lego
Auglýsing

Það er ekki sama hver það er sem vill kaupa LEGO kubba frá fram­leið­and­an­um. Að minnsta kosti ekki ef marka má við­brögð fyr­ir­tæk­is­ins við ein­hverri stærstu pöntun sem LEGO hefur nokkru sinni feng­ið. LEGO vild­i ekki selja kín­verska lista­mann­inum Ai Weiwei tvær millj­ónir leik­fangakubba sem hann hugð­ist nota í lista­verk.  

Kín­verski lista­mað­ur­inn Ai Weiwei er í hópi þekkt­ust­u núlif­andi mynd­list­ar­manna heims. Á lista breska tíma­rits­ins Artreview yfir­ hund­rað áhrifa­mestu per­sónur sam­tím­ans í mynd­list­ar­heim­inum skipar Ai Weiwei annað sæt­ið.

Ai Weiwei er fæddur í Beijing árið 1957. Faðir hans, skáldið Ai Qing (1910- 1996) var árið 1958, ásamt eig­in­konu sinni og tveimur son­um, sendur í útlegð til norð­austur Kína, sak­aður um hægri áróð­ur. Ári síðar var fjöl­skyldan flutt nauðug til Xinj­in­ang hér­aðs í norð­vest­ur­hluta Kína. Þar vann ­fjöl­skyldu­fað­ir­inn ýmis konar erf­ið­is­vinnu og á árum menn­ing­ar­bylt­ing­ar­inn­ar 1966 – 1976 starf­aði hann við hrein­gern­ing­ar. Árið 1979, þegar aðstæður í Kína voru breytt­ar, var Ai Qing, og fjöl­skyld­an, frjáls ferða sinna og flutti til­ Beijing. Móðir Ai Weiwei lést á útlegð­ar­ár­un­um, faðir hans gift­ist aftur og eign­að­ist t­vær dæt­ur. Á efri árum hlotn­að­ist Ai Qing ýmis heiður og er meðal virtust­u ljóð­skálda Kín­verja. 

Auglýsing

Ai Weiwei hefur gerst sífellt gagnrýnni á kínversk stjórnvöld.

Lærði teikni­mynda­gerð

Árið 1978 inn­rit­að­ist Ai Weiwei í Kín­versku kvik­mynda­aka­dem­í­unaí Beijing og lærði teikn­in­mynda­gerð. Þremur árum ­síð­ar, að námi loknu, lá leið hans til New York þar sem hann bjó og starfað­i til árs­ins 1993 en þá flutti hann til baka til Beijing. Í New York kynnst Ai Weiwei mörgum þekktum lista­mönnum og hafði jafn­framt fengið mik­inn áhuga fyr­ir­ ­arki­tektúr og bygg­inga­list. 

Þegar þarna var komið var Ai Weiwei orð­inn þekkt­ur lista­maður í heima­landi sínu en fékk að starfa óáreittur að list sinni þótt ým­is­legt sem hann lét frá sér fara þókn­að­ist ekki bein­línis kín­verskum ­stjórn­völd­um.

Ólymp­íu­leik­vang­ur­inn

Þegar fram­kvæmdir við Ólymp­íu­leik­vang­inn í Beijing hófust var Ai Weiwei sér­legur ráð­gjafi sviss­nesku arki­tekta­stof­unnar Herzog & de Meuron sem hann­aði leik­vang­inn sem fékk ­nafnið Hreiðr­ið. Þessi arki­tekta­stofa er mjög þekkt og virt og það að þar á bæ ­skyldu menn leita til Ai Weiwei segir meira en mörg orð um þann sess sem hann hafði öðl­ast.

Þegar leið á fyrsta ára­tug ald­ar­innar gerð­ist Ai Weiwei æ gagn­rýnni á stefnu kín­verskra ­stjórn­valda. Eftir jarð­skjálft­ann mikla í Sichuan hér­aði árið 2008 var hann í far­ar­broddi þeirra sem gagn­rýndu yfir­völd og emb­ætt­is­menn fyrir spill­ingu, ekki síst varð­andi bygg­ingu skóla­húsa sem hrundu eins og spila­borg. Eng­inn veit með­ vissu hve margir lét­ust af völdum skjálft­ans en þeir skiptu tugum þús­unda. Millj­ónir misstu heim­ili sín.

Ai Weiwei hand­tek­inn

Auk­inn­ar ó­þol­in­mæði í garð Ai Weiwei gætti nú meðal kín­verskra stjórn­valda. Í sept­em­ber árið 2009 gekkst hann undir aðgerð vegna æða­gúlps í heila en skömmu áður hafði hann ­sætt bar­smíðum lög­reglu við yfir­heyrslur vegna skýrslu sem hann og margir aðr­ir ­gerðu um Sichuan jarð­skjálft­ann.

Í nóv­em­ber árið 2010 var Ai Weiwei hand­tek­inn og settur í stofu­fang­elsi. Yfir­völd lét­u ­jafn­framt tveimur mán­uðum síðar rífa vinnu­stofu sem hann hafði byggt í S­hang­hai, á þeirri for­sendu að hann hefði ekki haft til­skilin leyfi. Allt þetta vakti athygli víða um heim og kín­versk stjórn­völd sættu mik­illi gagn­rýni. Dag­inn eftir að vinnu­stofan var rifin var Ai Weiwei sleppt úr fang­elsi. Afskiptum kín­verskra yfir­valda var þó ekki lok­ið. Vorið 2011 var hann aftur hand­tek­inn og haldið í ein­angrun í þrjá mán­uði, að sögn ­yf­ir­valda vegna óreiðu í skatta­mál­um. Þegar honum var sleppt var honum jafn­framt bannað að fara úr landi, og vega­bréf sitt og frelsi til að ferð­ast úr landi fékk hann ekki fyrr en í júlí síð­ast­liðn­um. Kín­versk skatta­yf­ir­völd töldu að hann skuld­aði mikla skatta en á örfáum vikum hafði, víða um heim, safn­ast fé til að greiða þá skuld sem jafn­gilti um það bil 240 millj­ónum íslenskra króna. Í milli­tíð­inni hafði hann fengið stöð­u ­gesta­pró­fess­ors við Lista­há­skól­ann í Berlín og býr nú til skiptis þar og í Beijing.

LEGO kub­b­arnir

Í fyrra var sett upp á Alcatr­az eyj­unni við San Frans­isco sýn­ing á 176 and­lits­myndum af póli­tískum föngum og and­ófs­mönn­um. Mynd­irnar voru gerðar úr meira en milljón legokubbum sem lista­mað­ur­inn hafði keypt, með milli­göngu dansks lista­verka­sala, beint frá LEGO ­fyr­ir­tæk­inu sem var full­kunn­ugt um til hvers kub­b­arnir voru ætl­að­ir.

Söfnun er hafin á kubbum fyrir Ai Weiwei.

Sýn­ingin var sett upp af ­banda­rísku sam­starfs­fólki Ai Weiwei sem þá sat enn vega­bréfs­laus í Kína. Hún­ vakti mikla athygli og stjórn­endur Þjóð­lista­safns­ins í Mel­bo­urne í buðu Ai Weiwei að setja upp hlið­stæða sýn­ingu, myndefnið ástr­alskt bar­áttu­fólk fyr­ir­ tján­ing­ar­frelsi og mann­rétt­ind­um. Danski milli­göngu­mað­ur­inn, sem áður er get­ið, hafði sam­band við LEGO og fékk þau svör að hann gæti keypt eins margar millj­ón­ir kubba og hann þyrfti.

Babb í bát­inn

Þegar til átti að taka og fara að huga að pöntun á kubb­unum var skyndi­lega annað hljóð í LEGO strokkn­um. LEGO til­kynnti að fyr­ir­tækið gæti ekki styrkt verk­efni sem bæru póli­tískt yfir­bragð. D­anski milli­göngu­mað­ur­inn svar­aði að verið væri að panta kubba, sem yrð­u ­borg­að­ir, ekki væri verið að biðja um að fá þá ókeyp­is. En LEGO hefur end­ur­tekið fyrri svör en jafn­fram­t ­sagt að hver sem er geti keypt kubba og gert við þá hvað sem við­kom­andi sýn­ist. 

Þegar blaða­maður Politi­kens sendi tölvu­póst til LEGO og spurði hvort hann gæt­i keypt milljón legokubba, í ýmsum lit­um, var spurt hvað hann hygð­ist gera við þá. "Kemur LEGO það eitt­hvað við?” spurði blaða­maður en hefur ekki fengið svör enn sem komið er. Blaða­mað­ur­inn hafði líka sam­band við danskar ­leik­fanga­versl­anir og spurð­ist fyrir um kaup á milljón kubb­um. Versl­an­irn­ar vís­uðu á LEGO, þær seldu ekki kubba í lausu í millj­ón­a­tali.

Af hverju bregst LEGO svona við?   

Kubba­málið hefur vakið mikla athygli og um það verið fjallað í fjöl­miðlum víða um heim. Danski utan­rík­is­ráð­herrann, Krist­ian Jen­sen, hefur í við­tölum sagt að vita­skuld ráði LEGO því hverjum það ­selji kubba og hverjum ekki. Eng­inn deilir svosem um það. En danskir fjöl­miðl­ar og fjöl­margir aðrir telja að skýr­ingin sé aug­ljós: LEGO sé ein­fald­lega hrætt um að styggja kín­verska ráða­menn enda hafi for­svars­mönnum LEGO verið sagt, und­ir­ illa dul­bú­inni rós, að það muni bitna harka­lega á LEGO selji fyr­ir­tækið þessum póli­tíska and­ófs­manni kubba. 

Mörgum sem hafa tjáð sig um málið þykir þetta afar vand­ræða­legt fyrir LEGO og Ai Weiwei hefur sagt það dap­ur­legt að fyr­ir­tæki eins og LEGO setji við­skipta­sjón­ar­mið ofar mann­rétt­ind­um. LEGO hefur að und­an­förn­u lagt síaukna áherslu á að auka söl­una í Asíu. Í und­ir­bún­ingi er, og leyf­i ­feng­ið, til að opna Legol­and (svipað og er í Billund á Jót­landi) í Shang­hai og ­fyrir skömmu tók LEGO í notkun stóra kubba­verk­smiðju í Jiax­ing.

Hvað með sýn­ing­una í Mel­bo­urne

Tals­maður Ai Weiwei sagði í við­tali við d­anskt dag­blað að sýn­ingin yrði að veru­leika. Óneit­an­lega væri það nokk­uð um­hendis að kaupa kubbana í versl­unum en sagði jafn­framt að nú væru kubba­send­ingar farnar að streyma til Ai Weiwei, bæði á heim­ili hans í Beijing og í Berlín. Mik­ill fjöldi fólks hefur líka haft sam­band við Þjóð­lista­safnið í Mel­bourn til að fá upp­lýs­ingar um hvert það geti sent kubba, eða pen­inga til­ kubba­k­aupa. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Segir verkfallsbrot vera staðfestingu á einbeittum brotavilja
Fréttir hafa birst á vef Mbl.is þrátt fyrir verkfallsaðgerðir Blaðamannafélags Íslands sem standa nú yfir. Formaður félagsins segir það ömurlegt að menn virði ekki vinnustöðvun.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Miðflokkurinn vill stöðva fjármögnun styrkja til fjölmiðla
Miðflokkurinn lagði til að þeir fjármunir sem eiga að renna í styrki til einkarekinna fjölmiðla á næsta ári verði teknir af fjárlögum. Flokkurinn ætlar að leggja fram eigin hugmynd um styrki „með annarri aðferðarfræði“.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Siðferði hins ískalda kapítalisma“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að viðskiptasiðferði Samherjamanna sé siðferði hins ískalda kapítalisma þar sem ungu fólki sé innrætt að líta á annað fólk sem bráð frekar en samborgara.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Gunnar Bragi minnir á að stjórnendur Samherja eigi börn
Varaformaður Miðflokksins segist hugsa til starfsmanna Samherja þessa dagana þegar stríðsfyrirsagnir um fyrirtækið séu í fjölmiðlum. Hann gagnrýnir fjölmiðla og segir það galið að ætla að styrkja þá með ríkisfé.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Margrét Kristmannsdóttir, framkvæmdastjóri Pfaff.
Gagnrýnir að SA hafi ekki tjáð sig um Samherjamálið
Fyrrverandi varaformaður Samtaka atvinnulífsins vill að samtökin stígi fram fyrir hönd atvinnulífsins og lýsi því yfir að mál Samherja sé með öllu óásættanlegt og að svona starfi ekki alvöru fyrirtæki.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Blaðamenn í átta tíma verkfall – Ekkert skuli inn á vefsíðurnar
Blaða­menn, ljós­mynd­arar og mynda­töku­menn á stærstu miðlunum hafa nú lagt niður störf. Blaðamannafélagið er með skýr fyrirmæli hvernig að verkfallinu skuli staðið.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Samherji opinberaður
Sjávarútvegsrisinn Samherji er eitt stærsta og áhrifamesta fyrirtæki á Íslandi. Það teygir anga sína víða og stjórnendur þess hafa ekki farið leynt með vilja sinn til að hafa mikil áhrif í samfélaginu sem þeir búa í.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Gunnþór Ingvarsson
Óskuðu eftir ráðum hjá Samherjamönnum til að blekkja Grænlendinga
Framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar bað stjórnendur hjá Samherja að ráðleggja sér um hvernig best væri að afla velvildar heimamanna á Grænlandi og blekkja þá til að komast yfir veiðiheimildir.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None