Börn á íslenskum átakasvæðum

Steinunn Jakobsdóttir, kynningarstjóri og fjölmiðlafulltrúi hjá UNICEF á Íslandi, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Þessi fyr­ir­sögn kann að hljóma annkanna­lega. Eru börn á átaka­svæðum á Íslandi? Hér á landi geisar ekki stríð, hér er lítið um glæpi og vel­ferð barna mælist almennt vel í alþjóð­legum sam­an­burði. En þó að Ísland sé meðal frið­söm­ustu þjóða þá getum við ekki litið fram­hjá því að það eru átök á fjölda­mörgum heim­ilum barna á Ísland­i. 

Ein helsta ógn sem steðjar að börnum á Íslandi er ofbeldi. Í tölum sem UNICEF á Íslandi fékk Rann­sókn og grein­ingu vinna fyrir sig árið 2018 kom fram að 16,4% barna á Íslandi verða fyrir lík­am­legu, and­legu eða kyn­ferð­is­legu ofbeldi fyrir 18 ára afmæl­is­dag­inn sinn. Þar er ekki með­talin van­ræksla, and­legt ofbeldi eða ein­elti, en þá væri þessi tala mun hærri. Fjöl­mörg þess­ara barna verða fyrir ofbeld­inu á heim­ili sínu. Ýmist verða þau vitni að ofbeld­inu eða verða fyrir því sjálf. Á þessum heim­ilum ríkir ekki frið­ur. 

Afleið­ing­arnar af því að barn verði fyrir ofbeldi eru gíf­ur­legar og skiptir ekki máli hvort barnið verði vitni að ofbeld­inu eða verði fyrir því sjálft, afleið­ing­arnar eru jafnslæm­ar. Áföll barna sem búa við ofbeldi eru sam­bæri­leg áföllum barna sem alast upp á átaka­svæðum og afleið­ing­arnar geta verið lífs­hættu­leg­ar. 

Auglýsing

Árið 2020 hefur verið sér­stak­lega erfitt fyrir börn sem alast upp á slíkum átaka­svæð­um. Áhrif kór­óna­veirunnar hefur gert spennu­þrungið ástand á mörgum heim­ilum enn eld­fimara. Barna­vernd­ar­stofa hefur borið saman tölur um fjölda til­kynn­inga til barna­vernd­ar­nefnda fyrstu 6 mán­uði árs­ins 2018 og 2020. Þar kemur fram að til­kynn­ingum hefur fjölgað tölu­vert á þessu ári og þar fjölgar sér­stak­lega til­kynn­ingum um ofbeldi og van­rækslu. Röskun á skóla­starfi og tóm­stundum vegna kór­óna­veirunnar hefur gert stöðu þess­ara barna enn við­kvæm­ari. Fyrir börn sem búa við ofbeldi er skól­inn og frí­stundin oft grið­ar­staður þeirra og skjól. 

Við erum öll frið­ar­gæslu­liðar

„Ef hinar íbúð­irnar í blokk­inni gátu heyrt í sjón­varp­inu úr minni íbúð, þá gátu þau örugg­lega heyrt mig gráta þegar mamma sló mig. Þau gátu örugg­lega heyrt þegar hún öskr­aði á mig. Þau gátu örugg­lega heyrt hvað ég grét og var hrædd þetta skipti sem hún spark­aði í mig aftur og aftur á gang­inum í sam­eign­inni. [...] Ég vildi óska að ein­hver hefði spurt mig hvernig mér liði, hvort allt væri í lagi eða athug­aði með mig, en það gerð­ist aldrei. Ég vildi óska að ein­hver hefði hringt í lög­regl­una eða barna­vernd, en það gerð­ist aldrei.“

Þessi lýs­ing er ein þeirra raun­veru­legu frá­sagna sem UNICEF fékk senda þegar við köll­uðum eftir frá­sögnum um upp­lif­anir af ofbeldi i æsku. Á meðan ekki er hægt að horfa fram hjá því að þús­undir barna verða fyrir ofbeldi hér á landi, þá hefur ríkt ákveðin leynd yfir því lengi. Dæmin sýna að mörg börn reyna marg­sinnis að segja frá ofbeld­inu áður en nokkuð er gert. Sum þeirra deila reynslu sinni aldrei með nein­um. Að sama skapi sýna fjöl­mörg dæmi að almenn­ingur bregst ekki við þegar grunur leikur á að ofbeldi eigi sér stað.  

Það er að vissu leyti skilj­an­legt. Margir vita ekki hvað skuli gera eða ótt­ast að gera illt verra. Oft þora börn ekki að segja frá ofbeld­inu eða átta sig ekki á því að þau hafi orðið fyrir ofbeldi fyrr en löngu seinna. Við verðum að skapa leiðir fyrir börn til að segja frá og fræð­ast um leiðir til að hjálpa. Öll börn eiga rétt á vernd gegn hvers kyns ofbeldi og mis­beit­ingu, innan eða utan heim­il­is­ins, og er það skylda okkar sem sam­fé­lags að börn, sem og fjöl­skyldur þeirra, fái þann stuðn­ing sem þau þurfa.  

Ofbeldi gegn börnum á aldrei að líð­ast og við full­orðna fólkið berum ábyrgð. UNICEF á Íslandi gaf í fyrra út leið­bein­ingar um fyrstu við­brögð við ofbeldi - hvað skuli gera ef þig grunar að barn verði fyrir ofbeldi, ef barn treystir þér fyrir því að það verði fyrir ofbeldi eða ef þú verður vitni að ofbeld­inu. Með því að vera vel upp­lýst getum við saman myndað breið­fylk­ingu fólks sem hlustar á börn og heitir því að búa hér til umhverfi þar sem börn finna fyrir öryggi og stuðn­ingi og for­eldrar í vanda fá við­un­andi aðstoð. Þegar kemur að því að tryggja frið á átaka­svæðum barna þá erum við öll frið­ar­gæslu­lið­ar.

Höf­undur er kynn­ing­ar­stjóri og fjöl­miðla­full­trúi hjá UNICEF á Íslandi.

Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík sem Höfði frið­ar­setur Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands stendur að í sam­starfi við UN Women, UNICEF, Félag Sam­ein­uðu þjóð­anna á Íslandi og utan­rík­is­ráðu­neyt­ið.  Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varpss­eríu og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 10. - 16. októ­ber á  www.frid­ar­set­ur.is. Í ár er sjónum beint að því hvernig Ísland getur gert enn betur þegar kemur að ófriði í íslensku sam­fé­lagi og um leið verið öfl­ugri málsvari á alþjóða­vett­vangi á sviði friðar og mann­rétt­inda.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Aðgerðirnar sem lagðar eru til af ríkisstjórninni til þess að hafa auknar tekjur af umferð bera vott um úrræðaleysi og skammsýni, segja hagsmunasamtök bílgreinarinnar, sem telja notkunargjöld styðja betur við orkuskipti í samgöngum.
Hver ekinn kílómeter á rafbíl kosti sex krónur í stað annarra gjalda
Samtök verslunar og þjónustu og Bílgreinasambandið vilja sjá nýtt notkunargjald leggjast á akstur bíla sem ganga fyrir rafmagni eða vetni, í stað þess að vörugjöld og bifreiðagjöld á þessa bíla hækki eins og gengið er út frá í fjárlagafrumvarpinu.
Kjarninn 8. desember 2022
Bryndís Haraldsdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokks er formaður allsherjar- og menntamálanefndar.
Leggja til að fjölskyldur sem ekki var hægt að senda úr landi fái dvalarleyfi
Útlendingafrumvarp dómsmálaráðherra er komið úr nefnd, nánast óbreytt. Stjórnarflokkarnir leggja til bráðabirgðabreytingu um að nokkur hópur fólks með börn, sem ekki var hægt að senda úr landi vegna veirufaraldursins, fái dvalarleyfi hérlendis.
Kjarninn 8. desember 2022
Ketill Sigurjónsson
Fallið vindmastur Orkuveitu Reykjavíkur
Kjarninn 8. desember 2022
Tölvuteikning Landsvirkjunar af Hvammsvirkjun. Stíflan er efst á myndinni, þá Viðey, frárennslisskurður til hægri og Ölmóðsey. Landsvirkjun á að tryggja 10 m3/s rennsli neðan stíflu.
Orkustofnun gefur Hvammsvirkjun grænt ljós
Hvammsvirkjun verður sjöunda virkjun Landsvirkjunar á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu en sú fyrsta sem reist verður í byggð. Orkustofnun setur skilyrði um vatnsmagn neðan stíflu og seiðafleytur fyrir laxfiska í nýútgefnu virkjunarleyfi.
Kjarninn 8. desember 2022
Framlög til RÚV hækka enn – Verða milljarði hærri á næsta ári en árið 2021
Alls er búist við að RÚV fái um 5,7 milljarða króna úr ríkissjóði á næsta ári. Það er 625 milljónum krónum meira en í ár og rúmum milljarði króna meira en 2021. Á sama tíma hafa framlög úr ríkissjóði til styrkjakerfis einkarekinna fjölmiðla lækkað.
Kjarninn 8. desember 2022
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Vilja hækka veiðigjöld, leggja kolefnisskatt á stóriðju, selja banka og fækka ráðherrum
Viðreisn vill greiða lækka opinberar skuldir og auka stuðning við barnafjölskyldur. Þá vill flokkurinn auka framlög til heilbrigðismála. Þetta vill hann fjármagna með hærri álögum á útgerðir og 13,5 milljarða króna kolefnisgjaldi á stóriðju.
Kjarninn 8. desember 2022
Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, og Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra.
„Það fer ekk­ert á milli mála að ábyrgðin er hjá rík­is­sjóð­i“
„Hvert er planið?“ spyr þingmaður Samfylkingarinnar fjármálaráðherra- og efnahagsráðherra. Tilefnið er málefni ÍL-sjóðs, nú þegar fyrrverandi forseti Mannréttindadómstóls Evrópu segir ríkið bótaskylt fari ÍL-sjóður í þrot.
Kjarninn 8. desember 2022
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Ragnar Þór: „Ég tel seðlabankastjóra algjörlega ómarktækan“
Stýrivaxtahækkanir Seðlabankans „refsa stórum hópi fólks sem er ekki að fara til Tenerife og eyða um efni fram heldur er bara að reyna að komast af milli mánaða,“ segir Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Kjarninn 8. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar