Er þétt byggð allra best?

Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur svarar grein Pawels Bartoszek, borgarfulltrúa Viðreisnar, um þéttingu byggðar og bendir á að gæði byggðar snústi um margt annað en hagkvæmni stærðar.

Auglýsing

Í stuttri grein á Kjarn­anum á sum­ar­dag­inn fyrsta sagði Pawel Bar­toszek borg­ar­full­trúi að land eigi að nýta á hag­kvæman hátt og með því að byggja þétt eins og mark­að­ur­inn vill gera. Jafn­framt opin­berar Pawel, sem eftir því sem ég best veit er for­maður skipu­lags­ráðs borg­ar­inn­ar, þá sýn að leysa eigi hús­næð­is­þörf Reyk­vík­inga með þéttri byggð og beitir þar áþreif­an­legum rökum um hag­kvæmni stærð­ar­innar og land­nýt­ing­ar.

Ef það væri eina við­miðið í skipu­lag­inu væri reyndar auð­veld­lega hægt að ná enn meiri nýt­ingu með háhýsa­byggð í ætt við SA-Asíu. Ég neita því ekki að ég varð hálf hvumsa við að sjá þetta bein­skeytta við­horf koma úr skipu­lags­ráði Reykja­vík­ur. Gæði byggðar snýst nefni­lega um svo marga aðra þætti.

Hér á landi er sól lágt á lofti yfir vetr­ar­helm­ing árs­ins, dag­ur­inn stuttur og birtan eft­ir­sókn­ar­verð. Sunnar s.s. við Mið­jarð­ar­haf­ið, þykir eðli­legt og þægi­legt að hafa skugga og skipu­lagið leit­ast við að draga úr birtu og þar með brækju­hita að sumr­inu. Dags­birtan er okkur mik­il­væg og nær­andi. Fremur háar bygg­ingar sem standa þétt tak­marka þá birtu sem berst inn. Íbúð­irnar verða bæði dimmar og sól­ar­laus­ar. Sama er með útsýni og telst það til hátt verð­lagðra híbýla­gæða. Í þéttri og hárri byggð er útsýni margra íbúð­anna hins vegar næsti hús­vegg­ur. Við sjáum þetta vel í nýja Hlíða­hverf­inu í Vatns­mýri þar sem þétt­leiki og nýt­ing­ar­hlut­fall eru aðals­merki skipu­lags­ins.

Í næð­ings­sömu landi þrengja vindar sér um þröng sundin á milli bygg­inga. Því styttri vega­lengd á milli þeirra og því hærri sem þær eru, þeim mun meiri verða trekt­ar­á­hrif vinds­ins. Jafn­vel á logn­dögum skapa bygg­ing­arnar napran súg sem fólk forð­ast frekar en hitt. Skugga­hverfið með sínum turnum er mjög gott dæmi, enda fáir þar á ferli jafn­vel á bestu sól­ar­dög­um. Sleppum hér að nefna til sög­unnar svipti­vindana skeinu­hættu sam­fara storm­um.

Auglýsing

En kannski er það versta við hug­myndir skipu­lags um hátt nýt­ing­ar­hlut­fall, ein­kenn­andi skortur á grænum svæð­um. Nú eða björtum og skjól­sælum torgum sem geta af sér mann­líf á milli húsa. Það er einmitt heiti á lít­illi bók eftir hinn fræga danska arki­tekt Jan Gehl. Upp­haf­lega frá 1971, en margend­ur­út­gefin og klassík í skipu­lags­fræð­um. Jan Gehl er umhugað um mann­eskj­una í hinu mann­gerða umhverfi, líðan henn­ar, sam­skipti og sam­neyti við annað fólk. Ekki síst í borg­um.

Undir merkjum fúnk­sjóna­l­ism­ans um 1930, þró­uð­ust hug­myndir um skil­virkt og heilsu­sam­legt hús­næði. „Tryggja átti birtu, hreint loft, sól og mögu­leika á að lofta út úr íbúð­un­um, auk aðgengis íbúa á grænum svæð­um“ (bls. 45). Hver man ekki eftir fast­eigna­aug­lýs­ing­unum hér áður, þar sem íbúðin var sögð björt! Dimmar kjall­ara­holur voru and­stæðan sem allir vildu flytj­ast úr.

Þétt fjöl­býl­is­húsa­byggð kann að vera álit­legur fjár­fest­ing­ar­kostur á okkar dög­um. Hag­kvæmni heild­ar­innar þar sem hægt er að koma mörgum íbúum fyrir á litlu svæði og á skömmum tíma. En er þessi nýja sýn í bygg­ing­ar­stíl jákvæð fyrir heilsu og sál­ar­líf þeirra sem þangað flytjast? Með þéttri byggð er vissu­lega hægt að sýna fram á góða stöðu nokk­urra mik­il­vægra umhverf­is­vísa. En aðrir og óáþreif­an­legri munu e.t.v. sýna versn­andi lýð­heilsu og van­líðan íbú­anna? Spá mín er sú að þegar fram í sækir muni fólk hverfa úr slíkum íbúða­hverfum og leita aftur í birtu, skjól og mann­gert umhverfi með grænum og nær­andi svæð­um. Og ekki síst mann­lífi á milli hús­anna. Slík byggð getur verið þétt, en um leið lágreist­ari og bjart­ari með gróðri sem veitir skjól. Ótal slík vel heppnuð íbúða­hverfi er að finna á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Höf­undur er veð­ur­fræð­ingur og fyrr­ver­andi sveit­ar­stjórn­ar­mað­ur.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Liðsmenn úkraínsku þjóðlagarappsveitarinnar Kalush Orchestra, sem unnu Eurovision um síðasta helgi, voru mættir til úkraínsku borgarinnar Lviv þremur dögum eftir sigurinn.
Ógjörningur að hunsa pólitíkina í Eurovision
Sigur Úkraínu í Eurovision sýnir svart á hvítu að keppnin er pólitísk. Samstaðan sem Evrópuþjóðir sýndu með með orðum og gjörðum hefur þrýst á Samband evrópskra sjónvarpsstöðva að endurskoða reglur um pólitík í Eurovision.
Kjarninn 22. maí 2022
Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen forseti framkvæmdastjórnar ESB, Olaf Scholz kanslari Þýskalands, Mark Rutte forsætisráðherra Hollands og Alexander De Croo forsætisráðherra Belgíu hittust í Esbjerg.
Tíu þúsund risastórar vindmyllur
Á næstu árum og áratugum verða reistar 10 þúsund vindmyllur, til raforkuframleiðslu, í Norðursjónum. Samkomulag um þessa risaframkvæmd, sem fjórar þjóðir standa að, var undirritað í Danmörku sl. miðvikudag.
Kjarninn 22. maí 2022
Jódís Skúladóttir þingmaður VG.
Segir náin tengsl á milli hatursglæpa, vændis, kvenhaturs og útlendingahaturs
Þingmaður Vinstri grænna segir að hinsegin fólk sem fellur undir hatt fleiri minnihlutahópa sé útsettara fyrir ofbeldi en annað hinsegin fólk og því sé aldrei hægt að gefa afslátt í málaflokkum sem viðkoma þessum hópum.
Kjarninn 21. maí 2022
Hanna Katrín Friðriksson þingmaður Viðreisnar.
„Hvernig stendur á þessari vitleysu?“
Þingflokksformaður Viðreisnar telur að líta þurfi á heilbrigðiskerfið í heild sinni og spyr hvort það sé „í alvöru til of mikils ætlast að stjórnvöld ráði við það verkefni án þess að það bitni á heilsu og líðan fólks“.
Kjarninn 21. maí 2022
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ er í lykilstöðu um myndun meirihluta bæjarstjórnar.
Viðræðum Framsóknarflokksins og Vina Mosfellsbæjar slitið
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ tilkynnti Vinum Mosfellsbæjar skömmu fyrir áætlaðan fund þeirra í morgun að ákveðið hefði verið að slíta viðræðum. Líklegast er að Framsókn horfi til þess að mynda meirihluta með Samfylkingunni og Viðreisn.
Kjarninn 21. maí 2022
Gísli Pálsson
„Svartur undir stýri“: Tungutak á tímum kynþáttafordóma
Kjarninn 21. maí 2022
Horft frá toppi Úlfarsfells yfir Blikastaði
Blikastaðir eru „fallegasta byggingarland við innanverðan Faxaflóa“
„Notaleg“ laxveiði, æðardúnn í eina sæng á ári og næstu nágrannar huldufólk í hóli og kerling í bæjarfjallinu. Blikastaðir, ein fyrsta jörðin sem Viðeyjarklaustur eignaðist á 13. öld, á sér merka sögu.
Kjarninn 21. maí 2022
Selur í sínu náttúrulega umhverfi.
Ætla að gelda selina í garðinum með lyfjum
Borgaryfirvöld fundu enga lausn á óviðunandi aðstöðu selanna í Húsdýragarðinum aðra en að stækka laugina. Þeir yngstu gætu átt 3-4 áratugi eftir ólifaða. 20-30 kópum sem fæðst hafa í garðinum hefur verið lógað frá opnun hans.
Kjarninn 21. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar