfstæði hans gagnvart þeim hagsmunum sem hann er að vinna með, vega á hverjum tíma, og taka tillit til? Nei, launin gera það ekki. Þau er vitaskuld lág í samanburði við ábyrgð og umfang. En hin pólitíska staða, í gegnum kosningar og lýðræðislegan framgang, verður ekki metin til fjár. Einmitt í ljósi þessa, ætti að fylgja hófsamri og skynsamri leiðsögn þegar línurnar eru lagðar í launaþróun ráðamanna og kjörinna fulltrúa. Þeir eiga ekki að fá að stunda höfrungahlaup í kjaramálum á sama tíma og þeir margítreka sjálfir að óæskilegt sé að stunda höfrungahlaupið.

Í litlu samfélagi eins og Íslandi, þar sem vinnumarkaðurinn er aðeins 195 þúsund manns, þá skiptir máli hvernig efnahagsmálum er stýrt og hvaða skilaboð koma frá hinu opinbera. Í lotunni sem framundan er á vinnumarkaði er nú komið stórt og mikið vopn í hendur þeirra sem krefjast hærri og launa. Rök kjararáðs eru veik og matið á hlutfallslegri hækkun, er ekki í samræmi við þær raddir sem komið hafa frá stjórnvöldum, verkalýðshreyfingunni og forsvarsmönnum atvinnurekenda, um hvernig skynsamlegt að horfa á launaþróunina. Framleiðni er ekki að aukast og styrkjast, þó gjaldeyrisinnspýting frá erlendum ferðamönnum, til viðbótar við stöðugleikaframlög slitabúanna, hafi lagt grunninn að sterkri efnahagsstöðu nú um stundir.

Kjararáð hefði átt að rökstyðja sína ákvörðun betur, og með öðrum hætti en léttvægum röksemdum og upptalningu á því hvernig laun ráðamanna hefðu verið lækkuð, eftir að Ísland þurfti að beita neyðarrétti til að bjarga efnahag landsins. Þá lækkaði öll þjóðin meira og minna í launum, flestir um miklu meira en ráðamenn.

Úrskurðurinn hjá kjararáði  frá kjördeginum er nú orðinn að þrætuepli í komandi kjaraviðræðum, og mun gera þær erfiðari. Það blasir við.

Fyrst og fremst vegna þess að ekkert bendir til þess að innistæða hafi verið fyrir þessum hækkunum, einkum og sér í lagi ef ekki er hægt að færa viðlíka hækkanir til annarra stétta fljótt og vel.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín mun ræða málefni Ísraels og Palestínu við Blinken og Lavrov í vikunni
Málefni Ísraels og Palestínu voru rædd á þingi í dag. Þingmenn Pírata og Viðreisnar kölluðu eftir því að stjórnvöld tækju af skarið og fordæmdu aðgerðir Ísraela í stað þess að bíða eftir öðrum þjóðum. Forsætisráðherra mun tala fyrir friðsamlegri lausn.
Kjarninn 17. maí 2021
Fjölskylda á flótta hefst við úti á götu í Aþenu, höfuðborg Grikklands.
Útlendingastofnun setur hælisleitendum afarkosti: Covid-próf eða missa framfærslu
Útlendingastofnun er farin að setja fólki sem synjað er um vernd þá afarkosti að gangast undir COVID-próf ellegar missa framfærslu og jafnvel húsnæði. Í morgun var sýrlenskum hælisleitanda gert að pakka saman. „Hvar á hann að sofa í nótt?“
Kjarninn 17. maí 2021
Eurovision-hópurinn fékk undanþágu og fór fram fyrir í bólusetningu
RÚV fór fram á það við sóttvarnaryfirvöld að hópurinn sem opinbera fjölmiðlafyrirtækið sendi til Hollands til að taka þátt í, og fjalla um, Eurovision, myndi fá bólusetningu áður en þau færu. Við því var orðið.
Kjarninn 17. maí 2021
ÁTVR undirbýr nú lögbannsbeiðni á starfsemi vefverslana með áfengi.
ÁTVR ætlar að fara fram á lögbann á vefverslanir og undirbýr lögreglukæru
Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins telur nauðsynlegt að fá úr því skorið hjá dómstólum hvort innlendar vefverslanir sem selja áfengi milliliðalaust til neytenda séu að starfa löglega, eins og rekstraraðilar þeirra vilja meina.
Kjarninn 17. maí 2021
Jónas Þór Þorvaldsson er framkvæmdastjóri Kaldalóns.
Kaldalón ætlar að skrá sig á aðallista Kauphallar Íslands árið 2022
Kaldalón hefur selt fasteignaþróunarverkefni í Vogabyggð og keypt tekjuberandi eignir í staðinn. Arion banki ætlar að sölutryggja fimm milljarða króna í nýtt hlutafé í tengslum við skráningu Kaldalóns á markað.
Kjarninn 17. maí 2021
Tækifæri í rafmyntaiðnaði til staðar meðan rafmyntir halda velli að mati ráðherra
Líklega mun hið opinbera nýta sér bálkakeðjutækni þegar fram líða stundir samkvæmt svari fjármála- og efnahagsráðherra við fyrirspurn um rafmyntir. Ekki er þó enn útlit fyrir að rafmyntir taki við af hefðbundinni greiðslumiðlun í bráð.
Kjarninn 17. maí 2021
Viðar Hjartarson
Glæpur og refsing – Hugleiðingar vegna nýfallins dóms
Kjarninn 17. maí 2021
Jónas Atli Gunnarsson
Er nýsköpun ekki lengur töff?
Kjarninn 17. maí 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari
None