Auglýsing

Það er komið að ögur­stundu hjá hinu marg­fræga fjöl­miðla­frum­varpi. Ákvörðun um hvort það lifi eða ekki verður lík­lega tekin í dag. Þess vegna er til­efni til að fara í stuttu máli yfir um hvað málið snýst.

Í fyrsta lagi hefur þetta ferli – til­raun til að styðja við fjöl­miðla – nú staðið yfir í þrjú ár. Það hófst með skipun nefndar í árs­lok 2016. Það er ansi langur tími án aðgerða og gjör­sam­lega galið að reyna að skipu­leggja rekstur vit­rænt þegar það liggur ekki fyrir hvort að aðgerðir muni lita dags­ins ljós eða ekki. Sér­stak­lega þegar horft er til áhrifa for­dæma­lausrar tækni­bylt­ingar síð­ustu tíu ára og þeirrar kúvend­ingar á neyt­enda­hegðun sem henni hefur fylgt.

Í öðru lagi þá eru þessar aðgerðir hluti af því að styðja við gras­rót fjöl­miðla. Þær skipta minni miðla, og sér­stak­lega stað­bundna lands­byggð­ar­fjöl­miðla, miklu máli. End­ur­greiðslu­kerfi gerir þeim kleift að vaxa og fá meiri sjálf­stæðan slag­kraft. Nýlegar breyt­ingar á frum­varp­inu lækka greiðslur til þess­ara aðila, þeirra sem fara ekki yfir 50 millj­óna þak­ið, um 20%. Breyt­ing­arnar hafa hins vegar engin áhrif á greiðslur til stærstu miðl­anna þriggja. Þeir fá áfram sem áður sínar 50 millj­óna hámarks­greiðslu. Engar vit­rænar skýr­ingar eru á þessu. Stærri miðl­arnir fá hins vegar lægri greiðslu úr sér­stöku styrkj­unum frá þeirri til­lögu sem lá fyrir í vor.

Auglýsing

Hvernig viljum við að fjöl­miðlar séu rekn­ir?

Í þriðja lagi eru þetta ein­faldar spurn­ingar sem stjórn­mála­menn standa frammi fyr­ir: Viljið þið sterka, sjálf­stæða fjöl­miðla? Teljið þið þá mik­il­væga lýð­ræð­inu? Ef svarið er já þá ættu stjórn­mála­menn­irnir að styðja þetta frum­varp og beita sér svo fyrir við­bót­ar­leiðum til að bæta rekstr­ar­um­hverfi þeirra, stórra sem smárra, með t.d. breyt­ingum á aug­lýs­inga­um­hverfi og skýr­ari skil­grein­ingu á hver starf­semi RÚV eigi og þurfi að vera, í gegnum þjón­ustu­samn­ing við fyr­ir­tæk­ið.

Ef svarið er nei þá liggur fyrir að sú hnignun sem orðið hefur í rekstr­ar­um­hverfi fjöl­miðla sé við­kom­andi stjórn­mála­manni að skapi. Að kerfi þar sem mold­rík sér­hags­muna­öfl, með skýra stefnu um að ná tökum á umræð­unni eða með póli­tísk mark­mið, nið­ur­greiði stór­kost­legt tap stórra miðla sem eru ekki reknir á neinum við­skipta­legum for­sendum ár eftir ár, sé það kerfi sem þeir kjósi að ríki í íslenskum fjöl­miðl­um. And­staða þeirra, sem eiga og stýra þessum stóru miðl­um, við frum­varpið – þrátt fyrir að þeir fái lang­flestar krónur út úr því að það verði að lögum – er athygl­is­verð í þessu ljósi. Sú and­staða virð­ist fyrst og síð­ast byggj­ast á því að það eigi alls ekki að styðja við minni miðla í vexti heldur fyrst og síð­ast við þá stærri sem blæða pen­ingum árlega vegna þess að þeir eru að verja við­skipta­módel sem eru komin á tíma.

Ræður fámennur minni­hluti öllu?

Ég hef rætt þessi mál við fjöl­marga stjórn­mála­menn á und­an­förnum þremur árum. Af þeim sam­tölum að dæma seg­ist meg­in­þorri þeirra til­heyra fyrri hópn­um. Nú reynir á hvort að hinn fámenni hópur sem til­heyrir þeim seinni ráði þessu grund­vall­ar­máli eða hvort að meiri­hluti í rík­is­stjórn og á þingi dugi til að ná þessu máli í gegn.

Sam­an­dregið þá verður að lita á þetta frum­varp sem síð­ustu til­raun­ina sem gerð verður af opin­berum aðilum til að skjóta styrk­ari stoðum undir fjöl­miðla­lands­lag­ið. Það er skýrt í mínum huga að þetta er góð aðgerð til að styrkja fjöl­miðlaum­hverf­ið, þótt ég sé sam­mála því að hún muni sann­ar­lega ekki leysa öll vanda­mál þess. Sum þeirra vanda­mála er hægt að leysa með frek­ari opin­berum aðgerð­um, en sum þurfa að leys­ast heima við með aðgerðum þar sem við­skipta­módel eru aðlöguð að veru­leik­an­um.

Það er ekki langt síðan stjórn­mála­flokkar lands­ins hækk­uðu fram­lög úr rík­is­sjóði til sín um 127 pró­sent og not­uðu til þess lýð­ræð­is­sjón­ar­mið. Þau verða 728 millj­ónir á næsta ári. Upp­hæðin sem ætluð er til end­ur­greiðslu kostn­aðar fjöl­miðla, í sams­konar styrkja­kerfi og búið er að setja upp í kringum t.d. rann­sókn­ir-og þró­un, bóka- og kvik­mynda­fram­leiðslu og nýsköp­un, er 55 pró­sent af upp­hæð­inni sem flokk­arnir taka árlega til sín.

Fjöl­miðlar lyk­il­at­riði í lýð­ræði

Lýð­ræði þrífst ekki án sjálf­stæðra fjöl­miðla. Þeir eiga veru­lega undir högg að sækja. Upp­sagnir blaða­manna með ára­tug­a­reynslu og þekk­ingu á und­an­förnum miss­erum sýna það ásamt þeim við­var­andi speki­leka sem orðið hefur á síð­ustu árum þar sem frá­bærir blaða­menn skipta um starfs­vett­vang vegna þess að laun, vinnu­að­stæð­ur, rekstr­ar­um­hverfi og almennt áreiti sem fylgir því að vera gagn­rýn­inn fjöl­miðla­maður í örsam­fé­lagi reynd­ist þeim um megn.

Á Íslandi eru fjöl­miðl­arnir ekki full­komn­ir. Þeir gera stundum mis­tök og áherslur þeirra eru stundum sér­kenni­leg­ar. En lang­flestir sem vinna í þessum geira gera það af hug­sjón og vilja til að þjóna almanna­hags­munum með því að upp­lýsa lands­menn og setja hluti í sam­hengi fyrir þá. Frammi­staða fjöl­miðla í mörgum risa­málum síð­ustu ára, og við­brögð almenn­ings við þeim, sýna hversu mik­il­vægir þeir eru sam­fé­lag­inu.

Styðjið þá.

Kjarn­ann, sem er nú á sínu sjö­unda starfs­ári, er hægt að styrkja hér að neð­an.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Drög að nýjum þjónustusamningi við RÚV kynnt
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur kynnt nýjan þjónustusamning við Ríkisútvarpið fyrir ríkisstjórn en núgildandi samningur rennur út um áramótin.
Kjarninn 14. desember 2019
Agnar Snædahl
Frá kreppuþakuppbyggingu og myglu
Kjarninn 14. desember 2019
Undraheimur bókmenntanna: Veisla Soffíu Auðar Birgisdóttur
Gagnrýnandi Kjarnans skrifar um „Maddama, kerling, fröken, frú. Konur í íslenskum nútímabókmenntum".
Kjarninn 14. desember 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Norrænt velferðarríki eða arðrænd nýlenda?
Kjarninn 14. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur efast um að mútur hafi verið greiddar og telur Samherja ekki hafa brotið lög
Forstjóri Samherja telur Jóhannes Stefánsson hafa verið einan að verki í vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Afríku. Greiðslur til Dúbaí eftir að Jóhannes hætt,i sem taldar eru vera mútur, hafi verið löglegar greiðslur fyrir kvóta og ráðgjöf.
Kjarninn 14. desember 2019
Litla hraun
Vilja að betrun fanga hefjist strax frá dómsuppkvaðningu
Starfshópur félagsmálaráðherra hefur lagt til unnið sé að bataferli einstaklinga sem hlotið hafa refsidóm strax frá uppkvaðningu dóms, á tímabilinu áður en afplánun refsingar hefst, á meðan afplánun varir og einnig eftir að afplánun lýkur.
Kjarninn 14. desember 2019
Síminn að festa sig aftur í sessi sem sá stærsti á markaðnum
Gagnamagnsnotkun Íslendinga á farsímaneti heldur áfram að aukast ár frá ári. Hún hefur 265faldast á áratug. Síminn hefur styrkt stöðu sína sem markaðsleiðandi á farsímamarkaði en tekjur vegna sölu á slíkri þjónustu hafa dregist verulega saman.
Kjarninn 14. desember 2019
Eitt af hverjum sex dauðsföllum tengt matarvenjum
Offita er orðið umfangsmikið lýðheilsuvandamál á Íslandi en alls þjást um fimmtungur fullorðinna Íslendinga af offitu.
Kjarninn 14. desember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari