Eldgos og CO2

Sævar Helgi Bragason skrifar um mengun sem fylgir jarðeldunum á Reykjanesskaga.

Auglýsing

Jarð­eld­arnir á Reykja­nesskaga eru glæsi­legt sjón­ar­spil. Þótt gosið sé til­tölu­lega smátt er það stór­kost­leg nátt­úru­prýði í okkar aug­um. 

Eld­gos­inu fylgir líka tals­vert gas­streymi. Hvað ætli eld­gosið mengi mik­ið? veltir maður kannski fyrir sér. Til hvers að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda þegar eitt eld­fjall gýs og „eyði­legg­ur“ allt? spyrja marg­ir.

Menn gegn eld­fjöllum

Ár hvert losar mann­kynið um það bil 37 millj­arða tonna af koldí­oxíði (CO2) út í and­rúms­loftið með því að brenna kol­um, olíu og gasi. Af okkar völdum bæt­ast því ríf­lega 100 millj­ónir tonna af gróð­ur­húsa­loft­teg­undum við and­rúms­loftið dag hvern. 

Mæl­ingar Jarð­vís­inda­stofn­unar benda til þess, að á Reykja­nesskaga komi upp á bil­inu 4-7 þús­und tonn af CO2 á dag, að minnsta kosti. Standi gosið yfir í eitt ár mun losun frá því nema frá 1,8 til 3,6 millj­ónum tonna. (Sumar áætl­anir gefa raunar upp minna magn, 3-6 þús­und tonn, en gerum samt ráð fyrir að hærri gildin séu rétt­ari.)

Á einu ári nemur losun Íslands, með land­notkun (LULUCF), næstum 15 millj­ónum tonna. Það gera rúm­lega 40 þús­und tonn af CO2 á dag. Án land­notk­unar er los­unin tæp­lega 5 millj­ónir tonna. 

Auglýsing
Gosið í Geld­inga­dölum þyrfti því að standa yfir í tvö til fjögur ár til að losa jafn mikið af gróð­ur­húsa­loft­teg­undum og við sjálf gerum á aðeins einu ári. 

Við erum miklu stærri en eld­fjall­ið.

Eld­fjöll á heims­vísu

Að með­al­tali eru um 45 mis­stór eld­fjöll gjósandi um plánet­una okkar á hverjum tíma. Þegar þetta er skrifað gýs til að mynda Etna á Sikiley mun stærra gosi.

Mæl­ingar sýna að árleg losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá öllum eld­fjöllum heims sam­an­lagt, gjósandi og dorm­andi, er að með­al­tali um 300-400 millj­ónir tonna (0,3-0,4 millj­arðar tonna). 

Mann­kynið er aðeins þrjá sól­ar­hringa að losa jafn mikið af gróð­ur­húsa­loft­teg­undum og öll eld­fjöll Jarðar gera á heilu ári. 

Þegar Eyja­fjalla­jök­ull gaus árið 2010 nam los­unin um 150 þús­und tonnum á dag. Til að jafna mann­kynið þyrftu ríf­lega 600 Eyja­fjalla­jök­uls­gos að standa yfir dag hvern allt árið. Hefðum við áhyggjur af stöðu mála ef það væru ríf­lega 600 eld­gos stöðugt í gangi sam­tím­is, ár eftir ár?

Eld­gos standa oft­ast stutt yfir. Bálið sem við brennum til að knýja sam­fé­lagið er 100 sinnum stærra öll heims­ins eld­fjöll og stendur stöðugt yfir – dag eftir dag, ár eftir ár, ára­tugum sam­an. 

Röskun kolefn­is­hringrás­ar­innar

Eld­fjöll eru hluti af hinni hægu, nátt­úru­legri hringrás kolefnis á Jörð­inni. Þau losa kolefni rólega út í and­rúms­loftið sem líf­ið, hafið og grjótið tekur upp með tíð og tíma. Kolefn­is­hringrásin er í jafn­vægi undir stjórn nátt­úru­afl­anna. 

Í dag hefur kolefn­is­hringrásin raskast af manna­völd­um. Við höfum breytt við­kvæmu jafn­væg­inu með því að rústa landi og jarð­vegi og brenna jarð­efna­elds­neyti hratt og í stórum stíl. Nátt­úran heldur ekki í við okk­ur. 

Eld­gosin minna okkur á hve tröll­aukin áhrif okkar manna eru á nátt­úr­una. Verk­efni mann­kyns­ins núna er snúa frá villu síns veg­ar: Draga hratt og veru­lega úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda og hætta að raska nátt­úru­legri hringrás kolefnis með öllum þeim hörmu­legu afleið­ingum sem það hef­ur. Við getum það og gerum heim­inn betri í leið­inni.

Höf­undur er jarð­fræð­ing­ur, vís­inda­miðl­ari og starfar á sviði loft­gæða- og loft­lags­mála hjá Umhverf­is­stofn­un.

Mynd: Golli.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar