Auglýsing

Harður ágrein­ingur hefur skap­ast meðal íbúa Árnes­hrepps nú í aðdrag­anda sveit­ar­stjórn­ars­kosn­inga, og nær ágrein­ingur þessi út fyrir landa­mörk sveit­ar­fé­lags­ins. Rótin er bygg­ing Hval­ár­virkj­un­ar.

Á vef Hag­stof­unnar kemur fram að þann 1. jan­úar á þessu ári hafi í sveit­ar­fé­lag­inu Árnes­hreppi búið 43 ein­stak­ling­ar. Síð­ustu fimm árin hefur íbúa­fjöld­inn verið á bil­inu 43 til 53. Um er að ræða fámenn­asta sveit­ar­fé­lag lands­ins. Ekki má miklu muna. Í Skorra­dals­hreppi bjuggu um ára­mótin 56 og í bæði Helga­fells­sveit og Tjör­nes­hreppi alls 58 manns.

Þetta minnsta sveit­ar­fé­lag lands­ins er þannig klofið í herðar niður vegna deilna umhverf­is­vernd­ar­sinna, sem hafa mikið til síns máls þegar kemur að verð­mætum sem fólgin eru í ósnort­inni nátt­úru fyrir vestan í nágrenni við Horn­strandir og þeirra sem vilja virkja, hafa örugg­lega á sama hátt mikið til síns máls, og tryggja þannig það sem talað er um sem raf­magns­ör­yggi á Vest­fjörð­um. Hrepps­nefndin er klofin í mál­inu, þrír eru fylgj­andi, odd­vit­inn þar á meðal og tveir and­víg­ir. Auk þess hafa þessir fáu íbúar sveit­ar­fé­lags­ins skipað sér í tvær fylk­ingar í mál­inu.

Auglýsing

Málið hefur kom­ist í hámæli vegna lög­heim­il­is­flutn­inga sem áttu sér stað í kjör­dæm­ið, af hálfu ein­stak­linga sem eru mót­fallnir virkj­un­inni. Átján fluttu í hrepp­inn, þar af felldi Þjóð­skrá niður nokkra flutn­inga. Alls nam fjölgun íbú­anna eftir lög­heim­il­is­flutn­ing­ana hátt í 40 pró­sent. Deilur hafa einnig verið uppi um end­an­lega kjör­skrá, aðkomu verk­tak­ans sem vill sjá um að byggja virkj­un­ina að mál­inu og meintar óeðli­legar greiðslur sveit­ar­stjórnar til lög­manns­stofu sem séð hefur um að útvega lög­mannsá­lit um hitt og þetta. Þetta er sem sagt orð­inn ekta íslenskur Dallas þátt­ur.

Fæst erum við sér­fræð­ingar í mál­inu. Hvorki þegar kemur að stað­háttum né áhrifum eða áhrifa­leysi fyr­ir­hug­aðra virkj­ana­fram­kvæmda á svæð­inu.

Flest erum við hins vegar orðin sér­fræð­ingar í áhorfi á nákvæm­lega þessa atburða­rás. Atburða­rás þar sem frek inn­grip í nátt­úr­una eru sögð munu bjarga ein­hverju úti á landi sem vill svo til að er nátt­úruperla. Inn­grip sem sjaldn­ast skila því sem er lofað en eyði­leggja oft­ast meira en hægt var að spá fyrir um.

Við höfum líka lært betur og betur það sem við höfum ekki endi­lega alltaf öll vit­að, eða kannski vitað en ekki borið nægi­lega virð­ingu fyr­ir. Það eru verð­mætin sem fólgin eru í óspilltri nátt­úr­unni umfram það sem að hvers kyns virkj­ana­fram­kvæmdir eða önnur inn­grip geta veitt okkur til lengri tíma. Umræða og með­vit­und um nátt­úru­vernd­ar­mál er svo langt kom­in, hefur bless­un­ar­lega þroskast ótrú­lega á stuttum tíma, nokkrum árum jafn­vel, og við vitum sem er að margar af ákvörð­unum for­tíð­ar­innar myndum við aldrei taka í nútíð­inni. Sumt verður ekki aftur tek­ið.

Það er lík­legt að í þessu máli eins og svo mörgum öðrum hafi eng­inn algjör­lega rétt fyrir sér og eng­inn algjör­lega rangt. Illan hug eða ásetn­ing er lík­ast til hvergi að finna hjá þeim sem hafa á því skoðun eða hafa ein­hverja aðkomu að því. Ein­hverjir vilja vernda nátt­úr­una, aðrir vilja vernda byggð­ina. Bæði er göf­ugt. Þeim sem vilja vernda nátt­úr­una er síðan lík­ast til alls ekki sama um byggð­ina. Og öfugt. Svona mál eru ekki svört eða hvít, þó að umræðan vilji oft og tíðum láta þau líta þannig út.

Það er hins vegar þannig að það er umhugs­un­ar­efni, þrátt fyrir skil­yrð­is­lausan, mik­il­vægan og stjórn­ar­skrár­bund­inn sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétt sveit­ar­fé­lag­anna, að svona ofboðs­lega fáir ein­stak­lingar geti tekið ákvörðun eins og þessa, sem óneit­an­lega mun hafa áhrif á miklum mun fleiri og til miklu lengri tíma.

Þetta mikla fámenni sveit­ar­fé­lags­ins Árnes­hrepps gerir málið ýkt­ara og sýnir í betra ljósi en oft áður hversu skrítið fyr­ir­komu­lag sveit­ar­stjórn­ar­mála er hér á landi. Hér búum við öll sam­an, 350 þús­und hræð­ur, í 72 sveit­ar­fé­lög­um. Þar af tæp­lega 220 þús­und á Stór-Reykja­vík­ur­svæð­inu og 130 þús­und ann­ars stað­ar.

Við hljótum að geta fundið ein­hverja leið til að skil­greina mál sem snerta okkur öll og eru stærri en svo að eitt sveit­ar­fé­lag eigi það og megi það. Hvort sem það er Reykja­vík, höf­uð­borg­ar­svæð­ið, Árnes­hreppur eða lands­byggð­in. Ef til vill við­ur­kenna að stundum getur verið bráð­nauð­syn­legt að fleiri komi að ákvarð­ana­tökum og það jafn­vel einmitt þeir sem hafa ekki mesta hags­muni af mál­inu sjálfu. Það getur þýtt að Árnes­hreppur verði að sætta sig við að átján nýir íbúar vilji hafa skoðun á virkj­ana­mál­um. Eða þá að virkj­an­ir, stór­iðju­fram­kvæmdir eða mikið nátt­úrura­sk, hvar sem er á land­inu sé mál allra. Það kann þá líka að þýða að við í Reykja­vík gætum þurft að sætta okkur við að stað­setn­ing flug­vall­ar­ins er stærra mál en bara skipu­lags­mál borg­ar­inn­ar.

Ísland í heild sinni er eins og meðal sveit­ar­fé­lag úti í heimi. Við hljótum að þurfa að átta okkur á, að þrátt fyrir að við höfum kosið að skipta okkar fámenna sam­fé­lagi í furðu­lega mörg enn fámenn­ari sam­fé­lög, að þegar kemur að meiri­háttar og óaft­ur­kræfum ákvörð­unum er lík­leg­ast best að sem flestir komi að þeim.

Meira úr sama flokkiLeiðari