Einn umdeildasti maður Bretlands sem reyndi að kaupa skuldir Baugs á slikk

Philip Green var líklega manna fegnastur þegar Brexit-niðurstaðan lá fyrir og sviðsljósið færðist af greiðslustöðvum BHS, fyrirtækis sem hann losaði sig við fyrir eitt pund. Green reyndi einu sinni að kaupa allar skuldir Baugs á brunaútsölu.

Philip Green þegar hann kom fyrir þingnefnd breska þingsins fyrir skemmstu.
Philip Green þegar hann kom fyrir þingnefnd breska þingsins fyrir skemmstu.
Auglýsing

Philip Green, einn rík­asti maður Bret­lands, hefur verið mikið í sviðs­ljós­inu þar í landi vegna greiðslu­stöðv­unar BHS, eða Brit­ish Home Store, versl­un­ar­keðju sem stofnuð var fyrir 88 árum síð­an. Hann hefur verið harð­lega gagn­rýndur fyrir hvernig hann hélt á þeim mál­um, grun­semdir eru uppi um að hann hafi með­vitað reynt að kom­ast hjá því að greiða áfallnar líf­eyr­is­skuld­bind­ingar starfs­manna BHS og fram­koma Green fyrir þing­nefnd þótti dóna­leg og yfir­læt­is­leg.

Þessi sami Philip Green hefði getað orðið fyr­ir­ferða­mik­ill maður í íslensku þjóð­lífi. Hann reyndi fyrir tæpum átta árum að kaupa allar skuldir Baugs Group og tengdra aðila, stærsta smá­sölu­veldis Íslands á þeim tíma, á brota­brot af virði þeirra. Sú áætlun hans tókst ekki.

Skulda 571 milljón pund í líf­eyr­is­greiðslur

BHS fór í greiðslu­stöðvun í apríl og í júní var tekin sú ákvörðun að vinda ofan af rekstri þess með því að loka versl­un­um, í ljósi þess að fyr­ir­hug­aðar björg­un­ar­að­gerðir tók­ust ekki. Nið­ur­staðan var mikið áfall fyrir ell­efu þús­und starfs­menn keðj­unn­ar, en hún rak alls 164 versl­anir víðs vegar um Bret­land.

Auglýsing

Skuldir BHS námu 1,3 millj­örðum punda þegar fyr­ir­tækið fór í greiðslu­stöðv­un. Tæpur helm­ingur þeirrar upp­hæð­ar, 571 milljón pund, var vegna líf­eyr­is­skuld­bind­inga starfs­manna BHS. Nær úti­lokað er talið að sala eigna muni ná að standa undir nema brota­broti af end­ur­greiðslu skulda og líf­eyr­is­skuld­bind­inga. Við blasa því miklar afskriftir kröfu­hafa og skertar líf­eyr­is­greiðslur til núver­andi og fyrr­ver­andi starfs­manna BHS.

Dominic Chappell er fyrrum kappakstursökumaður sem hefur farið þrisvar í gjaldþrot. Hann fékk að kaupa BHS á  eitt pund. Ári síðar var fyrirtækið farið í þrot.Það sem vakti einna mesta athygli varð­andi greiðslu­stöðvun BHS var að rúmu ári áður en hún  skall á hafði fyr­ir­tækið verið selt til fyrrum kappakst­ursöku­manns­ins Dom­inic Chapp­ell á eitt pund. Gold­man Sachs fjár­fest­inga­bank­inn var milli­liður í kaup­unum fyrir hönd selj­and­ans, Philip Green. Hann hafði keypt BHS árið 2000 og afskráð það af mark­aði. Ein ástæða þess að salan vakti mikla athygi var sú að Dom­inic Chapp­ell þótti ekki merki­legur pappír í fjár­fest­ing­ar­heim­inum og þar af leið­andi ekki lík­legur til að snúa við slöku gengi BHS. Hann hafði orðið gjald­þrota þrisvar og hafði aldrei komið að neins konar rekstri sem hafði gengið vel. Því voru grun­semdir uppi um að eitt­hvað annað hafi ráðið því að BHS hafi verið selt á þessum tíma, í mars 2015.

Á síð­ustu vikum hefur sá grunur fyrst og síð­ast snú­ist um að Green hafi verið að reyna að koma sér undan því að greiða líf­eyr­is­skuld­bind­ingar um 20 þús­und núver­andi og fyrr­ver­andi starfs­manna BHS. Þessar grund­semdir fengu vængi þegar punktar af fundi Green með Chris Mart­in, for­manni stjórnar sjóðs­ins sem hélt utan um líf­eyr­is­skuld­bind­ingar starfs­manna BHS, snemma árs 2015. Í punkt­unum kemur fram að helsta ástæða þess að Green vildi losna væri sú að áætlun um að laga stöðu líf­eyr­is­mála starfs­manna fyr­ir­tæk­is­ins væri of dýr. Green hafði þá eytt mörgum mán­uðum í að reyna að semja um hvernig hann gæti mögu­lega mætt þeim halla sem skap­ast hafði vegna van­fjár­magn­aðra líf­eyr­is­skuld­bind­inga.

Býr í Mónakó

Green var kall­aður fyrir þing­nefnd breska þings­ins vegna máls­ins þar sem þing­menn spurðu hann erf­iðra spurn­inga. Sam­kvæmt frá­sögn breskra fjöl­miðla af nefnd­ar­fund­inum sýndi Green ítrekað af sér hroka og yfir­læti í til­svörum sín­um. Hann greip ítrekað frammí fyrir þing­nefnd­ar­mönnum og sýndi óánægju sína með spurn­ingar þeirra á köflum mjög skýrt.

Á meðal þess sem Green hefur verið gagn­rýndur fyr­ir, utan þess að hafa selt manni sem virð­ist ekki hafa haft neina burði né bol­magn til að reka risa­stóra versl­un­ar­keðju, er að hann tók um 400 millj­ónir punda í arð út úr BHS á þeim tíma sem hann átti fyr­ir­tæk­ið. Green hefur á móti sagt að hann hafi sett enn hærri upp­hæð inn í fyr­ir­tækið í formi nýs hluta­fjár og lána frá Arcadia Group, smá­sölurisa sem rekur meðal ann­ars versl­anir undir merkjum Dorothy Perk­ins, Miss Sel­fridge, Evans, Burton, Wallis og Topm­an. Arcadia Group er í eigu félags sem skráð er á skatta­skjóls­eyj­unni Jers­ey. Eig­andi þess er skráð Tina Green, eig­in­kona Philip Green. Hjónin búa þó ekki á Jersey, heldur í Móna­kó, þar sem þau þurfa ekki að greiða neina skatta.

Sögðu Baugs­málið hafa hindrað yfir­töku

Það var í gegnum yfir­tök­una á Arcadia Group sem Philip Green skaut fyrst upp koll­inum í íslenskri umræðu. Árið 2002, þegar Green keypti Arcadia Group á 850 milljón pund, þá átti Baugur Group, fjár­fest­inga­fé­lag Jóns Ásgeirs Jóhann­es­sonar og fjöl­skyldu, 20 pró­sent hlut í fyr­ir­tæk­inu og hafði ætlað sér að ná fullum yfir­ráðum yfir því. Á end­anum tókst Baugi Group ekki að fjár­magna yfir­tök­una og Green keypti þess í stað nær allt hlutafé í Arcadia. Stjórn­endur Baugs Group sögðu það þó ekki hafa verið ástæð­una. 

Jón Ásgeir Jóhannesson og félag hans Baugur Group reyndu að kaupa Arcadia árið 2002. Sex árum síðar reyndi Philip Green að kaupa skuldir Baugs Group. Sama dag og þeir lögðu fram til­boð sitt í Arcadia hafi rík­is­lög­reglu­stjóri gert hús­leit í höf­uð­stöðvum Baugs á Íslandi í aðgerð sem mark­aði upp­haf Baugs­máls­ins svo­kall­aða. Jón Ásgeir hélt því ítrekað fram að hús­leitin hefði spillt kaup­unum og tveimur dögum eftir hana lýsti stjórn Arcadia því yfir að hún tæki ekki til íhug­unar neinn samn­ing sem gengi út á að selja til Baugs Group. Í við­tali við Morg­un­blaðið sagði Jón Ásgeir um Green og Arcadi­a-við­skipt­in: „Green veit hver lét hann fá lyk­il­inn að Arcadia og hann mun meta það. Við komum með hug­mynd­ina inn á borð til hans og allar upp­lýs­ingar á sínum tíma."

Mætti eftir hrunið og hót­aði að beita for­seta Íslands

Helg­ina eftir setn­ingu neyð­ar­lag­anna í októ­ber 2008 lenti einka­flug­vél á Reykja­vík­ur­flug­velli. Um borð var áður­nefndur Philip Green. Hann var kom­inn til lands­ins í einum til­gangi: Að kaupa skuldir Baugs Group á mjög lágu verði.

Í bók­inni Ísland ehf. - auð­menn og áhrif eftir hrun sem kom út 2013, er greint frá því að með þann vilja fyrir augum mætti Green á Kirkju­sand í höf­uð­stöðvar Glitn­is, sem þá hafði verið tek­inn yfir af skila­nefnd. Með honum í för voru Jón Ásgeir og eig­in­kona hans og við­skipta­fé­lagi, Ingi­björg Stef­anía Pálma­dótt­ir. Jón Ásgeir og fjöl­skylda hans voru á þessum tíma aðal­eig­endur Baugs.

Green tókst að fá fund með umsjón­ar­mönnum þrota­bús­ins. Ingi­björg fór með honum inn á fund­inn en Jón Ásgeir, sem hafði þar til skömmu áður verið stærsti eig­andi Glitn­is, bæði beint og óbeint, beið frammi á með­an. Það var ekki talið styrkja stöðu Green að hafa Jón Ásgeir með, enda hafði hann verið útmál­aður í opin­berri fjöl­miðla­um­ræðu sem einn þeirra sem settu Ísland á haus­inn.

Á fund­inum lagði Green fram til­boð um að kaupa allar skuldir Baugs og tengdra aðila við bank­ann á um fimm pró­sent af virði þeirra. Þegar til­boðið fékk litlar und­ir­tektir lét hann öllum illum látum og hót­aði að allir sem væru inni í her­berg­inu yrðu rekn­ir. Hann gæti látið það ger­ast. Hann hót­aði einnig að tala við for­seta Íslands, Ólaf Ragnar Gríms­son, ef til­boðið yrði ekki skoðað bet­ur. Hvað for­set­inn átti að gera kom ekki fram.

Green var á mik­illi hrað­ferð, enda beið einka­þotan eftir honum á vell­in­um. Hann átt enn eftir að hitta aðra banka í sömu erinda­gjörð­um, auk þess sem hann átti bók­aðan fund með Björg­vini G. Sig­urðs­syni, þáver­andi við­skipta­ráð­herra. Þess vegna gilti til­boð hans ein­ungis í nokkrar mín­út­ur.

Fund­ar­höld­in, ferðin og öll lætin voru þó til einskis. Green flaug af landi brott tóm­hentur og án þess að for­set­inn hlut­að­ist til um mál­ið. Bank­arnir voru ekki til við­ræðu um að selja skuld­irnar frá sér. Sá hluti þeirra sem Green hafði mestan áhuga á voru þær skuldir sem Baugur og tengdir aðilar höfðu stofnað til við að kaupa erlend fyr­ir­tæki, mest megnis versl­ana­keðjur í Bret­landi. Fyrir utan þær hafði Baugs-­sam­steypan einnig skuld­sett sig mikið vegna inn­lendra fjár­fest­inga.

Þess í stað fór Baugur Group í gjald­þrot á árinu 2009. Gert er ráð fyrir að sjö millj­arðar króna fáist upp í alls 240 millj­arða króna kröfur á það.



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rauða kjötið: Áætlunin sem á að bjarga Boris
Pólitísk framtíð Boris Johnson er um margt óljós eftir að hann baðst afsökunar á að hafa verið viðstaddur garðveislu í Downingstræti í maí 2020 þegar útgöngubann vegna COVID-19 var í gildi. „Rauða kjötið“ nefnist áætlun sem á að halda Johnson í embætti.
Kjarninn 17. janúar 2022
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir þingmaður Pírata.
Spurði forsætisráðherra út í bréfið til Kára
Þingmaður Pírata spurði forsætisráðherra á þingi í dag hver tilgangurinn með bréfi hennar til forstjóra ÍE hefði verið og hvers vegna hún tjáði sig um afstöðu sína gagnvart úrskurði Persónuverndar við forstjóra fyrirtækisins sem úrskurðurinn fjallaði um.
Kjarninn 17. janúar 2022
Mun meira kynbundið ofbeldi í útgöngubanni
Þrátt fyrir að útgöngubann auki verulega líkur á ofbeldi gagnvart konum og transfólki hefur málaflokkurinn fengið lítið sem ekkert fjármagn í aðgerðum stjórnvalda víða um heim til að bregðast við afleiðingar heimsfaraldursins.
Kjarninn 17. janúar 2022
Heimild til að slíta félögum sett í lög 2016 – Fyrsta tilkynning send út 2022
Fyrir helgi sendi Skatturinn í fyrsta sinn út tilkynningar til 58 félaga sem hafa ekki skilað inn ársreikningum þar sem boðuð eru slit á þeim. Lögin voru sett árið 2016 en ráðherra undirritaði ekki reglugerð sem virkjaði slitaákvæðið fyrr í haust.
Kjarninn 17. janúar 2022
Umfjallanir um liprunarbréf Jakobs Frímanns og „Karlmennskuspjallið“ ekki brot á siðareglum
Hvorki DV né 24.is brutu gegn siðareglum Blaðamannafélags Íslands með umfjöllunum sínum um Jakob Frímann Magnússon annars vegar og „Karlmennskuspjallið“ hins vegar.
Kjarninn 17. janúar 2022
Greiðslubyrðin svipuð og fyrir faraldurinn
Í kjölfar mikilla vaxtalækkana hjá Seðlabankanum lækkuðu afborganir af húsnæðislánum til muna. Þessi lækkun er nú að miklu leyti gengin til baka, þar sem bæði húsnæðisverð og vextir hafa hækkað á undanförnum mánuðum.
Kjarninn 17. janúar 2022
Ármann Kr. Ólafsson hefur verið oddviti Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi og bæjarstjóri frá árinu 2012.
Ármann ætlar ekki að gefa kost á sér til endurkjörs í Kópavogi
Ármann Kr. Ólafsson oddviti Sjálfstæðisflokksins og bæjarstjóri í Kópavogi frá árinu 2012 ætlar ekki að sækjast eftir endurkjöri í sveitarstjórnarkosningunum í maí.
Kjarninn 17. janúar 2022
Það að skipa stjórn yfir Landspítala var á meðal mála sem stjórnarflokkarnir náðu saman um í nýjum stjórnarsáttmála.
Sjö manna stjórn yfir Landspítala verði skipuð til tveggja ára í senn
Skipunartími stjórnarmanna í nýrri stjórn Landspítala verður einungis tvö ár, samkvæmt nýjum frumvarpsdrögum. Talið er mikilvægt að hægt verði að skipa ört í stjórnina fólk sem hefur sérþekkingu á þeim verkefnum sem Landspítali tekst á við hverju sinni.
Kjarninn 17. janúar 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiErlent
None