Stórlygaherferð valdaelítunnar eftir Hrun: I - Þjóðin sem þráði lygina

Þorvaldur Logason skrifar um hrunið, lygar og valdaöflin.

Auglýsing

Í alheimskreppu kap­ít­al­ism­ans vorum við þjóð sem sár­lega þráði sann­leik­ann um orsakir þess hroða­lega efna­hags­lega og póli­tíska Hruns sem rústaði Íslandi haustið 2008. En þegar sann­leik­ur­inn opin­ber­að­ist gerð­ust þau undur að við þráðum fyr­ir­hruns-lyg­ina  sam­stundis aft­ur.

Slíks var von. Af því að ein­stak­ling­ur­inn í nútíma kap­ít­al­ísku sam­fé­lagi hefur djúp­stæða þörf fyrir áróður og lygi (Ellul). Fyrir Hrun vildum við trúa lygi góð­ær­is­ins, stór­brotnum kap­ít­al­ískum sýnd­ar­veru­leika, að því að fjár­munir og lán streymdu í kass­ann. Eftir Hrun þráðum við að trúa lyg­inni vegna þess að hún og aðeins hún bjó yfir þeim töfra­mætti að losa okkur á leift­ur­hraða út úr þeim ógn­væn­legu aðstæðum sem við vorum í. Aðeins lyg­in, aldrei sann­leik­ur­inn, gat látið skugga­lega skulda­byrði ein­stak­linga og þjóð­ar­innar hverfa eins og dögg fyrir sólu. Aðeins lygin gat hvít­þvegið ráða­menn og skellt skuld­inni á 30-40 banka­menn, útlend­inga og fólk sem hafði engin völd fyrir Hrun.

Þjóðin þráði þá lygi sem sló á ótt­ann, los­aði hana við ábyrgð og sekt­ar­kennd, gaf sjálfselsk­unni yfir­bragð rétt­lætis og veitti henni draum­kennda von.

Auglýsing

Sú þjóð sem þráir lygi, fær sína lygi. Við fengum ekki neina venju­lega lygi, heldur heila her­ferð af stór­lyg­um, ger­eyð­andi felli­byl af þvætt­ingi, bulli og ofstæki sem skall á sam­fé­lag­inu árum saman þangað til ótt­inn, ábyrgð­ar­til­finn­ingin og sektin var horfin með öllu.

Öllu held­ur, þangað til valda­öflin sem bjuggu til sýnd­ar­veru­leik­ann fyrir Hrun og stýrðu þjóð­inni inn í Hrunið höfðu náð völdum aft­ur, vefj­andi þjóð­ina inn í sápu­kúlu nýs sýnd­ar­veru­leika.

Og á sama tíma og þetta gerð­ist á Íslandi skutu sam­bæri­legir atburðir Banda­ríkja­mönnum skelk í bringu og þjóðum út um allan heim. Af því að áróður er ekk­ert annað en síam­st­ví­buri fram­leiðslu­tækn­innar í þeim ósjálf­bæra heim­skap­ít­al­isma þar sem sjálfs­blekk­ingin er móðir hag­kerf­is­ins – og blekk­ing­ar­línan sem heim­ur­inn tekur í nefið er sýrð í Was­hington.

Enn og aft­ur, 2009, vorum við þjóðin sem þráði lyg­ina og hún var auð­fengin í alheims-­stjórn­kerfi sem hefur sér­hæft sig í fram­leiðslu blekk­inga.

Nú er búið að festa lygi valda­el­ít­unnar í sessi og gera að hinni opin­beru sögu­skýr­ingu á atburð­unum fyrir og þó sér­stak­lega eftir Hrun, með aðstoð félaga­sam­taka og nýrra póli­tískra afla. Við því þarf að bregð­ast og hefði þurft að bregð­ast af krafti fyrir lif­andis löngu, því það er engin þekkt leið til að bregð­ast við víð­tækt skipu­lögðum (of­stæk­is) áróðri önnur en að svara með víð­tækt skipu­lögðum áróðri. Aldrei er þó of seint að leið­rétta grófar póli­tískar lygar jafn­vel þó hand­hafar lyg­innar hafi lengi haft yfir­burða­völd í fjöl­miðlum lands­ins. 

Þess vegna er von á nokkrum greinum í Kjarn­an­um, eftir und­ir­rit­að­an, um stór­lyga­her­ferð valda­el­ít­unnar eftir Hrun.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Umdeilt leigufélag ratar enn og aftur í fréttir vegna frásagna af okri á leigjendum
Saga Ölmu íbúðafélags teygir sig aftur til ársins 2011 og skýrslu sem meðal annars var unnin af núverandi seðlabankastjóra. Félagið var einu sinni í eigu sjóðs í stýringu hjá hinu sáluga GAMMA og hét um tíma Almenna leigufélagið.
Kjarninn 10. desember 2022
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Skyldur okkar í loftslagsbaráttunni
Kjarninn 10. desember 2022
Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur setið að völdum síðan seint á árinu 2017. Hlutfall allra ríkustu landsmanna í heildartekjum þjóðarinnar hefur aukist milli allra ára sem hún hefur setið.
Ríkasta 0,1 prósentið hefur ekki tekið til sín stærri hluta af tekjukökunni síðan 2007
Þær 244 fjölskyldur sem höfðu mestar tekjur á síðasta ári þénuðu alls 36 milljarða króna í fjármagnstekjur á árinu 2021. Það voru 20 prósent af öllum slíkum tekjum sem urðu til á því ári. Hópurinn þénaði 4,2 prósent af öllum tekjum sem urðu til í landinu.
Kjarninn 10. desember 2022
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar