Börn á íslenskum átakasvæðum

Steinunn Jakobsdóttir, kynningarstjóri og fjölmiðlafulltrúi hjá UNICEF á Íslandi, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Þessi fyr­ir­sögn kann að hljóma annkanna­lega. Eru börn á átaka­svæðum á Íslandi? Hér á landi geisar ekki stríð, hér er lítið um glæpi og vel­ferð barna mælist almennt vel í alþjóð­legum sam­an­burði. En þó að Ísland sé meðal frið­söm­ustu þjóða þá getum við ekki litið fram­hjá því að það eru átök á fjölda­mörgum heim­ilum barna á Ísland­i. 

Ein helsta ógn sem steðjar að börnum á Íslandi er ofbeldi. Í tölum sem UNICEF á Íslandi fékk Rann­sókn og grein­ingu vinna fyrir sig árið 2018 kom fram að 16,4% barna á Íslandi verða fyrir lík­am­legu, and­legu eða kyn­ferð­is­legu ofbeldi fyrir 18 ára afmæl­is­dag­inn sinn. Þar er ekki með­talin van­ræksla, and­legt ofbeldi eða ein­elti, en þá væri þessi tala mun hærri. Fjöl­mörg þess­ara barna verða fyrir ofbeld­inu á heim­ili sínu. Ýmist verða þau vitni að ofbeld­inu eða verða fyrir því sjálf. Á þessum heim­ilum ríkir ekki frið­ur. 

Afleið­ing­arnar af því að barn verði fyrir ofbeldi eru gíf­ur­legar og skiptir ekki máli hvort barnið verði vitni að ofbeld­inu eða verði fyrir því sjálft, afleið­ing­arnar eru jafnslæm­ar. Áföll barna sem búa við ofbeldi eru sam­bæri­leg áföllum barna sem alast upp á átaka­svæðum og afleið­ing­arnar geta verið lífs­hættu­leg­ar. 

Auglýsing

Árið 2020 hefur verið sér­stak­lega erfitt fyrir börn sem alast upp á slíkum átaka­svæð­um. Áhrif kór­óna­veirunnar hefur gert spennu­þrungið ástand á mörgum heim­ilum enn eld­fimara. Barna­vernd­ar­stofa hefur borið saman tölur um fjölda til­kynn­inga til barna­vernd­ar­nefnda fyrstu 6 mán­uði árs­ins 2018 og 2020. Þar kemur fram að til­kynn­ingum hefur fjölgað tölu­vert á þessu ári og þar fjölgar sér­stak­lega til­kynn­ingum um ofbeldi og van­rækslu. Röskun á skóla­starfi og tóm­stundum vegna kór­óna­veirunnar hefur gert stöðu þess­ara barna enn við­kvæm­ari. Fyrir börn sem búa við ofbeldi er skól­inn og frí­stundin oft grið­ar­staður þeirra og skjól. 

Við erum öll frið­ar­gæslu­liðar

„Ef hinar íbúð­irnar í blokk­inni gátu heyrt í sjón­varp­inu úr minni íbúð, þá gátu þau örugg­lega heyrt mig gráta þegar mamma sló mig. Þau gátu örugg­lega heyrt þegar hún öskr­aði á mig. Þau gátu örugg­lega heyrt hvað ég grét og var hrædd þetta skipti sem hún spark­aði í mig aftur og aftur á gang­inum í sam­eign­inni. [...] Ég vildi óska að ein­hver hefði spurt mig hvernig mér liði, hvort allt væri í lagi eða athug­aði með mig, en það gerð­ist aldrei. Ég vildi óska að ein­hver hefði hringt í lög­regl­una eða barna­vernd, en það gerð­ist aldrei.“

Þessi lýs­ing er ein þeirra raun­veru­legu frá­sagna sem UNICEF fékk senda þegar við köll­uðum eftir frá­sögnum um upp­lif­anir af ofbeldi i æsku. Á meðan ekki er hægt að horfa fram hjá því að þús­undir barna verða fyrir ofbeldi hér á landi, þá hefur ríkt ákveðin leynd yfir því lengi. Dæmin sýna að mörg börn reyna marg­sinnis að segja frá ofbeld­inu áður en nokkuð er gert. Sum þeirra deila reynslu sinni aldrei með nein­um. Að sama skapi sýna fjöl­mörg dæmi að almenn­ingur bregst ekki við þegar grunur leikur á að ofbeldi eigi sér stað.  

Það er að vissu leyti skilj­an­legt. Margir vita ekki hvað skuli gera eða ótt­ast að gera illt verra. Oft þora börn ekki að segja frá ofbeld­inu eða átta sig ekki á því að þau hafi orðið fyrir ofbeldi fyrr en löngu seinna. Við verðum að skapa leiðir fyrir börn til að segja frá og fræð­ast um leiðir til að hjálpa. Öll börn eiga rétt á vernd gegn hvers kyns ofbeldi og mis­beit­ingu, innan eða utan heim­il­is­ins, og er það skylda okkar sem sam­fé­lags að börn, sem og fjöl­skyldur þeirra, fái þann stuðn­ing sem þau þurfa.  

Ofbeldi gegn börnum á aldrei að líð­ast og við full­orðna fólkið berum ábyrgð. UNICEF á Íslandi gaf í fyrra út leið­bein­ingar um fyrstu við­brögð við ofbeldi - hvað skuli gera ef þig grunar að barn verði fyrir ofbeldi, ef barn treystir þér fyrir því að það verði fyrir ofbeldi eða ef þú verður vitni að ofbeld­inu. Með því að vera vel upp­lýst getum við saman myndað breið­fylk­ingu fólks sem hlustar á börn og heitir því að búa hér til umhverfi þar sem börn finna fyrir öryggi og stuðn­ingi og for­eldrar í vanda fá við­un­andi aðstoð. Þegar kemur að því að tryggja frið á átaka­svæðum barna þá erum við öll frið­ar­gæslu­lið­ar.

Höf­undur er kynn­ing­ar­stjóri og fjöl­miðla­full­trúi hjá UNICEF á Íslandi.

Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík sem Höfði frið­ar­setur Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands stendur að í sam­starfi við UN Women, UNICEF, Félag Sam­ein­uðu þjóð­anna á Íslandi og utan­rík­is­ráðu­neyt­ið.  Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varpss­eríu og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 10. - 16. októ­ber á  www.frid­ar­set­ur.is. Í ár er sjónum beint að því hvernig Ísland getur gert enn betur þegar kemur að ófriði í íslensku sam­fé­lagi og um leið verið öfl­ugri málsvari á alþjóða­vett­vangi á sviði friðar og mann­rétt­inda.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frosti Sigurjónsson
Nóbelsverðlaunahafi segir ivermectin vinna á COVID-19
Kjarninn 19. apríl 2021
Kári Stefánsson (t.v.) og Þórólfur Guðnason.
Samstarf Þórólfs og Kára „langoftast“ og „næstum því alltaf“ ánægjulegt
Mun meira máli skiptir hvernig við hegðum okkur heldur en af hvaða afbrigði veiran er, segir Kári Stefánsson forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar. Sóttvarnalæknir segir þátt fyrirtækisins í baráttunni gegn COVID-19 hafa skipt sköpum.
Kjarninn 19. apríl 2021
Alls störfuðu um 130 manns hjá SaltPay hér á landi áður en til uppsagna dagsins kom.
Hópuppsögn hjá SaltPay
SaltPay segir upp tugum starfsmanna hér á landi í dag, aðallega starfsmönnum sem hafa starfað við að þróa og viðhalda eldra greiðslukerfi Borgunar. SaltPay keypti Borgun síðasta sumar.
Kjarninn 19. apríl 2021
Samfylking sé tilbúin með frumvarp sem skyldar komufarþega til að dvelja í sóttvarnahúsi
Formaður Samfylkingar spurði forsætisráðherra hvort til stæði að breyta sóttvarnalögum í óundirbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í dag. Ekki við núverandi fyrirkomulag að sakast að mati forsætisráðherra, heldur við þá sem fylgja ekki reglum.
Kjarninn 19. apríl 2021
Sigríður Ólafsdóttir verður í öðru sæti listans og Eiríkur Björn í því fyrsta.
Eiríkur Björn og Sigríður leiða Viðreisn í Norðausturkjördæmi
Fyrrverandi bæjarstjóri á Fljótsdalshéraði og Akureyri verður oddviti Viðreisnar í Norðausturkjördæmi í komandi kosningum.
Kjarninn 19. apríl 2021
Harpa opnaði árið 2011. Kostnaður við rekstur fasteignarinnar og uppsafnað viðhald er að skapa alvarlega stöðu.
„Alvarleg staða“ hjá Hörpu vegna skorts á fjármagni til að sinna viðhaldi
Alls hafa eigendur Hörpu, ríki og borg, lagt húsinu til 14,4 milljarða króna í formi greiðslna af lánum vegna byggingu þess og rekstrarframlaga. Í fyrra nam rekstrarframlag þeirra 728 milljónum króna. Mikill vandi framundan vegna uppsafnaðs viðhalds.
Kjarninn 19. apríl 2021
Víðir Reynisson, Þórólfur Guðnason og Alma Möller á upplýsingafundi dagsins.
44 smit um helgina – Breytingar orðið í niðurstöðum landamæraskimanna
„Atburðir helgarinnar eru vissulega vonbrigði og við höfum fengið nú staðfest svo um munar að breska afbrigðið er til staðar í samfélaginu,“ segir Alma Möller landlæknir.
Kjarninn 19. apríl 2021
Styrkir til að hjálpa fyrirtækjum í ferðaþjónustu að rifta ráðningarsambandi við starfsfólk sitt hafa staðið til boða frá því í maí 2020.
Fyrirtæki tengd Icelandair Group hafa fengið 4,7 milljarða króna í uppsagnarstyrki
Alls hafa 17 fyrirtæki hafa fengið meira en 100 milljónir króna í uppsagnarstyrki úr ríkissjóði frá því í maí í fyrra. Næstum 40 prósent upphæðarinnar hafa farið til fyrirtækja sem tengjast Icelandair Group.
Kjarninn 19. apríl 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar