Auglýsing

Það er komið að ögur­stundu hjá hinu marg­fræga fjöl­miðla­frum­varpi. Ákvörðun um hvort það lifi eða ekki verður lík­lega tekin í dag. Þess vegna er til­efni til að fara í stuttu máli yfir um hvað málið snýst.

Í fyrsta lagi hefur þetta ferli – til­raun til að styðja við fjöl­miðla – nú staðið yfir í þrjú ár. Það hófst með skipun nefndar í árs­lok 2016. Það er ansi langur tími án aðgerða og gjör­sam­lega galið að reyna að skipu­leggja rekstur vit­rænt þegar það liggur ekki fyrir hvort að aðgerðir muni lita dags­ins ljós eða ekki. Sér­stak­lega þegar horft er til áhrifa for­dæma­lausrar tækni­bylt­ingar síð­ustu tíu ára og þeirrar kúvend­ingar á neyt­enda­hegðun sem henni hefur fylgt.

Í öðru lagi þá eru þessar aðgerðir hluti af því að styðja við gras­rót fjöl­miðla. Þær skipta minni miðla, og sér­stak­lega stað­bundna lands­byggð­ar­fjöl­miðla, miklu máli. End­ur­greiðslu­kerfi gerir þeim kleift að vaxa og fá meiri sjálf­stæðan slag­kraft. Nýlegar breyt­ingar á frum­varp­inu lækka greiðslur til þess­ara aðila, þeirra sem fara ekki yfir 50 millj­óna þak­ið, um 20%. Breyt­ing­arnar hafa hins vegar engin áhrif á greiðslur til stærstu miðl­anna þriggja. Þeir fá áfram sem áður sínar 50 millj­óna hámarks­greiðslu. Engar vit­rænar skýr­ingar eru á þessu. Stærri miðl­arnir fá hins vegar lægri greiðslu úr sér­stöku styrkj­unum frá þeirri til­lögu sem lá fyrir í vor.

Auglýsing

Hvernig viljum við að fjöl­miðlar séu rekn­ir?

Í þriðja lagi eru þetta ein­faldar spurn­ingar sem stjórn­mála­menn standa frammi fyr­ir: Viljið þið sterka, sjálf­stæða fjöl­miðla? Teljið þið þá mik­il­væga lýð­ræð­inu? Ef svarið er já þá ættu stjórn­mála­menn­irnir að styðja þetta frum­varp og beita sér svo fyrir við­bót­ar­leiðum til að bæta rekstr­ar­um­hverfi þeirra, stórra sem smárra, með t.d. breyt­ingum á aug­lýs­inga­um­hverfi og skýr­ari skil­grein­ingu á hver starf­semi RÚV eigi og þurfi að vera, í gegnum þjón­ustu­samn­ing við fyr­ir­tæk­ið.

Ef svarið er nei þá liggur fyrir að sú hnignun sem orðið hefur í rekstr­ar­um­hverfi fjöl­miðla sé við­kom­andi stjórn­mála­manni að skapi. Að kerfi þar sem mold­rík sér­hags­muna­öfl, með skýra stefnu um að ná tökum á umræð­unni eða með póli­tísk mark­mið, nið­ur­greiði stór­kost­legt tap stórra miðla sem eru ekki reknir á neinum við­skipta­legum for­sendum ár eftir ár, sé það kerfi sem þeir kjósi að ríki í íslenskum fjöl­miðl­um. And­staða þeirra, sem eiga og stýra þessum stóru miðl­um, við frum­varpið – þrátt fyrir að þeir fái lang­flestar krónur út úr því að það verði að lögum – er athygl­is­verð í þessu ljósi. Sú and­staða virð­ist fyrst og síð­ast byggj­ast á því að það eigi alls ekki að styðja við minni miðla í vexti heldur fyrst og síð­ast við þá stærri sem blæða pen­ingum árlega vegna þess að þeir eru að verja við­skipta­módel sem eru komin á tíma.

Ræður fámennur minni­hluti öllu?

Ég hef rætt þessi mál við fjöl­marga stjórn­mála­menn á und­an­förnum þremur árum. Af þeim sam­tölum að dæma seg­ist meg­in­þorri þeirra til­heyra fyrri hópn­um. Nú reynir á hvort að hinn fámenni hópur sem til­heyrir þeim seinni ráði þessu grund­vall­ar­máli eða hvort að meiri­hluti í rík­is­stjórn og á þingi dugi til að ná þessu máli í gegn.

Sam­an­dregið þá verður að lita á þetta frum­varp sem síð­ustu til­raun­ina sem gerð verður af opin­berum aðilum til að skjóta styrk­ari stoðum undir fjöl­miðla­lands­lag­ið. Það er skýrt í mínum huga að þetta er góð aðgerð til að styrkja fjöl­miðlaum­hverf­ið, þótt ég sé sam­mála því að hún muni sann­ar­lega ekki leysa öll vanda­mál þess. Sum þeirra vanda­mála er hægt að leysa með frek­ari opin­berum aðgerð­um, en sum þurfa að leys­ast heima við með aðgerðum þar sem við­skipta­módel eru aðlöguð að veru­leik­an­um.

Það er ekki langt síðan stjórn­mála­flokkar lands­ins hækk­uðu fram­lög úr rík­is­sjóði til sín um 127 pró­sent og not­uðu til þess lýð­ræð­is­sjón­ar­mið. Þau verða 728 millj­ónir á næsta ári. Upp­hæðin sem ætluð er til end­ur­greiðslu kostn­aðar fjöl­miðla, í sams­konar styrkja­kerfi og búið er að setja upp í kringum t.d. rann­sókn­ir-og þró­un, bóka- og kvik­mynda­fram­leiðslu og nýsköp­un, er 55 pró­sent af upp­hæð­inni sem flokk­arnir taka árlega til sín.

Fjöl­miðlar lyk­il­at­riði í lýð­ræði

Lýð­ræði þrífst ekki án sjálf­stæðra fjöl­miðla. Þeir eiga veru­lega undir högg að sækja. Upp­sagnir blaða­manna með ára­tug­a­reynslu og þekk­ingu á und­an­förnum miss­erum sýna það ásamt þeim við­var­andi speki­leka sem orðið hefur á síð­ustu árum þar sem frá­bærir blaða­menn skipta um starfs­vett­vang vegna þess að laun, vinnu­að­stæð­ur, rekstr­ar­um­hverfi og almennt áreiti sem fylgir því að vera gagn­rýn­inn fjöl­miðla­maður í örsam­fé­lagi reynd­ist þeim um megn.

Á Íslandi eru fjöl­miðl­arnir ekki full­komn­ir. Þeir gera stundum mis­tök og áherslur þeirra eru stundum sér­kenni­leg­ar. En lang­flestir sem vinna í þessum geira gera það af hug­sjón og vilja til að þjóna almanna­hags­munum með því að upp­lýsa lands­menn og setja hluti í sam­hengi fyrir þá. Frammi­staða fjöl­miðla í mörgum risa­málum síð­ustu ára, og við­brögð almenn­ings við þeim, sýna hversu mik­il­vægir þeir eru sam­fé­lag­inu.

Styðjið þá.

Kjarn­ann, sem er nú á sínu sjö­unda starfs­ári, er hægt að styrkja hér að neð­an.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Nú þurfa Íslendingar að gyrða sig í brók“
Fíknigeðlæknir segir að nú þurfi Íslendingar að gyrða sig í brók svo að hið sama verði ekki upp á teningnum á Íslandi og í Bandaríkjunum varðandi ofnotkun ópíóíða.
Kjarninn 26. október 2021
Á meðal þeirra sakborninga sem setið hafa á bak við lás og slá í Nambíu frá því undir lok árs 2019 er Bernhard Esau, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra landsins.
Tvö mál orðin að einu í Namibíu
Í nýju ákæruskjali í sameinuðu sakamáli vegna Fishrot-skandalsins í Namibíu eru engir Íslendingar á meðal sakborninga, en alls eru 10 manns og 18 félög sökuð um margvísleg brot í tengslum við kvótaviðskipti Samherja í landinu.
Kjarninn 26. október 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Gamla höfnin í Reykjavík, örverur, kombucha og súrdeig
Kjarninn 26. október 2021
Gagnrýnir aðstöðuleysi fyrir ungmenni í Laugardalnum
Borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins segir að ungmenni í Laugardal þurfi alvöru aðstöðu til íþróttaiðkunar „ekki fleiri vinnuhópa eða góðar hugmyndir á blaði“.
Kjarninn 26. október 2021
Stefán Jón Hafstein sendifulltrúi með orðið á veffundinum í dag.
Ísland lýsir yfir vilja til að halda áfram að styðja við úttekt FAO
Sendifulltrúi Íslands lýsti því yfir á veffundi Alþjóðamatvælastofnunarinnar (FAO) að Ísland vildi halda áfram að styðja við framkvæmd rannsóknarverkefnis sem lýtur að viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 25. október 2021
Rósa Bjarnadóttir
Enn eitt stefnulaust ár
Kjarninn 25. október 2021
Skortur er á steypu í landinu þessa stundina, samkvæmt framkvæmdastjóra Sementsverksmiðjunnar.
Sementsskortur á landinu
Hrávöruskortur í Evrópu hefur leitt til þess að innflutningur á sementi hefur dregist mikið saman á síðustu vikum. Framkvæmdastjóri Sementsverksmiðjunnar segir að það sé áskorun fyrir fyrirtækið að standa við skuldbindingarnar sínar.
Kjarninn 25. október 2021
Aðalsteinn Kjartansson, blaðamaður á Stundinni, og Árni Guðmundsson, framkvæmdastjóri Gildis.
Framkvæmdastjóri Gildis neitar að mæta á fund um Init-málið
Framkvæmdastjóri Gildis hafði áður fallist á boð um að koma á fund Eflingar um Init-málið en samkvæmt stéttarfélaginu dró hann það til baka þegar honum var tilkynnt að Aðalsteinn Kjartansson blaðamaður yrði fundarstjóri.
Kjarninn 25. október 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari