lego
Auglýsing

Það er ekki sama hver það er sem vill kaupa LEGO kubba frá fram­leið­and­an­um. Að minnsta kosti ekki ef marka má við­brögð fyr­ir­tæk­is­ins við ein­hverri stærstu pöntun sem LEGO hefur nokkru sinni feng­ið. LEGO vild­i ekki selja kín­verska lista­mann­inum Ai Weiwei tvær millj­ónir leik­fangakubba sem hann hugð­ist nota í lista­verk.  

Kín­verski lista­mað­ur­inn Ai Weiwei er í hópi þekkt­ust­u núlif­andi mynd­list­ar­manna heims. Á lista breska tíma­rits­ins Artreview yfir­ hund­rað áhrifa­mestu per­sónur sam­tím­ans í mynd­list­ar­heim­inum skipar Ai Weiwei annað sæt­ið.

Ai Weiwei er fæddur í Beijing árið 1957. Faðir hans, skáldið Ai Qing (1910- 1996) var árið 1958, ásamt eig­in­konu sinni og tveimur son­um, sendur í útlegð til norð­austur Kína, sak­aður um hægri áróð­ur. Ári síðar var fjöl­skyldan flutt nauðug til Xinj­in­ang hér­aðs í norð­vest­ur­hluta Kína. Þar vann ­fjöl­skyldu­fað­ir­inn ýmis konar erf­ið­is­vinnu og á árum menn­ing­ar­bylt­ing­ar­inn­ar 1966 – 1976 starf­aði hann við hrein­gern­ing­ar. Árið 1979, þegar aðstæður í Kína voru breytt­ar, var Ai Qing, og fjöl­skyld­an, frjáls ferða sinna og flutti til­ Beijing. Móðir Ai Weiwei lést á útlegð­ar­ár­un­um, faðir hans gift­ist aftur og eign­að­ist t­vær dæt­ur. Á efri árum hlotn­að­ist Ai Qing ýmis heiður og er meðal virtust­u ljóð­skálda Kín­verja. 

Auglýsing

Ai Weiwei hefur gerst sífellt gagnrýnni á kínversk stjórnvöld.

Lærði teikni­mynda­gerð

Árið 1978 inn­rit­að­ist Ai Weiwei í Kín­versku kvik­mynda­aka­dem­í­unaí Beijing og lærði teikn­in­mynda­gerð. Þremur árum ­síð­ar, að námi loknu, lá leið hans til New York þar sem hann bjó og starfað­i til árs­ins 1993 en þá flutti hann til baka til Beijing. Í New York kynnst Ai Weiwei mörgum þekktum lista­mönnum og hafði jafn­framt fengið mik­inn áhuga fyr­ir­ ­arki­tektúr og bygg­inga­list. 

Þegar þarna var komið var Ai Weiwei orð­inn þekkt­ur lista­maður í heima­landi sínu en fékk að starfa óáreittur að list sinni þótt ým­is­legt sem hann lét frá sér fara þókn­að­ist ekki bein­línis kín­verskum ­stjórn­völd­um.

Ólymp­íu­leik­vang­ur­inn

Þegar fram­kvæmdir við Ólymp­íu­leik­vang­inn í Beijing hófust var Ai Weiwei sér­legur ráð­gjafi sviss­nesku arki­tekta­stof­unnar Herzog & de Meuron sem hann­aði leik­vang­inn sem fékk ­nafnið Hreiðr­ið. Þessi arki­tekta­stofa er mjög þekkt og virt og það að þar á bæ ­skyldu menn leita til Ai Weiwei segir meira en mörg orð um þann sess sem hann hafði öðl­ast.

Þegar leið á fyrsta ára­tug ald­ar­innar gerð­ist Ai Weiwei æ gagn­rýnni á stefnu kín­verskra ­stjórn­valda. Eftir jarð­skjálft­ann mikla í Sichuan hér­aði árið 2008 var hann í far­ar­broddi þeirra sem gagn­rýndu yfir­völd og emb­ætt­is­menn fyrir spill­ingu, ekki síst varð­andi bygg­ingu skóla­húsa sem hrundu eins og spila­borg. Eng­inn veit með­ vissu hve margir lét­ust af völdum skjálft­ans en þeir skiptu tugum þús­unda. Millj­ónir misstu heim­ili sín.

Ai Weiwei hand­tek­inn

Auk­inn­ar ó­þol­in­mæði í garð Ai Weiwei gætti nú meðal kín­verskra stjórn­valda. Í sept­em­ber árið 2009 gekkst hann undir aðgerð vegna æða­gúlps í heila en skömmu áður hafði hann ­sætt bar­smíðum lög­reglu við yfir­heyrslur vegna skýrslu sem hann og margir aðr­ir ­gerðu um Sichuan jarð­skjálft­ann.

Í nóv­em­ber árið 2010 var Ai Weiwei hand­tek­inn og settur í stofu­fang­elsi. Yfir­völd lét­u ­jafn­framt tveimur mán­uðum síðar rífa vinnu­stofu sem hann hafði byggt í S­hang­hai, á þeirri for­sendu að hann hefði ekki haft til­skilin leyfi. Allt þetta vakti athygli víða um heim og kín­versk stjórn­völd sættu mik­illi gagn­rýni. Dag­inn eftir að vinnu­stofan var rifin var Ai Weiwei sleppt úr fang­elsi. Afskiptum kín­verskra yfir­valda var þó ekki lok­ið. Vorið 2011 var hann aftur hand­tek­inn og haldið í ein­angrun í þrjá mán­uði, að sögn ­yf­ir­valda vegna óreiðu í skatta­mál­um. Þegar honum var sleppt var honum jafn­framt bannað að fara úr landi, og vega­bréf sitt og frelsi til að ferð­ast úr landi fékk hann ekki fyrr en í júlí síð­ast­liðn­um. Kín­versk skatta­yf­ir­völd töldu að hann skuld­aði mikla skatta en á örfáum vikum hafði, víða um heim, safn­ast fé til að greiða þá skuld sem jafn­gilti um það bil 240 millj­ónum íslenskra króna. Í milli­tíð­inni hafði hann fengið stöð­u ­gesta­pró­fess­ors við Lista­há­skól­ann í Berlín og býr nú til skiptis þar og í Beijing.

LEGO kub­b­arnir

Í fyrra var sett upp á Alcatr­az eyj­unni við San Frans­isco sýn­ing á 176 and­lits­myndum af póli­tískum föngum og and­ófs­mönn­um. Mynd­irnar voru gerðar úr meira en milljón legokubbum sem lista­mað­ur­inn hafði keypt, með milli­göngu dansks lista­verka­sala, beint frá LEGO ­fyr­ir­tæk­inu sem var full­kunn­ugt um til hvers kub­b­arnir voru ætl­að­ir.

Söfnun er hafin á kubbum fyrir Ai Weiwei.

Sýn­ingin var sett upp af ­banda­rísku sam­starfs­fólki Ai Weiwei sem þá sat enn vega­bréfs­laus í Kína. Hún­ vakti mikla athygli og stjórn­endur Þjóð­lista­safns­ins í Mel­bo­urne í buðu Ai Weiwei að setja upp hlið­stæða sýn­ingu, myndefnið ástr­alskt bar­áttu­fólk fyr­ir­ tján­ing­ar­frelsi og mann­rétt­ind­um. Danski milli­göngu­mað­ur­inn, sem áður er get­ið, hafði sam­band við LEGO og fékk þau svör að hann gæti keypt eins margar millj­ón­ir kubba og hann þyrfti.

Babb í bát­inn

Þegar til átti að taka og fara að huga að pöntun á kubb­unum var skyndi­lega annað hljóð í LEGO strokkn­um. LEGO til­kynnti að fyr­ir­tækið gæti ekki styrkt verk­efni sem bæru póli­tískt yfir­bragð. D­anski milli­göngu­mað­ur­inn svar­aði að verið væri að panta kubba, sem yrð­u ­borg­að­ir, ekki væri verið að biðja um að fá þá ókeyp­is. En LEGO hefur end­ur­tekið fyrri svör en jafn­fram­t ­sagt að hver sem er geti keypt kubba og gert við þá hvað sem við­kom­andi sýn­ist. 

Þegar blaða­maður Politi­kens sendi tölvu­póst til LEGO og spurði hvort hann gæt­i keypt milljón legokubba, í ýmsum lit­um, var spurt hvað hann hygð­ist gera við þá. "Kemur LEGO það eitt­hvað við?” spurði blaða­maður en hefur ekki fengið svör enn sem komið er. Blaða­mað­ur­inn hafði líka sam­band við danskar ­leik­fanga­versl­anir og spurð­ist fyrir um kaup á milljón kubb­um. Versl­an­irn­ar vís­uðu á LEGO, þær seldu ekki kubba í lausu í millj­ón­a­tali.

Af hverju bregst LEGO svona við?   

Kubba­málið hefur vakið mikla athygli og um það verið fjallað í fjöl­miðlum víða um heim. Danski utan­rík­is­ráð­herrann, Krist­ian Jen­sen, hefur í við­tölum sagt að vita­skuld ráði LEGO því hverjum það ­selji kubba og hverjum ekki. Eng­inn deilir svosem um það. En danskir fjöl­miðl­ar og fjöl­margir aðrir telja að skýr­ingin sé aug­ljós: LEGO sé ein­fald­lega hrætt um að styggja kín­verska ráða­menn enda hafi for­svars­mönnum LEGO verið sagt, und­ir­ illa dul­bú­inni rós, að það muni bitna harka­lega á LEGO selji fyr­ir­tækið þessum póli­tíska and­ófs­manni kubba. 

Mörgum sem hafa tjáð sig um málið þykir þetta afar vand­ræða­legt fyrir LEGO og Ai Weiwei hefur sagt það dap­ur­legt að fyr­ir­tæki eins og LEGO setji við­skipta­sjón­ar­mið ofar mann­rétt­ind­um. LEGO hefur að und­an­förn­u lagt síaukna áherslu á að auka söl­una í Asíu. Í und­ir­bún­ingi er, og leyf­i ­feng­ið, til að opna Legol­and (svipað og er í Billund á Jót­landi) í Shang­hai og ­fyrir skömmu tók LEGO í notkun stóra kubba­verk­smiðju í Jiax­ing.

Hvað með sýn­ing­una í Mel­bo­urne

Tals­maður Ai Weiwei sagði í við­tali við d­anskt dag­blað að sýn­ingin yrði að veru­leika. Óneit­an­lega væri það nokk­uð um­hendis að kaupa kubbana í versl­unum en sagði jafn­framt að nú væru kubba­send­ingar farnar að streyma til Ai Weiwei, bæði á heim­ili hans í Beijing og í Berlín. Mik­ill fjöldi fólks hefur líka haft sam­band við Þjóð­lista­safnið í Mel­bourn til að fá upp­lýs­ingar um hvert það geti sent kubba, eða pen­inga til­ kubba­k­aupa. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ýmsar hættur í krefjandi „hagstjórn í hálaunalandi“
Gylfi Zoega heldur áfram umfjöllun sinni um stöðu mála í hagkerfinu. Í síðustu grein, sem birtist í Vísbendingu, fjallaði hann um efnahagslífið í hálaunalandi, en að þessu sinni er hugað að hagstjórninni.
Kjarninn 16. febrúar 2020
STARA - The Music of Halldór Smárason: verkefni sem samfélagið umvafði
Halldór Smárason safnar fyrir útgáfu á fyrstu plötu sinni á Karolina fund.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Hilmar Þór Björnsson
Kynningarferli í skipulagi – Elliðaárdalur
Kjarninn 16. febrúar 2020
Verksmiðjan hefur ekki verið starfrækt síðan haustið 2017.
Verðmiðinn á verksmiðjunni í Helguvík lækkaði um 4,2 milljarða á níu mánuðum
Bókfært virði kísilmálmverksmiðju United Silicon í Helguvík er komið niður í 2,7 milljarða króna. Óvissa á mörkuðum fyrir silíkon hefur neikvæð áhrif á söluferli verksmiðjunnar.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Tapaði rifrildi og varð vegan
Samviskan er svo mikilvægt tól, hún er áttavitinn okkar, segir Eydís Blöndal, varaþingmaður VG. Hún segir okkur þurfa að endurskoða það sem við teljum lífsgæði og hætta að líta á jörðina eins og hún sé eingöngu til fyrir mannfólk.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Grænlenski olíudraumurinn lifir enn
Þrátt fyrir mikla leit að olíu og margar tilraunaboranir sem hafa engan árangur borið hyggst grænlenska landsstjórnin ekki leggja árar í bát. Landsstjórnin kynnir þessa dagana nýja olíuáætlun.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Alibaba varar við víðtækum áhrifum veirunnar í Kína
Stærsta sölutorg á netinu í heiminum, Alibaba, varar við því að áhrifin af Kórónaveirunni verði víðtæk í Kína og að merki um það séu þegar farin að sjást.
Kjarninn 15. febrúar 2020
Árni Stefán Árnason
Hundahald á Íslandi - réttarstaða hunda og eigenda þeirra
Kjarninn 15. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None