Utankerfismaðurinn Jón Steinar

Auður Jónsdóttir rithöfundur fór í kaffi til Jóns Steinars fyrir ekki svo löngu og spjallaði við hann um tjáningarfrelsið. Sá fundur rifjaðist upp eftir umræðu síðastliðinnnar viku um hatursorðræðu og íslenska samræðuhefð.

Auglýsing

Ég vakn­aði við sím­ann og reyndi að hljóma glað­vökn­uð. Sæl Auð­ur, sagði röddin í sím­an­um. Ég er nú bara gam­all skröggur en var einu sinni ungur utankerf­is­mað­ur. Ég heiti Jón Stein­ar. Mig langar að ræða tján­ing­ar­frelsið við þig.

Þetta var fyrir nokkrum mán­uðum svo kannski man ég ekki sím­talið nákvæm­lega en það var nokkurn veg­inn í þessum dúr. Og ég leyfi mér að efast um að Jón Steinar stefni mér þó ég fari rangt með smá­ræðis blæ­brigði.

Þennan dag­inn hafði ég nýlega verið í við­tali í Morg­un­blað­inu og vitnað þar í við­tal við Úlf Þor­móðs­son, rit­höf­und og fyrr­ver­andi rit­stjóra Speg­ils­ins, og sagt að hann hefði haft á orði að það hafi ekki verið talað um hug­takið tján­ing­ar­frelsi þegar hann stóð í mála­vaf­stri eftir að Speg­ill­inn var stimpl­aður ósið­legur af yfir­völd­um, tek­inn úr umferð og Úlfar dæmdur fyrir guð­last – árið 1983. Reyndar príl­aði Úlfar sjálfur upp á hús­þak í öllu því vaf­stri og brosti framan í sól­ina þegar hann hélt ræðu um mál­frelsið fyrir blað­burð­ar­börnin sem lög­reglan elti við húsið en hið opin­bera var þá enn ekki búið að venj­ast hug­tak­in­u. Er­indi Jóns Stein­ars var að segja mér að hann hefði í þessu máli snú­ist önd­verður gegn sínu póli­tíska bræðra­lagi og staðið með tján­ing­ar­frels­inu með því að hafa senni­lega skrifað fyrstu blaða­grein­ina um það á Íslandi. Hann spurði hvort hann mætti bjóða mér í kaffi á skrif­stof­una sína og ég þáði það.

Auglýsing

Kaffið gott

Morg­un­inn eftir mætti ég til Jóns Stein­ars sem bauð mér sæti og gaf mér kaffi. Þegar ég sagði honum frá meið­yrða­máli, sem ég stóð þá í út af pistli sem ég hafði skrifað í Kjarn­ann, var hann fljótur að segja að ég ætti að vinna það – sem ég er nú búin að gera í tvígang. Kaffið bragð­að­ist sam­stundis vel.

Við röbbuðum dágóða stund um frelsið til tján­ingar og, ef ég man rétt, – jú, ætli það ekki bara – eitt­hvað um gildi þess að ann­ar­legar skoð­anir fái að koma upp á yfir­borðið svo hægt sé að svara þeim og gagn­rýna.

Ég þekkti mann­inn ekki neitt, aðeins með ímynd í hausnum af lög­fræð­ingi sem væri sífellt að ögra með harð­snúnum rökum í alræmdum málum og hinn mesti harð­haus – ef það orð er til. Og kannski er hann það. En þarna sat skraf­hreif­inn karl á virðu­legum aldri, ram­maður inn af laga­bindum úr leðri og ansi kerf­is­legur að sjá, en þegar hann fór á mesta flugið grillti í utankerf­is­mann­inn.

Hat­urs­orð­ræða eða ekki?

Og þá að nýj­ustu ævin­týrum Jóns Stein­ars. Hann tók að sér að vera lög­maður Krist­ins Sig­ur­jóns­sonar sem var rek­inn úr lekt­or­stöðu í HR eftir að hafa skrifað eft­ir­far­andi á face­book-­síð­una Karl­mennsku­spjall­ið:

„Ég er svo hjart­an­lega sam­mála, það á að aðgreina vinnu­staði karla og kvenna. Vand­inn er bara að konur reyna alltaf að troða sér þar sem karl­menn vinna, og um leið og þær eru komnar inn, þá byrja þær að eyði­leggja hann, því allir karl­menn­irnir eiga þá að fara að tala, hugsa og hegða sér eins og kerl­ing­ar, allt annað er áreiti og ef sagður en neð­an­belt­is­brand­ari, svo ég nefni ekki klám­brand­ari, þá er það kyn­ferð­is­of­beld­i.“

Nú veit ég ekki hvort ummælin hans flokk­ast undir útbreiðslu hat­urs­orð­ræðu, ég er ekki nógu lög­lærð til að dæma um það. Tján­ing­ar­frels­inu fylgir jú sú ábyrgð að spyrna gegn útbreiðslu hat­urs­orð­ræðu. En það er lög­lærðra að skera úr um það í mál­inu, þó að auð­vitað séu þetta und­ar­lega grunn­hyggin orð, væg­ast sagt, og Kristni þessum ekki til sóma. Og raunar væri nokkuð á nem­endur lagt að sitja í tímum hjá manni sem virð­ist vera svona forn­ald­ar­leg­ur.

Að afhjúpa heims­mynd sína

En um þessar mundir virð­ist Jóni Stein­ari sjálfum vera nokkuð brugðið vegna ummæla um hann á face­book síð­unni „Karlar gera merki­lega hlut­i“.

Í frétt á Vísi.is kemur fram að hann tengi nýleg ummæli þar við að hann hafi tekið að sér mál Krist­ins. En sam­kvæmt yfir­lýs­ingu frá stjórn­endum síð­unnar eru flest ummæl­anna vegna við­tals þar sem Jón Steinar virt­ist ætl­ast til þess að þolendur í kyn­ferð­is­af­brota­málum fyr­ir­gæfu ger­endum sín­um.

Allt snýst í hringi. Jón Steinar virð­ist vera í upp­námi yfir ummælum um sjálfan sig og konur salla merki­lega orð­ljótar niður þennan lög­fræð­ing sem tók að sér mál fyrir mann sem hafði sallað niður konur á svip­uðum vett­vangi. Og lög­fræð­ing­ur­inn skrifar þá grein þar sem hann nafn­greinir ein­hverjar konur svo ein­hverjir karla­vit­leys­ingar byrja að salla þær nið­ur, og þá sér­stak­lega eina – skilst mér – með ógeðis­orðum á face­book. Kannski ekki alslæmt að þeir hafi afhjúpað svona inni­lega þröng­sýni sína og heim­ótt­ar­skap, ef kona skyldi rekast á þá á öld­ur­hús­i. ­Ís­lensk sam­ræða rokk­ar!

Valdið liggur hjá Jóni Stein­ari

En ef þetta mál Krist­ins hefur kynt undir spjallið á þessum þræði, þá má samt alveg pæla í að eitt er að þykja alræmd­ur, umdeildur lög­fræð­ingur – og liggja undir grun um að vera dyra­vörður á skemmti­staðnum Feðra­veldið – annað að vilja í starfi láta reyna á þan­þol tján­ing­ar­frels­is­ins fyrir dóm­stól­um. Þar má jú skera úr um hvar mörk frelsis og hat­urs­orð­ræðu liggja. Nú veit ég ekki á hvaða for­sendum málið verður rekið en býst við að þessi mörk hljóti þó að koma til tals á einn eða annan hátt. Og Jón Steinar var strax átta­tíu og eitt­hvað nógu mik­ill utankerf­is­maður til að ögra kerf­is­læga flokka­fjöl­skyldna­sam­fé­lag­inu í við­leitni sinni til að sporna gegn rit­skoðun hins opin­bera á Spegl­in­um. Svo þrátt fyrir allt virð­ist hann elta sína hug­sjón á sinn hátt, hvað annað sem um hann má segja.

En það má samt ekki gleyma að í þess­ari sam­fé­lags­gerð liggur valdið hjá Jóni Stein­ari. Hann hefur opin­bera rödd í krafti stöðu sinn­ar, ólíkt flestum brota­þolum kyn­ferð­is­of­beldis og konum að fá útrás fyrir erf­iða reynslu og órétt­læti á spjall­síðu á face­book.

Að nota sam­ræð­una til að upp­fræða

En meðan þetta allt var að ger­ast kíkti vin­kona mín í heim­sókn sem er sjálf harð­snú­inn lög­fræð­ing­ur. Hún lagð­ist leti­lega í horn­sófann minn og flat­mag­aði þar þegar önnur vin­kona hringdi til að býsnast yfir því að Krist­inn hefði verið rek­inn fyrir orð sín. Sjálf hafði ég lítið fylgst með þessu og því síður komið mér upp skoð­un.

Hvað finnst þér um þetta? spurði ég hina harð­snúnu vin­konu mína eftir sím­tal­ið. Hún geispaði leti­lega og teygði úr sér eins og hún nennti ekki að hafa skoð­un. Svo sagði hún: Kannski hefði verið smart­ara hjá rekt­ornum að reka hann ekki heldur svara hon­um. Senda inn grein stíl­aða á hann í fjöl­miðil og and­mæla honum með rök­um. Nota sam­ræð­una til að upp­fræða hann opin­ber­lega!

Síðan geispaði hún aftur og sofn­aði í sóf­anum mín­um.

Ég skal ekki segja!

Allir í kaffi til Jóns Stein­ars

Kannski væri ráð að Jón Steinar hringdi í þessar tíu þús­und konur í umræddum face­book-hópi og byði þeim í kaffi og líka öllum orð­ljótu körlunum og já, Kristni líka! Ekk­ert jafn­ast á við eld­heita sam­ræðu! Og þetta yrði sko fjörugt morg­un­kaffi. Getur verið að hann þyrfti þá líka að bjóða mér, ég held að ég sé með­limur í þessum hópi því ég sé hann reglu­lega þegar ég skrolla niður face­book.

Ég skrifa þennan pistil í letikasti á laug­ar­dags­kvöldi og getur vel verið að ég fari vit­laust með eitt­hvað um tíu þús­und konur og líka Jón Steinar eða Úlfar Þor­móðs. Kannski eiga þeir báðir eftir að hringja í mig til að hnykkja á ein­hverju sem betur hefði mátt orða og vilja ræða það aðeins. En ólík­legt samt að þessir tveir stefni mér þó að ég móðgi þá. Þeir eiga það sam­eig­in­legt en kannski fátt ann­að. Nema jú, við Úlfar drekkum oft morg­un­kaffi sam­an. Fyr­ir­gefðu, Úlf­ar, að ég skuli troða þér og þínu merki­lega máli inn í þetta raus!

Höskuldur H. Ólafsson hringir bjöllunni frægu við upphaf viðskipta með bréf í Arion banka fyrir einu ári.
Fyrir einu ári síðan: Arion banki skráður á markað
Á þessum degi fyrir einu ári síðan, þann 15. júní 2018, voru bréf í Arion banka tekin til viðskipta í Kauphöll Íslands. Hann varð þar með fyrsti íslenski bankinn til að verða skráður á markað eftir bankahrunið í október 2008.
Kjarninn 15. júní 2019
Sigurður Hlöðversson
Makríll á leið í kvóta – Eftir höfðinu dansa limirnir
Kjarninn 15. júní 2019
Margrét Tryggvadóttir
Hver skapaði skrímslið?
Leslistinn 15. júní 2019
Tíðavörur loks viðurkenndar sem nauðsyn
Alþingi samþykkti á dögunum að lækka virðisaukaskatt á tíðavörum úr efra skattþrepi í neðra. Ákvörðunin kemur í kjölfar þess að konur hafa á síðustu árum vakið athygli á því að það skjóti skökku við að skattleggja ekki tíðavörur sem nauðsynjavörur.
Kjarninn 15. júní 2019
Órói í stjórnmálum haggar varla fylgi stjórnmálablokka
Meirihluti stjórnarandstöðunnar mælist nú með meira fylgi en stjórnarflokkarnir þrír, frjálslyndu miðjuflokkarnir hafa sýnt mikinn stöðugleika í könnunum um langt skeið og fylgi Miðflokksins haggast varla þrátt fyrir mikla fyrirferð.
Kjarninn 15. júní 2019
Wikileaks: Blaðamennska í almannaþágu eða glæpur?
Julian Assange, stofnandi Wikileaks, á í hættu á að vera framseldur til Bandaríkjanna þar sem hann gæti átt yfir höfði sér 175 ár í fangelsi verði hann fundinn sekur.
Kjarninn 15. júní 2019
Segir forystu Sjálfstæðisflokksins vera sama um vilja flokksmanna
Stríð Davíðs Oddssonar og Morgunblaðsins sem hann stýrir við Sjálfstæðisflokkinn heldur áfram á síðum blaðsins í dag. Þar gagnrýnir hann forystu flokksins harkalega og bætir í gagnrýni sína vegna þriðja orkupakkans.
Kjarninn 15. júní 2019
Nýliðunarbrestur veldur Hafró áhyggjum
Hlýnun sjávar í íslenskri lögsögu er einn áhrifaþátturinn sem Hafró fylgist grannt með.
Kjarninn 14. júní 2019
Meira úr sama flokkiÁlit