Ef bæta á strætó þarf að gera bílinn verri

Eiríkur Ragnarsson segir að til að gera strætó samkeppnishæfan þurfi mögulega ekki bara að bæta strætó heldur þurfi kannski líka að byrja að „skemma fyrir“ bílnum.

Auglýsing

Flestir geta verið sam­mála því að bæt­ing almenn­ings­sam­gangna sé af hinu góða. Til að mynda gæti aukin notkun strætó dregið fólk úr einka­bílnum og þannig dregið úr meng­un. Það er gott. Bættar tíma­töflur og fjölgun vagna væri lík­lega hval­reki fyrir núver­andi not­end­ur, sem eiga það til að vera tekju­minni ein­stak­lingar og ungt fólk (sjá mynd að neð­an). Svo ekki sé minnst á þann sparn­að, bæði fyrir ein­stak­linga og þjóð, sem felst í því færa fjölda fólks sem brunar um á einka­bílnum í stræt­is­vagna. En þrátt fyrir það að flestir ættu að geta verið því sam­mála, að betri nýt­ing á strætó sé af hinu góða, þá hefur það gengið hægt að fjölga not­end­um. Og ein ástæðan fyrir því er sú að við höfum ein­blínt á það að gera strætó bæri­legri, án þess þó að draga úr aðdrátt­ar­afli bíls­ins.

Mynd: Eikonomics

Veikar stað­göngu­vörur

Íslend­ingar borða SS pyls­ur. Það er að segja, alla­vega svo lengi sem þær eru ekki mikið dýr­ari en pyls­urnar frá Goða. Ef SS myndi á morgun hækka verðið á pylsu­pakk­anum um 25%, þá er lík­legt að slatti Íslend­inga myndi bara skipta yfir í Goða. Ástæðan er ein­föld: Pylsa er pylsa, pulsa er pulsa og pylsa er pulsa.

Auglýsing

Strætó þjónar þeim til­gangi að færa fólk frá einum stað til ann­ars. Þá þjón­ustu bjóða einnig fætur á fólki, hjól, leigu­bílar og einka­bíll­inn. Í þeim til­gangi að koma fólki úr einka­bílnum og inn í strætó hefur ýmist verið reynt í gegnum tíð­ina. Til dæmis hefur leiða­kerfið verið hægt og smátt bætt, ferðum hefur fjölgað og app verið þró­að. Svo eitt­hvað sé nefnt. Þetta er að sjálf­sögðu vel­komin bót fyrir þá sem voru strætófarar fyrir og þannig verið ágætis end­ur­skipt­ing auðs, að mestu frá ríku gömlu fólki í bíl til fátæks ungs fólks í strætó. En þegar kemur að því að færa gamla ríka fólkið úr bíl­unum sínum yfir í vagna okkar hefur lítið tek­ist til.

Mynd: Eikonomics

Ólíkt pylsum þá eru Íslend­ingar til í að borga ansi mikið fyrir það að láta einka­bíl­inn færa sig frá A til B. Ef marka má for­sendur FÍB, þá má á hóf­saman hátt reikna það að ein­stak­ling­ur, sem nú þegar á bíl, þarf að keyra 10 kíló­metra í vinnu geti sparað sér á bil­inu 60 til 140 þús­und kall á ári með því að skilja bíl­inn eftir í bíl­skúrnum og taka strætó í vinn­una í stað­inn (en nota samt bíl­inn í allt ann­að). (Ef heim­ili með tvo bíla ákveða að vera með einn bíl, eða ein­hverjir ákveða að lifa án bíls, Þá er sparn­að­ur­inn um milljón krón­ur.) En pylsur eru pylsur og strætó er ekki bíll. Það er nokkuð ljóst að fólk sé til­búið að borga ansi vel fyrir að gönna braut­ina á kagg­an­um, í stað þess að bíða eftir strætó.

Ekki er hægt að bæta strætó enda­laust

Verð skiptir að sjálf­sögðu máli. Ef árskort í strætó lækkar í verði á morgun er lík­legt að gang­andi veg­far­endur myndu taka strætó oft­ar. Kannski myndu ein­hverjir leggja bílnum og byrja að taka strætó. En þar sem verð í strætó er nú þegar ekki langt frá núll­inu er sá hópur lík­lega smár. Og þetta veit starfs­fólk Strætó sem og borg­ar­yf­ir­völd vel. Því hafa þau reynt að leggja áherslu á það að bæta þjón­ust­una. Borg­ar­línan er gott dæmi um það.

Þegar bæt­ingar eiga sér stað á strætó, þá fer fólk sem áður gældi við þá hug­mynd að taka strætó að byrja að taka strætó. Ástæðan er sú að í þeirra augum er strætó nú sam­bæri­legur kostur bíls­ins. En sama hvað Borg­ar­línan verður nett og ódýr þá eru því miður efri mörk á því hversu mikið hægt er að bæta strætó. Meira að segja ef við fjár­festum heilum hell­ing í strætó, búum þá með Lazy-­Boy, látum þá ganga á 10 mín­útna fresti, fjölgum strætó­skýlum og gefum öllum popp sem koma um borð, þá er samt lík­legt að flest allir sem eru á bíl í dag haldi sig við það val. Alla­vega ef marka má sög­una.

Að gera bíl­inn verri

Til að gera strætó sam­keppn­is­hæfan þarf því mögu­lega ekki bara að bæta strætó heldur þarf kannski líka að byrja að skemma fyrir bíln­um. Aug­ljós­ast væri að beita skött­um, til að hækka kostn­að­inn við það að nota bíl­inn inn­an­bæj­ar. En það væri líka hægt fækka akreinum á hinum ýmsu göt­um. Í stað­inn gætu komið hjóla­stígar og akreinar fyrir strætó. Einnig væri hægt að setja upp vega­toll við Gull­in­brú. Þar gætu mynd­ast umferða­teppur á morgn­ana, þar sem bíla­fólk gæti horft með öfund­ar­augum á far­þega strætó sem kæmu brun­andi niður akreinar sem einu sinni til­heyrðu bíln­um. Borgin gæti líka breytt bíla­stæðum í lóðir fyrir íbúð­ir, versl­an­ir, eða leik­velli. Þar með yrði martröð að finna stæði, sem myndi gera strætó meira spenn­andi kost, í sam­an­burði.

Ef ein­hverjar, eða all­ar, þess­ara hug­mynda yrðu fram­kvæmd­ar, sam­hliða Borg­ar­línu og upp­bygg­ingu strætó, þá er ekki ólík­legt að með tím­anum myndi fólk byrja að leggja bílnum og taka strætó. Og þó svo að þetta yrði kannski sárs­auka­fullt í fyrstu þá á end­anum yrði þetta eðli­legt. Með tím­anum yrði strætó norm­ið, rétt eins og neð­an­jarð­ar­lestir í London eða trammar í Amster­dam. Þá mun eng­inn sakna bíls­ins.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Telja að upplýsingar um fjölda sérstakra vegabréfa geti skaðað tengsl við önnur ríki
Utanríkisráðuneytið vill ekki segja hversu mörg sérstök vegabréf það hefur gefið út til útlendinga á grundvelli nýlegrar reglugerðar. Það telur ekki hægt að útiloka neikvæð viðbrögð ótilgreindra erlendra stjórnvalda ef þau frétta af vegabréfaútgáfunni.
Kjarninn 27. júní 2022
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Fjármálaráðuneytið segist ekki hafa yfirlit yfir fjársópseignirnar sem seldar voru leynilega
Fjármála- og efnahagsráðuneytið segist ekki hafa komið að ákvörðunum um ráðstöfun eigna sem féllu íslenska ríkinu í skaut vegna stöðugleikasamninga við kröfuhafa föllnu bankanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Frá brautarpalli við aðallestarstöðina í þýsku borginni Speyer. Ef til vill hafa einhverjir þessara farþega nýtt sér níu evru miðann.
Aðgangur að almenningssamgöngum í heilan mánuð fyrir níu evrur
Níu evru miðinn gildir í allar svæðisbundnar samgöngur í Þýskalandi til loka ágústmánaðar. Þetta samgönguátak er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda vegna vaxandi verðbólgu og hækkandi orkuverðs en er einnig ætlað að stuðla að umhverfisvænni ferðavenjum.
Kjarninn 26. júní 2022
Steingrímur J. Sigfússon hætti á þingi í fyrrahaust. Síðan þá hefur hann verið skipaður til að leiða tvo hópa á vegum ríkisstjórnarinnar.
Steingrímur J., Óli Björn og Eygló skipuð í stýrihóp til að endurskoða örorkukerfið
Fyrrverandi formaður Vinstri grænna, þingmaður Sjálfstæðisflokks, fyrrverandi félagsmálaráðherra og aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar mynda stýrihóp sem á að endurskoða örorkulífeyriskerfið. Hópurinn á að skila af sér eftir tvö ár. Ingu Sæland er óglatt.
Kjarninn 26. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Veðurfræðingar án framtíðar!
Kjarninn 26. júní 2022
Meira úr sama flokkiEikonomics