Ánægjuleg tímamót - Óhagræðið er ekkert grín

Auglýsing

Skrán­ing Arion banka á markað hefur heppn­ast vel og er mik­il­væg fyrir íslenskt efna­hags­líf.

Eitt af því sem er mik­il­væg­ast við skrán­ing­una, er að í aðdrag­anda hennar fór fram hrein­skiptin umræða um stöðu íslenska banka­kerf­is­ins eftir end­ur­reisn­ina á grund­velli neyð­ar­lag­anna og fjár­magns­hafta fyrir tæpum ára­tug. Þegar hugsað er til baka, þá var þetta eðli­leg - en vissu­lega nokkuð hörð - rök­ræða um hvernig væri best að end­ur­heimta traust á banka­kerf­inu og tengja það við alþjóð­lega fjár­magns­mark­aði. Þó það eigi alveg eftir að koma í ljós, hvernig fjár­festar muni horfa til Arion banka á skráðum mark­aði til fram­tíð­ar, þá er skrán­ingin engu að síður mik­il­væg fyrir upp­bygg­ingu mark­aðs­bú­skap­ar.

Sitt sýnd­ist hverj­um, og sýn­ist eflaust enn, en stóra myndin er sú, að það skiptir Ísland máli að í land­inu sé fjár­mála­kerfi sem getur talist traust. 

Auglýsing

Búið að hreinsa íslenska kerfið

Með neyð­ar­lög­unum og fjár­magns­höft­unum - og þeirri víg­stöðu sem þau sköp­uðu í end­ur­reisn­ar­starf­inu - tókst að „hreinsa“ íslenska banka­kerfið vel. 

Erlendis hefur ekk­ert slíkt tæki­færi kom­ið. For­vitni­legt verður að fylgj­ast með við­brögðum á fjár­mála­mörk­uðum í Evr­ópu í haust, þegar magn­bund­inni íhlutun (QE) Seðla­banka Evr­ópu lýk­ur, eins og hann hefur nú form­lega boð­að. Með henni hefur tek­ist að halda hjól­unum á fjár­mála­mörk­uðum gang­andi, með stór­felldum kaupum á skulda­bréfum ríkja og fyr­ir­tækja, en spurn­ingin er hvaða veru­leiki það verður sem birt­ist þegar henni lýk­ur.

Á Íslandi er staða hinna end­ur­reistu banka nokkuð skýr.

Efna­hags­reikn­ing­arnir sýna að að bank­arnir eru gjör­ó­líkir þeim sem hrundu eins og spila­borg dag­ana 7. til 9. októ­ber 2008, enda er starf­semin nú ein­angruð við Ísland, svo til alveg. Eig­in­fjár­hlut­föll eru há, á bil­inu 24 til 30 pró­sent. Í þetta skiptið er eigið féð heldur ekki falskt, eins og var þá.

Tvö­falda skrán­ing Arion banka, á Íslandi og í Sví­þjóð, gæti opnað dyr að frek­ari verk­efnum fyrir bank­ann og þá grund­völl fyrir frek­ari skyn­sam­legri útvíkkun á þjón­ustu hans. Það yrði þá útrás, með jákvæðum for­merkjum en ekki bólu­vexti og fífl­djarfri áhættu­töku eins og síð­ast þegar bank­arnir fóru í útrás.

Miklir hags­munir fyrir ríkið

Íslenskur almenn­ingur á mikla hags­muni undir því að vel tak­ist til í því að end­ur­skipu­leggja eign­ar­hald á íslensku bönk­un­um, t.d. með sölu á þeim í gegnum skrán­ingu á mark­að, með sam­bæri­legum hætti og gert hefur verið með Arion banka.

Ef það má læra eitt­hvað af þeirri skrán­ingu, sem má tala um sem víti til varast, þá er það óþol­in­mæði fjár­festa gagn­vart óhag­kvæmum rekstri. Verð­mið­inn sem fékkst fyrir hluti í Arion banka var ekki svo hár, eða 0,6 til 0,7 sinnum eigið fé bank­ans.

Arð­semi eig­in­fjár Arion banka var undir 5 pró­sent á fyrstu þremur mán­uðum árs­ins, og það var svipað hjá Íslands­banka. Kostn­að­ar­hlut­föll hafa verið í krinum 70 pró­sent. Hjá Lands­bank­anum var arð­semi eig­in­fjár í fyrra 8,2 pró­sent en kostn­að­arfhlut­fallið var rúm­lega 46 pró­sent. 

Það hefur sveifl­ast nokkuð hjá bönk­unum eftir upp­gjörum, en í stuttu máli sagt, þá benda rekstr­ar­kenni­tölur bank­anna til þess að þeir séu óhag­kvæmir í alþjóð­legum sam­an­burði.

Spurn­ingin fyrir ríkið - og þar með almenn­ing - er hvort það sé skyn­sam­legt, að hag­ræða veru­lega í rekstri bank­ana áður en þeir eru seld­ir, til að fá sem hæst verð fyrir þá? Það er að mörgu leyti rök­rétt að sam­eina Íslands­banka og Lands­bank­ann, í ljósi þess að sami eig­and­inn er að þeim báðum, en lík­lega myndi Sam­keppn­is­eft­ir­litið finna því allt til for­áttu, ein­hverra hluta vegna.

Það er yfir­lýst stefna rík­is­ins að selja Íslands­banka, en halda eftir um 30 til 40 pró­sent hlut í Lands­bank­an­um.

Miklar stærðir

Ef íslenska ríkið fengi jafn mikið fyrir þá hluti sem það ætlar að selja, miðað við það sem það sem fékk fyrir 13 pró­sent hlut­inn í Arion banka (23,4 millj­arð­ar), þá getur ríkið fengið 263 millj­arða króna í sinn hlut. Það er miðað við 0,8 sinnum eigið fé, miðað við það að ríkið selji 60 pró­sent hlut í Lands­bank­anum og Íslands­banka að öllu leyti.

Sam­tals er eigið fé rík­is­bank­ana tveggja 427,1 millj­arður króna, miðað við stöð­una eins og hún var í lok árs í fyrra.

Óhag­ræðið í banka­kerf­inu er ekk­ert grín fyrir almenn­ing. Í því felst bruðl með almannafé sem ann­ars myndi nýt­ast með skyn­sam­ari hætti, t.d. í að bæta mennta- og heil­brigð­is­kerf­ið. Þegar ríkið á banka­kerfið að stórum hluta, þá eru almanna­hags­munir í húfi þegar kemur að hag­kvæmni í rekstri.

Ef ríkið fengi 0,6 sinnum eigið fé - en ekki 0,8 - þá fengi ríkið 197,2 millj­arða í sinn hlut. Það munar meira en 65 millj­örðum króna. Það má gera ýmis­legt fyrir þann pen­ing.

Íslensk stjórn­völd ættu að gera miklar kröfur til bank­anna sem almenn­ingur á, um að þar sé ekki verið að bruðla með fjár­muni og að rekst­ur­inn stand­ist sam­an­burð þegar kemur að hag­kvæmni. Í ljósi þess að bank­arnir eru ein­ungis að sinna okkar litla mark­aði, með 200 þús­und manna vinnu­markað und­ir, þá ætti það ekki að vera ósann­gjörn krafa og til­tölu­lega auð­velt að fara eftir henn­i. 

Miklar breyt­ingar á rekstr­ar­um­hverfi banka, meðal ann­ars vegna auk­innar þátt­töku fjár­tækni­fyr­ir­tækja í greiðslu­miðl­un, gera líka þá kröfu til þeirra, að þeir séu reknir með hag­kvæmum hætt­i. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þeir eru takmörkuð auðlind, stafirnir í gríska stafrófinu.
Af hverju sleppti WHO tveimur stöfum gríska stafrófsins?
Á eftir Mý kemur Ný og þá Xí. En eftir að Mý-afbrigði kórónuveirunnar fékk nafn sitt var það næsta sem uppgötvaðist nefnt Ómíkron. Hvað varð um Ný og Xí?
Kjarninn 1. desember 2021
Guðmundur Hrafn Arngrímsson og Yngvi Ómar Sighvatsson
Kúgaða fólkið!
Kjarninn 1. desember 2021
Þórunn Sveinbjarnardóttir þingmaður Samfylkingar verður formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.
Þórunn eini nefndarformaður stjórnarandstöðunnar
Sjálfstæðisflokkurinn fer með formennsku í þremur af átta fastanefndum þingsins, Framsókn tveimur og VG tveimur. Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir verður formaður fjárlaganefndar, eins og Vinstri græn gáfu reyndar óvart út á mánudag.
Kjarninn 1. desember 2021
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Fyrsta sendiráð Íslands í Asíu
Kjarninn 1. desember 2021
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra kynnti fjárlagafrumvarpið sitt fyrir næsta ár í gær.
Útgjöld vegna barnabóta lækka
Ekki er gert ráð fyrir auknum útgjöldum ríkisins til barnabóta á næsta ári, þrátt fyrir að fjárhæðir þeirra til hvers einstaklings hækki og skerðingarmörk verði færð ofar. Áætluð útgjöld eru 11 prósentum minni en þau voru í fyrra.
Kjarninn 1. desember 2021
Hreinn Loftsson, lögmaður og annar aðstoðarmaður innanríkisráðherra.
Hreinn Loftsson hættir sem aðstoðarmaður Áslaugar Örnu og ræður sig til Jóns
Jón Gunnarsson tók við sem innanríkisráðherra á sunnudag hefur ákveðið að ráða fyrrverandi aðstoðarmann forvera síns í starfi, Hrein Loftsson, sem aðstoðarmann sinn.
Kjarninn 1. desember 2021
Í samfélaginu á Stöðvarfirði eru ekki allir sáttir með fyrirhugaða útgáfu rekstarleyfis til laxeldis gegnt bæjarstæðinu.
Rúmur fjórðungur íbúa á Stöðvarfirði leggst gegn fyrirhuguðu laxeldi
Matvælastofnun fékk á dögunum sendar undirskriftir um 50 íbúa á Stöðvarfirði sem mótmæla því að Fiskeldi Austfjarða fái útgefið rekstrarleyfi fyrir 7.000 tonna laxeldi í firðinum. Íbúar eru efins um að mörg störf verði til á Stöðvarfirði vegna eldisins.
Kjarninn 1. desember 2021
Þórður Snær Júlíusson
Ríkisstjórn þeirra sem vilja stjórna, ekki leiða
Kjarninn 1. desember 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari