Lærdómar ársins 2020 og næstu skref

Daði Már Kristófersson varaformaður Viðreisnar gerir upp árið 2020.

Auglýsing

Þetta ár er og verður um aldur og ævi tengt kór­óna­veiru­far­aldr­in­um, þessum skæð­asta far­aldri síð­ustu 100 ára. Lífi flestra jarð­ar­búa hefur verið umbylt. Margir hafa látið líf­ið, enn fleiri veikst og fáir sloppið við áhrif sótt­varna­að­gerða á líf og efna­hag. Íslend­ingar eru þar engin und­an­tekn­ing. Alls hafa 28 Íslend­ingar lát­ist úr far­aldr­inum þegar þetta er skrif­að, þús­undir veikst, margir alvar­lega. Enn fleiri hafa misst vinn­una. Áhrif far­ald­urs­ins gegn­sýra sam­fé­lag­ið. Um fátt annað er fjallað og rætt.

Við­brögð ólíkra þjóða við far­aldr­inum hafa varpað ljósi á styrk­leika sam­fé­lag­anna en einnig vanda­mál og bresti. Patent­lausnir popúlista hafa reynst gagn­laus­ar. Veiran hefur flett ofan af gagns­leysi slíkra lausna. Nær­tæk­ast er ástandið í Banda­ríkj­un­um, þar sem úrræða­leysi stjórn­valda kippti fót­unum undan áfram­hald­andi valda­tíð núver­andi for­seta. Þeim löndum þar sem fag­mennska ræður ríkjum hefur vegnað mun bet­ur.

Sam­staða innan sam­fé­laga hefur einnig reynst mik­il­væg í að takast á við þetta sam­eig­in­lega vanda­mál. Því meiri sam­staða, því betri nið­ur­stöð­ur. Stjórn­mál sem ein­kenn­ast af átök­um, flokka­dráttum og skot­grafa­hern­aði hafa reynst ríkjum illa.

Auglýsing

Íslandi hefur vegnað nokkuð vel í bar­átt­unni við far­ald­ur­inn, sam­an­borið við aðrar þjóð­ir. Fer þar saman fag­leg stýr­ing aðgerða, með sér­fræð­inga á sviði far­alds­fræði í far­ar­broddi - okkar frá­bæra þrí­eyki, stjórn­mál þar sem, þrátt fyrir allt, er sam­staða um grund­vall­ar­at­riði og sam­heldin þjóð. Íslend­ingar hafa sýnt sam­stöðu í að styðja aðgerðir stjórn­valda í að takast á við far­ald­ur­inn þó svo skiptar skoð­anir geti verið um ein­staka útfærslu­at­riði. Sam­staða hefur verið meðal stjórn­mála­flokka um að nýta svig­rúm rík­is­sjóðs til að draga úr nei­kvæðum afleið­ingum far­ald­urs­ins þó svo áherslu­munur sé milli flokka um umfang og útfærsl­ur. Þetta hefur reynst gott vega­nesti.

Ein­hverjum kann að þykja að ég dragi upp rós­rauða mynd af íslensku sam­fé­lagi og stjórn­mál­um. Ein ágæt kunn­ingja­kona mín sem er alin upp í Banda­ríkj­unum en hefur búið á Íslandi sagði mér að hún nennti ekki að fylgj­ast með íslenskum stjórn­mál­um. Þau væru svo leið­in­leg því allir væru sam­mála. Hennar við­mið voru banda­rísk stjórn­mál. Ekki er annað hægt en að vera sam­mála henni um að íslenskir stjórn­mála­menn eru mun meira sam­stíga en banda­rískir kollegar þeirra. Umfang átaka er afstætt. Og leið­in­legt er gott. Aldrei verð ég þakk­lát­ari fyrir þá heppni að fæð­ast á Íslandi en þegar fyrsta fréttin í frétta­tíma er af týndum hundi. Ég fæ nán­ast tár í augun (von­andi finnst samt hund­ur­inn heill á húfi).

En verk­efn­inu er ekki lok­ið.Enn á eftir að ljúka bólu­setn­ingu þjóð­ar­innar á sama tíma og veiran herj­ar. Byggja þarf stoðir undir upp­gang í efna­hags­líf­inu svo þær þús­undir sem misst hafa vinn­una fái ný tæki­færi. Svig­rúm rík­is­sjóðs til að fjár­magna aðgerðir er tak­mark­að. Því lengur sem efna­hagslægðin stendur því þrengra verður það svig­rúm. Á end­anum klár­ast það. Á end­anum kemur að skulda­dög­um. Stærsta verk­efni næstu ára er að stuðla að upp­gangi sem skapar störf og nægi­leg verð­mæti til þess að ekki þurfi að skera niður í vel­ferð­ar­kerf­inu, þegar svig­rúm til auk­innar lán­töku klár­ast.

Stefna Við­reisnar er að grípa til aðgerða sem styðja verð­mæta­sköpun svo ekki þurfi að grípa til nið­ur­skurð­ar. Halli á rekstri rík­is­sjóðs á þessu ári og því næsta bendir til þess að veru­legt stökk þurfi að verða í verð­mæta­sköpun ef forð­ast á nið­ur­skurð. Slík stökk koma að jafn­aði ekki nema í kjöl­far meiri­háttar breyt­inga á kerfum sem hamla vexti. Því er það stefna Við­reisnar að afnema slík kerfi.

Nær­tæk­asta dæmið er krón­an. Sá óstöð­ug­leiki sem krónan skapar hefur reynst Íslandi mjög dýr. Íslensk útflutn­ings­fyr­ir­tæki þurfa að geta staðið af sér löng tíma­bil hás raun­gengis með háum raun­launum og erf­iðri sam­keppn­is­stöðu. Þetta hefur stuðlað að ein­hæfni útflutn­ings­at­vinnu­veg­anna hér á landi. Fyr­ir­tæki og heim­ili greiða marg­falda vexti sam­an­borið við nágranna­lönd­in. Fyrir hvern er þessi króna? Hver græðir á henni? Ekki ég!

Annað stór­mál er aðgengi að auð­lindum í eigu þjóð­ar­innar og eðli­legt end­ur­gjald fyrir það. Breið sátt er í sam­fé­lag­inu um að fara slíka leið – en ekk­ert er gert vegna óeðli­legra ítaka sér­hags­muna.

Þessar ákvarð­anir ættum við sem sam­fé­lag að taka á sama hátt og við tök­umst á við veiruna. Vega og meta kostnað og ábata, hags­muni sam­fé­lags­ins alls og kom­ast að nið­ur­stöðu þar sem almanna­hags­munir ganga framar sér­hags­mun­um.

Höf­undur er vara­for­maður Við­reisnar

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ekki yfirgefa kettina ykkar ef þeir veikjast, segir höfundur rannsóknarinnar. Hugsið enn betur um þá í veikindunum en gætið að sóttvörnum.
Staðfest: Köttur smitaði manneskju af COVID-19
Teymi vísindamanna segist hafa staðfest fyrsta smit af COVID-19 frá heimilisketti í manneskju. Þeir eru undrandi á að það hafi tekið svo langan tíma frá upphafi faraldursins til sanna að slíkt smit geti átt sér stað.
Kjarninn 29. júní 2022
Cassidy Hutchinson fyrir framan þingnefndina í gær.
Það sem Trump vissi
Forseti Bandaríkjanna reyndi með valdi að ná stjórn á bíl, vildi að vopnuðum lýð yrði hleypt inn á samkomu við Hvíta húsið og sagði varaforseta sinn eiga skilið að hrópað væri „hengið hann!“ Þáttur Donalds Trump í árásinni í Washington er að skýrast.
Kjarninn 29. júní 2022
Óskar Guðmundsson
Hugmynd að nýju launakerfi öryrkja
Kjarninn 29. júní 2022
Þau Auður Arnardóttir og Þröstu Olaf Sigurjónsson hafa rannsakað hvaða áhrif kynjakvóti í stjörnum hefur haft á starfsemi innan þeirra.
Kynjakvóti leitt til betri stjórnarhátta og bætt ákvarðanatöku
Rannsókn á áhrifum kynjakvóta í stjórnum fyrirtækja bendir til að umfjöllunarefnin við stjórnarborðið séu fjölbreyttari en áður. Stjórnarformenn eru almennt jákvæðari í garð kynjakvóta en almennir stjórnarmenn.
Kjarninn 29. júní 2022
KR-svæði framtíðarinnar?
Nágrannar töldu sumir þörf á 400 bílastæðum í kjallara undir nýjum KR-velli
Íþróttasvæði KR í Vesturbænum mun taka stórtækum breytingum samkvæmt nýsamþykktu deiliskipulagi, sem gerir ráð fyrir byggingu hundrað íbúða við nýjan knattspyrnuvöll félagsins. Nágrannar hafa sumir miklar áhyggjur af bílastæðamálum.
Kjarninn 29. júní 2022
Landsvirkjun áformar að stækka þrjár virkjanir á Þjórsár-Tungnaársvæðinu: Sigölduvirkjun, Vatnsfellsvirkjun og Hrauneyjafossvirkjun.
Landsvirkjun afhendir ekki arðsemismat
Landsvirkjun segir að þrátt fyrir að áformaðar stækkanir virkjana á Þjórsársvæði muni ekki skila meiri orku séu framkvæmdirnar arðbærar. Fyrirtækið vill hins vegar ekki afhenda Kjarnanum arðsemisútreikningana.
Kjarninn 29. júní 2022
Húsnæðiskostnaður er stærsti áhrifaþátturinn í hækkun verðbólgunnar á milli mánaða, en án húsnæðisliðsins mælist verðbólga nú 6,5 prósent.
Verðbólgan mælist 8,8 prósent í júní
Fara þarf aftur til októbermánaðar árið 2009 til þess að finna meiri verðbólgu en nú mælist á Íslandi. Hækkandi húsnæðiskostnaður og bensín- og olíuverð eru helstu áhrifaþættir hækkunar frá fyrri mánuði, er verðbólgan mældist 7,6 prósent.
Kjarninn 29. júní 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 26. þáttur: Stjórnvaldstækni ríkisvaldsins og „vofa“ móðurinnar móta karlmennskuvitund ungra flóttamanna
Kjarninn 29. júní 2022
Meira úr sama flokkiÁlit