Panama-skjölin: Hörð viðbrögð stjórnvalda í Frakklandi

Francois Hollande
Auglýsing

Franskir ráða­menn hafa lýst Pana­ma-skjöl­unum sem einu stærsta og ­mik­il­væg­asta máli síð­ari tíma. Skatta­svik eru talin eitt alvar­leg­asta efna­hags­vanda­mál Frakk­lands og Evr­ópu og nú verði að beita öllum vopnum til að reyna upp­ræta slíkt. Nóg sé til að auð­æfum og fjár­munum í álf­unni – þeir eru bara geymd­ir ann­ars staðar og ekki nýtt­ir.

Frönsk stjórn­völd eru komin í hart og hafa skorað á Efna­hags- og fram­fara­stofn­un­ina OECD að flokka Panama með­ skatta­skjól­um. Michel Sap­in, fjár­mála­ráð­herra, hefur lýst því yfir að Pana­ma verði sett á lista franskra stjórn­valda yfir ósam­vinnu­þýð ríki í bar­átt­unni við skattsvik­ara. Ísland og mál fyrrum for­sæt­is­ráð­herr­ans, Sig­mundar Dav­íðs, hef­ur verið mjög áber­andi í frönskum fjöl­miðl­u­m. 

Frakk­land og Pana­ma-skjölin

Það er mikið fjallað um málið í frönskum fjöl­miðl­um. Stór­blaðið Le Monde tók þátt í rann­sókn­ar­vinn­unni ásamt öðrum rann­sókn­ar­blaða­mönnum og leið­ir ­mál­ið. Franska rík­is­sjón­varpið tekur virkan þátt í þess­ari upp­ljóstrun og sýn­ir ­reglu­lega frétta­þætti.

Auglýsing

François Hollande, for­set­i Frakk­lands, segir að leki Panama skjal­anna sé af hinu góða og muni leiða til­ þess að skattsvik­arar verði ákærð­ir. Framundan er  umfangs­mikil rann­sókn á öllum þeim nöfnum og ­fyr­ir­tækjum sem tengj­ast Frakk­landi. Skatta­yf­ir­völd rann­saka nú þessi mál af ­fullum krafti og vísa þeim svo til dóm­stóla. Allir þeir sem koma fram í skjöl­unum verða lög­sótt­ir.

Hollande hefur ítrekað sent þakkir til þeirra sem láku skjöl­un­um; hann seg­ist vera viss um að lek­inn eigi eftir að ­leiða til þess að ríkið end­ur­heimti tap­aðar skatt­tekjur sem eigi eftir að rétta við efna­hags­á­stand­ið. Hann hefur bent á að ein orsök efna­hagslægð­ar­innar séu skatt­svik og aflands­fé­lög. Það sé nóg af auði í Evr­ópu, eða rétt­ara sag­t auð­mönnum sem hafa komið pen­ingum í skatta­skjól. OECD, sem er stað­sett í Par­ís, hefur lengi verið í stríði við þessa starf­semi, og sagt að hún sé ógn við efna­hags­líf­ið og sam­fé­lags­leg gildi.

Ljóst er að frönsk stjórn­völd ætla að nýta þetta tæki­færi til að ráð­ast á skatt­svik og ­starf­semi aflands­fé­laga. Panama er komið á lista franskra stjórn­valda yfir­ ó­sam­vinnu­þýð ríki í bar­átt­unni við skattsvik­ara. Ríkin tóku sig saman fyr­ir­ nokkrum árum og sömdu um að Pana­ma­menn veittu upp­lýs­ingar um fólk og fyr­ir­tæki ­sem reyndu að koma sér undan skatt­greiðslum með því að fela fé í aflands­fé­lög­um. Panama­skjölin sýna að þeir samn­ingar hafa verið margrofn­ir. Þessi aðgerð er talin eiga eftir að hafa mikil áhrif á við­skipti fólks við fjár­mála­stofn­an­ir þar í landi.

Þjóð­fylk­ingin með fé í skatta­skjólum

Hægri öfga­flokk­ur­inn ­Þjóð­fylk­ing­in, Front National, hefur verið í við­skiptum við lög­fræði­fyr­ir­tæk­ið Mossack Fon­seca sem aðstoð­aði við að milli­færa pen­inga til Hong Kong, Singapúr, og Bresku jóm­frú­areyj­anna. Flókið kerfi til þess að fela pen­inga sem end­uðu svo í skúffu­fyr­ir­tæki á Jóm­frú­areyj­u­m. 

Marine Le Pen gæti skaðast vegna Panamaskjalanna. Mynd: EPA Aug­ljóst þykir að þetta sé gert til þess ­fela fé, kom­ast fram hjá skatta­yf­ir­völdum og hugs­an­lega til þess að hvít­þvo ­pen­inga. Sak­sókn­arar í Frakk­landi rann­saka þetta má sem meint pen­inga­þvætti og skatt­svik. Þetta gæti haft áhrif á stöðu Mar­ine Le Pen, for­mann flokks­ins, sem ­stefnir í for­seta­fram­boð á næsta ári.

 Plat­ini og fót­bolta-klíkan

Michel Plat­ini, ein­hver mesta hetja og knatt­spyrnu­goð­sögn Frakka fyrr og síð­ar, er nú varla skugg­inn af sjálfum sér. Í augum flestra er hann skúrkur og svik­ari. Þessi fyrrum fyr­ir­liði franska land­liðs­ins og fyrrum for­set­i knatt­spyrnu­sam­bands Evr­ópu, UEFA, fékk Mossack Fon­seca lög­fræði­stof­una í Pana­ma til þess að útbúa aflands­reikn­ing þar í landi árið 2007, árið sem hann varð ­for­seti UEFA. Hann fékk pró­kúru yfir félag­inu Balney Enter­prises Cor­poration ­sem var enn virkt í mars 2016.

Plat­in­i ­full­yrðir hins vegar að hann hafi alltaf greitt opin­ber gjöld af þessum eign­um sín­um, þær væru gefnar upp til skatts í Sviss þar sem hann er búsett­ur. Sviss­nesk yfir­völd hafa verið upp­lýst um alla reikn­inga og við­skipti hans. Fáir ­trúa orðum hans; Plat­ini afplánar um þessar mundir sex ára bann hjá Alþjóða ­kantt­spyrnu­sam­band­inu vegna greiðslu sem hann fékk frá FIFA árið 2011.

Michel Platini er ekki lengur hetja í augum samlanda sinna. Hann er skúrkur og svindlari. Mynd: EPA.Fyrrum rit­ari FIFA, Jer­ome Valcke, er líka í slæmum mál­um. Hann er sömu­leiðis í banni vegna ákæru um spill­ingu. Fyr­ir­tæki tengt Jer­ome, Umbelina SA, er einnig að finna í skjöl­un­um þar sem það er skrá­sett á Bresku Jóm­frúreyj­unum í júlí 2013. Fyr­ir­tækið virð­is­t hafa verið notað til þess að kaupa snekkju. Hann stað­hæfir að fyr­ir­tækið sé ekki lengur til og þar hafi aldrei verið geymt fé eða nein við­skipti stund­uð. Fjár­mála­hneyksli hafa ein­kennt fót­bolta­heim­inn að und­an­förnu og þessar frétt­ir eru síst til að auka virð­ingu fólks á hon­um.

Afsögn ráð­herra

Fyrir þremur árum sagði fjár­laga­ráð­herra Frakk­lands, Jér­ôme Cahuzac, af sér emb­ætti vegna ásak­ana um að hann hafi ekki upp­lýst um sviss­neskan banka­reikn­ing sinn. Hann hélt upp­lýs­ingum leynd­um ­fyrir François Hollande Frakk­lands­for­seta. Þetta var mikið vand­ræða­mál – hann var strax lát­inn taka pok­ann sinn þegar upp komst um mál­ið. Hollande hafð­i lofað því frá byrjun að stjórn sín yrði til fyr­ir­myndar og þar þrif­ist eng­in ­spill­ing. Eitt af bar­áttu­málum hans hefur verið að berj­ast gegn skattsvikum og ­pen­inga­þvætti. Þetta þótti því afar vand­ræða­legt að einn ráð­herra hans hefð­i ­stundað skatt­svik.

Rann­sókn ­fjöl­miðla kom upp um mál Cahuzac sem leiddi síðan til afsagnar hans úr ráð­herra­stóli. Hann var þrá­spurður af frétta­fólki en neit­aði ávalt til­vist þessa reikn­ings. Fyrstu fréttir um að ekki væri allt sem sýnd­ist birt­ust í jan­úar 2013 á frétta­vef­síð­unni Medi­ap­art. Þeim var fylgt fram af meiri krafti og meiri rann­sókn­ar­blaða­mennsku en menn eiga að venj­ast í frönskum fjöl­miðl­um, blöðum eða ljós­vaka­miðl­um.

Þegar upp­ komst um málið og það var til­kynnt að skatta­mál hans yrðu rann­sökuð – þá sagð­i hann af sér.

Umfjöllun um Ísland

Það er mikið fjallað um þátt Íslands í Pana­ma-skjöl­un­um. Fyrstu dag­ana mátti sjá Sig­mund Davíð Gunn­laugs­son í hópi með Pútín, Plat­ini og þekkt­u­m ein­ræð­is­herrum um heim all­an. 

Í Le Monde mátti m.a. lesa þetta:

„Þetta eru nöfnin sem vekja hvað mest­a ­at­hygli: Petro Porochen­ko, for­seti Úkra­ínu, Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, ­for­sæt­is­ráð­herra Íslands og Al-Saud kon­ungur Sádi-­Ar­ab­íu. Hvað eiga þeir ­sam­eig­in­legt? Tengsl við aflands­fé­lög í skattaparadísum í gegnum fyr­ir­tæki í Pana­ma, Mossack Fon­seca“

Menn bjugg­ust  ekki við að sjá ­for­sæt­is­ráð­herra Íslands í hópi sem nýtir sér þjón­ustu fyr­ir­tækis eins og Mossack Fon­seca og því vakti það mikla athygli.

Við­talið fræga hjá sænska rík­is­út­varp­inu var sýnt víða hér í Frakk­land­i. ­Fjöl­margir franskir frétta­menn fóru til Íslands og fylgd­ust með mál­inu í vik­unni og sýndu frá mót­mæl­un­um.

Frétta­skýr­inga- og háðsá­deilu­þátt­ur­inn Le Petit Journal, sem er gríð­ar­lega vin­sæll í Frakk­land­i og sýndur á besta tíma í sjón­varpi, fór til Íslands í vik­unni. Blaða­mað­ur­inn Martin Weill fjall­aði um atburði síð­ustu daga og fylgd­ist með mót­mæl­un­um, aukn­u ­fylgi pírata og tók við­tal við ­Bjarna Bene­dikts­son

Í þætt­inum gagn­rýndi Weill að Bjarn­i ­sæti enn sem fjár­mála­ráð­herra, þrátt fyrir dag­leg mót­mæli og tengsl hans við Panama. Í ljósi póli­tískra afsagna í Frakk­landi þykir kannski ekki skrítið að ­blaða­manni hafi fund­ist sjálf­sagt að Bjarni myndi ekki geta setið áfram. En Bjarn­i þótti vera snubb­óttur í svörum og hlaut því kannski enn verri útreið í þætt­in­um en hann mátti búast við, enda er alls ekki skyn­sam­legt að ögra þessum hár­beitt­u háðs­fugl­um. Þeim þótti greini­lega allt þetta mál vera far­sa­kennt og sorg­lega ­fyndið – eins og kannski svo mörgum öðr­um. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eigið fé Landsvirkjunar aukist um 34 milljarða á þremur árum
Samanlagt eigið fé þriggja stærstu ríkisfyrirtækjanna nemur nú um 700,7 milljörðum króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
EVE Fanfest frestað vegna COVID-19 veirunnar
Hátíðin hefur verið lykilatburður í markaðsstarfi CCP undanfarin ár.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Stefán Jón Hafstein
Elliðaárdalur: Góð tillaga
Kjarninn 28. febrúar 2020
Þórður Snær og Magnús Halldórsson
Þórður Snær og Magnús tilnefndir til Blaðamannaverðlauna Íslands
Dómnefnd Blaðamannaverðlauna hefur ákveðið tilnefningar sínar í öllum fjórum flokkum verðlaunanna en þau verða afhent eftir viku.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Fyrsta tilfelli COVID-19 kórónuveiru greinist á Íslandi
Íslenskur karlmaður á fimmtugsaldri hefur verið færður í einangrun á Landspítala eftir að sýni úr honum reyndist jákvætt fyrir nýju kórónuveirunni, COVID-19.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Skipa sérstakan stýrihóp um samfélagsleg og hagræn viðbrögð við Covid-19 veirunni
Stýrihópurinn mun leggja mat á stöðuna og nauðsynleg samfélagsleg og efnahagsleg viðbrögð á hverjum tíma.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.
Landsvirkjun hagnaðist um 13,6 milljarða króna í fyrra
Lágt álverð á heimsmarkaði, sem tryggir minni tekjur af raforkusölu til stærsta viðskiptavinar Landsvirkjunar, og stöðvum á kerskála Rio Tinto í Straumsvík, drógu úr hagnaði Landsvirkjunar í fyrra. Eigið fé ríkisfyrirtækisins er um 271 milljarður króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hjördís Björk Hákonardóttir
Málsvörn dómskerfis – sjálfstæði dómstóla og traust til þeirra
Kjarninn 28. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnFreyr Eyjólfsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None