Auglýsing

Það eru 606 ein­stak­lingar í fram­boði í Reykja­vík. 304 konur og 302 karl­ar. Það eru tvö­falt fleiri en fyrir fjórum árum þegar síð­ast var kost­ið. 3432 með­mæl­endur þarf með þessum sextán fram­boðs­list­um. Við­líka fjöldi hefur ekki sést í heila öld - frá árinu 1918 þegar 18 ein­stak­lingar buðu sig fram í per­sónu­kjöri í borg­inni. Fram­boðin voru fleiri en ein­stak­ling­arnir miklum mun færri.

Í Kópa­vogi bjóða fram níu flokk­ar, átta í Hafn­ar­firði og jafn margir í Reykja­nesbæ og Mos­fells­bæ. Sjö flokkar bjóða fram á Akur­eyri. Þar búa tæp­lega 19 þús­und. Í Árborg bjóða sex flokkar fram.

Lýð­ræðið í fram­kvæmd

Á sama tíma og það virkar ein­hvern veg­inn und­ar­legt og upp­blásið að á okkar litla skeri sé meiri fjöldi í fram­boði í höf­uð­borg­inni en býr í meira en helm­ingi sveit­ar­fé­laga lands­ins þá er það líka svo­lítið fal­legt.

Auglýsing

Þessi staða sýnir að hér er virkt lýð­ræði. Þrösk­uldar til að bjóða sig fram eru lág­ir. Fjöl­miðlar gera sitt besta til að veita öllum sem mest og best aðgengi til að kynna sín mál. Auk þess er mun auð­veld­ara að koma stefnu­málum á fram­færi eftir til­komu sam­fé­lags­miðla, þar sem hægt er að birta allt milli him­ins og jarð­ar, safna saman sam­huga fólki á stuttum tíma og aug­lýsa eða ná til mik­ils fjölda fólks án mik­ils til­kostn­að­ar. Kosn­inga­þát­taka á Íslandi hefur síðan verið góð í gegnum tíð­ina þó hún fari almennt minnk­andi.

En auð­vitað er þetta líka skrít­ið. Einu sinni voru hér í boði fjórir rót­grónir flokk­ar. Stórir flokkar ásamt einu og einu klofn­ings­fram­boði sem varð til, lifði í nokkur ár og dó svo drottni sín­um. Það hefur ekki verið meg­in­reglan að upp­lifa það sem svo að annar hver maður sé í fram­boði. Eða frændi þeirra.

Allir eiga erindi

Eitt­hvað hefur gerst sem veldur því að svo margir telja sínar eigin hug­sjónir svo stór­kost­lega frá­brugðnar ann­arra að þær þurfi sér­stakan flokk, svo margir telja sig eiga svo brýnt erindi að eng­inn þeirra flokka eða ein­stak­linga sem fyrir eru á fleti sjái hlut­ina með sama hætti og að svo margir telji að betra sé að veðja á eigið fram­boð en að vinna hug­sjónum sínum fram­gang innan stærri flokk­anna.

Þetta hlýtur að þýða að hinum rót­grónu flokkum hefur mis­tek­ist allsvaka­lega að halda í flokks­menn sína. Áður voru þeir ótrú­legar fjölda­hreyf­ingar sem lögðu áherslu á að höfða til breiðs mál­efna lit­rófs. Þeir tóku til­lit til minni­hluta­sjón­ar­miða og við­ur­kenndu að ástæða til­veru þeirra voru stóru lín­urn­ar, gildin og lífs­við­horf­in, ekki dæg­ur­þras­ið. Nú eru þetta í raun bara stærri flokkar en hinir og mega ekki við miklu.

Þetta þýðir að þeir sem áður fundu sér skjól hjá þessum fjölda­hreyf­ingum trúa ekki lengur að þar inn­an­dyra geti þeir haft áhrif. Að með rök­ræðu og bar­áttu geti þeir átt von á því að þeirra sjón­ar­mið eigi mögu­leika á að verða á end­anum ofan á. Flokk­arnir eru orðnir ein­streng­ings­legri en áður.

Og það hefur orðið til þess að upp eru að spretta áður óséður fjöldi flokka og hreyf­inga fólks sem telur sig hvergi eiga heima. Oft og tíðum fólk sem þrífst ekki innan flokka sem rúma skoð­anir þeirra heldur bara þar sem skoð­anir þeirra eru allar í for­grunni. Einn mað­ur, ein skoð­un, einn flokk­ur.

Sumir nýju flokk­anna virð­ast hafa breiðan og vel hugs­aðan mál­efna­grunn. Slíp­aða hug­mynda­fræði sem þeir geta auð­veld­lega lagað að öllum mál­um. Aðrir flokkar eru eins máls flokk­ar. Hafa enga skoðun á stóru mynd­inni í sveit­ar­stjórn­ar­málum heldur ætla að eyða öllu sínu púðri í eitt mál. Femín­is­ma, þjóð­ern­is­hyggju eða óskil­greind popúl­ísk mál­efni.

Komið til að vera?

Það er erfitt að segja til um hvort þessi lýð­ræð­is­spreng­ing sé komin til að vera. Ljóst er að ný fram­boð setja þrýst­ing á ríkj­andi stjórn­völd að standa sig. Ekki er lengur hægt að hundsa minni­hluta­sjón­ar­miðið af því full­trúar henda sér bara í fram­boð ef það er gert. Flokkur fólks­ins, sem stendur fyrir bætt kjör öryrkja, aldr­aðra og þeirra sem verst standa í sam­fé­lag­inu, er gott dæmi þessa.

Það sem hins vegar getur líka gerst er að hættu­leg popúl­ísk öfl kom­ist að án mik­ils fyr­ir­vara eða mót­spyrnu. Þrösk­uldur fyrir þannig fram­boð er jafn lágur og fyrir hin. Harð­stjórar for­tíð­ar­innar voru lýð­ræð­is­lega kjörn­ir.

Ljóst er að lýð­ræðið á Íslandi er sprellif­andi og kvikt. En það er líka við­kvæmt. Það er í okkar höndum að verja það og hlúa að því. Það þarf að halda því við, berj­ast fyrir því og verja það gegn ýmsum ógn­um. Það á að styðja flokka­kerfið og var­ast eins­flokks­ríki. Allar lýð­ræð­is­legar leik­reglur á að verja með kjafti og klóm. Það á að styðja við lýð­ræðið með því að nýta sér sinn rétt í hví­vetna. Mæta á kjör­stað og greiða atkvæði. Og það á að bjóða sig fram.

Svo virð­ist sem við höfum hið minnsta ákveðið að til­einka okkur það.

CRIPSRi notað til að skoða erfðamengi baktería
Hvaða gen eru það sem bakteríur nýta sér til að verjast sýklalyfjum?
Kjarninn 19. janúar 2019
Viðar Freyr Guðmundsson
Máttlaus áhrif lækkunar hámarkshraða
Leslistinn 19. janúar 2019
Jóhann Bogason
Skömm sé Háskóla Íslands
Kjarninn 19. janúar 2019
Þolendur eiga ekki að þurfa að sitja undir Klausturmönnum
Helga Vala Helgadóttir, formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, segir að Ágúst Ólafur Ágústsson muni ekki koma aftur til starfa í næstu viku. Hún veit ekkert um hvort Bergþór Ólason eða Gunnar Bragi Sveinsson ætli að gera það.
Kjarninn 19. janúar 2019
Koma svo!
Koma svo!
Koma svo - Fyrirgefðu en má ég vera til?
Kjarninn 19. janúar 2019
Tæknispá 2019
Þroskaðra sprotaumhverfi, Elon Musk í kringum tunglið, mannlegar hliðar tækni, hæpheiðar og -dalir og frú Sirrý á íslensku. Þetta er meðal þess sem fram kemur í árlegri tæknispá Hjálmars Gíslasonar.
Kjarninn 19. janúar 2019
Jón Baldvin: Ásakanir „hreinn uppspuni“ eða „skrumskæling á veruleikanum“
Jón Baldvin hefur verið sakaður um kynferðislega áreitni af fjölda kvenna að undanförnu.
Kjarninn 19. janúar 2019
Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari