Ef bæta á strætó þarf að gera bílinn verri

Eiríkur Ragnarsson segir að til að gera strætó samkeppnishæfan þurfi mögulega ekki bara að bæta strætó heldur þurfi kannski líka að byrja að „skemma fyrir“ bílnum.

Auglýsing

Flestir geta verið sam­mála því að bæt­ing almenn­ings­sam­gangna sé af hinu góða. Til að mynda gæti aukin notkun strætó dregið fólk úr einka­bílnum og þannig dregið úr meng­un. Það er gott. Bættar tíma­töflur og fjölgun vagna væri lík­lega hval­reki fyrir núver­andi not­end­ur, sem eiga það til að vera tekju­minni ein­stak­lingar og ungt fólk (sjá mynd að neð­an). Svo ekki sé minnst á þann sparn­að, bæði fyrir ein­stak­linga og þjóð, sem felst í því færa fjölda fólks sem brunar um á einka­bílnum í stræt­is­vagna. En þrátt fyrir það að flestir ættu að geta verið því sam­mála, að betri nýt­ing á strætó sé af hinu góða, þá hefur það gengið hægt að fjölga not­end­um. Og ein ástæðan fyrir því er sú að við höfum ein­blínt á það að gera strætó bæri­legri, án þess þó að draga úr aðdrátt­ar­afli bíls­ins.

Mynd: Eikonomics

Veikar stað­göngu­vörur

Íslend­ingar borða SS pyls­ur. Það er að segja, alla­vega svo lengi sem þær eru ekki mikið dýr­ari en pyls­urnar frá Goða. Ef SS myndi á morgun hækka verðið á pylsu­pakk­anum um 25%, þá er lík­legt að slatti Íslend­inga myndi bara skipta yfir í Goða. Ástæðan er ein­föld: Pylsa er pylsa, pulsa er pulsa og pylsa er pulsa.

Auglýsing

Strætó þjónar þeim til­gangi að færa fólk frá einum stað til ann­ars. Þá þjón­ustu bjóða einnig fætur á fólki, hjól, leigu­bílar og einka­bíll­inn. Í þeim til­gangi að koma fólki úr einka­bílnum og inn í strætó hefur ýmist verið reynt í gegnum tíð­ina. Til dæmis hefur leiða­kerfið verið hægt og smátt bætt, ferðum hefur fjölgað og app verið þró­að. Svo eitt­hvað sé nefnt. Þetta er að sjálf­sögðu vel­komin bót fyrir þá sem voru strætófarar fyrir og þannig verið ágætis end­ur­skipt­ing auðs, að mestu frá ríku gömlu fólki í bíl til fátæks ungs fólks í strætó. En þegar kemur að því að færa gamla ríka fólkið úr bíl­unum sínum yfir í vagna okkar hefur lítið tek­ist til.

Mynd: Eikonomics

Ólíkt pylsum þá eru Íslend­ingar til í að borga ansi mikið fyrir það að láta einka­bíl­inn færa sig frá A til B. Ef marka má for­sendur FÍB, þá má á hóf­saman hátt reikna það að ein­stak­ling­ur, sem nú þegar á bíl, þarf að keyra 10 kíló­metra í vinnu geti sparað sér á bil­inu 60 til 140 þús­und kall á ári með því að skilja bíl­inn eftir í bíl­skúrnum og taka strætó í vinn­una í stað­inn (en nota samt bíl­inn í allt ann­að). (Ef heim­ili með tvo bíla ákveða að vera með einn bíl, eða ein­hverjir ákveða að lifa án bíls, Þá er sparn­að­ur­inn um milljón krón­ur.) En pylsur eru pylsur og strætó er ekki bíll. Það er nokkuð ljóst að fólk sé til­búið að borga ansi vel fyrir að gönna braut­ina á kagg­an­um, í stað þess að bíða eftir strætó.

Ekki er hægt að bæta strætó enda­laust

Verð skiptir að sjálf­sögðu máli. Ef árskort í strætó lækkar í verði á morgun er lík­legt að gang­andi veg­far­endur myndu taka strætó oft­ar. Kannski myndu ein­hverjir leggja bílnum og byrja að taka strætó. En þar sem verð í strætó er nú þegar ekki langt frá núll­inu er sá hópur lík­lega smár. Og þetta veit starfs­fólk Strætó sem og borg­ar­yf­ir­völd vel. Því hafa þau reynt að leggja áherslu á það að bæta þjón­ust­una. Borg­ar­línan er gott dæmi um það.

Þegar bæt­ingar eiga sér stað á strætó, þá fer fólk sem áður gældi við þá hug­mynd að taka strætó að byrja að taka strætó. Ástæðan er sú að í þeirra augum er strætó nú sam­bæri­legur kostur bíls­ins. En sama hvað Borg­ar­línan verður nett og ódýr þá eru því miður efri mörk á því hversu mikið hægt er að bæta strætó. Meira að segja ef við fjár­festum heilum hell­ing í strætó, búum þá með Lazy-­Boy, látum þá ganga á 10 mín­útna fresti, fjölgum strætó­skýlum og gefum öllum popp sem koma um borð, þá er samt lík­legt að flest allir sem eru á bíl í dag haldi sig við það val. Alla­vega ef marka má sög­una.

Að gera bíl­inn verri

Til að gera strætó sam­keppn­is­hæfan þarf því mögu­lega ekki bara að bæta strætó heldur þarf kannski líka að byrja að skemma fyrir bíln­um. Aug­ljós­ast væri að beita skött­um, til að hækka kostn­að­inn við það að nota bíl­inn inn­an­bæj­ar. En það væri líka hægt fækka akreinum á hinum ýmsu göt­um. Í stað­inn gætu komið hjóla­stígar og akreinar fyrir strætó. Einnig væri hægt að setja upp vega­toll við Gull­in­brú. Þar gætu mynd­ast umferða­teppur á morgn­ana, þar sem bíla­fólk gæti horft með öfund­ar­augum á far­þega strætó sem kæmu brun­andi niður akreinar sem einu sinni til­heyrðu bíln­um. Borgin gæti líka breytt bíla­stæðum í lóðir fyrir íbúð­ir, versl­an­ir, eða leik­velli. Þar með yrði martröð að finna stæði, sem myndi gera strætó meira spenn­andi kost, í sam­an­burði.

Ef ein­hverjar, eða all­ar, þess­ara hug­mynda yrðu fram­kvæmd­ar, sam­hliða Borg­ar­línu og upp­bygg­ingu strætó, þá er ekki ólík­legt að með tím­anum myndi fólk byrja að leggja bílnum og taka strætó. Og þó svo að þetta yrði kannski sárs­auka­fullt í fyrstu þá á end­anum yrði þetta eðli­legt. Með tím­anum yrði strætó norm­ið, rétt eins og neð­an­jarð­ar­lestir í London eða trammar í Amster­dam. Þá mun eng­inn sakna bíls­ins.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tilgangur minnisblaðsins „að ýja að því að það séu öryrkjarnir sem frekastir eru á fleti“
Öryrkjabandalag Íslands segir fjármálaráðherra fara með villandi tölur í minnisblaði sínu.
Kjarninn 28. október 2020
Árni Stefán Árnason
Dýravernd – hallærisleg vanþekking lögmanns – talað gegn stjórnarskrá
Kjarninn 28. október 2020
Frá mótmælum á Austurvelli í fyrra.
Meirihluti vill tillögur Stjórnlagaráðs til grundvallar nýrri stjórnarskrá
Meirihluti er hlynntur því að tillögur Stjórnlagaráðs verði lagðar til grundvallar nýrri stjórnarskrá, samkvæmt nýrri skoðanakönnun frá Maskínu. Um það bil 2/3 kjósenda VG segjast hlynnt því, en minnihluti kjósenda hinna ríkisstjórnarflokkanna.
Kjarninn 28. október 2020
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Sjónvarpstekjur Símans hafa aukist um nær allan hagnað félagsins á árinu 2020
Færri ferðamenn skila minni tekjum af reikiþjónustu. Tekjur vegna sjónvarpsþjónustu hafa hins vegar vaxið um 14 prósent milli ára og starfsmönnum fækkað um 50 frá áramótum. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýju uppgjöri Símans.
Kjarninn 28. október 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni segir kökumyndband Öryrkjabandalagsins vera misheppnað
Fjármála- og efnahagsráðherra segir það rangt að öryrkjar fái sífellt minni sneið af efnahagskökunni sem íslenskt samfélag baki. ÖBÍ segir ríkisstjórnina hafa ákveðið að auka fátækt sinna skjólstæðinga.
Kjarninn 28. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Útlit fyrir að sóttvarnalæknir leggi til hertar aðgerðir
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir er ekki ánægður með stöðu faraldursins og ætlar að skila minnisblaði með tillögum að breyttum sóttvarnaraðgerðum til Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra fljótlega.
Kjarninn 28. október 2020
Alls segjast um 40 prósent kjósenda að þeir myndu kjósa stjórnarflokkanna þrjá.
Samfylking stækkar, Sjálfstæðisflokkur tapar og Vinstri græn ekki verið minni frá 2016
Fylgi Vinstri grænna heldur áfram að dala og mælist nú tæplega helmingur af því sem flokkurinn fékk í síðustu kosningum. Flokkur forsætisráðherra yrði minnsti flokkurinn á þingi ef kosið yrði í dag.
Kjarninn 28. október 2020
Neytendastofa er með aðsetur í Borgartúni.
Unnið að því að leggja niður Neytendastofu
Stjórnvöld sjá fyrir sér að hugsanlega verði hægt að færa öll verkefni frá Neytendastofu á næsta ári og leggja stofnunina niður, með mögulegum sparnaði fyrir ríkissjóð. Stofnunin tók til starfa árið 2005 og fær tæpar 240 milljónir úr ríkissjóði í ár.
Kjarninn 28. október 2020
Meira úr sama flokkiEikonomics