Hvað ef kórfélagar, ráðherrar og saumaklúbbar hefðu farið í hafið?

Auglýsing

Á árinu 2019 var umheim­ur­inn minntur á það hversu háð við erum góðum flug­sam­göngum og trausti á flug­vél­u­m. 

Kyrr­setn­ingin á 737 Max vélum Boeing tók gildi í lok mars og stendur enn. Það sem leiddi til kyrr­setn­ing­ar­innar voru flug­slys í Indónesíu, 29. októ­ber 2018, og síðan í Eþíópíu 13. mars í fyrra. Gallar í til­tölu­lega nýjum Max vélum – í svo­nefndu MCAS kerfi sem á að sporna gegn ofrisi – eru taldir hafa leitt til þess að vél­arnar tog­uð­ust til jarðar með þeim afleið­ingum að 346 létu líf­ið, allir um borð í báðum vél­u­m. 

Margt hefur verið skrifað um þessi mál – meðal ann­ars í frétta­skýr­ingum á vef Kjarn­ans – eins og eðli­legt er. Kyrr­setn­ingin á Max vél­unum hefur haft mikil áhrif á efna­hag Íslands, og eru þar bein fjár­hags­leg áhrif á Icelandair auka­at­rið­i. 

Auglýsing

Í grein­ingum Seðla­banka Íslands, meðal ann­ars í Pen­inga­mál­um, hefur verið fjallað um víð­tæk áhrif af kyrr­setn­ing­unni á íslenskan efna­hag, en hún hefur leitt til minna sæta­fram­boðs til lands­ins og umfangs­minni ferða­þjón­ustu, og þannig dregið úr lands­fram­leiðslu í okkar litla landi.

For­dæma­laust er í heim­in­um, að kyrr­setn­ingin hafi jafn víð­tæk hlut­falls­leg áhrif á þjóð­ríki, enda ferða­þjón­ustan hryggjar­stykkið í hinu „nýja” íslenska hag­kerfi sem byggst hefur upp eftir hrun­ið. 

Sið­leysi afhjúpað

Eitt af því sem hefur gerst frá því að flug­slysin hjá Boeing komu upp, er að kast­ljós fjöl­miðla og rann­sak­enda hefur beinst að félag­inu. Hverjum steini er nú velt við til að greina það, hvernig gall­aðar vélar komust í loftið og hröp­uðu svo með skelfi­legum afleið­ingum til jarðar – svo mál séu vilj­andi smættuð niður og ein­föld­uð. 

Í gögnum sem nú hafa verið birt – og meðal ann­ars verið fjallað um í rann­sókn Banda­ríkja­þings – hefur komið fram að sið­laust and­rúms­loft virð­ist hafa verið ríkj­andi hjá þessu stærsta útflutn­ings­fyr­ir­tæki Banda­ríkj­anna. 

Reynt var að hafa áhrif á fram­leiðslu­ferlið þannig að það gæti tekið sem stystan tíma, og að eft­ir­lits­að­ilar væru ekki fyr­ir. Sjálf­stæði eft­ir­lits­að­ila FAA – flug­mála­yf­ir­valda í Banda­ríkj­unum – hefur einnig verið dregið í efa, og margt sem bendir til þess að Boeing hafi í raun verið með eft­ir­lits­að­ila í vas­an­um.

Rann­sak­endur í Indónesíu og Eþíópíu – sem hafa gagn­rýnt Boeing harð­lega og birt afhjúp­andi gögn máli sínu til stuðn­ings – hafa unnið merki­legt starf og sýnt fram á skelfi­legt verk­lag Boeing, og sér­tæka galla í vél­unum sem leiddu til dauða­slysa.

Seattle Times greindi raunar frá þessu eitr­aða and­rúms­lofti, fyrir slys­in, og hafði fyrir því heim­ild­ar­menn, að fram­leiðslu­ferlið væri ekki nægi­lega fag­legt, meðal ann­ars vegna fram­leiðslu­pressu. Boeing er stærsti vinnu­veit­andi Seattle svæð­is­ins með 80 þús­und starfs­menn á svæð­inu, og því er Seattle Times með sér­hæfða blaða­mennsku á sviði flug­mála, og hefur leitt umfjöllun um Max-­vand­ann. Fram­lag blaða­manna rit­stjórnar Seattle Times til þessa máls, hefur verið lýsandi dæmi um mik­il­vægi aðhalds­samrar blaða­mennsku gagn­vart vald­höfum í stjórn­málum og atvinnu­lífi.



Hvað ef þetta hefði verið Ísland?

Ég hef stundum – og óþægi­lega oft und­an­farin miss­eri – fært hug­ann að því hvernig umræða um þessi vanda­mál hjá Boeing væri á Íslandi, ef Max vél Icelandair hefði hrapað á leið sinni út í heim, með þeim afleið­ingum að allir um borð hefðu látið líf­ið. Kór­fé­lag­ar, sauma­klúbb­ar, ráða­menn, venju­legt fólk.

Ég er ekki viss um að for­stjóri Icelandair myndi þá full­yrða, að hann yrði fyrsti maður um borð í Max vél. Ég er heldur ekki viss um, að horft yrði til þess­ara mála með jafn létt­vægum hætti eins og gert hefur verið á Íslandi, á und­an­förnum tíu mán­uð­um, og að bréf væru send til Seðla­bank­ans til að kvarta yfir því að nefnd­ar­maður í pen­inga­stefnu­nefnd hefði gert það að umtals­efni á fundi þing­nefnd­ar, að Icelandair ætti mikið undir bóta­greiðslum frá Boein­g. 

Aug­ljóst er – fyrir mér, í það minnsta – að íslensk stjórn­völd ættu að höfða sjálf­stætt bóta­mál gegn Boeing. Þá ættu stétt­ar­fé­lög flug­manna Icelandair og flug­freyja, einnig að höfða sjálf­stæð bóta­mál, alveg eins og flug­fé­lag­ið. 

Flug­menn Sout­hwest flug­fé­lags­ins hafa gert þetta, og kraf­ist 100 millj­óna Banda­ríkja­dala – jafn­virði 12,5 millj­arða – í bætur vegna þess hvernig Boeing hefur haldið mál­u­m. 

Ástæðan er sú, að Boeing stóð sig ekki eins og það átti að gera og sýndi óaf­sak­an­legt kæru­leysi við fram­leiðslu á einu mik­il­væg­asta inn­viða­fyr­ir­bæri sam­fé­laga – far­þega­þot­u­m. 

Mik­il­vægt er að þessi mál séu skoðuð út frá alvar­legum afleið­ingum þeirra –  ekki aðeins hinum alvar­legu efna­hags­legu afleið­ing­um, sem gætt hefur á Íslandi –  heldur einnig virð­ingu fyrir hinum látnu og aðstand­endum þeirra, sem nú leita réttar síns frammi fyrir ofurefli stærsta útflutn­ings­fyr­ir­tækis Banda­ríkj­anna. 

Það er huggun í því að Banda­ríkja­þing – bæði Repúblikanar og Demókratar – hafa saumað að Boeing, við rann­sókn á mál­inu, og dregið ýmis­legt fram í dags­ljósið sem sýnir brest­ina hjá félag­inu, en betur má ef duga skal. 

Skýr skila­boð frá litlu eyríki sem á mikið undir skil­virkum og traustum flug­sam­göngum geta skipt máli í þessu sam­hengi.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eyrún Magnúsdóttir
Af fréttum og klósettpappír – má lýðræðið bíða?
Kjarninn 7. apríl 2020
Klikkið
Klikkið
Klikkið – Viðtal við Héðinn Unnsteinsson
Kjarninn 7. apríl 2020
Snjólaug Ólafsdóttir
Hvað getum við lært af COVID-19 um sjálfbærni og loftslagslausnir?
Kjarninn 7. apríl 2020
Dagur án dauðsfalls af völdum COVID-19
Samkvæmt opinberum tölum hafa ríflega 83.600 manns greinst með veiruna í Kína og að minnsta kosti 3.330 hafa látist úr sjúkdómnum sem hún veldur.
Kjarninn 7. apríl 2020
Sigþrúður Guðmundsdóttir framkvæmdastýra Kvennaathvarfsins
Aukin hætta á heimilisofbeldi við aðstæður eins og nú eru
Tvö andlát kvenna undanfarna rúma viku má sennilega rekja til ofbeldis inni á heimilum. Framkvæmdastýra Kvennaathvarfsins minnti þjóðina á að úrræði fyrir bæði gerendur og þolendur eru í boði, á daglegum upplýsingafundi almannavarna.
Kjarninn 7. apríl 2020
Aðeins eitt jákvætt sýni hjá Íslenskri erfðagreiningu
Í dag er 1.021 einstaklingur með virkt COVID-19 smit en í gær voru þeir 1.096. Alls hafa 559 náð bata.
Kjarninn 7. apríl 2020
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.
Landsvirkjun hnýtir í heimildarmenn Morgunblaðsins
Landsvirkjun hefur sent út yfirlýsingu vegna fréttar Morgunblaðsins í dag, en í fréttinni var meðal annars haft eftir heimildum innan úr Rio Tinto að þar væri í athugun að höfða mál gegn Landsvirkjun vegna vörusvika tengdum sölu upprunavottorða.
Kjarninn 7. apríl 2020
Keflavíkurflugvöllur
Fjórir milljarðar úr ríkissjóði í Isavia
Fjármála- og efnahagsráðherra hefur ákveðið að auka við hlutafé Isavia ohf. um 4 milljarða króna með því skilyrði að félagið ráðist í innviðaverkefni á Keflavíkurflugvelli strax á þessu ári.
Kjarninn 7. apríl 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari