Þjóðgarður notaður sem skálkaskjól skipulagsofbeldis?

Ólína Gunnlaugsdóttir, Ökrum á Hellnum, skrifar um skipulagsbreytingar sem fela í sér byggingu á hugsanlega þúsund fermetra hóteli og allt að átta ferðaþjónustuhúsum á Hellnum.

Auglýsing

Til stendur að byggja um þúsund fermetra hótel og allt að átta ferðaþjónustuhús á Hellnum í Snæfellsbæ. Um er að ræða jörðina Gíslabæ sem var seld nýjum eigendum haustið 2019. Allt land á Hellnum er í einkaeigu og skiptist það niður í svæði fyrir verslun og þjónustu, íbúðabyggð, sumarhúsabyggð og landbúnaðarsvæði samkvæmt gildandi aðalskipulagi Snæfellsbæjar sem var samþykkt sumarið 2018. Til þess að af þessum framkvæmdum geti orðið, þarf að breyta aðalskipulaginu og breyta svæði fyrir íbúðabyggð, í svæði fyrir verslun og þjónustu. Ákvörðun Snæfellsbæjar um að standa að þessari uppbyggingu sem að margra mati er þarflaus og til skaða, byggir m.a. á tengslum við Þjóðgarðinn Snæfellsjökul.

Umhverfis- og skipulagsnefnd Snæfellsbæjar samþykkti á fundi sínum þann 18. júlí 2019, aðeins um ári eftir að gildandi aðalskipulag var samþykkt, að leyfa skipulagsbreytingar á jörðinni Gíslabæ ef ákveðnir aðilar keyptu jörðina: „Nefndin gefur landeiganda leyfi til að fara i deiliskipulagsferli með það í huga að nýtingarhlutfall sé nærri 0,25.” Aðilinn sem sendi fyrirspurnina er félagið N18 með heimilisfang í Reykjavík en forsvarsmaður þess er með lögheimili við Vík í Mýrdal og rekstur á því svæði í formi þess sem til stendur að reisa á Hellnum. Ekkert er athugavert við að slíkur aðili sendi inn fyrirspurn um viðhorf við hugmyndum sínum en það er flest allt athugavert við það hvernig stjórnendur Snæfellsbæjar hafa brugðist við, alveg frá því að umhverfis- og skipulagsnefnd bókaði: „Tekið er jákvætt í fyrirspurn varðandi notkun sem er í samræmi við greinargerð með aðalskipulagi í öllum megin dráttum.” Ekki er þó tiltekið hvað er þar undanskilið. Þegar N18 sendi fyrirspurnina til Snæfellsbæjar var sérstaklega talað um ákveðna lóð sem tilheyrir Gíslabæ og liggur á sjávarbakkanum um miðbik Hellna. Lóðin er tilgreind fyrir verslun og þjónustu og í greinargerð með gildandi aðalskipulagi segir um hana: „Við ströndina er heimilt að gera upp gamalt hús og reka þar kaffihús, veitingastað eða aðra þjónustu sem samrýmist byggð á svæðinu. Auk þess er heimilt að reisa þar starfsmannaíbúðir vegna ferðaþjónustu.“ (bls. 26). Ekki er heimild fyrir gistihúsi þarna og því er það ein af ástæðunum fyrir því að farið var í ferli það sem nú stendur yfir.

Regnbogi yfir Gíslabæ. Mynd: Aðsend

Ströndin við Arnarstapa og Hellna var friðlýst árið 1979 að frumkvæði heimafólks og umrædd lóð stendur á bjargbrún um 12-13 m frá friðlýstri ströndinni. Umhverfisstofnun hefur umsjón með friðlandinu líkt og Þjóðgarðinum Snæfellsjökli og þannig eru þjóðgarðurinn og plássið Hellnar tengd, auk þess sem á Hellnum er næsta byggð við þjóðgarðinn að sunnanverðu. Gestastofa þjóðgarðsins var fyrstu árin á Hellnum en er nú á Malarrifi sem er innan þjóðgarðs. Eins og flestir vita í dag, er tilgangur friðlýsinga að „vernda náttúru landsins á þann hátt að fólki gefist kostur á að njóta hennar. Með friðlöndunum er tekið frá land fyrir eðlilega framvindu náttúrunnar, útivist og upplifun manna á náttúrunni”, eins og segir á vef Umhverfisstofnunar. 

Auglýsing
Nú vinnur bæjarstjórn Snæfellsbæjar að því að umræddar hugmyndir um uppbyggingu stórfelldrar ferðaþjónustu á Hellnum, sé þrýst í gegn með rökum sem halda ekki vatni og gegn eindreginni andstöðu fólks á Hellnum og annarra sem láta sig málið varða. Þessar fyrirætlanir eru líka í hrópandi mótsögn við þá umræðu og hugsunarhátt sem hefur verið að eflast á síðustu árum hvað varðar umhverfis- og náttúruvernd, tillitssemi við dýralíf og mannlíf og hóflegt skipulag sem styðja við staðaranda. EIN setning úr greinargerð með núgildandi aðalskipulagi Snæfellsbæjar er notuð til þess að undirbyggja umrædda uppbyggingu þúsund fermetra hótels og átta smáhýsa á Hellnum, í tengslum við Þjóðgarðinn Snæfellsjökul: „Vegna fjölgunar ferðamanna um Snæfellsnes er gert ráð fyrir umtalsverðri uppbyggingu á Arnarstapa og Hellnum, en þeir staðir þjóna sem jaðar Þjóðgarðsins Snæfellsjökuls á sunnanverðu nesinu.“ (bls. 25). Þó Hellnar séu sannarlega við jaðar þjóðgarðsins, er hvergi að finna eitt einasta orð um það að Hellnar eigi að vera einhvers konar þjónustusvæði fyrir þjóðgarðinn, hvorki í skrifum um þjóðgarðinn sjálfan né í greinargerð með gildandi aðalskipulagi sem er jú grunnur þeirrar skipulagsvinnu sem nú er hafin á Hellnum. Órökstuddar fullyrðingar bæði í ræðu og riti um slíkt og hreinan og kláran uppspuna er að finna í skipulagstillögunum er varða umræddar breytingar á Hellnum, svo sem: „Þjóðgarðurinn Snæfellsjökull og verndun hans stuðlar að verndun landslagsheildar. Í aðalskipulagi Snæfellsbæjar er markvisst stefnt að uppbyggingu þjónustu á Arnarstapa og Hellnum til að tryggja bakland þjóðgarðsins og til að stuðla þannig að verndun hans.“ Enn fremur segir í skipulagstillögunum: „Vissulega njóta Arnarstapi og Hellnar góðs af nálægð við Þjóðgarðinn Snæfellsjökul ... „ Þetta er og hefur ekki verið útskýrt nánar og við spurningum hagsmunaaðila varðandi Hellna sem einhver konar þjónustusvæðis fyrir þjóðgarðinn, er klifað á þeirri einu setningu sem kemur fram í greinargerð með aðalskipulaginu og tengingu Hellna við þjóðgarðinn; að hann „þjóni“ sem „jaðar“ hans. Á Hellnum eru engir innviðir né almenningsþjónusta enda um dreifbýli að ræða og land í einkaeigu, öfugt við Arnarstapa sem er í eigu sveitarfélagsins. Eðlilegast er að „jaðar“ þjóðgarðs sé settur í samhengi við náttúruvernd og umhverfismál eins og þjóðgarðurinn stendur fyrir en EKKI aukinn ágang og gróðastarfsemi einkaaðila sem eru að ofbjóða hvort tveggja þoli umhverfis og fólks á Hellnum. Í gildandi aðalskipulagi stendur skýrt og greinilega varðandi ferðaþjónustu í sveitarfélaginu: „Vexti verði beint að byggðakjörnum  sem fyrir eru.“ (bls. 9). Byggðakjarnarnir í Snæfellsbæ eru Hellissandur, Rif og Ólafsvík.

Í gildandi aðalskipulagi Snæfellsbæjar 2015-2031 kemur fram í umhverfismati, en það umhverfismat framkvæmdi skipulagsráðgjafi Snæfellsbæjar, Hildigunnur Haraldsdóttir, sem nú sér um umræddar skipulagsbreytingar og ætti því að þekkja sínar eigin niðurstöður: „Þjóðgarðurinn Snæfellsjökull hefur mikið aðdráttarafl og hefur ferðamönnum fjölgað mikið á síðustu árum. Nauðsynlegt er að bregðast við, til að komast hjá of miklum ágangi á viðkvæmum svæðum.“ (bls. 81). Um stöðu Hellna varðandi byggða- og umhverfismál segir: „Þar má búast við miklum og ófyrirséðum umhverfisáhrifum af þenslu byggðar ef ekki verður haldið vel utan um uppbyggingaráform.“ (bls. 82). Einnig: „Á Hellnum er allt land í einkaeign. Þar er gert ráð fyrir umfangsmiklum uppbyggingarsvæðum og vinnur það gegn sjálfbærri þróun“ (bls. 83). Og ennfremur: „Hellnum er tilhneiging til að halda í þensluhugmyndir í samræmi við gildandi aðalskipulag og í dreifbýlinu er stefnan sett á mun meiri uppbyggingu en áður var. Bæjaryfirvöld þurfa að vakta þessi svæði sérstaklega og gæta þess að stórbrotinni náttúru og umhverfisgæðum verði ekki fórnað að óþörfu.“ (bls. 83, feitletrun er í frumtexta). 

Það er því í fullkominni andstöðu við markmið og niðurstöður sem koma fram í gildandi aðalskipulagi að á Hellnum sé staðið að frekari uppbyggingu í ferðaþjónustu, það er varað við þenslu og ósjálfbærum hugmyndum en sveitarfélagið stendur sjálft að því með yfirgangi og misbeitingu valds gegn íbúum og hagsmunaaðilum í sveitarfélaginu, að troða slóðina fyrir lukkuriddara í enn einum hótelrekstrinum. 

Á Hellnum ætti fyrst og fremst að gefa svigrúm fyrir aukna búsetu og langtíma dvöl í sátt við svæðið og staðarandann, umhverfið og náttúruna og standa gegn „þensluhugmyndum“ viðskiptafólks með skammtíma hagsmuni að leiðarljósi. Þar er einmitt tækifæri til að huga að vaxandi mannlífi með umhverfið í huga enda var það tilgangur með sáttmála þeim sem var gerður árið 2018 í formi gildandi aðalskipulags sem íbúar og hagsmunaaðilar komu að en sveitarfélagið svíkur nú á svo ómerkilegan hátt, örstuttu síðar. Í stefnu bæjarstjórnar í aðalskipulagi stendur: „Lögð er áhersla á vitundarvakningu um landslag og verndun þess. Leitað er leiða til að geta tekið á móti vaxandi umferð um svæðið, án þess að umhverfið verði fyrir skaða. Tekið verði tillit til þolmarka íbúa.“ Það er svo sannarlega ekki verið að gera með þeim uppbyggingaráformum í massaferðaþjónustu sem nú eru á borði og í boði Snæfellsbæjar. Og þessi spjöll eru að hluta unnin í nafni þjóðgarðsins Snæfellsjökuls á afmælisári hans.

Umhverfisstofnun á ekki að láta stjórnvöld í Snæfellsbæ, skipulagsráðgjafa Snæfellsbæjar né „gullgrafara“ sem virða að vettugi vilja íbúa og hagsmunaaðila á Hellnum, nota Þjóðgarðinn Snæfellsjökul sem skálkaskjól fyrir það sem ég vil kalla skipulagsofbeldi, í andstöðu við sjálft aðalskipulag sveitarfélagsins. 

Höfundur rekur samkomuhúsið á Arnarstapa.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra fékk 82 prósent atkvæða í fyrsta sætið í prófkjörinu, samkvæmt fyrstu tölum.
Bjarni, Jón og Bryndís efst samkvæmt fyrstu tölum
Kjörstöðum hefur nú verið lokað í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Suðvesturkjördæmi. Bjarni Benediktsson, Jón Gunnarsson og Bryndís Haraldsdóttir skipa þrjú efstu sætin nú þegar tæpur þriðjungur atkvæða hefur verið talinn.
Kjarninn 12. júní 2021
Kári Árnason
Einkareknar forvarnir
Kjarninn 12. júní 2021
AGS býst ekki við að jafnmargir muni ferðast á næstu árum og á árunum fyrir faraldurinn.
Segir hátt vægi ferðaþjónustu og stífa kjarasamningagerð vera áhyggjuefni
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir að aukinn sveigjanleiki á vinnumarkaði, til dæmis með því að láta laun fylgja framleiðniþróun í meira mæli, gæti komið í veg fyrir að faraldurinn valdi langtímaskaða í hagkerfinu.
Kjarninn 12. júní 2021
Jón Gnarr
Hugmyndin um Ísland og menn sem giftast náfrænkum sínum
Kjarninn 12. júní 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Uppfærslur hjá Apple á öllum stýrikerfum
Kjarninn 12. júní 2021
Ekkert komið fram sem kalli á breytingu á stefnu um hágæða Borgarlínu
Framkvæmdastjóri Betri samgangna svaraði á dögunum erindi sem þrýstihópur sem vill ódýrari Borgarlínu sendi á ýmsa aðila í vor. Í umfjöllun Betri samgangna er meðal annars bent á að það væri dýrast fyrir samfélagið að verja langmestu fé í stofnvegi.
Kjarninn 12. júní 2021
Stefán Ólafsson
Lágtekjuvandi lífeyrisþega
Kjarninn 12. júní 2021
Mona Lisa frímerkjaheimsins og frægasta frímerki Bandaríkjanna saman á uppboði
Á dögunum var mesta fágæti frímerkjaheimsins boðið upp, 165 ára gamalt einstakt frímerki frá Bresku Gvæjana sem seldist á milljarð króna. Á uppboðinu mátti einnig finna þekktasta prentgalla bandarískrar frímerkjasögu – flugvélina Jenny á hvolfi.
Kjarninn 12. júní 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar