Loftslagsbreytingar valda flótta og neyð og við erum ábyrg

Þorgerður María Þorbjarnardóttir, formaður Ungra umhverfissinna, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Íslenskir jöklar hafa hlotið alþjóð­lega athygli vegna þess að þeir eru að hörfa á ógn­væn­legum hraða af völdum lofts­lags­breyt­inga. Vanda­málið stendur mér þó nokkuð nærri, bæði er ég mennt­aður jarð­fræð­ingur og hef gaman að því að njóta jöklanna í minni úti­vist. Ég harma það mjög að Ok sé ekki lengur skil­greint sem jök­ull og það hryggir mig að sjá gamlar myndir af jöklum sem voru miklu stærri og til­komu­meiri fyrir ein­ungis örfáum árum. Ég legg hins vegar til að við hættum að vor­kenna okkur fyrir það eitt að bera merki lofts­lags­breyt­inga. Jökl­arnir eru eins konar hita­mælir fyrir jörð­ina. Bráðnun þeirra er vís­bend­ing um tölu­vert alvar­legri atburði.

Hnatt­rænt vanda­mál

Við erum langt frá því að vera helstu fórn­ar­lömb ástands­ins. Á meðan við huggum okkur við tækni­fram­far­ir, raf­magns­bíla og nið­ur­dæl­ingu kolefnis í jörð­ina, býr fólk um allan heim sem hefur ekki efni eða tæki­færi á þessum lúxus lausn­um. Þetta fólk glímir við marg­vís­legar afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga svo sem flóð, upp­skeru­bresti, ferskvatns­skort og lífs­hættu­legar hita­bylgj­ur. Í raun mætti segja að á jörð­inni ríki ófriður þar sem neyð fólks vegna lofts­lags­breyt­inga er að fær­ast í auk­ana.

Hér ætla ég að beina sjónum okkar hinu megin á hnött­inn, að Kiri­bat­i-eyjum í Kyrra­haf­inu. Á 33 eyjum umkringdum kór­al­rifum búa rétt rúm­lega 100 þús­und manns. Með­al­hæð eyj­anna yfir sjáv­ar­máli eru 3 m svo eyj­arnar eru nú þegar mjög útsettar fyrir stormum og flóðum sem menga grunn­vatn og valda upp­skeru­brest­um. Samt er þjóðin bara ábyrg fyrir litlum hluta af losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. 

Auglýsing

Árið 2014 festi fyrrum for­seti eyj­anna Anote Tong kaup á 20 fer­kíló­metra landi á Fiji-eyjum svo fólkið huggar sig við það að hafa þetta land í bak­hönd­inni þrátt fyrir að ekki sé útséð hvernig fjár­magna skuli flutn­ing­ana. Þetta er ekki eins­dæmi, fleiri þjóðir eins og á Maldiv eyjum hafa íhugað að kaupa land­svæði ann­ars staðar í heim­inum af sömu ástæð­um. Fjöl­margir hafa þegar þurft að yfir­gefa heim­ili sín vegna lofts­lags­breyt­inga og sá fjöldi fer sívax­andi.

Burt­séð frá kostn­að­in­um, er þetta mjög erfitt fyrir þjóð­irnar and­lega. Ímyndið ykkur ef lofts­lags­breyt­ingar hefðu þau áhrif hér á landi að við þyrftum ein­fald­lega að íhuga kaup á land­svæði, til dæmis í Nor­egi. Við hefðum val á að flytja þang­að, burt frá land­inu sem við þekkjum og elskum, eða vera um kyrrt og fylgj­ast með land­inu okkar verða hægt og bít­andi óbyggi­legt. Þetta er raun­veru­leiki íbúa á Kiri­bati eyjum akkúrat núna. Ekki eftir 10, 20 eða 30 ár. Vanda­málið er hnatt­rænt, ekki stað­bund­ið, og við berum ríka ábyrgð á lofts­lags­breyt­ingum með lifn­að­ar­háttum okkar á Íslandi. Það er órétt­látt að horfast ekki í augu við alvar­leika máls­ins.

Við verðum að bregð­ast við!

Við erum alls ekki að gera nóg! Nýlega kom út önnur útgáfa á aðgerð­ar­á­ætlun í lofts­lags­málum. Í grein­ar­gerð sinni um áætl­un­ina dregur Sig­urður Loftur Thor­lacius fram sam­lík­ingu milli núver­andi ástands í lofts­lag­málum og háska­stigi almanna­varna. Sam­kvæmt þeirri skil­grein­ingu erum við, sem jörð, komin á neyð­ar­stig vegna þess að lofts­lags­breyt­ingar valda slysum á fólki og tjóni á mann­virkj­um. Kolefn­is­fót­spor meðal Íslend­ings er með því hæsta í heimi! Við verðum að grípa í taumana. Í sam­eig­in­legri umsögn Ungra umhverf­is­sinna, Lands­sam­bands íslenskra stúd­enta og Stúd­enta­ráðs Háskóla Íslands er farið fram á að rík­is­stjórnin setji mark­mið um a.m.k. 50% sam­drátt í heild­ar­losun ásamt land­notk­un* fyrir árið 2030 í sam­ræmi við upp­færslu á mark­miðum Evr­ópu­sam­bands­ins og mark­miði rík­is­stjórn­ar­innar um kolefn­is­hlut­leysi 2040. 

*Þó að núver­andi áætlun hljóði upp á 35% sam­drátt í ESR (losun á beinni ábyrgð ríkja) þá er hún ein­ungis 9% sam­dráttur í heild­ar­losun ásamt land­notkun og ETS (losun innan við­skipta­kerfis um los­un­ar­heim­ild­ir).

Kröf­urnar eru miklar en þær eru ekki dregnar upp úr hatti. Líf fjölda fólks er í húfi. Auk­inn flótti, aukin neyð og von­leysi eru á okkar ábyrgð og við verðum að gera eitt­hvað núna strax. 



Höf­undur er for­maður Ungra umhverf­is­sinna. Stað­reyndir í grein­inni eru byggðar á skýrslu IPCC frá 2018, bók Mary Robin­son frá 2019, Climate Just­ice, a man made problem with a fem­in­ist solution og grein Cauchi, J. P., Moncada, S., Bambrick, H., & Cor­r­ea-Vel­ez, I. frá 2020, Cop­ing with environ­mental haz­ards and shocks in Kiri­bati: Experiences of climate change by atoll comm­unities in the Equ­ator­ial Pacific sem birt­ist í Environ­mental Develop­ment.



Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík sem Höfði frið­ar­setur Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands stendur að í sam­starfi við UN Women á Íslandi, UNICEF á Íslandi, Félag Sam­ein­uðu þjóð­anna á Íslandi og utan­rík­is­ráðu­neyt­ið. Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varpss­eríu og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 10. til 16. októ­ber á www.frid­ar­set­ur.is. Í ár er sjónum beint að því hvernig Ísland getur gert enn betur þegar kemur að ófriði í íslensku sam­fé­lagi og um leið verið öfl­ugri málsvari á alþjóða­vett­vangi á sviði friðar og mann­rétt­inda.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samkvæmt tilkynningu frá Borgarlínu er gert ráð fyrir því að vagnar Borgarlínunnar byrji að ganga á milli Hamraborgar og Háskóla Íslands árið 2025, þrátt fyrir að framkvæmdum á þeim kafla verði ekki að fullu lokið þá.
Tímalínu framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu seinkað
Endurskoðuð tímaáætlun framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu gerir ráð fyrir því að framkvæmdalok verði á árunum 2026 og 2027, en ekki 2024 eða 2025 eins og lagt var upp með. Samstilling við aðrar framkvæmdir, eins og Sæbrautarstokk, spila inn í.
Kjarninn 28. júní 2022
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar