Loftslagsbreytingar valda flótta og neyð og við erum ábyrg

Þorgerður María Þorbjarnardóttir, formaður Ungra umhverfissinna, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Íslenskir jöklar hafa hlotið alþjóð­lega athygli vegna þess að þeir eru að hörfa á ógn­væn­legum hraða af völdum lofts­lags­breyt­inga. Vanda­málið stendur mér þó nokkuð nærri, bæði er ég mennt­aður jarð­fræð­ingur og hef gaman að því að njóta jöklanna í minni úti­vist. Ég harma það mjög að Ok sé ekki lengur skil­greint sem jök­ull og það hryggir mig að sjá gamlar myndir af jöklum sem voru miklu stærri og til­komu­meiri fyrir ein­ungis örfáum árum. Ég legg hins vegar til að við hættum að vor­kenna okkur fyrir það eitt að bera merki lofts­lags­breyt­inga. Jökl­arnir eru eins konar hita­mælir fyrir jörð­ina. Bráðnun þeirra er vís­bend­ing um tölu­vert alvar­legri atburði.

Hnatt­rænt vanda­mál

Við erum langt frá því að vera helstu fórn­ar­lömb ástands­ins. Á meðan við huggum okkur við tækni­fram­far­ir, raf­magns­bíla og nið­ur­dæl­ingu kolefnis í jörð­ina, býr fólk um allan heim sem hefur ekki efni eða tæki­færi á þessum lúxus lausn­um. Þetta fólk glímir við marg­vís­legar afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga svo sem flóð, upp­skeru­bresti, ferskvatns­skort og lífs­hættu­legar hita­bylgj­ur. Í raun mætti segja að á jörð­inni ríki ófriður þar sem neyð fólks vegna lofts­lags­breyt­inga er að fær­ast í auk­ana.

Hér ætla ég að beina sjónum okkar hinu megin á hnött­inn, að Kiri­bat­i-eyjum í Kyrra­haf­inu. Á 33 eyjum umkringdum kór­al­rifum búa rétt rúm­lega 100 þús­und manns. Með­al­hæð eyj­anna yfir sjáv­ar­máli eru 3 m svo eyj­arnar eru nú þegar mjög útsettar fyrir stormum og flóðum sem menga grunn­vatn og valda upp­skeru­brest­um. Samt er þjóðin bara ábyrg fyrir litlum hluta af losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. 

Auglýsing

Árið 2014 festi fyrrum for­seti eyj­anna Anote Tong kaup á 20 fer­kíló­metra landi á Fiji-eyjum svo fólkið huggar sig við það að hafa þetta land í bak­hönd­inni þrátt fyrir að ekki sé útséð hvernig fjár­magna skuli flutn­ing­ana. Þetta er ekki eins­dæmi, fleiri þjóðir eins og á Maldiv eyjum hafa íhugað að kaupa land­svæði ann­ars staðar í heim­inum af sömu ástæð­um. Fjöl­margir hafa þegar þurft að yfir­gefa heim­ili sín vegna lofts­lags­breyt­inga og sá fjöldi fer sívax­andi.

Burt­séð frá kostn­að­in­um, er þetta mjög erfitt fyrir þjóð­irnar and­lega. Ímyndið ykkur ef lofts­lags­breyt­ingar hefðu þau áhrif hér á landi að við þyrftum ein­fald­lega að íhuga kaup á land­svæði, til dæmis í Nor­egi. Við hefðum val á að flytja þang­að, burt frá land­inu sem við þekkjum og elskum, eða vera um kyrrt og fylgj­ast með land­inu okkar verða hægt og bít­andi óbyggi­legt. Þetta er raun­veru­leiki íbúa á Kiri­bati eyjum akkúrat núna. Ekki eftir 10, 20 eða 30 ár. Vanda­málið er hnatt­rænt, ekki stað­bund­ið, og við berum ríka ábyrgð á lofts­lags­breyt­ingum með lifn­að­ar­háttum okkar á Íslandi. Það er órétt­látt að horfast ekki í augu við alvar­leika máls­ins.

Við verðum að bregð­ast við!

Við erum alls ekki að gera nóg! Nýlega kom út önnur útgáfa á aðgerð­ar­á­ætlun í lofts­lags­málum. Í grein­ar­gerð sinni um áætl­un­ina dregur Sig­urður Loftur Thor­lacius fram sam­lík­ingu milli núver­andi ástands í lofts­lag­málum og háska­stigi almanna­varna. Sam­kvæmt þeirri skil­grein­ingu erum við, sem jörð, komin á neyð­ar­stig vegna þess að lofts­lags­breyt­ingar valda slysum á fólki og tjóni á mann­virkj­um. Kolefn­is­fót­spor meðal Íslend­ings er með því hæsta í heimi! Við verðum að grípa í taumana. Í sam­eig­in­legri umsögn Ungra umhverf­is­sinna, Lands­sam­bands íslenskra stúd­enta og Stúd­enta­ráðs Háskóla Íslands er farið fram á að rík­is­stjórnin setji mark­mið um a.m.k. 50% sam­drátt í heild­ar­losun ásamt land­notk­un* fyrir árið 2030 í sam­ræmi við upp­færslu á mark­miðum Evr­ópu­sam­bands­ins og mark­miði rík­is­stjórn­ar­innar um kolefn­is­hlut­leysi 2040. 

*Þó að núver­andi áætlun hljóði upp á 35% sam­drátt í ESR (losun á beinni ábyrgð ríkja) þá er hún ein­ungis 9% sam­dráttur í heild­ar­losun ásamt land­notkun og ETS (losun innan við­skipta­kerfis um los­un­ar­heim­ild­ir).

Kröf­urnar eru miklar en þær eru ekki dregnar upp úr hatti. Líf fjölda fólks er í húfi. Auk­inn flótti, aukin neyð og von­leysi eru á okkar ábyrgð og við verðum að gera eitt­hvað núna strax. 



Höf­undur er for­maður Ungra umhverf­is­sinna. Stað­reyndir í grein­inni eru byggðar á skýrslu IPCC frá 2018, bók Mary Robin­son frá 2019, Climate Just­ice, a man made problem with a fem­in­ist solution og grein Cauchi, J. P., Moncada, S., Bambrick, H., & Cor­r­ea-Vel­ez, I. frá 2020, Cop­ing with environ­mental haz­ards and shocks in Kiri­bati: Experiences of climate change by atoll comm­unities in the Equ­ator­ial Pacific sem birt­ist í Environ­mental Develop­ment.



Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík sem Höfði frið­ar­setur Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands stendur að í sam­starfi við UN Women á Íslandi, UNICEF á Íslandi, Félag Sam­ein­uðu þjóð­anna á Íslandi og utan­rík­is­ráðu­neyt­ið. Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varpss­eríu og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 10. til 16. októ­ber á www.frid­ar­set­ur.is. Í ár er sjónum beint að því hvernig Ísland getur gert enn betur þegar kemur að ófriði í íslensku sam­fé­lagi og um leið verið öfl­ugri málsvari á alþjóða­vett­vangi á sviði friðar og mann­rétt­inda.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélags Íslands.
Hjálmar ætlar að hætta sem formaður Blaðamannafélags Íslands
„Tímabært að ný kynslóð taki við,“ sagði Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélagsins, á aðalfundi hans í kvöld. Hann mun ekki vera í framboði á næsta aðalfundi sem fram fer á næsta ári.
Kjarninn 29. október 2020
Mikill hagnaður hjá ríkisbönkunum
Bæði Landsbankinn og Íslandsbanki skiluðu yfir þriggja milljarða króna hagnaði á síðasta ársfjórðungi. Í báðum bönkunum hefur rekstrarkostnaður minnkað og húsnæðislánum fjölgað.
Kjarninn 29. október 2020
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Segir fullyrðingar Bjarna rangar
„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.
Kjarninn 29. október 2020
Jeremy Corbyn, fyrrverandi leiðtogi breska Verkamannaflokksins.
Jeremy Corbyn vikið úr Verkamannaflokknum
Fyrrverandi formanni breska Verkamannaflokksins var í dag vikið tímabundið úr flokknum vegna viðbragða sinna við nýrri skýrslu um gyðingaandúð innan flokksins. Corbyn sagði þau mál öll hafa verið blásin upp í pólitískum tilgangi.
Kjarninn 29. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifar undir reglugerðarbreytinguna.
Ísland býður erlenda sérfræðinga velkomna ef þeir eru með milljón á mánuði eða meira
Til að fá langtímavegabréfsáritun til að stunda fjarvinnu á Íslandi þurfa útlendinga að vera með að minnsta kosti eina milljón króna á mánuði. Ef maki er með í för þurfa tekjurnar að vera að minnsta kosti 1,3 milljónir króna.
Kjarninn 29. október 2020
Sjómenn hafa á undanförnum árum ítrekað kvartað til Verðlagsstofu skiptaverðs yfir því hve lágt hráefnaverðið á uppsjávartegundum er á Íslandi.
Margt gæti skýrt að miklu meira sé greitt fyrir síld í Noregi en hér
Verðlagsstofa skiptaverðs birti á dögunum samanburð á síldarverðum í Noregi og á Íslandi, sem sýndi að hráefnisverð síldar var að meðaltali 128 prósentum hærra í Noregi en hér á landi á árunum 2012-2019, á meðan að afurðaverðið var svipað.
Kjarninn 29. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“
Sóttvarnalæknir boðar hertar aðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og vill að þær verði samræmdar um allt land. Langflest smit hafa komið upp á höfuðborgarsvæðinu en þeim fjölgar nú á Norðurlandi. Á Austurlandi er ekkert smit.
Kjarninn 29. október 2020
Enn greinast smit hjá starfsfólki og sjúklingum á Landakoti
Smit greinast ennþá hjá starfsfólki og sjúklingum sem voru útsettir á Landakoti fyrir COVID-19. Ekkert nýtt smit hefur greinst utan hins skilgreinda útsetta hóps starfsmanna og sjúklinga.
Kjarninn 29. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar