Auglýsing

Það er komið að ögur­stundu hjá hinu marg­fræga fjöl­miðla­frum­varpi. Ákvörðun um hvort það lifi eða ekki verður lík­lega tekin í dag. Þess vegna er til­efni til að fara í stuttu máli yfir um hvað málið snýst.

Í fyrsta lagi hefur þetta ferli – til­raun til að styðja við fjöl­miðla – nú staðið yfir í þrjú ár. Það hófst með skipun nefndar í árs­lok 2016. Það er ansi langur tími án aðgerða og gjör­sam­lega galið að reyna að skipu­leggja rekstur vit­rænt þegar það liggur ekki fyrir hvort að aðgerðir muni lita dags­ins ljós eða ekki. Sér­stak­lega þegar horft er til áhrifa for­dæma­lausrar tækni­bylt­ingar síð­ustu tíu ára og þeirrar kúvend­ingar á neyt­enda­hegðun sem henni hefur fylgt.

Í öðru lagi þá eru þessar aðgerðir hluti af því að styðja við gras­rót fjöl­miðla. Þær skipta minni miðla, og sér­stak­lega stað­bundna lands­byggð­ar­fjöl­miðla, miklu máli. End­ur­greiðslu­kerfi gerir þeim kleift að vaxa og fá meiri sjálf­stæðan slag­kraft. Nýlegar breyt­ingar á frum­varp­inu lækka greiðslur til þess­ara aðila, þeirra sem fara ekki yfir 50 millj­óna þak­ið, um 20%. Breyt­ing­arnar hafa hins vegar engin áhrif á greiðslur til stærstu miðl­anna þriggja. Þeir fá áfram sem áður sínar 50 millj­óna hámarks­greiðslu. Engar vit­rænar skýr­ingar eru á þessu. Stærri miðl­arnir fá hins vegar lægri greiðslu úr sér­stöku styrkj­unum frá þeirri til­lögu sem lá fyrir í vor.

Auglýsing

Hvernig viljum við að fjöl­miðlar séu rekn­ir?

Í þriðja lagi eru þetta ein­faldar spurn­ingar sem stjórn­mála­menn standa frammi fyr­ir: Viljið þið sterka, sjálf­stæða fjöl­miðla? Teljið þið þá mik­il­væga lýð­ræð­inu? Ef svarið er já þá ættu stjórn­mála­menn­irnir að styðja þetta frum­varp og beita sér svo fyrir við­bót­ar­leiðum til að bæta rekstr­ar­um­hverfi þeirra, stórra sem smárra, með t.d. breyt­ingum á aug­lýs­inga­um­hverfi og skýr­ari skil­grein­ingu á hver starf­semi RÚV eigi og þurfi að vera, í gegnum þjón­ustu­samn­ing við fyr­ir­tæk­ið.

Ef svarið er nei þá liggur fyrir að sú hnignun sem orðið hefur í rekstr­ar­um­hverfi fjöl­miðla sé við­kom­andi stjórn­mála­manni að skapi. Að kerfi þar sem mold­rík sér­hags­muna­öfl, með skýra stefnu um að ná tökum á umræð­unni eða með póli­tísk mark­mið, nið­ur­greiði stór­kost­legt tap stórra miðla sem eru ekki reknir á neinum við­skipta­legum for­sendum ár eftir ár, sé það kerfi sem þeir kjósi að ríki í íslenskum fjöl­miðl­um. And­staða þeirra, sem eiga og stýra þessum stóru miðl­um, við frum­varpið – þrátt fyrir að þeir fái lang­flestar krónur út úr því að það verði að lögum – er athygl­is­verð í þessu ljósi. Sú and­staða virð­ist fyrst og síð­ast byggj­ast á því að það eigi alls ekki að styðja við minni miðla í vexti heldur fyrst og síð­ast við þá stærri sem blæða pen­ingum árlega vegna þess að þeir eru að verja við­skipta­módel sem eru komin á tíma.

Ræður fámennur minni­hluti öllu?

Ég hef rætt þessi mál við fjöl­marga stjórn­mála­menn á und­an­förnum þremur árum. Af þeim sam­tölum að dæma seg­ist meg­in­þorri þeirra til­heyra fyrri hópn­um. Nú reynir á hvort að hinn fámenni hópur sem til­heyrir þeim seinni ráði þessu grund­vall­ar­máli eða hvort að meiri­hluti í rík­is­stjórn og á þingi dugi til að ná þessu máli í gegn.

Sam­an­dregið þá verður að lita á þetta frum­varp sem síð­ustu til­raun­ina sem gerð verður af opin­berum aðilum til að skjóta styrk­ari stoðum undir fjöl­miðla­lands­lag­ið. Það er skýrt í mínum huga að þetta er góð aðgerð til að styrkja fjöl­miðlaum­hverf­ið, þótt ég sé sam­mála því að hún muni sann­ar­lega ekki leysa öll vanda­mál þess. Sum þeirra vanda­mála er hægt að leysa með frek­ari opin­berum aðgerð­um, en sum þurfa að leys­ast heima við með aðgerðum þar sem við­skipta­módel eru aðlöguð að veru­leik­an­um.

Það er ekki langt síðan stjórn­mála­flokkar lands­ins hækk­uðu fram­lög úr rík­is­sjóði til sín um 127 pró­sent og not­uðu til þess lýð­ræð­is­sjón­ar­mið. Þau verða 728 millj­ónir á næsta ári. Upp­hæðin sem ætluð er til end­ur­greiðslu kostn­aðar fjöl­miðla, í sams­konar styrkja­kerfi og búið er að setja upp í kringum t.d. rann­sókn­ir-og þró­un, bóka- og kvik­mynda­fram­leiðslu og nýsköp­un, er 55 pró­sent af upp­hæð­inni sem flokk­arnir taka árlega til sín.

Fjöl­miðlar lyk­il­at­riði í lýð­ræði

Lýð­ræði þrífst ekki án sjálf­stæðra fjöl­miðla. Þeir eiga veru­lega undir högg að sækja. Upp­sagnir blaða­manna með ára­tug­a­reynslu og þekk­ingu á und­an­förnum miss­erum sýna það ásamt þeim við­var­andi speki­leka sem orðið hefur á síð­ustu árum þar sem frá­bærir blaða­menn skipta um starfs­vett­vang vegna þess að laun, vinnu­að­stæð­ur, rekstr­ar­um­hverfi og almennt áreiti sem fylgir því að vera gagn­rýn­inn fjöl­miðla­maður í örsam­fé­lagi reynd­ist þeim um megn.

Á Íslandi eru fjöl­miðl­arnir ekki full­komn­ir. Þeir gera stundum mis­tök og áherslur þeirra eru stundum sér­kenni­leg­ar. En lang­flestir sem vinna í þessum geira gera það af hug­sjón og vilja til að þjóna almanna­hags­munum með því að upp­lýsa lands­menn og setja hluti í sam­hengi fyrir þá. Frammi­staða fjöl­miðla í mörgum risa­málum síð­ustu ára, og við­brögð almenn­ings við þeim, sýna hversu mik­il­vægir þeir eru sam­fé­lag­inu.

Styðjið þá.

Kjarn­ann, sem er nú á sínu sjö­unda starfs­ári, er hægt að styrkja hér að neð­an.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Skrokkölduvirkjun er fyrirhuguð á Sprengisandsleið milli Hofsjökuls og Vatnajökuls. Það svæði er innan marka fyrirhugaðs hálendisþjóðgarðs.
Telja stórframkvæmdir ekki rúmast innan þjóðgarða
Nýjar virkjanir falla illa eða alls ekki að markmiðum hálendisþjóðgarðs. Stórframkvæmdir þjóna ekki verndarmarkmiðum, yrðu „stórslys“ og myndu ganga að þjóðgarðshugtakinu dauðu.
Kjarninn 17. janúar 2020
Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn hætta við sameiningu
Tvö stór sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík, sem saman halda á 8,4 prósent af öllum úthlutuðum fiskveiðikvóta, eru hætt við að sameinast. Þess í stað ætla þau að halda góðu samstarfi áfram.
Kjarninn 17. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og Katrín Jakobsdóttir
Endurskoða lög um ráðherraábyrgð og Landsdóm
Forsætisráðherra mun í samráði við dómsmálaráðherra fela sérfræðingi að ráðast í endurskoðun á lögum um ráðherraábyrgð annars vegar og lögum um Landsdóm hins vegar. Vonir standa til þess að vinnunni verði lokið á haustmánuðum.
Kjarninn 17. janúar 2020
Seðlabankinn unir niðurstöðunni og er búinn að hafa samband við Gunnhildi Örnu
Seðlabanki Íslands segir að verkferlar hans í ráðningarmálum hafi verið styrktir í kjölfar þess að kærunefnd jafnréttismála komst að þeirri niðurstöðu að hann hefði brotið jafnréttislög með ráðningu upplýsingafulltrúa í fyrrasumar.
Kjarninn 17. janúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Samherji ætlar að þróa kerfi til að hindra spillingu og peningaþvætti
Samherji ætlar að klára að innleiða kerfi sem byggist á áhættuskipulagi fyrirtækisins, meðal annars með áherslu á spillingu, efnahagslegar refsiaðgerðir og peningaþvætti, á þessu ári. Ástæðan er „reynsla af starfsemi fyrirtækisins í Namibíu.“
Kjarninn 17. janúar 2020
Hagnaður VÍS verður um hálfum milljarði króna meiri en áður var gert ráð fyrir
Hlutabréf í VÍS hækkuðu skarpt í fyrstu viðskiptum í morgun í kjölfar tilkynningar um allt að 22 prósent meiri hagnað á síðasta ári en áður var búist við.
Kjarninn 17. janúar 2020
Agnes Joy
Einungis ein íslensk kvikmynd kemst á lista yfir 20 tekjuhæstu myndir síðasta árs
Alls voru 16 íslensk verk sýnd í kvikmyndahúsum á árinu 2019, sem er sami fjöldi og árið áður, en þrátt fyrir það fóru heildartekjur af íslenskum kvikmyndum og heimildamyndum niður um 68 prósent frá árinu á undan.
Kjarninn 17. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Þetta átti ekki að geta gerst – aftur
Kjarninn 17. janúar 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari