Hvað ef kórfélagar, ráðherrar og saumaklúbbar hefðu farið í hafið?

Auglýsing

Á árinu 2019 var umheim­ur­inn minntur á það hversu háð við erum góðum flug­sam­göngum og trausti á flug­vél­u­m. 

Kyrr­setn­ingin á 737 Max vélum Boeing tók gildi í lok mars og stendur enn. Það sem leiddi til kyrr­setn­ing­ar­innar voru flug­slys í Indónesíu, 29. októ­ber 2018, og síðan í Eþíópíu 13. mars í fyrra. Gallar í til­tölu­lega nýjum Max vélum – í svo­nefndu MCAS kerfi sem á að sporna gegn ofrisi – eru taldir hafa leitt til þess að vél­arnar tog­uð­ust til jarðar með þeim afleið­ingum að 346 létu líf­ið, allir um borð í báðum vél­u­m. 

Margt hefur verið skrifað um þessi mál – meðal ann­ars í frétta­skýr­ingum á vef Kjarn­ans – eins og eðli­legt er. Kyrr­setn­ingin á Max vél­unum hefur haft mikil áhrif á efna­hag Íslands, og eru þar bein fjár­hags­leg áhrif á Icelandair auka­at­rið­i. 

Auglýsing

Í grein­ingum Seðla­banka Íslands, meðal ann­ars í Pen­inga­mál­um, hefur verið fjallað um víð­tæk áhrif af kyrr­setn­ing­unni á íslenskan efna­hag, en hún hefur leitt til minna sæta­fram­boðs til lands­ins og umfangs­minni ferða­þjón­ustu, og þannig dregið úr lands­fram­leiðslu í okkar litla landi.

For­dæma­laust er í heim­in­um, að kyrr­setn­ingin hafi jafn víð­tæk hlut­falls­leg áhrif á þjóð­ríki, enda ferða­þjón­ustan hryggjar­stykkið í hinu „nýja” íslenska hag­kerfi sem byggst hefur upp eftir hrun­ið. 

Sið­leysi afhjúpað

Eitt af því sem hefur gerst frá því að flug­slysin hjá Boeing komu upp, er að kast­ljós fjöl­miðla og rann­sak­enda hefur beinst að félag­inu. Hverjum steini er nú velt við til að greina það, hvernig gall­aðar vélar komust í loftið og hröp­uðu svo með skelfi­legum afleið­ingum til jarðar – svo mál séu vilj­andi smættuð niður og ein­föld­uð. 

Í gögnum sem nú hafa verið birt – og meðal ann­ars verið fjallað um í rann­sókn Banda­ríkja­þings – hefur komið fram að sið­laust and­rúms­loft virð­ist hafa verið ríkj­andi hjá þessu stærsta útflutn­ings­fyr­ir­tæki Banda­ríkj­anna. 

Reynt var að hafa áhrif á fram­leiðslu­ferlið þannig að það gæti tekið sem stystan tíma, og að eft­ir­lits­að­ilar væru ekki fyr­ir. Sjálf­stæði eft­ir­lits­að­ila FAA – flug­mála­yf­ir­valda í Banda­ríkj­unum – hefur einnig verið dregið í efa, og margt sem bendir til þess að Boeing hafi í raun verið með eft­ir­lits­að­ila í vas­an­um.

Rann­sak­endur í Indónesíu og Eþíópíu – sem hafa gagn­rýnt Boeing harð­lega og birt afhjúp­andi gögn máli sínu til stuðn­ings – hafa unnið merki­legt starf og sýnt fram á skelfi­legt verk­lag Boeing, og sér­tæka galla í vél­unum sem leiddu til dauða­slysa.

Seattle Times greindi raunar frá þessu eitr­aða and­rúms­lofti, fyrir slys­in, og hafði fyrir því heim­ild­ar­menn, að fram­leiðslu­ferlið væri ekki nægi­lega fag­legt, meðal ann­ars vegna fram­leiðslu­pressu. Boeing er stærsti vinnu­veit­andi Seattle svæð­is­ins með 80 þús­und starfs­menn á svæð­inu, og því er Seattle Times með sér­hæfða blaða­mennsku á sviði flug­mála, og hefur leitt umfjöllun um Max-­vand­ann. Fram­lag blaða­manna rit­stjórnar Seattle Times til þessa máls, hefur verið lýsandi dæmi um mik­il­vægi aðhalds­samrar blaða­mennsku gagn­vart vald­höfum í stjórn­málum og atvinnu­lífi.



Hvað ef þetta hefði verið Ísland?

Ég hef stundum – og óþægi­lega oft und­an­farin miss­eri – fært hug­ann að því hvernig umræða um þessi vanda­mál hjá Boeing væri á Íslandi, ef Max vél Icelandair hefði hrapað á leið sinni út í heim, með þeim afleið­ingum að allir um borð hefðu látið líf­ið. Kór­fé­lag­ar, sauma­klúbb­ar, ráða­menn, venju­legt fólk.

Ég er ekki viss um að for­stjóri Icelandair myndi þá full­yrða, að hann yrði fyrsti maður um borð í Max vél. Ég er heldur ekki viss um, að horft yrði til þess­ara mála með jafn létt­vægum hætti eins og gert hefur verið á Íslandi, á und­an­förnum tíu mán­uð­um, og að bréf væru send til Seðla­bank­ans til að kvarta yfir því að nefnd­ar­maður í pen­inga­stefnu­nefnd hefði gert það að umtals­efni á fundi þing­nefnd­ar, að Icelandair ætti mikið undir bóta­greiðslum frá Boein­g. 

Aug­ljóst er – fyrir mér, í það minnsta – að íslensk stjórn­völd ættu að höfða sjálf­stætt bóta­mál gegn Boeing. Þá ættu stétt­ar­fé­lög flug­manna Icelandair og flug­freyja, einnig að höfða sjálf­stæð bóta­mál, alveg eins og flug­fé­lag­ið. 

Flug­menn Sout­hwest flug­fé­lags­ins hafa gert þetta, og kraf­ist 100 millj­óna Banda­ríkja­dala – jafn­virði 12,5 millj­arða – í bætur vegna þess hvernig Boeing hefur haldið mál­u­m. 

Ástæðan er sú, að Boeing stóð sig ekki eins og það átti að gera og sýndi óaf­sak­an­legt kæru­leysi við fram­leiðslu á einu mik­il­væg­asta inn­viða­fyr­ir­bæri sam­fé­laga – far­þega­þot­u­m. 

Mik­il­vægt er að þessi mál séu skoðuð út frá alvar­legum afleið­ingum þeirra –  ekki aðeins hinum alvar­legu efna­hags­legu afleið­ing­um, sem gætt hefur á Íslandi –  heldur einnig virð­ingu fyrir hinum látnu og aðstand­endum þeirra, sem nú leita réttar síns frammi fyrir ofurefli stærsta útflutn­ings­fyr­ir­tækis Banda­ríkj­anna. 

Það er huggun í því að Banda­ríkja­þing – bæði Repúblikanar og Demókratar – hafa saumað að Boeing, við rann­sókn á mál­inu, og dregið ýmis­legt fram í dags­ljósið sem sýnir brest­ina hjá félag­inu, en betur má ef duga skal. 

Skýr skila­boð frá litlu eyríki sem á mikið undir skil­virkum og traustum flug­sam­göngum geta skipt máli í þessu sam­hengi.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Teitur Björn Einarsson
Teitur Björn leiðir starfshóp um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri
Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra hafa ákveðið að skipa starfshóp til að móta tillögur um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri í kjölfar snjóflóðsins þann 14. janúar síðastliðinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 28. þáttur: Ástir, örlög og Quidditch
Kjarninn 24. janúar 2020
Verðmiðinn á Valitor og verksmiðjunni í Helguvík lækkað um nálægt tíu milljarða á einu ári
Arion banki átti sitt langversta rekstrarár í sögu sinni í fyrra, þegar hagnaðurinn var einn milljarður króna. Mestur var tæplega 50 milljarðar króna árið 2014. Erfiðleikar síðasta árs eru fyrst og síðast vegna tveggja eigna.
Kjarninn 24. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og Ástráður Haraldsson
Ástráður varar við dómsmáli ef þegar skipaðir dómarar verði skipaðir í lausa stöðu
Umsækjandi um stöðu Landsréttardómara hefur skrifað dómsmálaráðherra og varað við því að hann áskilji sér rétt til þess að láta reyna á það fyrir dómstólum ef þegar skipaðir dómarar fái stöðuna. Tveir hinna umsækjendanna eru nú þegar dómarar við réttinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Stefán Eiríksson á meðal umsækjenda um stöðu útvarpsstjóra
Búið er að velja út fámennan hóp umsækjenda um stöðu útvarpsstjóra sem valið verður úr. Sitjandi borgarritari er á meðal þeirra sem eru í þeim hópi.
Kjarninn 24. janúar 2020
Vilja þjóðaratkvæði um auðlindarákvæði fyrir mitt ár 2020
Hópurinn sem safnaði á sjötta tug þúsunda undirskrifta gegn afhendingu makrílkvóta í meira en eitt ár í senn á árinu 2015 hefur sent áskorun til Alþingis um að fram fari þjóðaratkvæðagreiðsla um tvær tillögur um auðlindaákvæði í stjórnarskrá.
Kjarninn 24. janúar 2020
Ástráður Haraldsson héraðsdómari.
Ástráður var á meðal umsækjenda um skipun í Landsrétt en gleymdist
Alls sóttu fjórir um embætti Landsréttardómara sem auglýst var laust til umsóknar í byrjun árs. Þar á meðal er einn þeirra sem var metinn á meðal hæfustu umsækjenda árið 2017, en ekki skipaður.
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari