Er þétt byggð allra best?

Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur svarar grein Pawels Bartoszek, borgarfulltrúa Viðreisnar, um þéttingu byggðar og bendir á að gæði byggðar snústi um margt annað en hagkvæmni stærðar.

Auglýsing

Í stuttri grein á Kjarn­anum á sum­ar­dag­inn fyrsta sagði Pawel Bar­toszek borg­ar­full­trúi að land eigi að nýta á hag­kvæman hátt og með því að byggja þétt eins og mark­að­ur­inn vill gera. Jafn­framt opin­berar Pawel, sem eftir því sem ég best veit er for­maður skipu­lags­ráðs borg­ar­inn­ar, þá sýn að leysa eigi hús­næð­is­þörf Reyk­vík­inga með þéttri byggð og beitir þar áþreif­an­legum rökum um hag­kvæmni stærð­ar­innar og land­nýt­ing­ar.

Ef það væri eina við­miðið í skipu­lag­inu væri reyndar auð­veld­lega hægt að ná enn meiri nýt­ingu með háhýsa­byggð í ætt við SA-Asíu. Ég neita því ekki að ég varð hálf hvumsa við að sjá þetta bein­skeytta við­horf koma úr skipu­lags­ráði Reykja­vík­ur. Gæði byggðar snýst nefni­lega um svo marga aðra þætti.

Hér á landi er sól lágt á lofti yfir vetr­ar­helm­ing árs­ins, dag­ur­inn stuttur og birtan eft­ir­sókn­ar­verð. Sunnar s.s. við Mið­jarð­ar­haf­ið, þykir eðli­legt og þægi­legt að hafa skugga og skipu­lagið leit­ast við að draga úr birtu og þar með brækju­hita að sumr­inu. Dags­birtan er okkur mik­il­væg og nær­andi. Fremur háar bygg­ingar sem standa þétt tak­marka þá birtu sem berst inn. Íbúð­irnar verða bæði dimmar og sól­ar­laus­ar. Sama er með útsýni og telst það til hátt verð­lagðra híbýla­gæða. Í þéttri og hárri byggð er útsýni margra íbúð­anna hins vegar næsti hús­vegg­ur. Við sjáum þetta vel í nýja Hlíða­hverf­inu í Vatns­mýri þar sem þétt­leiki og nýt­ing­ar­hlut­fall eru aðals­merki skipu­lags­ins.

Í næð­ings­sömu landi þrengja vindar sér um þröng sundin á milli bygg­inga. Því styttri vega­lengd á milli þeirra og því hærri sem þær eru, þeim mun meiri verða trekt­ar­á­hrif vinds­ins. Jafn­vel á logn­dögum skapa bygg­ing­arnar napran súg sem fólk forð­ast frekar en hitt. Skugga­hverfið með sínum turnum er mjög gott dæmi, enda fáir þar á ferli jafn­vel á bestu sól­ar­dög­um. Sleppum hér að nefna til sög­unnar svipti­vindana skeinu­hættu sam­fara storm­um.

Auglýsing

En kannski er það versta við hug­myndir skipu­lags um hátt nýt­ing­ar­hlut­fall, ein­kenn­andi skortur á grænum svæð­um. Nú eða björtum og skjól­sælum torgum sem geta af sér mann­líf á milli húsa. Það er einmitt heiti á lít­illi bók eftir hinn fræga danska arki­tekt Jan Gehl. Upp­haf­lega frá 1971, en margend­ur­út­gefin og klassík í skipu­lags­fræð­um. Jan Gehl er umhugað um mann­eskj­una í hinu mann­gerða umhverfi, líðan henn­ar, sam­skipti og sam­neyti við annað fólk. Ekki síst í borg­um.

Undir merkjum fúnk­sjóna­l­ism­ans um 1930, þró­uð­ust hug­myndir um skil­virkt og heilsu­sam­legt hús­næði. „Tryggja átti birtu, hreint loft, sól og mögu­leika á að lofta út úr íbúð­un­um, auk aðgengis íbúa á grænum svæð­um“ (bls. 45). Hver man ekki eftir fast­eigna­aug­lýs­ing­unum hér áður, þar sem íbúðin var sögð björt! Dimmar kjall­ara­holur voru and­stæðan sem allir vildu flytj­ast úr.

Þétt fjöl­býl­is­húsa­byggð kann að vera álit­legur fjár­fest­ing­ar­kostur á okkar dög­um. Hag­kvæmni heild­ar­innar þar sem hægt er að koma mörgum íbúum fyrir á litlu svæði og á skömmum tíma. En er þessi nýja sýn í bygg­ing­ar­stíl jákvæð fyrir heilsu og sál­ar­líf þeirra sem þangað flytjast? Með þéttri byggð er vissu­lega hægt að sýna fram á góða stöðu nokk­urra mik­il­vægra umhverf­is­vísa. En aðrir og óáþreif­an­legri munu e.t.v. sýna versn­andi lýð­heilsu og van­líðan íbú­anna? Spá mín er sú að þegar fram í sækir muni fólk hverfa úr slíkum íbúða­hverfum og leita aftur í birtu, skjól og mann­gert umhverfi með grænum og nær­andi svæð­um. Og ekki síst mann­lífi á milli hús­anna. Slík byggð getur verið þétt, en um leið lágreist­ari og bjart­ari með gróðri sem veitir skjól. Ótal slík vel heppnuð íbúða­hverfi er að finna á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Höf­undur er veð­ur­fræð­ingur og fyrr­ver­andi sveit­ar­stjórn­ar­mað­ur.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilhjálmur Birgisson, formaður Starfsgreinsambands Íslands.
Vörn Vilhjálms: „Dapur að sjá fólk sem ég taldi vini stinga mig í bakið“
„Ef fólk heldur að það sé auðvelt að semja við Halldór Benjamín og hans fólk þá veður fólk villu vegar,“ segir Vilhjálmur Birgisson, formaður Starfsgreinasambandsins sem svarar fullum hálsi gagnrýni formanns Eflingar á nýjan samning við SA.
Kjarninn 4. desember 2022
Spilamiðstöð sem eflir félagsleg tengsl og sköpunarkraft
Framkvæmdaglaðir Norðlendingar safna fyrir rekstri spilasalarins Goblin á Akureyri þar sem þau vilja bjóða upp á aðstöðu fyrir skapandi spilamennsku þar sem lögð er áhersla á skjálausa skemmtun.
Kjarninn 4. desember 2022
Signý Sigurðardóttir
Vinnumarkaður hins sterka
Kjarninn 4. desember 2022
Fólk sem ann Siglunesi
Áfram Siglunes – ævintýrið er þarna úti!
Kjarninn 4. desember 2022
Stefán Jón Hafstein
Árásin á vistkerfin
Kjarninn 4. desember 2022
Sigurður Ingi Friðleifsson, sviðsstjóri loftslagsmála, orkuskipta og nýsköpunar hjá Orkustofnun
Loftslagsmarkmið Íslands nást með „norsku leiðinni“
Markmið um samdrátt í losun frá vegasamgöngum á Íslandi nást ef við förum sömu leið og Norðmenn þegar kemur að rafbílavæðingu. „Við státum okkur af silfurverðlaunum, sem ég er orðinn hundleiður á,“ segir sviðsstjóri loftslagsmála hjá Orkustofnun.
Kjarninn 4. desember 2022
Fjölskyldustund í uppnámi?
Í 31 ár hafa danskar fjölskyldur sest saman við sjónvarpið á föstudagskvöldum og horft á dagskrárliðinn Disney Sjov og borðað vikuskammtinn af sælgæti. Nú hverfa Disney myndirnar af skjánum en nýr þáttur kemur í staðinn. Ekki eru allir jafn spenntir.
Kjarninn 4. desember 2022
Frá undirritun samninganna í dag.
Samningar SGS og SA í höfn: Kauptaxtar hækka um að lágmarki 35 þúsund
Kauptaxtar hækka frá 1. nóvember í ár um að lágmarki 35.000 krónur á mánuði. Hagvaxtarauka sem átti að koma til greiðslu 1. maí verður flýtt. Samningar hafa náðst milli Starfsgreinasambandsins og Samtaka atvinnulífsins.
Kjarninn 3. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar