Þjóðgarður notaður sem skálkaskjól skipulagsofbeldis?

Ólína Gunnlaugsdóttir, Ökrum á Hellnum, skrifar um skipulagsbreytingar sem fela í sér byggingu á hugsanlega þúsund fermetra hóteli og allt að átta ferðaþjónustuhúsum á Hellnum.

Auglýsing

Til stendur að byggja um þús­und fer­metra hótel og allt að átta ferða­þjón­ustu­hús á Hellnum í Snæ­fells­bæ. Um er að ræða jörð­ina Gíslabæ sem var seld nýjum eig­endum haustið 2019. Allt land á Hellnum er í einka­eigu og skipt­ist það niður í svæði fyrir verslun og þjón­ustu, íbúða­byggð, sum­ar­húsa­byggð og land­bún­að­ar­svæði sam­kvæmt gild­andi aðal­skipu­lagi Snæ­fells­bæjar sem var sam­þykkt sum­arið 2018. Til þess að af þessum fram­kvæmdum geti orð­ið, þarf að breyta aðal­skipu­lag­inu og breyta svæði fyrir íbúða­byggð, í svæði fyrir verslun og þjón­ustu. Ákvörðun Snæ­fells­bæjar um að standa að þess­ari upp­bygg­ingu sem að margra mati er þarf­laus og til skaða, byggir m.a. á tengslum við Þjóð­garð­inn Snæ­fells­jök­ul.

Umhverf­is- og skipu­lags­nefnd Snæ­fells­bæjar sam­þykkti á fundi sínum þann 18. júlí 2019, aðeins um ári eftir að gild­andi aðal­skipu­lag var sam­þykkt, að leyfa skipu­lags­breyt­ingar á jörð­inni Gíslabæ ef ákveðnir aðilar keyptu jörð­ina: „Nefndin gefur land­eig­anda leyfi til að fara i deiliskipu­lags­ferli með það í huga að nýt­ing­ar­hlut­fall sé nærri 0,25.” Aðil­inn sem sendi fyr­ir­spurn­ina er félagið N18 með heim­il­is­fang í Reykja­vík en for­svars­maður þess er með lög­heim­ili við Vík í Mýr­dal og rekstur á því svæði í formi þess sem til stendur að reisa á Helln­um. Ekk­ert er athuga­vert við að slíkur aðili sendi inn fyr­ir­spurn um við­horf við hug­myndum sínum en það er flest allt athuga­vert við það hvernig stjórn­endur Snæ­fells­bæjar hafa brugð­ist við, alveg frá því að umhverf­is- og skipu­lags­nefnd bók­aði: „Tekið er jákvætt í fyr­ir­spurn varð­andi notkun sem er í sam­ræmi við grein­ar­gerð með aðal­skipu­lagi í öllum megin drátt­u­m.” Ekki er þó til­tekið hvað er þar und­an­skil­ið. Þegar N18 sendi fyr­ir­spurn­ina til Snæ­fells­bæjar var sér­stak­lega talað um ákveðna lóð sem til­heyrir Gíslabæ og liggur á sjáv­ar­bakk­anum um mið­bik Hellna. Lóðin er til­greind fyrir verslun og þjón­ustu og í grein­ar­gerð með gild­andi aðal­skipu­lagi segir um hana: „Við strönd­ina er heim­ilt að gera upp gam­alt hús og reka þar kaffi­hús, veit­inga­stað eða aðra þjón­ustu sem sam­rým­ist byggð á svæð­inu. Auk þess er heim­ilt að reisa þar starfs­manna­í­búðir vegna ferða­þjón­ust­u.“ (bls. 26). Ekki er heim­ild fyrir gisti­húsi þarna og því er það ein af ástæð­unum fyrir því að farið var í ferli það sem nú stendur yfir.

Regnbogi yfir Gíslabæ. Mynd: Aðsend

Ströndin við Arn­ar­stapa og Hellna var frið­lýst árið 1979 að frum­kvæði heima­fólks og umrædd lóð stendur á bjarg­brún um 12-13 m frá frið­lýstri strönd­inni. Umhverf­is­stofnun hefur umsjón með friðland­inu líkt og Þjóð­garð­inum Snæ­fellsjökli og þannig eru þjóð­garð­ur­inn og plássið Hellnar tengd, auk þess sem á Hellnum er næsta byggð við þjóð­garð­inn að sunn­an­verðu. Gesta­stofa þjóð­garðs­ins var fyrstu árin á Hellnum en er nú á Mal­ar­rifi sem er innan þjóð­garðs. Eins og flestir vita í dag, er til­gangur frið­lýs­inga að „vernda nátt­úru lands­ins á þann hátt að fólki gef­ist kostur á að njóta henn­ar. Með frið­lönd­unum er tekið frá land fyrir eðli­lega fram­vindu nátt­úr­unn­ar, úti­vist og upp­lifun manna á nátt­úr­unni”, eins og segir á vef Umhverf­is­stofn­un­ar. 

Auglýsing
Nú vinnur bæj­ar­stjórn Snæ­fells­bæjar að því að umræddar hug­myndir um upp­bygg­ingu stór­felldrar ferða­þjón­ustu á Helln­um, sé þrýst í gegn með rökum sem halda ekki vatni og gegn ein­dreg­inni and­stöðu fólks á Hellnum og ann­arra sem láta sig málið varða. Þessar fyr­ir­ætl­anir eru líka í hróp­andi mót­sögn við þá umræðu og hugs­un­ar­hátt sem hefur verið að efl­ast á síð­ustu árum hvað varðar umhverf­is- og nátt­úru­vernd, til­lits­semi við dýra­líf og mann­líf og hóf­legt skipu­lag sem styðja við stað­ar­anda. EIN setn­ing úr grein­ar­gerð með núgild­andi aðal­skipu­lagi Snæ­fells­bæjar er notuð til þess að und­ir­byggja umrædda upp­bygg­ingu þús­und fer­metra hót­els og átta smá­hýsa á Helln­um, í tengslum við Þjóð­garð­inn Snæ­fells­jök­ul: „Vegna fjölg­unar ferða­manna um Snæ­fells­nes er gert ráð fyrir umtals­verðri upp­bygg­ingu á Arn­ar­stapa og Helln­um, en þeir staðir þjóna sem jaðar Þjóð­garðs­ins Snæ­fells­jök­uls á sunn­an­verðu nes­in­u.“ (bls. 25). Þó Hellnar séu sann­ar­lega við jaðar þjóð­garðs­ins, er hvergi að finna eitt ein­asta orð um það að Hellnar eigi að vera ein­hvers konar þjón­ustu­svæði fyrir þjóð­garð­inn, hvorki í skrifum um þjóð­garð­inn sjálfan né í grein­ar­gerð með gild­andi aðal­skipu­lagi sem er jú grunnur þeirrar skipu­lags­vinnu sem nú er hafin á Helln­um. Órök­studdar full­yrð­ingar bæði í ræðu og riti um slíkt og hreinan og kláran upp­spuna er að finna í skipu­lags­til­lög­unum er varða umræddar breyt­ingar á Helln­um, svo sem: „Þjóð­garð­ur­inn Snæ­fells­jök­ull og verndun hans stuðlar að verndun lands­lags­heild­ar. Í aðal­skipu­lagi Snæ­fells­bæjar er mark­visst stefnt að upp­bygg­ingu þjón­ustu á Arn­ar­stapa og Hellnum til að tryggja bak­land þjóð­garðs­ins og til að stuðla þannig að verndun hans.“ Enn fremur segir í skipu­lags­til­lög­un­um: „Vissu­lega njóta Arn­ar­stapi og Hellnar góðs af nálægð við Þjóð­garð­inn Snæ­fells­jökul ... „ Þetta er og hefur ekki verið útskýrt nánar og við spurn­ingum hags­muna­að­ila varð­andi Hellna sem ein­hver konar þjón­ustu­svæðis fyrir þjóð­garð­inn, er klifað á þeirri einu setn­ingu sem kemur fram í grein­ar­gerð með aðal­skipu­lag­inu og teng­ingu Hellna við þjóð­garð­inn; að hann „þjóni“ sem „jað­ar“ hans. Á Hellnum eru engir inn­viðir né almenn­ings­þjón­usta enda um dreif­býli að ræða og land í einka­eigu, öfugt við Arn­ar­stapa sem er í eigu sveit­ar­fé­lags­ins. Eðli­leg­ast er að „jað­ar“ þjóð­garðs sé settur í sam­hengi við nátt­úru­vernd og umhverf­is­mál eins og þjóð­garð­ur­inn stendur fyrir en EKKI auk­inn ágang og gróða­starf­semi einka­að­ila sem eru að ofbjóða hvort tveggja þoli umhverfis og fólks á Helln­um. Í gild­andi aðal­skipu­lagi stendur skýrt og greini­lega varð­andi ferða­þjón­ustu í sveit­ar­fé­lag­inu: „Vexti verði beint að byggða­kjörn­um  sem fyrir eru.“ (bls. 9). Byggða­kjarn­arnir í Snæ­fellsbæ eru Hell­is­sand­ur, Rif og Ólafs­vík.

Í gild­andi aðal­skipu­lagi Snæ­fells­bæjar 2015-2031 kemur fram í umhverf­is­mati, en það umhverf­is­mat fram­kvæmdi skipu­lags­ráð­gjafi Snæ­fells­bæj­ar, Hildigunnur Har­alds­dótt­ir, sem nú sér um umræddar skipu­lags­breyt­ingar og ætti því að þekkja sínar eigin nið­ur­stöð­ur: „Þjóð­garð­ur­inn Snæ­fells­jök­ull hefur mikið aðdrátt­ar­afl og hefur ferða­mönnum fjölgað mikið á síð­ustu árum. Nauð­syn­legt er að bregð­ast við, til að kom­ast hjá of miklum ágangi á við­kvæmum svæð­u­m.“ (bls. 81). Um stöðu Hellna varð­andi byggða- og umhverf­is­mál seg­ir: „Þar má búast við miklum og ófyr­ir­séðum umhverf­is­á­hrifum af þenslu byggðar ef ekki verður haldið vel utan um upp­bygg­ing­ar­á­form.“ (bls. 82). Einnig: „Á Hellnum er allt land í einka­eign. Þar er gert ráð fyrir umfangs­miklum upp­bygg­ing­ar­svæðum og vinnur það gegn sjálf­bærri þró­un“ (bls. 83). Og enn­frem­ur: „Hellnum er til­hneig­ing til að halda í þenslu­hug­myndir í sam­ræmi við gild­andi aðal­skipu­lag og í dreif­býl­inu er stefnan sett á mun meiri upp­bygg­ingu en áður var. Bæj­ar­yf­ir­völd þurfa að vakta þessi svæði sér­stak­lega og gæta þess að stór­brot­inni nátt­úru og umhverf­is­gæðum verði ekki fórnað að óþörfu.“ (bls. 83, feit­letrun er í frum­texta). 

Það er því í full­kominni and­stöðu við mark­mið og nið­ur­stöður sem koma fram í gild­andi aðal­skipu­lagi að á Hellnum sé staðið að frek­ari upp­bygg­ingu í ferða­þjón­ustu, það er varað við þenslu og ósjálf­bærum hug­myndum en sveit­ar­fé­lagið stendur sjálft að því með yfir­gangi og mis­beit­ingu valds gegn íbúum og hags­muna­að­ilum í sveit­ar­fé­lag­inu, að troða slóð­ina fyrir lukku­ridd­ara í enn einum hót­el­rekstr­in­um. 

Á Hellnum ætti fyrst og fremst að gefa svig­rúm fyrir aukna búsetu og lang­tíma dvöl í sátt við svæðið og stað­ar­and­ann, umhverfið og nátt­úr­una og standa gegn „þenslu­hug­mynd­um“ við­skipta­fólks með skamm­tíma hags­muni að leið­ar­ljósi. Þar er einmitt tæki­færi til að huga að vax­andi mann­lífi með umhverfið í huga enda var það til­gangur með sátt­mála þeim sem var gerður árið 2018 í formi gild­andi aðal­skipu­lags sem íbúar og hags­muna­að­ilar komu að en sveit­ar­fé­lagið svíkur nú á svo ómerki­legan hátt, örstuttu síð­ar. Í stefnu bæj­ar­stjórnar í aðal­skipu­lagi stend­ur: „Lögð er áhersla á vit­und­ar­vakn­ingu um lands­lag og verndun þess. Leitað er leiða til að geta tekið á móti vax­andi umferð um svæð­ið, án þess að umhverfið verði fyrir skaða. Tekið verði til­lit til þol­marka íbú­a.“ Það er svo sann­ar­lega ekki verið að gera með þeim upp­bygg­ing­ar­á­formum í massa­ferða­þjón­ustu sem nú eru á borði og í boði Snæ­fells­bæj­ar. Og þessi spjöll eru að hluta unnin í nafni þjóð­garðs­ins Snæ­fells­jök­uls á afmæl­is­ári hans.

Umhverf­is­stofnun á ekki að láta stjórn­völd í Snæ­fells­bæ, skipu­lags­ráð­gjafa Snæ­fells­bæjar né „gull­graf­ara“ sem virða að vettugi vilja íbúa og hags­muna­að­ila á Helln­um, nota Þjóð­garð­inn Snæ­fells­jökul sem skálka­skjól fyrir það sem ég vil kalla skipu­lags­of­beldi, í and­stöðu við sjálft aðal­skipu­lag sveit­ar­fé­lags­ins. 

Höf­undur rekur sam­komu­húsið á Arn­ar­stapa.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Inga Hrefna nýr aðstoðarmaður Þórdísar Kolbrúnar
Utanríkisráðherra er nú komin með tvo aðstoðarmenn. Alls má ríkisstjórnin ráða 27 aðstoðarmenn. Laun og starfs­­kjör aðstoð­­ar­­manna ráð­herra mið­­ast við kjör skrif­­stofu­­stjóra í ráðu­­neytum sam­­kvæmt ákvörð­unum kjara­ráðs.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Jón Gunnarsson er dómsmálaráðherra.
Leggur til að sameina héraðsdómstóla landsins í eina stofnun
Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra er með áform um að sameina þá átta héraðsdómstóla sem eru í landinu í eina stofnun. Forsenda sameiningarinnar er að sameinaður dómstóll hafi starfsstöðvar á landsbyggðinni.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Pólverjum er vandi á höndum
Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kristján Loftsson forstjóri Hvals hf. virðir hér fyrir sér dauðan hval í Hvalfirði í júlímánuði.
Lögregla væntir þess að Hvalur hf. skili dróna svissneska ríkisútvarpsins í dag
Teymi frá svissneska ríkisfjölmiðlafyrirtækinu SRG SSR flaug dróna yfir hvalstöð Hvals hf. fyrr í vikunni. Starfsmenn Hvals hf. hirtu af þeim drónann og lögreglan á Akranesi hefur krafið fyrirtækið um að skila dróna Svisslendinganna.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hildur varði 9,3 milljónum í prófkjörsslaginn og átti eina og hálfa milljón afgangs
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins átti 1,5 milljónir eftir í kosningasjóði sínum þegar prófkjör Sjálfstæðisflokksins í borginni var um garð gengið. Það fé ætlar hún að færa félagi sem hún sjálf stjórnar, en það heitir Frelsisborgin.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Skúli Mogensen hefur byggt upp mikla ferðaþjónustu í Hvammsvík i Hvalfirði.
Áformin einkennist af „einhvers konar firringu“
Zephyr Iceland, sem áformar vindorkuver í Hvalfirði, „forðast að snerta á kjarna málsins“ í matsáætlun á framkvæmdinni. Kjarninn er sá að mati Skúla Mogensen, eiganda sjóbaðanna í Hvammsvík, að áformin einkennast af „einhvers konar firringu“.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Vatnsyfirborð Rínarfljóts hefur lækkað stöðugt síðustu vikur.
Hættuástand að skapast í Rínarfljóti – Munu skipin geta siglt?
Vatnsyfirborð Rínarfljóts gæti á næstu dögum orðið hættulega lágt að mati þýskra yfirvalda. Sífellt erfiðara er að flytja vörur um ána, m.a. kol og bensín. Gríðarmiklir þurrkar hafa geisað víða í Evrópu með margvíslegum afleiðingum.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Langreyður dregin á land í Hvalfirði með sprengiskutulinn enn í sér.
Fiskistofa mun taka upp veiðiaðferðir Hvals hf.
Ný reglugerð um verulega hert eftirlit með hvalveiðum hefur verið sett og tekur gildi þegar í stað. Veiðieftirlitsmenn munu héðan í frá verða um borð í veiðiferðum Hvals hf.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar