Auglýsing

Það er komið að ögur­stundu hjá hinu marg­fræga fjöl­miðla­frum­varpi. Ákvörðun um hvort það lifi eða ekki verður lík­lega tekin í dag. Þess vegna er til­efni til að fara í stuttu máli yfir um hvað málið snýst.

Í fyrsta lagi hefur þetta ferli – til­raun til að styðja við fjöl­miðla – nú staðið yfir í þrjú ár. Það hófst með skipun nefndar í árs­lok 2016. Það er ansi langur tími án aðgerða og gjör­sam­lega galið að reyna að skipu­leggja rekstur vit­rænt þegar það liggur ekki fyrir hvort að aðgerðir muni lita dags­ins ljós eða ekki. Sér­stak­lega þegar horft er til áhrifa for­dæma­lausrar tækni­bylt­ingar síð­ustu tíu ára og þeirrar kúvend­ingar á neyt­enda­hegðun sem henni hefur fylgt.

Í öðru lagi þá eru þessar aðgerðir hluti af því að styðja við gras­rót fjöl­miðla. Þær skipta minni miðla, og sér­stak­lega stað­bundna lands­byggð­ar­fjöl­miðla, miklu máli. End­ur­greiðslu­kerfi gerir þeim kleift að vaxa og fá meiri sjálf­stæðan slag­kraft. Nýlegar breyt­ingar á frum­varp­inu lækka greiðslur til þess­ara aðila, þeirra sem fara ekki yfir 50 millj­óna þak­ið, um 20%. Breyt­ing­arnar hafa hins vegar engin áhrif á greiðslur til stærstu miðl­anna þriggja. Þeir fá áfram sem áður sínar 50 millj­óna hámarks­greiðslu. Engar vit­rænar skýr­ingar eru á þessu. Stærri miðl­arnir fá hins vegar lægri greiðslu úr sér­stöku styrkj­unum frá þeirri til­lögu sem lá fyrir í vor.

Auglýsing

Hvernig viljum við að fjöl­miðlar séu rekn­ir?

Í þriðja lagi eru þetta ein­faldar spurn­ingar sem stjórn­mála­menn standa frammi fyr­ir: Viljið þið sterka, sjálf­stæða fjöl­miðla? Teljið þið þá mik­il­væga lýð­ræð­inu? Ef svarið er já þá ættu stjórn­mála­menn­irnir að styðja þetta frum­varp og beita sér svo fyrir við­bót­ar­leiðum til að bæta rekstr­ar­um­hverfi þeirra, stórra sem smárra, með t.d. breyt­ingum á aug­lýs­inga­um­hverfi og skýr­ari skil­grein­ingu á hver starf­semi RÚV eigi og þurfi að vera, í gegnum þjón­ustu­samn­ing við fyr­ir­tæk­ið.

Ef svarið er nei þá liggur fyrir að sú hnignun sem orðið hefur í rekstr­ar­um­hverfi fjöl­miðla sé við­kom­andi stjórn­mála­manni að skapi. Að kerfi þar sem mold­rík sér­hags­muna­öfl, með skýra stefnu um að ná tökum á umræð­unni eða með póli­tísk mark­mið, nið­ur­greiði stór­kost­legt tap stórra miðla sem eru ekki reknir á neinum við­skipta­legum for­sendum ár eftir ár, sé það kerfi sem þeir kjósi að ríki í íslenskum fjöl­miðl­um. And­staða þeirra, sem eiga og stýra þessum stóru miðl­um, við frum­varpið – þrátt fyrir að þeir fái lang­flestar krónur út úr því að það verði að lögum – er athygl­is­verð í þessu ljósi. Sú and­staða virð­ist fyrst og síð­ast byggj­ast á því að það eigi alls ekki að styðja við minni miðla í vexti heldur fyrst og síð­ast við þá stærri sem blæða pen­ingum árlega vegna þess að þeir eru að verja við­skipta­módel sem eru komin á tíma.

Ræður fámennur minni­hluti öllu?

Ég hef rætt þessi mál við fjöl­marga stjórn­mála­menn á und­an­förnum þremur árum. Af þeim sam­tölum að dæma seg­ist meg­in­þorri þeirra til­heyra fyrri hópn­um. Nú reynir á hvort að hinn fámenni hópur sem til­heyrir þeim seinni ráði þessu grund­vall­ar­máli eða hvort að meiri­hluti í rík­is­stjórn og á þingi dugi til að ná þessu máli í gegn.

Sam­an­dregið þá verður að lita á þetta frum­varp sem síð­ustu til­raun­ina sem gerð verður af opin­berum aðilum til að skjóta styrk­ari stoðum undir fjöl­miðla­lands­lag­ið. Það er skýrt í mínum huga að þetta er góð aðgerð til að styrkja fjöl­miðlaum­hverf­ið, þótt ég sé sam­mála því að hún muni sann­ar­lega ekki leysa öll vanda­mál þess. Sum þeirra vanda­mála er hægt að leysa með frek­ari opin­berum aðgerð­um, en sum þurfa að leys­ast heima við með aðgerðum þar sem við­skipta­módel eru aðlöguð að veru­leik­an­um.

Það er ekki langt síðan stjórn­mála­flokkar lands­ins hækk­uðu fram­lög úr rík­is­sjóði til sín um 127 pró­sent og not­uðu til þess lýð­ræð­is­sjón­ar­mið. Þau verða 728 millj­ónir á næsta ári. Upp­hæðin sem ætluð er til end­ur­greiðslu kostn­aðar fjöl­miðla, í sams­konar styrkja­kerfi og búið er að setja upp í kringum t.d. rann­sókn­ir-og þró­un, bóka- og kvik­mynda­fram­leiðslu og nýsköp­un, er 55 pró­sent af upp­hæð­inni sem flokk­arnir taka árlega til sín.

Fjöl­miðlar lyk­il­at­riði í lýð­ræði

Lýð­ræði þrífst ekki án sjálf­stæðra fjöl­miðla. Þeir eiga veru­lega undir högg að sækja. Upp­sagnir blaða­manna með ára­tug­a­reynslu og þekk­ingu á und­an­förnum miss­erum sýna það ásamt þeim við­var­andi speki­leka sem orðið hefur á síð­ustu árum þar sem frá­bærir blaða­menn skipta um starfs­vett­vang vegna þess að laun, vinnu­að­stæð­ur, rekstr­ar­um­hverfi og almennt áreiti sem fylgir því að vera gagn­rýn­inn fjöl­miðla­maður í örsam­fé­lagi reynd­ist þeim um megn.

Á Íslandi eru fjöl­miðl­arnir ekki full­komn­ir. Þeir gera stundum mis­tök og áherslur þeirra eru stundum sér­kenni­leg­ar. En lang­flestir sem vinna í þessum geira gera það af hug­sjón og vilja til að þjóna almanna­hags­munum með því að upp­lýsa lands­menn og setja hluti í sam­hengi fyrir þá. Frammi­staða fjöl­miðla í mörgum risa­málum síð­ustu ára, og við­brögð almenn­ings við þeim, sýna hversu mik­il­vægir þeir eru sam­fé­lag­inu.

Styðjið þá.

Kjarn­ann, sem er nú á sínu sjö­unda starfs­ári, er hægt að styrkja hér að neð­an.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flestir Íslendingar breyttu ekki áfengisnotkun sinni í faraldrinum
Fimmtán prósent Íslendinga drukku oftar eða mun oftar en venjulega í mars og apríl en flestir breyttu þó ekki áfengisnotkun sinni á þessu tímabili.
Kjarninn 6. júní 2020
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Höfum hjakkað í sama farinu
„Á undanförnum árum höfum við verið að hjakka í sama farinu. Við höfum verið að nýta okkur þennan enn eina hvalreka sem ferðaþjónustan hefur verið,“ segir þingmaður Pírata.
Kjarninn 6. júní 2020
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari