Afleitur handavandi

Sumir karlar hafa „afleitan handavanda“ og eiga það til að fálma utan í konur. Svo segir í bók eftir Rannveigu Schmidt sem ber nafnið Kurteisi og kom út árið 1945.

Auglýsing

Rann­veig Þor­varð­ar­dóttir fædd­ist árið 1892. Hún flutt­ist til Banda­ríkj­anna árið 1925 með seinni eig­in­manni sín­um, Adam Vil­helm Schmidt. Árið 1944 kom út bók hennar Hugsað heim. Í for­mál­anum eftir Hall­dór Kiljan Lax­ness lýkur hann lofs­orði á hve menn­ing­ar­leg Rann­veig hafi verið og skarað fram úr kyn­systrum sínum í þeim efn­um. Rann­veig lést í San Frans­isco sex­tug að aldri árið 1952.

Rann­veigu, líkt og Lax­ness, virð­ist hafa verið mikið í mun að reyna að sið­bæta og fága sam­landa sína. Í bók­inni Kurt­eisi nefnir hún að sumir spyrji hvers vegna fara eigi eftir föstum reglum í umgengni og hvort ekki sé best að hver komi til dyr­anna eins og hann er klæddur í stað þess að fylgja „alls konar hégilj­u­m“. Í svari sínu við þessum vanga­veltum bendir Rann­veig á mik­il­vægi þess að kunna að haga sér innan um annað fólk og að í raun sé kurt­eisi fólgin í því að taka til­lit til ann­arra og meta það meir en það sem manni sjálfum finnst þægi­leg­ast og hent­ug­ast. Hún hvetur mæður til að kenna börnum sínum að losna við feimni og heim­ótt­ar­skap, læra að hegða sér prúð­mann­lega og vera upp­lits­djörf án allrar til­gerð­ar, blátt áfram og ein­arð­leg í fram­komu, því að þá séu meiri líkur á að þeim vegni vel.

Bókin er eðli­lega barn síns tíma og margar ráð­legg­ingar sem eiga ekki lengur við sbr. hver eigi að kveikja í sígar­ettu fyrir hvern og hvernig kynin eigi að koma fram hvort við ann­að. Grunn­tónn­inn er hins vegar sannur og ljóst að Rann­veig hefur viljað leggja sitt af mörkum til að bæta líf fólks.

Auglýsing

Kurt­eisi og kropps­leg umhirða

Ein­föld áminn­ing Rann­veigar um að muna eftir að taka hátt­vís­ina með þegar við förum út úr dyr­unum á heim­ili okkar er alltaf jafn þörf. Einnig mættu margir taka til sín ráð um að taka þrifa­bað dag­lega – líka þá sem hafa „vatns­skrekk“ – og klæða sig á hverjum morgni „eins og þeir mundu verða fyrir slysi þann dag­inn“. Meiri háð­ung er vart hægt að hugsa sér en að hjúkr­un­ar­fólk verði vitni að sóða­legum nær­klæðn­aði manns og krímugum krik­um.

Að kunna á síma

Rann­veig er með­vituð um fram­rás tím­ans með öllum sínum breyt­ing­um. Sumt er jákvætt og nefnir hún að smátt og smátt hafi útvarpið og sím­inn breytt kurt­eis­is­regl­unum í heim­inum og gert sam­kvæm­is­regl­urnar miklu auð­veld­ari og ein­fald­ari. Að mörgu er þó að gæta og brýnir hún fyrir fólki að muna þegar það talar í síma að við­mæl­and­inn sjái það ekki. „Við segjum oft ýmis­legt í gamni og brosum um leið ... en sá sem er við hinn enda síma­lín­unnar sér ekki brosið okk­ar.“ Vera má að skarp­skyggni Rann­veigar hafi stuðlað að til­urð broskarla og ann­arra til­finn­inga­tákna sem sann­ar­lega hafa leyst þennan sam­skipta­vanda að hluta í seinni tíð.

Þótt tæknin hafi auð­veldað líf okkar er ekki eins öruggt að Rann­veig kynni að meta allar kurt­eis­is­venjur nútíma­manns­ins t.d. hvað varðar síma­notkun á almanna­færi. Einn ósið nefnir hún sem hefur aug­sýni­lega ekki batnað í tím­ans rás með til­komu tækn­inn­ar. „Við fyr­ir­lestra sér maður oft skrítin fyr­ir­brigði – og oft ókurt­eisi. Ég hef séð fólk sitja með bók og vera að lesa í henni meðan ein­hver fyr­ir­les­ari hefur verið að tala. Það er ekki aðeins rudda­legt, en blátt áfram ill­gjarnt að gera slíkt.“

Afleitur handa­vandi

Í seinni tíð hefur athyglin góðu heilli beinst að því hve óvið­eig­andi athæfi dóna­karla er. Til skamms tíma töldu margir að þeir væru að upp­fylla karl­mann­lega skyldu sína með því að klípa og þukla kven­fólk líkt og hvern annan búpen­ing, ásamt því að auð­sýna marg­vís­legan og ólíð­andi frunta­skap af öðru tagi. Vissu­lega er sá vandi ekki úr sög­unni, en Rann­veig kemur inn á þennan ósóma í kafl­anum „Fruss­arar og ann­að“ þar sem hún gefur m.a. ráð „við áleitnum karl­mönn­um“. Þar nefnir hún dæmi um konu í sófa með eldri karli sem hefur „ungar til­hneig­ing­ar“ og fálmar utan í kon­una „já, hefur afleitan handa­vanda“. Á þessum tíma var umræðan um kyn­ferð­is­lega áreitni varla á frum­stigi. Rann­veig ráð­leggur kon­unni því að hvísla að dón­anum að hún þori ekki að sitja hjá honum leng­ur, þar sem hann sé „allt of hættu­leg­ur“ og átti hann að taka því sem gull­hömr­um. Eins gott að styggja ekki siðleysingja á þessum árum.

Rann­veig Schmidt var víð­reist kona og náði góðu sjón­ar­horni á hegðun sam­landa sinna jafnt og ann­arra. Hún ítrek­aði að þótt sinn siður væri í hverju landi og víst að umgengn­is­reglur tækju breyt­ingum í takt við tím­ann, þá héld­ist þörfin fyrir hátt­vísi og til­lits­semi óbreytt um aldur og ævi. Því verður seint á móti mælt.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meðalverð flugmiða með Ryanair stendur nú í 40 til 50 Evrum og segir O‘Leary að búast megi við því að það hækki í 60 Evrur.
Forstjóri Ryanair boðar ringulreið í flugbransanum næstu árin
Michael O‘Leary segir flugferðir orðnar of ódýrar fyrir það sem þær eru og að dæmið gangi því einfaldlega ekki upp.
Kjarninn 3. júlí 2022
Notkun tölva gegnir sífellt stærra hlutverki í leik og starfi hjá flestum. Á síðustu misserum hefur margföldun orðið í tilraunum til netsvindls.
Sjö ráð til að koma í veg fyrir netsvindl
Margföldun hefur orðið á tilraunum til netsvindls og reglulega eru fluttar fréttir af nýjum svikapóstum í umferð. Framkvæmdastjóri CERT-IS segir mikilvægt að huga vel að netöryggi og að margar einfaldar lausnir séu í boði í þeim efnum.
Kjarninn 3. júlí 2022
Bryndís Friðriksdóttir svæðisstjóri höfuðborgarsvæðisins og Arndís Ósk Ólafsdóttir Arnalds forstöðumaður verkefnastofu Borgarlínu.
Áskorun að tryggja flæði á meðan það verður grafið og byggt
Á næstu árum fara í hönd miklar samgönguframkvæmdir víða á höfuðborgarsvæðinu. Kjarninn ræddi við svæðisstjóra Vegagerðarinnar og forstöðumann verkefnastofu Borgarlínu um stóru verkefnin sem eru á döfinni og hvernig á að láta umferðina ganga upp á meðan.
Kjarninn 3. júlí 2022
Herlufsholmen var áður munkaklaustur en í aldir var þar rekinn skóli.
Uppnám í elítuskólanum og prinsinn hættur
Herlufsholmskólinn á Sjálandi hefur verið talinn fyrirmynd annarra skóla í Danmörku, skóli hinna útvöldu og ríku. Ný heimildamynd svipti hins vegar hulunni af ýmsu sem tíðkast hefur í skólanum og nú er skólastarfið í uppnámi.
Kjarninn 3. júlí 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fylgi Vinstri grænna hefur aldrei mælst minna í könnun Gallup – 7,2 prósent styðja flokkinn
Píratar hafa næstum því tvöfaldað fylgi sitt frá síðustu kosningum og Samfylkingin hefur aukið sitt fylgi um tæplega 40 prósent. Sjálfstæðisflokkur mælist undir kjörfylgi en Framsókn siglir lygnan sjó.
Kjarninn 2. júlí 2022
Það sem er sérstakt við spjöld þessi er að í stað þess að á þeim séu myndir og upplýsingar um landsliðsmenn í knattspyrnu eru þar að finna sögur verkafólks sem látist hafa við undirbúning mótsins.
Gefa út „fótboltaspil“ með verkafólki sem látist hefur við undirbúninginn í Katar
Þúsunda farandsverkamanna er minnst í átaki sænsku rannsóknarblaðamannasamtakanna Blankspot til að vekja athygli á mannlega kostnaðnum við Heimsmeistaramótið sem hefst í nóvember.
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls fóru 0,0002% af fjármagni í COVID-viðbragðsáætlunum í að uppræta kynbundið ofbeldi
Ríki sem eiga sterka femíníska hreyfingu hafa verið talsvert líklegri til að taka tillit til kynjasjónamiða í COVID-19 áætlunum sínum en þau ríki þar sem engin eða veik femínísk hreyfing er við lýði, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Heimili eru talin ábyrg fyrir tonnum á tonn ofan af matvælum sem fara í ruslið.
Svona spornar þú við sóun í sumarfríinu
Það vill enginn koma heim í ýldulykt eftir gott frí. Þá vilja eflaust flestir ekki umturnast í umhverfissóða á ferðalaginu. Hér eru nokkur ráð til njóta sumarleyfisins langþráða án þess að koma heim í fýlu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar