Auglýsing

Sam­tals fá 358 úthlutað úr Launa­­sjóði lista­­manna á þessu ári. Úr sjóðnum er úthlutað til mis­­­jafn­­­lega langs tíma, en lengst er úthlutað til 18 mán­aða.

Launin eru ekki full laun, heldur eru þau 392 þús­und 498 krónur á mán­uði, sem greið­­ast í verk­taka­greiðslu.

Til úthlut­unar eru 1.600 mán­að­­ar­­laun sam­­kvæmt fyrr­­nefndri skil­­grein­ingu, en sótt var um 9.611 mán­uð.

Auglýsing

Árang­­ur­s­hlut­­fall sjóðs­ins er því 17 pró­sent, reiknað eftir mán­uð­­um. Alls bár­ust 890 umsóknir um starfs­­laun frá ein­stak­l­ingum og hóp­­um. Umsækj­endur voru sam­tals 1.543.

Kjarn­inn fór eitt sinn í heim­sókn til Kaup­manna­hafnar og hitti meðal ann­ars sendi­herr­ann þar, Bene­dikt Jóns­son, og starfs­fólk í sendi­ráð­inu. Það var fróð­legt og skemmti­legt spjall um starf­semi utan­rík­is­þjón­ust­unnar og ýmis­legt fleira.

Talið barst meðal ann­ars að ímynd Íslands erlendis og hvernig fólkið í utan­rík­is­þjón­ust­unni skynj­aði hana í störfum sín­um.

Bene­dikt var fljótur að nefna að þegar kæmi að menn­ing­ar­málum - í víðum skiln­ingi - þá væri Ísland með ein­stak­lega sterka stöðu, og að hún væri mik­il­væg­ust. Þetta hefðu bæði kann­anir sýnt en ekki síður reynsla hans yfir langt tíma­bil frá mörgum lönd­um.

Svip­aðar sögur heyrir maður víð­ar, og ég held að Íslend­ingar búsettir erlendis geti flestir stað­fest, að ímynd Íslands er veru­lega sam­ofin menn­ing­ar­starf­semi og nátt­úru okk­ar, frekar en öðru. Merki­legt fram­lag Íslands til heims­ins er helst á sviði menn­ing­ar­innar og tengslum hennar við nátt­úru. Þetta birt­ist í tón­list, kvik­mynd­um, hönn­un, arki­tekt­úr, bók­mennt­um, ljós­mynd­um, mál­verk­um.

Það sem mér finnst slá­andi við lista­manna­launin er hversu lág þau eru. Hugs­unin að baki laun­un­um, eins og umfjöll­unin um þau er í lög­un­um, er að þau geti gefið lista­mönnum svig­rúm til að sinna list­sköp­un­inn­i. 

Ekki er hægt að segja 392.498 krónur á mán­uði séu góð laun. Þau veita ekki svig­rúmið sem þarf, eins og lagt er upp í lög­unum um lista­manna­laun­in. Það held ég að sé nokkuð aug­ljóst. Má þar nefna hönn­uði og rit­höf­unda, og aðrar stéttir sem heyra undir Launa­sjóð lista­manna.

Sá sem ekki áttar sig á gildi lista, hönn­unar og menn­ing­ar­starfs fyrir sam­fé­lagið er eins og mað­ur­inn sem tekur ekki leið­sögn eða finnur fyrir því þegar brodd­flugan stingur hann. Umhugs­un­ar­efni er hversu lágar fjár­hæðir koma til lista­manna á hverju ári, í sam­hengi við mik­il­vægi verk­efna þeirra fyrir hag­kerfið og menn­ing­ar­líf­ið.

Nú þegar Ísland á jafn mikið undir því og raunin er, að taka vel á móti erlendum ferða­mönnum - að halda að þeim áhuga­verðri ímynd lands­ins - ætti að hugsa hlut­verk þeirra stétta sem heyra undir Launa­sjóð lista­manna upp á nýtt.

Ein sviðs­myndin væri sú, að þre­falda lista­manna­laun­in, þannig að þau yrðu tæp­lega 1,2 millj­ónir króna á mán­uði og auka veru­lega við fjár­stuðn­ing­inn fyrir heild­ina. Vissu­lega væri það mikil breyt­ing, en í stóra sam­heng­inu er hún lít­il. Hún á jafn mikið rétt á sér eins og end­ur­greiðsla kostn­aðar við rann­sóknir og þróun hjá fyr­ir­tækjum í iðn­aði, svo dæmi sé tek­ið, eða end­ur­greiðsla hluta kostn­aðar hjá fyr­ir­tækjum í kvik­mynda­iðn­aði. Þetta eru hliðar á sama ten­ingi.

Í bók­inni Rétt­læti og rang­læti fjallar Þor­steinn Gylfa­son heit­inn heim­speki­pró­fessor um menn­ingu. Orð­rétt segir hann:

„Menn­ing er að gera hlut­ina vel. Tökum soðna ýsu. Í menn­ing­ar­legu byggð­ar­lagi er ýsa ný. Kannski sækir maður hana glæ­nýja niður á bryggju fyrir hádeg­ið. Svo er hún soðin í vatni eða bökuð í ofni vatns­laus. Það má ekki votta fyrir blóði inni við bein­ið. En fisk­ur­inn má ekki heldur vera alveg laus frá bein­inu: hann á að vera að byrja að losna. Og hann á að gljá eins og laukur gljái. Þetta er menn­ing.“

Svo mörg voru þau snilld­ar­lega stíl­uðu orð. Það er betra að gera hlut­ina vel, og þegar kemur að list­inni þá ætti stefnu­mörkun og nálgun að mála­flokkn­um, að byggja á raun­hæfri skil­grein­ingu á því hvað telj­ast geta verið lista­manna­laun. Eins og þau eru núna, þá er ekki séð að það sé mikið hægt að gera fyrir þau, sem þenur út ver­öld okkar og bætir við. Þær stéttir sem falla undir Launa­sjóð lista­manna sinna því sem segja má að sé tærasta form frum­kvöðla­starf­semi sem hægt er að hugsa sér. Auk­inn fjár­stuðn­ingur við þessar stéttir skilar sér með sama hætti út í sam­fé­lagið eins og auk­inn stuðn­ingur við tækni og rann­sókn­ir. Jákvæð áhrif þess eru óum­deild, og þannig ætti það einnig að vera um list­ina.

Meira úr sama flokkiLeiðari