Ísland 1 – Argentína 0 – Tölfræðin sem við viljum alltaf vinna

Viðar Halldórsson, dósent í félagsfræði við Háskóla Íslands, fjallar um árangur íslenska landsliðsins í aðsendri grein og hvernig stemningin gefur Íslendingum tólfta og jafnvel þrettánda manninn inn á völlinn.

Auglýsing

Eftir árangur fót­boltalands­liðs­ins á síð­ustu miss­erum, sem náði hvað hæst í jafn­tefl­inu við Argent­ínu­menn, er auð­velt að láta stemn­ing­una og þjóð­ar­remb­ing­inn hlaupa með sig í gönur og halda því fram að við Íslend­ingar séum eitt­hvað merki­legri en allir aðr­ir. Svo er þó lík­lega ekki. Eða eins og segir í heim­ild­ar­mynd­inni Síð­asta áminn­ingin – sem fjallar einmitt um fót­bolta­strák­ana okk­ar: „Ís­lend­ingar eru jú bara venju­legt fólk. Ekk­ert ómerki­legri en aðr­ir, en ekk­ert merki­legri held­ur.” Það er aftur á móti óum­deilt í huga flestra að Argent­ínu­menn eru með mun betri knatt­spyrnu­menn en við Íslend­ingar – sem sýndi sig til að mynda í opin­berri töl­fræði leiks­ins þar sem Argent­ínu­menn voru 80% með bolt­ann á móti 20% hjá okkur Íslend­ing­um. En það er ekki allt. Maður hafði það alla vega á til­finn­ing­unni, þegar maður horfði á fyrsta leik þjóð­anna á HM, að íslensku leik­menn­irnir spil­uðu eins og lið á meðan leik­menn Argent­ínu spil­uðu sem ein­stak­ling­ar.

Okkur Íslend­ingum hefur jafnan verið tíð­rætt um sam­stöð­una og liðs­heild­ina hjá okkar mönnum og hreykt okkur af henni á manna­mót­um. En getum við með réttu sagt að stemn­ingin hjá íslenskum íþrótta­lands­liðum sé eitt­hvað betri eða merki­legri en hjá öðrum þjóð­um? Ekk­ert endi­lega, en við getum þó með ágætis rökum haldið því fram að það var meiri liðs­stemn­ing og karakter hjá íslenska lið­inu en því argent­ínska í leiknum á laug­ar­dag­inn.

Í nýlegri rann­sókn sem gerð var á Evr­ópu­móti karla í knatt­spyrnu 2016 kemur fram að þau lið sem sungu með þjóð­söngvum sínum – og sungu af ástríðu og inn­lifun – náðu betri árangri en þau lið sem gerðu það síð­ur. Sér­stak­lega voru þessi lið ólík­legri til að fá á sig mörk en þau lið sem voru ástríðu­laus í þjóð­söngvun­um. Hvað sem er svo sem til í því þá sáust strax merki þess í þjóð­söngvum Íslands og Argent­ínu í hvoru lið­anna sam­staðan var meiri. Leik­menn Argent­ínu stóðu langt frá hvor öðrum, og snéri mark­vörður liðs­ins meira að segja í aðra átt en aðrir leik­menn liðs­ins. Eng­inn söng með þjóð­söngn­um. Íslensku leik­menn­irnir stóðu aftur á móti þétt sam­an, vöfðu örmum um hvor ann­an, og flestir sungu með þjóð­söngnum á meðan aðrir störðu ein­beittir fram á við. Og á meðan Heimir Hall­gríms­son þjálf­ari Íslands stóð með lokuð augun og hélt utan um félaga sína þar sem hann söng með að inn­lifun þá stóð þjálf­ari Argent­ínu­manna einn á hlaupa­braut­inni, eitt­hvað óró­legur eins og hann væri að bíða í röð eftir ein­hverju, og færð­ist ekki eitt orð af vör­um. Þessi aug­ljósu merki sam­stöðu sáust strax hjá íslenska lið­inu en þau voru ekki til staðar hjá Argent­ínu­mönn­um. Og þetta var for­smekk­ur­inn að því sem koma skildi.

Auglýsing

Þetta stað­festi grein­ing á tákn­rænum sam­skiptum sem ég fram­kvæmdi á sjón­varps­upp­töku af leiknum sjálfum á milli Íslands og Argent­ínu. Laus­leg grein­ing á lát­bragði, nánd og sam­skiptum leik­manna í leikn­um, það er þeim jákvæðu boð­skiptum sem búa til stemn­ingu, ýta undir sam­kennd og smita von og trú manna á milli , sýnir að íslensku leik­menn­irnir voru mun virk­ari en þeir argent­ínsku í jákvæðum boð­skiptum sín á milli. Stemn­ingin var okkar meg­in. Sjón­varps­upp­taka af knatt­spyrnu­leik er auð­vitað tak­mark­andi og gefur ekki heild­ar­upp­lýs­ingar um magn ýmissa tákn­bund­inna sam­skipta í heilum leik, en það er engu að síður hægt að líta á sjón­varps­upp­töku sem úrtak úr þýði knatt­spyrnu­leiks þar sem úrtakið er lík­legt til að end­ur­spegla þýð­ið. Þ.e. því oftar sem atferlið næst í mynd, því oftar á það sér stað í sjálfum leikn­um.

Á upp­töku af leiknum sjálfum sjást leik­menn íslenska liðs­ins ríf­lega 20 sinnum eiga jákvæð boð­skipti sín á milli. Alfreð þakkar fyrir send­ingu. Aron Ein­ar, Birkir Már, Hörður Björg­vin, Kári og Ragn­ar, klappa fyrir góðri vinnu félaga sinna. Hannes hvetur sína menn áfram. Emil gaf af sér. Rúrik slær á öxl Hann­es­ar. Ari Freyr klappar og tekur utan um Hann­es, Hannes tekur utan um Birki Má. Alfreð steytir bar­áttu­hnefa í átt að bekkn­um, og svo að Birni Berg­mann. Og þöglu týp­urnar Gylfi, Jói Berg og Birkir Bjarna gefa af sér með enda­lausum hlaupum fyrir félaga sína. Heimir Hall­gríms segir brand­ara. Helgi Kol­viðs sömu­leið­is. Allir úti­leik­menn­irnir hlaupa til Alfreðs eftir markið og fagna honum … og fagna svo hver öðr­um.

Þetta var ekki raunin hjá Argent­ínu­mönn­um. Þeir voru meira í því að svekkja sig. Til­vik um jákvæð boð­skipti þeirra á milli má telja á fingrum ann­arrar hand­ar. Di Maria þakkar einu sinni fyrir send­ingu og Caball­ero mark­vörður klappar fyrir góðri til­raun. Þá er það helsta upp­talið. En það sem var kannski mest slá­andi var að eng­inn Argent­ínu­mann­anna tók af skarið í þessum efn­um, sér­stak­lega þar sem þeir þurftu svo sann­ar­lega á því að halda. Hver til­raunin á eftir annarri fór út um þúf­ur. Klukkan tif­aði. Dóms­dagur færð­ist nær með hverri mín­út­unni. Hvað ef Argent­ína vinnur ekki Ísland? En það var enga hjálp að fá. Engin hvatn­ing. Ekk­ert ósýni­legt afl. Allir ein­hvern veg­inn bara að hugsa um sjálfa sig. Fyr­ir­lið­inn sjálf­ur, Messi, sagði varla auka­tekið orð allan leik­inn. Og gaf ekk­ert af sér til félaga sinna. Ekki frekar en aðrir í argent­ínska lið­inu. Það var í raun átak­an­legt að horfa upp á hvern Argent­ínumann­inn á eftir öðrum labba fram hjá félaga sín­um, sem hafði mis­tekist, án þess að líta til hans, slá á bak hans, hvetja hann áfram, hug­hreysta eða stappa í hann stál­inu. En þannig var það, og kannski þess vegna fór sem fór.

Jákvæð tákn­ræn sam­skipti virka eins og ósýni­legt afl sem styð­ur, hvetur og hjálpar fólki, gefur því kraft við að takast á við lífið og til­ver­una, og sigr­ast á krefj­andi verk­efn­um. Og það á ekki bara við um okkur venju­lega fólk­ið, heldur líka um skær­ustu stjörnur fót­bolt­ans – sem eru jú bara venju­legt fólk eins og við hin. Þegar ítalski knatt­spyrnu­snill­ing­ur­inn Andrea Pirlo var að koma að víta­punkt­inum til að taka víti í víta­spyrnu­keppni í úrslita­leik HM gegn Frökkum árið 2006 þá var hann stress­að­ur. Pressan náði til hans. „Ég reyndi að ná augn­sam­bandi við Buf­fon [mark­vörð Ítala]; ég hefði svo þegið stuðn­ing, eitt­hvað lát­bragð frá hon­um, góð ráð, bara eitt­hvað. En hann hafði greini­lega nóg með sjálfan sig og ekki tíma fyrir mig ” skrif­aði Pir­lo. Þrátt fyrir alla reynsl­una þá þurfti stór­stjarnan Pirlo aðstoð félaga sinna. Það sama átti við um Argent­ínu­menn í leiknum gegn Íslend­ing­um. Messi, Di Maria, og Maschera­no. Þeir stóðu ein­hvern veg­inn aleinir og ber­skjald­aðir frammi fyrir augum heims­ins, á stóra svið­inu, og ekk­ert gekk. Það leit út eins og Messi liði hrein­lega illa í öllu þessu til­standi á meðan Aron Einar naut hverrar mín­útu og sló meira að segja á létta strengi við unga dreng­inn sem fylgdi honum inn á völl­inn – á leið í stærsta leik lífs síns.

Við Íslend­ingar erum kannski ekk­ert endi­lega merki­legri en ein­hverjir aðrir en ef við höfum þessa leik­gleði, sýnum þessa óeig­in­gjörnu hegðun og sam­hug, sem ein­kenndi íslenska lands­liðið í leiknum gegn Argent­ínu þá getum við gert ótrú­lega hluti, eins og náð jafn­tefli gegn Argent­ínu. Stemn­ingin gefur okkur tólfta og jafn­vel þrett­ánda mann­inn inn á völl­inn. Það munar um minna í keppni þeirra bestu. Þetta er töl­fræðin sem skiptir okkur hvað mestu. Og í keppn­inni um betri liðs­heild­ina þá vann Ísland Argent­ínu örugg­lega 1-0 í fyrsta leik. Meira svona.

Höf­undur er dós­ent í félags­fræði við Háskóla Íslands og ráð­gjafi íþróttaliða.

Heim­ild­ir:

Haf­steinn G. Sig­urðs­son & Guð­mundur Björn Þor­björns­son (2018). Síð­asta Áminn­ing­in. Reykja­vík: Kalt Vor.

Sla­ter, MJ., Haslam, SA, & Steffens, NK. (2018). Sing­ing it for „“us“: Team passion dis­pla­yed during national ant­hems is associ­ated with sub­sequent success. European Journal of Sport Sci­ence, 18(4): 541-549. 

Hall­dors­son, V. (2017). Sport in Iceland: How small nations achi­eve international success. London: Routled­ge. 

 Pir­lo, A. (2016). I think ther­efore I play. Milan: Back­Page Press.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þröngar skorður í hálaunalandi
Á að fella gengið til að örva efnahagslífið? Er aukin sjálfvirkni að fara eyða störfum hraðar en almenningur átta sig á? Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifaði ítarlega grein í Vísbendingu þar sem þessi mál eru til umræðu.
Kjarninn 20. janúar 2020
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Katrín: Kólnun en ekki skyndileg djúpfrysting
Heilbrigðismál, atvinnuleysi, kaupmáttur, náttúruöfl og innviðafjárfestingar eru meðal þess sem forsætisráðherra ræddi um í ræðu sinni við upphaf þings í dag.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Enginn ber ábyrgð – bara þjóðin
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir eiga meðal annars húsnæði sem hefur verið í byggingu á Hlíðarendasvæðinu.
Norskt leigufélag komið með yfir tíu prósent í Heimavöllum
Norska leigufélagið Fredensborg er að koma sér fyrir á íslenskum fasteignamarkaði. Það keypti í dag 10,22 prósent hlut í stærsta leigufélagi landsins á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Efnt var til fyrstu mótmæla þann 23. nóvember 2019 eftir að Samherjamálið komst upp.
Fyrsti þingfundur ársins í dag – Mótmælendur ætla að láta í sér heyra
Fyrsti þingfundur á Alþingi hefst í dag eftir jólafrí og munu formenn stjórnmálaflokkanna eða staðgenglar þeirra taka til máls. Við tilefnið verður blásið til mótmæla þar sem þess er meðal annars krafist að sjávarútvegsráðherra segi af sér.
Kjarninn 20. janúar 2020
Togarinn Heinaste.
Ríkisútgerðin í Namibíu á ekki fyrir launum rúmlega þúsund starfsmanna
Fischor, ríkisútgerðin í Namibíu, þurfti að fá viðbótarkvóta frá ríkinu til að geta átt fyrir launum. Fiskinn á mögulega að veiða á Heinaste, verksmiðjutogara sem Samherji er ásakaður um að vera að reyna að selja sjálfum sér á hrakvirði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Efling sakar Reykjavíkurborg um að hafa dreift villandi upplýsingum
„Borgin er í okkar höndum!“ Þetta segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar í opnu bréfi til borgarstjóra, þar sem honum er tilkynnt um algjör viðræðuslit vegna kjarasamningagerðar. Efling segir borgina hafa brotið bæði trúnað og lög.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar