Nýjar tengingar í breyttum heimi

Skýrsla um endurskoðun utanríkisþjónustunnar sýnir glögglega hversu mikið er í húfi fyrir íslenskt efnahagslíf.

Auglýsing

Utan­rík­is­þjón­ustan er mik­il­vægur hluti af almanna­þjón­ustu íslenska rík­is­ins. Oft hefur hún fengið á sig gagn­rýni fyrir bruðl, en þegar öllu er á botn­inn hvolft þá held ég að sé óhætt að segja að hún eigi ekki við mikil rök að styðj­ast. 

Gott og reynslu­mikið fólk er í leið­toga­störfum innan utan­rík­is­þjón­ust­unnar og eru verk­efnin fjöl­breytt og áhuga­verð. Allt frá því að vera mann­úð­ar­störf fyrir Íslend­inga í vand­ræðum til þess að vera hluti af mik­il­vægri keðju alþjóða­stofn­anna.

Mik­il­væg end­ur­skipu­lagn­ing

Ítar­leg skýrsla starfs­hóps Guð­laugs Þór Þórð­ar­sonar utan­rík­is­ráð­herra, undir stjórn Sturlu Sig­ur­jóns­son­ar, sem nú hefur verið skip­aður ráðu­neyt­is­stjóri, sýnir glögg­lega að mikil þörf er á end­ur­skipu­lagn­ingu utan­rík­is­þjón­ust­unnar

­Skýrslan inni­heldur vel á annað hund­rað til­lögur um betrumbætur og í henni er utan­rík­is­þjón­ustan enn fremur sett í sam­hengi við þær miklu sam­fé­lags­breyt­ingar sem eiga sér nú stað í heim­in­um. 

Tvennt finnst mér standa upp úr, eftir lestur skýrsl­unn­ar:

Í fyrsta lagi þarf Ísland að marka veg­inn inn á nýja mark­aði og tengja efna­hags­lega hags­muni lands­ins betur við þá. Helst eru það mark­aðir sem standa utan við hinn vest­ræna heim. Í skýrsl­unni kemur fram að miklar og hraðar breyt­ingar eru að verða á auð­söfnun í heim­in­um, þar sem vægi Banda­ríkj­anna og Vest­ur­-­Evr­ópu er að minnka. 

Árið 2000 var vægi Banda­ríkj­anna í fjár­muna­eign í heim­inum 35 pró­sent og Vest­ur­-­Evr­ópu 34 pró­sent. Sam­tals er það 69 pró­sent af heild­ar­kök­unni, en talið er að staðan verði orðin gjör­breytt árið 2020. Banda­ríkin verði þá komin niður í 24 pró­sent og Vest­ur­-­Evr­ópa 22 pró­sent. Hlut­fallið fellur úr 69 í 46 pró­sent á ein­ungis tíu árum. 

Vægi nýmark­aðs­ríkja, ekki síst í Asíu, er að sama skapi að vaxa stöðugt, en efna­hags­legar teng­ingar Íslands við þessi svæði eru ennþá alltof lít­il. Ástæða er til að hafa áhyggjur af hversu illa íslenskum fyr­ir­tækjum hefur gengið að tengj­ast þessum vax­andi mörk­uð­um, þó vissu­lega séu á því vega­miklar und­an­tekn­ing­ar. En almennt á litið þarf að efla þessar teng­ingar og þar gegnir utan­rík­is­þjón­ustan miklu hlut­verki.

Auglýsing

Sam­starf og aukin skil­virkni

Í öðru lagi virð­ist vera mikið svig­rúm til að efla starf Íslands innan alþjóða­stofn­anna með skil­virkara og meira sam­starfi. Þetta á við um alþjóða­stofn­anir eins og NATO og ESB. Eflaust er mein­ing­ar­munur innan utan­rík­is­þjón­ust­unnar um hvernig er best að standa að þessu, en það verður finna góðar lausnir sem henta í hverju til­felli.

Eitt af því sem blasir við að móta þarf stefnu um, er hvernig eigi að efla þessar teng­ingar við nýja mark­aði. Í alþjóða­væddum heimi er ekki aug­ljóst að starfs­stöðvar í þeim löndum sem á að efla teng­ingar við séu innan þeirra sjálfra. Má sem dæmi nefna að alþjóða­vædd tækni­fyr­ir­tæki eru oft með sínar bestu teng­ingar inn­a­húss, og halda þar um teng­ingar við ólík lönd og mark­aðs­svæði. Hug­myndin um að vera með full­trúa utan­rík­is­þjón­ust­unnar í Síli­kondaln­um, líkt og Danir hafa nú þegar gert, byggir í reynd á þess­ari hugs­un. 

Velta má því einnig upp hvort til­efni sé til þess að styrkja teng­ingar við ákveðin borg­ar­svæði í heim­in­um, sem eru orðnar mið­stöðvar við marga sér­tæka mark­aði. Þetta á meðal ann­ars við um vax­andi borgir í sunn­ar­verðri Asíu eins og Ha Noi í Víetnam og einnig ört vax­andi borg­ar­svæði í Afr­íku eins Naíróbí í Kenýa. Þetta eru tengi­punktar inn á mik­il­væg svæði fram­tíð­ar­inn­ar, og smá­ríki eins og Ísland geta leyst mikla krafta úr læð­ingi með því að sjá hag í þessum stað­setn­ing­um.

Breyttur heimur. Verður rætt um Austurlönd í framtíðinni, frekar en Vesturlönd?

Miklir hags­munir í húfi

Eins og utan­rík­is­ráð­herra nefndi sjálf­ur, þegar skýrslan var kynnt, þá er ljóst að mikil vinna er nú eftir við greina tæki­færi og ógn­an­ir, straum og stefn­ur. Það má svo nefna það sér­stak­lega, að mikið er í húfi fyrir íslenska hag­kerfið að efla til muna útflutn­ing á íslenskum vör­um. Ennþá er tölu­verður halli á þeim við­skipt­um, en á öðrum árs­fjórð­ungi nam hann 45,8 millj­örðum króna. Mik­ill kraftur í ferða­þjón­ust­unni skilar afgangi af þjón­ustu upp á 60,5 millj­arða, og því jákvæðri heild­ar­tölu upp á 16,3 millj­arða. 

Full ástæða er til að minna á það, að það er ekki á vísan að róa þegar ferða­þjón­ustan er ann­ars veg­ar. Hún getur tekið dýfu niður á við alveg eins og hún getur þotið upp á við. Þegar útflutn­ingur á vörum og hug­vits­drif­inni þjón­ustu er ann­ars veg­ar, er lang­tíma­hugsun lyk­il­at­riði. Góð, skil­virk og sveigj­an­leg utan­rík­is­þjón­usta getur verið lyk­il­hlekk­ur­inn í þeirri vinnu.

Íslendingar eyddu minna erlendis
Í júlí var mesti samdráttur í kortaveltu Íslendinga erlendis síðan í október 2009, alls dróst veltan saman um 5,3 prósent. Færri brottfarir Íslendinga í kjölfar falls WOW air skýra að hluta til samdráttinn.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Stefán Ólafsson
Verðbólguskot gengur yfir
Kjarninn 22. ágúst 2019
Pólverjar rjúfa 20 þúsund íbúa múrinn á Íslandi
Pólskum ríkisborgurum fjölgaði hér á landi um 5 prósent á átta mánuðum.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hörður Arnarson
Hið rétta um raforkuverð til stórnotenda
Kjarninn 22. ágúst 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Leggur til að Bretland gerist tímabundið aðili að EES-samningnum
Formaður Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra telur að Bretar muni blómstra eftir útgöngu úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Vilja koma í veg fyrir að almannaheillafélög verði misnotuð
Nýr fræðslubæklingur hefur verið gefinn út sem beinist að því að fræða almannaheillafélög um góða stjórnarhætti til að koma í veg fyrir að starfsemi þeirra sé misnotuð.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Raunlækkun á fasteignaverði síðustu 12 mánuði
Tólf mánaða hækkun vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu náði rúmlega átta ára lágmarki í júlí þegar hún mældist einungis 2,93 prósent. Á sama tíma mældist tólf mánaða verðbólga 3,1 prósent.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hreiðar Már Sigurðsson við meðferð CLN-málsins í héraði í sumar. Þar voru allir sakborningar sýknaðir.
CLN-málinu áfrýjað til Landsréttar
Hinu svokallaða CLN-máli gegn æðstu stjórnendum Kaupþings hefur verið áfrýjað til Landsréttar. Málið hefur flækst fram og til baka í dómskerfinu árum saman og búið er að greiða til baka hluta þeirra fjármuna sem taldir voru tapaðir.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari