Auglýsing

Við höfum verið minnt á það að und­an­förnu að ýmis­legt sem ger­ist út í heimi getur haft mikil bein áhrif á þjóð­ar­hag. Kyrr­setn­ing á til­teknum teg­undum flug­véla frá Boeing, 737 Max, er t.d. orðin að nokkuð stórum óvissu­þætti fyrir íslenskt efna­hags­líf og þá einkum ferða­þjón­ust­una. 

Fyrir lítið eyríki, sem er þátt­tak­andi í alþjóða­væddu efna­hags­lífi heims­ins, þá geta svona hlutir orðið eins og nátt­úru­ham­farir fyrir hag­kerf­ið. 

Það sama má segja um það, ef tolla­stríð leggj­ast illa fyrir íslenska hags­muni, t.d. vegna breyt­inga á alþjóða­samn­ingum um við­skipti. Ekki síst þess vegna hefur verið ánægju­legt að fylgj­ast með stefnu íslenskra stjórn­valda að und­an­förnu þegar kemur að utan­rík­is­mál­u­m. 

Auglýsing

Breytt staða

Skerpt hefur verið á þeirri hugs­un, að Ísland hafi öðru fremur hags­muni af því að vera með opna og frjálsa við­skipta­stefnu gagn­vart helstu mark­aðs­svæð­u­m. 

Það vakti athygli þegar Ísland var að marka enn skýr­ari stefnu hvað þessi mál varð­ar, með því að liðka fyrir við­skiptum við Kína og Banda­ríkin, á sama tíma og þessir risar alþjóða­við­skipt­anna eiga nú í deilum um við­skipti sem birt­ast í tolla­stríði, með víð­tækum afleið­ing­um. Þetta var meðal ann­ars gert að umfjöll­un­ar­efni í ítar­legri frétta­skýr­ingu Kjarn­ans.

Lík­legt verður að telj­ast að þessar deilur Banda­ríkj­anna og Kín­verja leys­ist ekki endi­lega með góðu, heldur frekar með breyttri þunga­miðju í við­skiptum í heim­inum - jafn­vel eftir hörð átök (von­andi bara póli­tísk).

Frá því gjald­mið­ill Kína, júan, var við­ur­kenndur sem forða­mynt hjá Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóðnum og Alþjóða­bank­anum eftir miklar rök­ræð­ur, hafa Kín­verjar verið í sterk­ari stöðu við að stilla sér upp gagn­vart Banda­ríkj­unum og raunar Evr­ópu líka. Þetta hefur gerst á til­tölu­lega skömmum tíma, eftir árið 2010.

Í dag er um 65 pró­sent af gjald­eyr­is­forða heims­ins í Banda­ríkja­dal og valda­mikil staða Banda­ríkj­anna, bæði efna­hags­lega og ekki síður hern­að­ar­lega, teng­ist þess­ari stöðu bein­t. 

Evran er með um 25 pró­sent og aðrar mynt­ir, júan þar á með­al, með afgang­inn, en umfang forða í júan er að vaxa hratt og mun gera það í nán­ustu fram­tíð, ekki síst í nágranna­ríkjum Kína í Asíu. Áhugi Kín­verja á nánu efna­hags­sam­bandi við Afr­íku­ríki leynir sér heldur ekki.

Evr­ópa, Asía, Banda­ríkin - og nú Afr­íka

Ísland hefur mörg spil á hendi þegar kemur að því að marka veg­inn til fram­tíð­ar. EES-­samn­ing­ur­inn tryggir Íslandi aðgang að 500 millj­óna mark­aði í Evr­ópu. 

Ólík­legt er inn­ganga í Evr­ópu­sam­bandið sé á næsta leyti, sé horft til stefnu stjórn­mála­flokk­anna. Fyrir því er ekki meiri­hluti, þó ýmis­legt geti breyst á skömmum tíma í stjórn­mál­u­m. 

Ein mestu tæki­færin sem Ísland hefur til að efla stoðir efna­hags­lífs­ins er að styrkja sam­bandið við önnur mark­aðs­svæði en Evr­ópu. Kína og Asíu­mark­aðir eru þar undir og að því hefur verið unn­ið, meðal ann­ars með dug­miklu starfi í Jap­an, sem nú er farið að opna tæki­færi fyrir íslensk fyr­ir­tæki í vax­andi mæli. 

Þó lítið sé um það talað (miðað við til­efn­ið) þá er nýtt efna­hags­stór­veldi að teikn­ast upp í heim­inum með hraðri þróun á flestum svið­u­m. 

Það stór­veldi er Afr­ík­a. 

Lík­legt er að frí­verslun muni blómstra á næstu árum þar, með auknu sam­starfi ríkja og frí­versl­un­ar­samn­ing­um, og mik­il­vægt er fyrir Ísland að fylgj­ast vel með þess­ari þróun og tengj­ast umræð­unni um það sem er að ger­ast beint með þátt­töku. 

Ísland á langa sögu við­skipta­sam­bands við nokkur Afr­íku­ríki, meðal ann­ars Nígeríu - ris­ann í álf­unni með 180 millj­ónir íbúa - en það sem er að ger­ast þessi miss­erin opnar á mikil tæki­færi. 

Í Afr­íku - ekki síst sunnan Sahara - á sér stað hröð umbreyt­ing frá van­þró­uðum sam­fé­lögum til þró­aðra sam­fé­laga. Mark­aðir eru að verða sterk­ari, milli­stétt að verða stærri í mörgum ríkj­um, og stór­kost­leg upp­bygg­ing að eiga sér stað víða, eftir ára­langt starf. 

Því miður er fátæktin líka fyrir hendi, og hörm­ungar sömu­leið­is, en það vantar oft að rætt sé um það góða sem átt hefur sér stað og er að ger­ast.

Frum­kvöð­ull­inn Bill Gates hefur haldið því fram, að umheim­ur­inn verði að fara opna augun fyrir því sem er að ger­ast í Afr­íku. Oft sé það eina sem vanti að fjár­fest­ing eigi sér stað til að hraða þróun í rétta átt og tæki­færin í Afr­íku séu jafn­vel meiri en á flestum öðrum svæðum í heim­in­um. 



Árið 2035 verður Afr­íka með stærsta vinnu­mark­að­inn í heim­in­um, meðal heims­álfa, vegna þess hve stór hluti af fólki er ungt fólk. Fjár­fest­ing í menntun og heil­brigð­is­kerfi hefur verið að skila stór­kost­legum árangri í álf­unni, en betur má ef duga skal. 

Stundum gleym­ist það líka að Afr­íka er með 1,3 millj­arða íbúa og miklu sterk­ari rætur í mörgum iðn­aði en fólk á Vest­ur­löndum áttar sig oft á. Land­bún­að­ur, ferða­þjón­usta, iðn­aður ýmis konar og tækni. Allt hefur verið að þró­ast með jákvæðum hætti á miklum hraða.

Utan­rík­is­stefnan íslenska mun alltaf markast af því að Ísland er lítið land með engan her. Besta vörnin er að stunda stans­lausan sókn­ar­leik þegar kemur að alþjóð­legum við­skipt­um, og opna dyr inn á nýja mark­aði. Afr­íka, sem frí­versl­un­ar­svæði fram­tíð­ar­inn­ar, á það skilið að vel­meg­un­ar­ríki, jafn­vel þó lítil séu, gefi jákvæðri þróun í álf­unni gaum og teng­ist henni beint með fram­lagi og áhuga.

Samvinna er möguleg - Kjarasamningar sköpuðu farveg fyrir traust
Nefndarmaður í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands segir að nú sé tilefni til þess að bregðast við breyttri stöðu, með viðspyrnu sem er eins og teiknuð upp úr kennslubók.
Kjarninn 26. maí 2019
Karolina Fund: Breiðdalsbiti – Matvælaþróun úr afurðum svæðisins
Guðný Harðardóttir er sauðfjárbóndi í húð og hár sem vill koma afurðum sínum og öðrum afurðum úr Breiðdalnum á þann stall sem þær eiga heima á.
Kjarninn 26. maí 2019
Búin að finna kjallara undir botninum á siðferði í íslenskri pólitík
Þingflokksformaður Pírata segir að munurinn á ofteknum akstursgreiðslumálum þingmanna í Noregi og á Ísland sé að þar sem málið rannsakað og pólitísk ábyrgð tekin. Hér sé málið ekki rannsakað og pólitísk ábyrgð sé engin.
Kjarninn 26. maí 2019
Bára Huld Beck
Í frelsi felst ábyrgð – og í orðum einnig
Kjarninn 26. maí 2019
Segir að Björk hafi skorið upp herör á óupplýstan hátt gegn Magma
Rekstrarhagnaður HS Orku jókst um tæpan milljarð króna í fyrra. Ross Beaty mun líkast til yfirgefa félagið fljótlega og í síðasta ávarpi hans í ársskýrslu fer hann yfir hæðir og lægðir.
Kjarninn 26. maí 2019
Lars Løkke Rasmussen forsætisráðherra Danmerkur og Mette Frederiksen leiðtogi jafnaðarmanna.
Óvissa í dönskum stjórnmálum
Þingkosningar verða í Danmörku eftir tíu daga, skoðanakannanir benda til stjórnarskipta. Málefni innflytjenda og flóttafólks hafa mjög sett svip sinn á kosningabaráttuna, kosningar til Evrópuþings fá litla athygli.
Kjarninn 26. maí 2019
Vonast eftir frjálslyndri ríkisstjórn eftir næstu kosningar
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir segir að núverandi ríkisstjórn sé síðasta vígi gamla flokkakerfisins. Skýrustu víglínurnar á Alþingi í dag séu á milli frjálslyndis og íhaldssemi.
Kjarninn 25. maí 2019
Metani breytt í koltvíoxíð
Hvatinn fjallar um líkan af nokkurs konar metanbindandi loftræstingu sem vísindahópur við Stanford University hefur gert til þess að koma í veg fyrir að metan fari beint út í andrúmsloftið.
Kjarninn 25. maí 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari