Ísland 1 – Argentína 0 – Tölfræðin sem við viljum alltaf vinna

Viðar Halldórsson, dósent í félagsfræði við Háskóla Íslands, fjallar um árangur íslenska landsliðsins í aðsendri grein og hvernig stemningin gefur Íslendingum tólfta og jafnvel þrettánda manninn inn á völlinn.

Auglýsing

Eftir árangur fót­boltalands­liðs­ins á síð­ustu miss­erum, sem náði hvað hæst í jafn­tefl­inu við Argent­ínu­menn, er auð­velt að láta stemn­ing­una og þjóð­ar­remb­ing­inn hlaupa með sig í gönur og halda því fram að við Íslend­ingar séum eitt­hvað merki­legri en allir aðr­ir. Svo er þó lík­lega ekki. Eða eins og segir í heim­ild­ar­mynd­inni Síð­asta áminn­ingin – sem fjallar einmitt um fót­bolta­strák­ana okk­ar: „Ís­lend­ingar eru jú bara venju­legt fólk. Ekk­ert ómerki­legri en aðr­ir, en ekk­ert merki­legri held­ur.” Það er aftur á móti óum­deilt í huga flestra að Argent­ínu­menn eru með mun betri knatt­spyrnu­menn en við Íslend­ingar – sem sýndi sig til að mynda í opin­berri töl­fræði leiks­ins þar sem Argent­ínu­menn voru 80% með bolt­ann á móti 20% hjá okkur Íslend­ing­um. En það er ekki allt. Maður hafði það alla vega á til­finn­ing­unni, þegar maður horfði á fyrsta leik þjóð­anna á HM, að íslensku leik­menn­irnir spil­uðu eins og lið á meðan leik­menn Argent­ínu spil­uðu sem ein­stak­ling­ar.

Okkur Íslend­ingum hefur jafnan verið tíð­rætt um sam­stöð­una og liðs­heild­ina hjá okkar mönnum og hreykt okkur af henni á manna­mót­um. En getum við með réttu sagt að stemn­ingin hjá íslenskum íþrótta­lands­liðum sé eitt­hvað betri eða merki­legri en hjá öðrum þjóð­um? Ekk­ert endi­lega, en við getum þó með ágætis rökum haldið því fram að það var meiri liðs­stemn­ing og karakter hjá íslenska lið­inu en því argent­ínska í leiknum á laug­ar­dag­inn.

Í nýlegri rann­sókn sem gerð var á Evr­ópu­móti karla í knatt­spyrnu 2016 kemur fram að þau lið sem sungu með þjóð­söngvum sínum – og sungu af ástríðu og inn­lifun – náðu betri árangri en þau lið sem gerðu það síð­ur. Sér­stak­lega voru þessi lið ólík­legri til að fá á sig mörk en þau lið sem voru ástríðu­laus í þjóð­söngvun­um. Hvað sem er svo sem til í því þá sáust strax merki þess í þjóð­söngvum Íslands og Argent­ínu í hvoru lið­anna sam­staðan var meiri. Leik­menn Argent­ínu stóðu langt frá hvor öðrum, og snéri mark­vörður liðs­ins meira að segja í aðra átt en aðrir leik­menn liðs­ins. Eng­inn söng með þjóð­söngn­um. Íslensku leik­menn­irnir stóðu aftur á móti þétt sam­an, vöfðu örmum um hvor ann­an, og flestir sungu með þjóð­söngnum á meðan aðrir störðu ein­beittir fram á við. Og á meðan Heimir Hall­gríms­son þjálf­ari Íslands stóð með lokuð augun og hélt utan um félaga sína þar sem hann söng með að inn­lifun þá stóð þjálf­ari Argent­ínu­manna einn á hlaupa­braut­inni, eitt­hvað óró­legur eins og hann væri að bíða í röð eftir ein­hverju, og færð­ist ekki eitt orð af vör­um. Þessi aug­ljósu merki sam­stöðu sáust strax hjá íslenska lið­inu en þau voru ekki til staðar hjá Argent­ínu­mönn­um. Og þetta var for­smekk­ur­inn að því sem koma skildi.

Auglýsing

Þetta stað­festi grein­ing á tákn­rænum sam­skiptum sem ég fram­kvæmdi á sjón­varps­upp­töku af leiknum sjálfum á milli Íslands og Argent­ínu. Laus­leg grein­ing á lát­bragði, nánd og sam­skiptum leik­manna í leikn­um, það er þeim jákvæðu boð­skiptum sem búa til stemn­ingu, ýta undir sam­kennd og smita von og trú manna á milli , sýnir að íslensku leik­menn­irnir voru mun virk­ari en þeir argent­ínsku í jákvæðum boð­skiptum sín á milli. Stemn­ingin var okkar meg­in. Sjón­varps­upp­taka af knatt­spyrnu­leik er auð­vitað tak­mark­andi og gefur ekki heild­ar­upp­lýs­ingar um magn ýmissa tákn­bund­inna sam­skipta í heilum leik, en það er engu að síður hægt að líta á sjón­varps­upp­töku sem úrtak úr þýði knatt­spyrnu­leiks þar sem úrtakið er lík­legt til að end­ur­spegla þýð­ið. Þ.e. því oftar sem atferlið næst í mynd, því oftar á það sér stað í sjálfum leikn­um.

Á upp­töku af leiknum sjálfum sjást leik­menn íslenska liðs­ins ríf­lega 20 sinnum eiga jákvæð boð­skipti sín á milli. Alfreð þakkar fyrir send­ingu. Aron Ein­ar, Birkir Már, Hörður Björg­vin, Kári og Ragn­ar, klappa fyrir góðri vinnu félaga sinna. Hannes hvetur sína menn áfram. Emil gaf af sér. Rúrik slær á öxl Hann­es­ar. Ari Freyr klappar og tekur utan um Hann­es, Hannes tekur utan um Birki Má. Alfreð steytir bar­áttu­hnefa í átt að bekkn­um, og svo að Birni Berg­mann. Og þöglu týp­urnar Gylfi, Jói Berg og Birkir Bjarna gefa af sér með enda­lausum hlaupum fyrir félaga sína. Heimir Hall­gríms segir brand­ara. Helgi Kol­viðs sömu­leið­is. Allir úti­leik­menn­irnir hlaupa til Alfreðs eftir markið og fagna honum … og fagna svo hver öðr­um.

Þetta var ekki raunin hjá Argent­ínu­mönn­um. Þeir voru meira í því að svekkja sig. Til­vik um jákvæð boð­skipti þeirra á milli má telja á fingrum ann­arrar hand­ar. Di Maria þakkar einu sinni fyrir send­ingu og Caball­ero mark­vörður klappar fyrir góðri til­raun. Þá er það helsta upp­talið. En það sem var kannski mest slá­andi var að eng­inn Argent­ínu­mann­anna tók af skarið í þessum efn­um, sér­stak­lega þar sem þeir þurftu svo sann­ar­lega á því að halda. Hver til­raunin á eftir annarri fór út um þúf­ur. Klukkan tif­aði. Dóms­dagur færð­ist nær með hverri mín­út­unni. Hvað ef Argent­ína vinnur ekki Ísland? En það var enga hjálp að fá. Engin hvatn­ing. Ekk­ert ósýni­legt afl. Allir ein­hvern veg­inn bara að hugsa um sjálfa sig. Fyr­ir­lið­inn sjálf­ur, Messi, sagði varla auka­tekið orð allan leik­inn. Og gaf ekk­ert af sér til félaga sinna. Ekki frekar en aðrir í argent­ínska lið­inu. Það var í raun átak­an­legt að horfa upp á hvern Argent­ínumann­inn á eftir öðrum labba fram hjá félaga sín­um, sem hafði mis­tekist, án þess að líta til hans, slá á bak hans, hvetja hann áfram, hug­hreysta eða stappa í hann stál­inu. En þannig var það, og kannski þess vegna fór sem fór.

Jákvæð tákn­ræn sam­skipti virka eins og ósýni­legt afl sem styð­ur, hvetur og hjálpar fólki, gefur því kraft við að takast á við lífið og til­ver­una, og sigr­ast á krefj­andi verk­efn­um. Og það á ekki bara við um okkur venju­lega fólk­ið, heldur líka um skær­ustu stjörnur fót­bolt­ans – sem eru jú bara venju­legt fólk eins og við hin. Þegar ítalski knatt­spyrnu­snill­ing­ur­inn Andrea Pirlo var að koma að víta­punkt­inum til að taka víti í víta­spyrnu­keppni í úrslita­leik HM gegn Frökkum árið 2006 þá var hann stress­að­ur. Pressan náði til hans. „Ég reyndi að ná augn­sam­bandi við Buf­fon [mark­vörð Ítala]; ég hefði svo þegið stuðn­ing, eitt­hvað lát­bragð frá hon­um, góð ráð, bara eitt­hvað. En hann hafði greini­lega nóg með sjálfan sig og ekki tíma fyrir mig ” skrif­aði Pir­lo. Þrátt fyrir alla reynsl­una þá þurfti stór­stjarnan Pirlo aðstoð félaga sinna. Það sama átti við um Argent­ínu­menn í leiknum gegn Íslend­ing­um. Messi, Di Maria, og Maschera­no. Þeir stóðu ein­hvern veg­inn aleinir og ber­skjald­aðir frammi fyrir augum heims­ins, á stóra svið­inu, og ekk­ert gekk. Það leit út eins og Messi liði hrein­lega illa í öllu þessu til­standi á meðan Aron Einar naut hverrar mín­útu og sló meira að segja á létta strengi við unga dreng­inn sem fylgdi honum inn á völl­inn – á leið í stærsta leik lífs síns.

Við Íslend­ingar erum kannski ekk­ert endi­lega merki­legri en ein­hverjir aðrir en ef við höfum þessa leik­gleði, sýnum þessa óeig­in­gjörnu hegðun og sam­hug, sem ein­kenndi íslenska lands­liðið í leiknum gegn Argent­ínu þá getum við gert ótrú­lega hluti, eins og náð jafn­tefli gegn Argent­ínu. Stemn­ingin gefur okkur tólfta og jafn­vel þrett­ánda mann­inn inn á völl­inn. Það munar um minna í keppni þeirra bestu. Þetta er töl­fræðin sem skiptir okkur hvað mestu. Og í keppn­inni um betri liðs­heild­ina þá vann Ísland Argent­ínu örugg­lega 1-0 í fyrsta leik. Meira svona.

Höf­undur er dós­ent í félags­fræði við Háskóla Íslands og ráð­gjafi íþróttaliða.

Heim­ild­ir:

Haf­steinn G. Sig­urðs­son & Guð­mundur Björn Þor­björns­son (2018). Síð­asta Áminn­ing­in. Reykja­vík: Kalt Vor.

Sla­ter, MJ., Haslam, SA, & Steffens, NK. (2018). Sing­ing it for „“us“: Team passion dis­pla­yed during national ant­hems is associ­ated with sub­sequent success. European Journal of Sport Sci­ence, 18(4): 541-549. 

Hall­dors­son, V. (2017). Sport in Iceland: How small nations achi­eve international success. London: Routled­ge. 

 Pir­lo, A. (2016). I think ther­efore I play. Milan: Back­Page Press.

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar