Börn á íslenskum átakasvæðum

Steinunn Jakobsdóttir, kynningarstjóri og fjölmiðlafulltrúi hjá UNICEF á Íslandi, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Þessi fyr­ir­sögn kann að hljóma annkanna­lega. Eru börn á átaka­svæðum á Íslandi? Hér á landi geisar ekki stríð, hér er lítið um glæpi og vel­ferð barna mælist almennt vel í alþjóð­legum sam­an­burði. En þó að Ísland sé meðal frið­söm­ustu þjóða þá getum við ekki litið fram­hjá því að það eru átök á fjölda­mörgum heim­ilum barna á Ísland­i. 

Ein helsta ógn sem steðjar að börnum á Íslandi er ofbeldi. Í tölum sem UNICEF á Íslandi fékk Rann­sókn og grein­ingu vinna fyrir sig árið 2018 kom fram að 16,4% barna á Íslandi verða fyrir lík­am­legu, and­legu eða kyn­ferð­is­legu ofbeldi fyrir 18 ára afmæl­is­dag­inn sinn. Þar er ekki með­talin van­ræksla, and­legt ofbeldi eða ein­elti, en þá væri þessi tala mun hærri. Fjöl­mörg þess­ara barna verða fyrir ofbeld­inu á heim­ili sínu. Ýmist verða þau vitni að ofbeld­inu eða verða fyrir því sjálf. Á þessum heim­ilum ríkir ekki frið­ur. 

Afleið­ing­arnar af því að barn verði fyrir ofbeldi eru gíf­ur­legar og skiptir ekki máli hvort barnið verði vitni að ofbeld­inu eða verði fyrir því sjálft, afleið­ing­arnar eru jafnslæm­ar. Áföll barna sem búa við ofbeldi eru sam­bæri­leg áföllum barna sem alast upp á átaka­svæðum og afleið­ing­arnar geta verið lífs­hættu­leg­ar. 

Auglýsing

Árið 2020 hefur verið sér­stak­lega erfitt fyrir börn sem alast upp á slíkum átaka­svæð­um. Áhrif kór­óna­veirunnar hefur gert spennu­þrungið ástand á mörgum heim­ilum enn eld­fimara. Barna­vernd­ar­stofa hefur borið saman tölur um fjölda til­kynn­inga til barna­vernd­ar­nefnda fyrstu 6 mán­uði árs­ins 2018 og 2020. Þar kemur fram að til­kynn­ingum hefur fjölgað tölu­vert á þessu ári og þar fjölgar sér­stak­lega til­kynn­ingum um ofbeldi og van­rækslu. Röskun á skóla­starfi og tóm­stundum vegna kór­óna­veirunnar hefur gert stöðu þess­ara barna enn við­kvæm­ari. Fyrir börn sem búa við ofbeldi er skól­inn og frí­stundin oft grið­ar­staður þeirra og skjól. 

Við erum öll frið­ar­gæslu­liðar

„Ef hinar íbúð­irnar í blokk­inni gátu heyrt í sjón­varp­inu úr minni íbúð, þá gátu þau örugg­lega heyrt mig gráta þegar mamma sló mig. Þau gátu örugg­lega heyrt þegar hún öskr­aði á mig. Þau gátu örugg­lega heyrt hvað ég grét og var hrædd þetta skipti sem hún spark­aði í mig aftur og aftur á gang­inum í sam­eign­inni. [...] Ég vildi óska að ein­hver hefði spurt mig hvernig mér liði, hvort allt væri í lagi eða athug­aði með mig, en það gerð­ist aldrei. Ég vildi óska að ein­hver hefði hringt í lög­regl­una eða barna­vernd, en það gerð­ist aldrei.“

Þessi lýs­ing er ein þeirra raun­veru­legu frá­sagna sem UNICEF fékk senda þegar við köll­uðum eftir frá­sögnum um upp­lif­anir af ofbeldi i æsku. Á meðan ekki er hægt að horfa fram hjá því að þús­undir barna verða fyrir ofbeldi hér á landi, þá hefur ríkt ákveðin leynd yfir því lengi. Dæmin sýna að mörg börn reyna marg­sinnis að segja frá ofbeld­inu áður en nokkuð er gert. Sum þeirra deila reynslu sinni aldrei með nein­um. Að sama skapi sýna fjöl­mörg dæmi að almenn­ingur bregst ekki við þegar grunur leikur á að ofbeldi eigi sér stað.  

Það er að vissu leyti skilj­an­legt. Margir vita ekki hvað skuli gera eða ótt­ast að gera illt verra. Oft þora börn ekki að segja frá ofbeld­inu eða átta sig ekki á því að þau hafi orðið fyrir ofbeldi fyrr en löngu seinna. Við verðum að skapa leiðir fyrir börn til að segja frá og fræð­ast um leiðir til að hjálpa. Öll börn eiga rétt á vernd gegn hvers kyns ofbeldi og mis­beit­ingu, innan eða utan heim­il­is­ins, og er það skylda okkar sem sam­fé­lags að börn, sem og fjöl­skyldur þeirra, fái þann stuðn­ing sem þau þurfa.  

Ofbeldi gegn börnum á aldrei að líð­ast og við full­orðna fólkið berum ábyrgð. UNICEF á Íslandi gaf í fyrra út leið­bein­ingar um fyrstu við­brögð við ofbeldi - hvað skuli gera ef þig grunar að barn verði fyrir ofbeldi, ef barn treystir þér fyrir því að það verði fyrir ofbeldi eða ef þú verður vitni að ofbeld­inu. Með því að vera vel upp­lýst getum við saman myndað breið­fylk­ingu fólks sem hlustar á börn og heitir því að búa hér til umhverfi þar sem börn finna fyrir öryggi og stuðn­ingi og for­eldrar í vanda fá við­un­andi aðstoð. Þegar kemur að því að tryggja frið á átaka­svæðum barna þá erum við öll frið­ar­gæslu­lið­ar.

Höf­undur er kynn­ing­ar­stjóri og fjöl­miðla­full­trúi hjá UNICEF á Íslandi.

Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík sem Höfði frið­ar­setur Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands stendur að í sam­starfi við UN Women, UNICEF, Félag Sam­ein­uðu þjóð­anna á Íslandi og utan­rík­is­ráðu­neyt­ið.  Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varpss­eríu og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 10. - 16. októ­ber á  www.frid­ar­set­ur.is. Í ár er sjónum beint að því hvernig Ísland getur gert enn betur þegar kemur að ófriði í íslensku sam­fé­lagi og um leið verið öfl­ugri málsvari á alþjóða­vett­vangi á sviði friðar og mann­rétt­inda.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélags Íslands.
Hjálmar ætlar að hætta sem formaður Blaðamannafélags Íslands
„Tímabært að ný kynslóð taki við,“ sagði Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélagsins, á aðalfundi hans í kvöld. Hann mun ekki vera í framboði á næsta aðalfundi sem fram fer á næsta ári.
Kjarninn 29. október 2020
Mikill hagnaður hjá ríkisbönkunum
Bæði Landsbankinn og Íslandsbanki skiluðu yfir þriggja milljarða króna hagnaði á síðasta ársfjórðungi. Í báðum bönkunum hefur rekstrarkostnaður minnkað og húsnæðislánum fjölgað.
Kjarninn 29. október 2020
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Segir fullyrðingar Bjarna rangar
„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.
Kjarninn 29. október 2020
Jeremy Corbyn, fyrrverandi leiðtogi breska Verkamannaflokksins.
Jeremy Corbyn vikið úr Verkamannaflokknum
Fyrrverandi formanni breska Verkamannaflokksins var í dag vikið tímabundið úr flokknum vegna viðbragða sinna við nýrri skýrslu um gyðingaandúð innan flokksins. Corbyn sagði þau mál öll hafa verið blásin upp í pólitískum tilgangi.
Kjarninn 29. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifar undir reglugerðarbreytinguna.
Ísland býður erlenda sérfræðinga velkomna ef þeir eru með milljón á mánuði eða meira
Til að fá langtímavegabréfsáritun til að stunda fjarvinnu á Íslandi þurfa útlendinga að vera með að minnsta kosti eina milljón króna á mánuði. Ef maki er með í för þurfa tekjurnar að vera að minnsta kosti 1,3 milljónir króna.
Kjarninn 29. október 2020
Sjómenn hafa á undanförnum árum ítrekað kvartað til Verðlagsstofu skiptaverðs yfir því hve lágt hráefnaverðið á uppsjávartegundum er á Íslandi.
Margt gæti skýrt að miklu meira sé greitt fyrir síld í Noregi en hér
Verðlagsstofa skiptaverðs birti á dögunum samanburð á síldarverðum í Noregi og á Íslandi, sem sýndi að hráefnisverð síldar var að meðaltali 128 prósentum hærra í Noregi en hér á landi á árunum 2012-2019, á meðan að afurðaverðið var svipað.
Kjarninn 29. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“
Sóttvarnalæknir boðar hertar aðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og vill að þær verði samræmdar um allt land. Langflest smit hafa komið upp á höfuðborgarsvæðinu en þeim fjölgar nú á Norðurlandi. Á Austurlandi er ekkert smit.
Kjarninn 29. október 2020
Enn greinast smit hjá starfsfólki og sjúklingum á Landakoti
Smit greinast ennþá hjá starfsfólki og sjúklingum sem voru útsettir á Landakoti fyrir COVID-19. Ekkert nýtt smit hefur greinst utan hins skilgreinda útsetta hóps starfsmanna og sjúklinga.
Kjarninn 29. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar