Börn á íslenskum átakasvæðum

Steinunn Jakobsdóttir, kynningarstjóri og fjölmiðlafulltrúi hjá UNICEF á Íslandi, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Þessi fyr­ir­sögn kann að hljóma annkanna­lega. Eru börn á átaka­svæðum á Íslandi? Hér á landi geisar ekki stríð, hér er lítið um glæpi og vel­ferð barna mælist almennt vel í alþjóð­legum sam­an­burði. En þó að Ísland sé meðal frið­söm­ustu þjóða þá getum við ekki litið fram­hjá því að það eru átök á fjölda­mörgum heim­ilum barna á Ísland­i. 

Ein helsta ógn sem steðjar að börnum á Íslandi er ofbeldi. Í tölum sem UNICEF á Íslandi fékk Rann­sókn og grein­ingu vinna fyrir sig árið 2018 kom fram að 16,4% barna á Íslandi verða fyrir lík­am­legu, and­legu eða kyn­ferð­is­legu ofbeldi fyrir 18 ára afmæl­is­dag­inn sinn. Þar er ekki með­talin van­ræksla, and­legt ofbeldi eða ein­elti, en þá væri þessi tala mun hærri. Fjöl­mörg þess­ara barna verða fyrir ofbeld­inu á heim­ili sínu. Ýmist verða þau vitni að ofbeld­inu eða verða fyrir því sjálf. Á þessum heim­ilum ríkir ekki frið­ur. 

Afleið­ing­arnar af því að barn verði fyrir ofbeldi eru gíf­ur­legar og skiptir ekki máli hvort barnið verði vitni að ofbeld­inu eða verði fyrir því sjálft, afleið­ing­arnar eru jafnslæm­ar. Áföll barna sem búa við ofbeldi eru sam­bæri­leg áföllum barna sem alast upp á átaka­svæðum og afleið­ing­arnar geta verið lífs­hættu­leg­ar. 

Auglýsing

Árið 2020 hefur verið sér­stak­lega erfitt fyrir börn sem alast upp á slíkum átaka­svæð­um. Áhrif kór­óna­veirunnar hefur gert spennu­þrungið ástand á mörgum heim­ilum enn eld­fimara. Barna­vernd­ar­stofa hefur borið saman tölur um fjölda til­kynn­inga til barna­vernd­ar­nefnda fyrstu 6 mán­uði árs­ins 2018 og 2020. Þar kemur fram að til­kynn­ingum hefur fjölgað tölu­vert á þessu ári og þar fjölgar sér­stak­lega til­kynn­ingum um ofbeldi og van­rækslu. Röskun á skóla­starfi og tóm­stundum vegna kór­óna­veirunnar hefur gert stöðu þess­ara barna enn við­kvæm­ari. Fyrir börn sem búa við ofbeldi er skól­inn og frí­stundin oft grið­ar­staður þeirra og skjól. 

Við erum öll frið­ar­gæslu­liðar

„Ef hinar íbúð­irnar í blokk­inni gátu heyrt í sjón­varp­inu úr minni íbúð, þá gátu þau örugg­lega heyrt mig gráta þegar mamma sló mig. Þau gátu örugg­lega heyrt þegar hún öskr­aði á mig. Þau gátu örugg­lega heyrt hvað ég grét og var hrædd þetta skipti sem hún spark­aði í mig aftur og aftur á gang­inum í sam­eign­inni. [...] Ég vildi óska að ein­hver hefði spurt mig hvernig mér liði, hvort allt væri í lagi eða athug­aði með mig, en það gerð­ist aldrei. Ég vildi óska að ein­hver hefði hringt í lög­regl­una eða barna­vernd, en það gerð­ist aldrei.“

Þessi lýs­ing er ein þeirra raun­veru­legu frá­sagna sem UNICEF fékk senda þegar við köll­uðum eftir frá­sögnum um upp­lif­anir af ofbeldi i æsku. Á meðan ekki er hægt að horfa fram hjá því að þús­undir barna verða fyrir ofbeldi hér á landi, þá hefur ríkt ákveðin leynd yfir því lengi. Dæmin sýna að mörg börn reyna marg­sinnis að segja frá ofbeld­inu áður en nokkuð er gert. Sum þeirra deila reynslu sinni aldrei með nein­um. Að sama skapi sýna fjöl­mörg dæmi að almenn­ingur bregst ekki við þegar grunur leikur á að ofbeldi eigi sér stað.  

Það er að vissu leyti skilj­an­legt. Margir vita ekki hvað skuli gera eða ótt­ast að gera illt verra. Oft þora börn ekki að segja frá ofbeld­inu eða átta sig ekki á því að þau hafi orðið fyrir ofbeldi fyrr en löngu seinna. Við verðum að skapa leiðir fyrir börn til að segja frá og fræð­ast um leiðir til að hjálpa. Öll börn eiga rétt á vernd gegn hvers kyns ofbeldi og mis­beit­ingu, innan eða utan heim­il­is­ins, og er það skylda okkar sem sam­fé­lags að börn, sem og fjöl­skyldur þeirra, fái þann stuðn­ing sem þau þurfa.  

Ofbeldi gegn börnum á aldrei að líð­ast og við full­orðna fólkið berum ábyrgð. UNICEF á Íslandi gaf í fyrra út leið­bein­ingar um fyrstu við­brögð við ofbeldi - hvað skuli gera ef þig grunar að barn verði fyrir ofbeldi, ef barn treystir þér fyrir því að það verði fyrir ofbeldi eða ef þú verður vitni að ofbeld­inu. Með því að vera vel upp­lýst getum við saman myndað breið­fylk­ingu fólks sem hlustar á börn og heitir því að búa hér til umhverfi þar sem börn finna fyrir öryggi og stuðn­ingi og for­eldrar í vanda fá við­un­andi aðstoð. Þegar kemur að því að tryggja frið á átaka­svæðum barna þá erum við öll frið­ar­gæslu­lið­ar.

Höf­undur er kynn­ing­ar­stjóri og fjöl­miðla­full­trúi hjá UNICEF á Íslandi.

Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík sem Höfði frið­ar­setur Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands stendur að í sam­starfi við UN Women, UNICEF, Félag Sam­ein­uðu þjóð­anna á Íslandi og utan­rík­is­ráðu­neyt­ið.  Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varpss­eríu og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 10. - 16. októ­ber á  www.frid­ar­set­ur.is. Í ár er sjónum beint að því hvernig Ísland getur gert enn betur þegar kemur að ófriði í íslensku sam­fé­lagi og um leið verið öfl­ugri málsvari á alþjóða­vett­vangi á sviði friðar og mann­rétt­inda.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Boris Johnson, forsætisráðherra Bretlands, segist hafa lært marg af Partygate en sé nú tilbúinn til að horfa fram á veginn.
Drykkjumenning í Downingstræti afhjúpuð í lokaskýrslunni um Partygate
Stjórnmálaleiðtogar og háttsettir embættismenn verða að axla ábyrgð á drykkjumenningunni sem hefur viðgengst innan bresku ríkisstjórnarinnar. Lokaskýrsla um „Partygate“ hefur loks verið birt, fjórum mánuðum eftir að forsætisráðherra baðst fyrst afsökunar.
Kjarninn 25. maí 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 24. þáttur: Innflytjendur ekki viðurkenndir sem hluti af íslensku samfélagi
Kjarninn 25. maí 2022
Örn Bárður Jónsson
Orðbólga
Kjarninn 25. maí 2022
Vanda Sigurgeirsdóttir formaður KSÍ
Einstaklingar sem eru til rannsóknar skuli stíga til hliðar
Stjórn KSÍ hefur samþykkt að ef mál einstaklings er til meðferðar hjá rannsóknar- eða ákæruvaldi skuli hann stíga til hliðar hjá KSÍ á meðan meðferð máls stendur yfir. Aron Einar Gunnarsson kemur því ekki til greina í landsliðshópinn á næstunni.
Kjarninn 25. maí 2022
Kristrún Frostadóttir og Jóhann Páll Jóhannsson hafa bæði velt fyrir sér greiðslum til LOGOS vegna vinnu fyrir Bankasýslu ríkisins.
Vill fá að vita hvað fjármálaráðuneytið og Bankasýslan hafa borgað LOGOS frá 2017
Þingmaður hefur lagt fram fyrirspurn um greiðslu til lögmannsstofu sem vann minnisblað fyrir Bankasýsluna um að jafnræði hafi ríkt við söluna á 22,5 prósent hlut í Íslandsbanka. Sama lögmannsstofa var lögfræðilegur ráðgjafi Bankasýslunnar við söluna.
Kjarninn 25. maí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Sumir útlendingar eru æskilegri en aðrir
Kjarninn 25. maí 2022
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Ung vinstri græn: Rík­is­stjórn­ar­sam­starfið má aldrei verða mik­il­væg­ara en mann­úð
Landsstjórn Ungra vinstri grænna hvetur ríkisstjórn Íslands eindregið til að draga til baka ákvörðun sína um endursendingar flóttafólks og líta til mannúðarsjónarmiða og félagslegs ávinnings fyrir samfélagið.
Kjarninn 25. maí 2022
Muhammad
„Íslensk stjórnvöld sjá mig ekki“
Muhammad Gambari, 23 ára Afgani, hefur verið á flótta frá því hann var 16 ára gamall. Eftir um fimm ára dvöl í Grikklandi kom hann til Íslands í ársbyrjun 2021 en er nú hópi tæplega 300 umsækjenda um alþjóðlega vernd sem vísa á úr landi á næstunni.
Kjarninn 25. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar