Ef bæta á strætó þarf að gera bílinn verri

Eiríkur Ragnarsson segir að til að gera strætó samkeppnishæfan þurfi mögulega ekki bara að bæta strætó heldur þurfi kannski líka að byrja að „skemma fyrir“ bílnum.

Auglýsing

Flestir geta verið sam­mála því að bæt­ing almenn­ings­sam­gangna sé af hinu góða. Til að mynda gæti aukin notkun strætó dregið fólk úr einka­bílnum og þannig dregið úr meng­un. Það er gott. Bættar tíma­töflur og fjölgun vagna væri lík­lega hval­reki fyrir núver­andi not­end­ur, sem eiga það til að vera tekju­minni ein­stak­lingar og ungt fólk (sjá mynd að neð­an). Svo ekki sé minnst á þann sparn­að, bæði fyrir ein­stak­linga og þjóð, sem felst í því færa fjölda fólks sem brunar um á einka­bílnum í stræt­is­vagna. En þrátt fyrir það að flestir ættu að geta verið því sam­mála, að betri nýt­ing á strætó sé af hinu góða, þá hefur það gengið hægt að fjölga not­end­um. Og ein ástæðan fyrir því er sú að við höfum ein­blínt á það að gera strætó bæri­legri, án þess þó að draga úr aðdrátt­ar­afli bíls­ins.

Mynd: Eikonomics

Veikar stað­göngu­vörur

Íslend­ingar borða SS pyls­ur. Það er að segja, alla­vega svo lengi sem þær eru ekki mikið dýr­ari en pyls­urnar frá Goða. Ef SS myndi á morgun hækka verðið á pylsu­pakk­anum um 25%, þá er lík­legt að slatti Íslend­inga myndi bara skipta yfir í Goða. Ástæðan er ein­föld: Pylsa er pylsa, pulsa er pulsa og pylsa er pulsa.

Auglýsing

Strætó þjónar þeim til­gangi að færa fólk frá einum stað til ann­ars. Þá þjón­ustu bjóða einnig fætur á fólki, hjól, leigu­bílar og einka­bíll­inn. Í þeim til­gangi að koma fólki úr einka­bílnum og inn í strætó hefur ýmist verið reynt í gegnum tíð­ina. Til dæmis hefur leiða­kerfið verið hægt og smátt bætt, ferðum hefur fjölgað og app verið þró­að. Svo eitt­hvað sé nefnt. Þetta er að sjálf­sögðu vel­komin bót fyrir þá sem voru strætófarar fyrir og þannig verið ágætis end­ur­skipt­ing auðs, að mestu frá ríku gömlu fólki í bíl til fátæks ungs fólks í strætó. En þegar kemur að því að færa gamla ríka fólkið úr bíl­unum sínum yfir í vagna okkar hefur lítið tek­ist til.

Mynd: Eikonomics

Ólíkt pylsum þá eru Íslend­ingar til í að borga ansi mikið fyrir það að láta einka­bíl­inn færa sig frá A til B. Ef marka má for­sendur FÍB, þá má á hóf­saman hátt reikna það að ein­stak­ling­ur, sem nú þegar á bíl, þarf að keyra 10 kíló­metra í vinnu geti sparað sér á bil­inu 60 til 140 þús­und kall á ári með því að skilja bíl­inn eftir í bíl­skúrnum og taka strætó í vinn­una í stað­inn (en nota samt bíl­inn í allt ann­að). (Ef heim­ili með tvo bíla ákveða að vera með einn bíl, eða ein­hverjir ákveða að lifa án bíls, Þá er sparn­að­ur­inn um milljón krón­ur.) En pylsur eru pylsur og strætó er ekki bíll. Það er nokkuð ljóst að fólk sé til­búið að borga ansi vel fyrir að gönna braut­ina á kagg­an­um, í stað þess að bíða eftir strætó.

Ekki er hægt að bæta strætó enda­laust

Verð skiptir að sjálf­sögðu máli. Ef árskort í strætó lækkar í verði á morgun er lík­legt að gang­andi veg­far­endur myndu taka strætó oft­ar. Kannski myndu ein­hverjir leggja bílnum og byrja að taka strætó. En þar sem verð í strætó er nú þegar ekki langt frá núll­inu er sá hópur lík­lega smár. Og þetta veit starfs­fólk Strætó sem og borg­ar­yf­ir­völd vel. Því hafa þau reynt að leggja áherslu á það að bæta þjón­ust­una. Borg­ar­línan er gott dæmi um það.

Þegar bæt­ingar eiga sér stað á strætó, þá fer fólk sem áður gældi við þá hug­mynd að taka strætó að byrja að taka strætó. Ástæðan er sú að í þeirra augum er strætó nú sam­bæri­legur kostur bíls­ins. En sama hvað Borg­ar­línan verður nett og ódýr þá eru því miður efri mörk á því hversu mikið hægt er að bæta strætó. Meira að segja ef við fjár­festum heilum hell­ing í strætó, búum þá með Lazy-­Boy, látum þá ganga á 10 mín­útna fresti, fjölgum strætó­skýlum og gefum öllum popp sem koma um borð, þá er samt lík­legt að flest allir sem eru á bíl í dag haldi sig við það val. Alla­vega ef marka má sög­una.

Að gera bíl­inn verri

Til að gera strætó sam­keppn­is­hæfan þarf því mögu­lega ekki bara að bæta strætó heldur þarf kannski líka að byrja að skemma fyrir bíln­um. Aug­ljós­ast væri að beita skött­um, til að hækka kostn­að­inn við það að nota bíl­inn inn­an­bæj­ar. En það væri líka hægt fækka akreinum á hinum ýmsu göt­um. Í stað­inn gætu komið hjóla­stígar og akreinar fyrir strætó. Einnig væri hægt að setja upp vega­toll við Gull­in­brú. Þar gætu mynd­ast umferða­teppur á morgn­ana, þar sem bíla­fólk gæti horft með öfund­ar­augum á far­þega strætó sem kæmu brun­andi niður akreinar sem einu sinni til­heyrðu bíln­um. Borgin gæti líka breytt bíla­stæðum í lóðir fyrir íbúð­ir, versl­an­ir, eða leik­velli. Þar með yrði martröð að finna stæði, sem myndi gera strætó meira spenn­andi kost, í sam­an­burði.

Ef ein­hverjar, eða all­ar, þess­ara hug­mynda yrðu fram­kvæmd­ar, sam­hliða Borg­ar­línu og upp­bygg­ingu strætó, þá er ekki ólík­legt að með tím­anum myndi fólk byrja að leggja bílnum og taka strætó. Og þó svo að þetta yrði kannski sárs­auka­fullt í fyrstu þá á end­anum yrði þetta eðli­legt. Með tím­anum yrði strætó norm­ið, rétt eins og neð­an­jarð­ar­lestir í London eða trammar í Amster­dam. Þá mun eng­inn sakna bíls­ins.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hvað er svona merkilegt við Mauna Loa?
Það er stærsta virka eldfjall jarðar þrátt fyrir að hafa ekki gosið í tæp fjörutíu ár. Allt þar til fyrir nokkrum dögum er ólgandi hraunið tók að flæða upp úr 180 metra djúpri öskjunni. Eldfjallið Mauna Loa þekur um helming stærstu eyju Hawaii.
Kjarninn 7. desember 2022
Teitur Björn Einarsson er varaþingmaður Sjálfstæðisflokks, auk þess að starfa sem aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar, þar sem hann fæst m.a. við verkefni á sviði sjálfbærni.
„Vandfundin“ sé sú atvinnugrein sem búi við meira eftirlit á Íslandi en fiskeldi
Varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins tók til varna fyrir fiskeldi í opnum sjókvíum á Alþingi í dag og sagði hagsmunaöfl fara með staðlausa stafi um umhverfisáhrif greinarinnar. Hann minntist ekkert á nýlega slysasleppingu frá Arnarlaxi í ræðu sinni.
Kjarninn 7. desember 2022
Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands, ásamt Guðna Th. Jóhannessyni, forseta Íslands, við þingsetningu Alþingis í haust.
Sóknargjöld hækkuð um 384 milljónir króna milli umræðna
Samkvæmt fjárlagafrumvarpinu áttu sóknargjöld sem ríkissjóður greiðir fyrir hvern einstakling að lækka á næsta ári. Nú hefur verið lögð til breyting þess efnis að þau hækka. Alls kosta trúmál ríkissjóð um 8,8 milljarða króna á næsta ári.
Kjarninn 7. desember 2022
Yfirlæknir á bráðadeild segir vert að íhuga skorður á sölu og notkun flugelda
Frá 2010 hafa þrettán manns orðið fyrir varanlegu heilsutjóni vegna flugeldaáverka, eða einn um hver áramót að meðaltali. Yfirlæknir á bráðamóttöku Landspítalans segir vert að íhuga að setja frekari skorður á innflutning, sölu og notkun flugelda.
Kjarninn 7. desember 2022
Alþjóðlegu stórfyrirtækin Google og Meta taka til sín stóran hluta af því fé sem íslenskir auglýsendur nota til að koma vörum sínum og þjónustu á framfæri.
Hlutdeild erlendra miðla á auglýsingamarkaði eykst enn og nálgast helming
Verulegur hluti íslensku auglýsingakökunnar rennur til rekstraraðila Facebook og Google og ætla má að 43,2 af hverjum 100 krónum sem varið var í auglýsingar á Íslandi í fyrra hafi runnið til erlendra fyrirtækja, samkvæmt nýrri úttekt Hagstofunnar.
Kjarninn 7. desember 2022
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiEikonomics