Að fara aðra leið

Friðrik Jónsson segir að raunverulegur undirbúningur kjaraviðræðna þurfi að hefjast strax á nýju ári og vonast hann til þess að það takist að auka skilvirkni í þeim til muna.

Auglýsing

Fyrsti dagur árs­ins 2021 rann upp bjartur og fag­ur. Ekki að ég muni það sér­stak­lega en ég tók mynd á sím­ann minn þennan dag og af henni að dæma var veðrið úrvals­gott, björt frost­stilla. Ég fór í nýárs­göngu með hund­unum Bjarti og Skugga á upp­á­halds stað þeirra bræðra, Bæj­ar­ins beztu pyls­ur. Það er líka til mynd af því enda aug­ljós­lega frá­bær leið til að byrja nýtt ár. Það fannst hund­unum hið minnsta.

Augu nýlið­ans

Í upp­hafi árs óraði mig ekki fyrir því að frekara frama­pot á vett­vangi verka­lýðs­bar­átt­unnar biði mín, allra síst að verða for­maður BHM, heild­ar­sam­taka háskóla­mennt­aðra. Kjara- og rétt­inda­mál hafa að að vísu lengi verið mér hug­leikin en ég hafði boðið mig fram og hlotið braut­ar­gengi í for­mann Félags háskóla­mennt­aðra starfs­manna stjórn­ar­ráðs­ins um haustið 2020. Í febr­úar síð­ast­lið­inn ákvað hins vegar þáver­andi for­maður BHM að hætta við sitt fram­boð til áfram­hald­andi for­manns­setu og í kjöl­farið var óvænt skorað á mig af nokkrum fjölda for­manna aðild­ar­fé­laga BHM að bjóða mig fram. Eftir nokkra umhugsun ákvað ég að slá til.

Nú hef ég gengt emb­ætti for­manns BHM í sjö mán­uði. Ég var ekki búinn að vera nema nokkrar vikur í starf­inu þegar við hófum vinnu við und­ir­bún­ing næstu kjara­lotu innan banda­lags­ins. Full­snemmt, gætu ein­hverjir sagt í ljósi þess að kjara­samn­ingar aðild­ar­fé­laga BHM byrja að losna í lok 2022 og byrjun 2023. En stað­reyndin er að við svo­kall­aðir „að­ilar vinnu­mark­að­ar­ins“ þurfum almennt að gera betur í því hvernig við vinnum fyrir okkar umbjóð­end­ur. Það er gömul saga og ný.

Auglýsing

Mán­uðir og ár án samn­inga

Töl­fræðin sýnir svart á hvítu að margt þarf að bæta á íslenskum vinnu­mark­aði. Sam­kvæmt gögnum Kjara­töl­fræði­nefndar voru gerðir rúm­lega 300 kjara­samn­ingar í síð­ustu samn­inga­lotu en til sam­an­burðar eru þeir um 400 í Nor­egi, á 15 sinnum fjöl­menn­ari vinnu­mark­aði. 24 samn­ingar voru við færri en 10 ein­stak­linga hér á landi og eitt dæmi er um að samn­ingur hafi verið gerður við einn launa­mann. Á Íslandi er kjara­deilum vísað til rík­is­sátta­semj­ara í rúm­lega helm­ingi til­vika. Þá hafa samn­inga­við­ræður oft staðið mán­uðum eða árum saman án árang­urs. Til sam­an­burðar má nefna að í síð­ustu samn­inga­lotu í Sví­þjóð var 35 málum vísað til rík­is­sátta­semj­ara. Þar er vinnu­mark­að­ur­inn 30 sinnum stærri.

Hvað kostar flækju­stig­ið?

Ómark­viss vinnu­brögð sem ein­kenn­ast meðal ann­ars af töfum og hót­unum koma niður á lífs­gæðum okkar allra og hafa tölu­verðan fórn­ar­kostnað í för með sér fyrir íslenskt launa­fólk. Á árinu 2020 voru 10.500 krónur fram­leiddar á hverja vinnu­stund á Íslandi. Hugsa má sem svo að það sé fórn­ar­kostn­aður hverrar klukku­stundar sem varið er í óþarfa flækju­stig og tafir við kjara­samn­inga­gerð.

Það eru og hafa alltaf verið hags­munir launa­fólks að nýir samn­ingar taki gildi um leið og eldri samn­ingar renna sitt skeið. Almennt er það reglan á Norð­ur­lönd­un­um. Á Íslandi er það aftur á móti algjör und­an­tekn­ing og raunar aðeins til örfá dæmi þess. Flestar stéttir eru samn­ings­lausar mán­uðum saman þar til sam­komu­lag næst um nýjan samn­ing. Þetta býr til óvissu bæði fyrir launa­fólk og atvinnu­rek­end­ur. Sú óvissa er líka afar kostn­að­ar­söm enda dýrt að fólk sitji vik­um, mán­uðum og jafn­vel árum saman við samn­inga­borð án þess að ná árangri. Ég styð heils­hugar mark­mið og ádrepur rík­is­sátta­semj­ara um að vinnu­reglan eigi að vera sú að samn­ingar taki við af samn­ing­um. Ég styð það einnig að allra leiða verði leitað til að auka skil­virkni í samn­inga­gerð.

Nýtt ár og ný nálgun

Á fundi þjóð­hags­ráðs í des­em­ber gat ég ekki skilið hlut­að­eig­andi öðru­vísi en svo að þau væru öll sam­mála um að vilja byrja kjara­samn­inga­gerð­ina fyrr, gera bet­ur, bæta grein­ingar og gögn og stefna sam­eig­in­lega í þá átt að verja kaup­mátt almenn­ings í land­inu. Það er allt­ént góð byrj­un. Þó að hags­munir atvinnu­lífs, stjórn­valda og heild­ar­sam­taka launa­fólks séu oft ólíkir getum við verið sam­mála um að bæta vinnu­brögð­in. Mark­miðið er jú ætíð að verja og sækja meiri kaup­mátt og tryggja sann­gjarna skipt­ingu auðs þjóð­ar­inn­ar.

Ég vona að það muni stand­ast. Að þegar á hólm­inn verði komið verði ekki of seint af stað farið eina ferð­ina enn. Raun­veru­legur und­ir­bún­ingur kjara­við­ræðna þarf að hefj­ast strax á nýju ári og við hjá BHM erum til­búin í þá veg­ferð. Ég von­ast jafn­framt til þess að okkur tak­ist að auka skil­virkni til muna. Það ætti að vera sam­eig­in­legt mark­mið verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar, atvinnu­lífs­ins, ríkis og sveit­ar­fé­laga. Að fara örlítið aðra leið, byrja fyrr og vanda vel til verka er allra hag­ur.

Gleði­legt nýtt ár 2022!

Höf­undur er for­maður BHM.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rauða kjötið: Áætlunin sem á að bjarga Boris
Pólitísk framtíð Boris Johnson er um margt óljós eftir að hann baðst afsökunar á að hafa verið viðstaddur garðveislu í Downingstræti í maí 2020 þegar útgöngubann vegna COVID-19 var í gildi. „Rauða kjötið“ nefnist áætlun sem á að halda Johnson í embætti.
Kjarninn 17. janúar 2022
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir þingmaður Pírata.
Spurði forsætisráðherra út í bréfið til Kára
Þingmaður Pírata spurði forsætisráðherra á þingi í dag hver tilgangurinn með bréfi hennar til forstjóra ÍE hefði verið og hvers vegna hún tjáði sig um afstöðu sína gagnvart úrskurði Persónuverndar við forstjóra fyrirtækisins sem úrskurðurinn fjallaði um.
Kjarninn 17. janúar 2022
Mun meira kynbundið ofbeldi í útgöngubanni
Þrátt fyrir að útgöngubann auki verulega líkur á ofbeldi gagnvart konum og transfólki hefur málaflokkurinn fengið lítið sem ekkert fjármagn í aðgerðum stjórnvalda víða um heim til að bregðast við afleiðingar heimsfaraldursins.
Kjarninn 17. janúar 2022
Heimild til að slíta félögum sett í lög 2016 – Fyrsta tilkynning send út 2022
Fyrir helgi sendi Skatturinn í fyrsta sinn út tilkynningar til 58 félaga sem hafa ekki skilað inn ársreikningum þar sem boðuð eru slit á þeim. Lögin voru sett árið 2016 en ráðherra undirritaði ekki reglugerð sem virkjaði slitaákvæðið fyrr í haust.
Kjarninn 17. janúar 2022
Umfjallanir um liprunarbréf Jakobs Frímanns og „Karlmennskuspjallið“ ekki brot á siðareglum
Hvorki DV né 24.is brutu gegn siðareglum Blaðamannafélags Íslands með umfjöllunum sínum um Jakob Frímann Magnússon annars vegar og „Karlmennskuspjallið“ hins vegar.
Kjarninn 17. janúar 2022
Greiðslubyrðin svipuð og fyrir faraldurinn
Í kjölfar mikilla vaxtalækkana hjá Seðlabankanum lækkuðu afborganir af húsnæðislánum til muna. Þessi lækkun er nú að miklu leyti gengin til baka, þar sem bæði húsnæðisverð og vextir hafa hækkað á undanförnum mánuðum.
Kjarninn 17. janúar 2022
Ármann Kr. Ólafsson hefur verið oddviti Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi og bæjarstjóri frá árinu 2012.
Ármann ætlar ekki að gefa kost á sér til endurkjörs í Kópavogi
Ármann Kr. Ólafsson oddviti Sjálfstæðisflokksins og bæjarstjóri í Kópavogi frá árinu 2012 ætlar ekki að sækjast eftir endurkjöri í sveitarstjórnarkosningunum í maí.
Kjarninn 17. janúar 2022
Það að skipa stjórn yfir Landspítala var á meðal mála sem stjórnarflokkarnir náðu saman um í nýjum stjórnarsáttmála.
Sjö manna stjórn yfir Landspítala verði skipuð til tveggja ára í senn
Skipunartími stjórnarmanna í nýrri stjórn Landspítala verður einungis tvö ár, samkvæmt nýjum frumvarpsdrögum. Talið er mikilvægt að hægt verði að skipa ört í stjórnina fólk sem hefur sérþekkingu á þeim verkefnum sem Landspítali tekst á við hverju sinni.
Kjarninn 17. janúar 2022
Meira úr sama flokkiÁlit