Um hvað snýst uppboðsleiðin? Horft til Færeyja

Eitt stærsta mál þessara kosninga snýst um hina svonefndu uppboðsleið eða markaðsleið í sjávarútvegi.

7DM_2281_raw_0599.JPG
Auglýsing

Nefnd skipuð af sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Fær­eyja skil­aði 3. októ­ber síð­ast­lið­inn ítar­legri skýrslu um skipan fisk­veiði­stjórn­unar  en núver­andi fisk­veiði­stjórn­un­ar­lög falla úr gild í byrjun árs 2018. Nefndin leggur til upp­boðs­leið á veiði­heim­ildum og að sú leið verði var­an­lega fast­sett niður með lög­um.  

Útlit er að fyrir að ný rík­is­stjórn á Íslandi, sem tekur við völdum eftir kosn­ing­arnar 29. októ­ber næst­kom­andi, muni taka fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfið til end­ur­skoð­un­ar, og huga sér­stak­lega að upp­boðs­leið. Í það minnsta fimm flokkar segj­ast opnir fyrir breyt­ingum í þá veru, Við­reisn, Pírat­ar, Sam­fylk­ing­in, Vinstri græn og Björt fram­tíð.

Skýrsla nefnd­ar­innar ber heitið „Ný og var­an­leg skipan fisk­veiði­mála fyrir Fær­eyj­ar“. Hún er ítar­leg, tæp­lega 250 síð­ur, og er þar fjallað um helstu álita­mál sem Fær­ey­ingar standa frammi fyrir við stjórn fisk­veiða.

Auglýsing

Lyk­il­at­riði til umfjöll­unar

Nefnd­inni var með erind­is­bréfi ráð­herra falið að fjalla um öll lyk­il­at­riði í skipan fær­eysks sjáv­ar­út­vegs. 

Nefndin leggur til að árlega verði stór hluti fisk­veiði­heim­ilda boð­inn upp en rétt­ur­inn að afgang­inum fram­lengdur til árs í senn. 

Þó skal það þannig gert að þegar frá upp­hafi renni auð­lind­arentan - sem fæst fram með upp­boð­unum - að fullu í lands­sjóð Fær­ey­inga. Lagt er til val á milli tveggja upp­boðs­leiða.

Hug­myndir um upp­boðs­leið við stjórnun fisk­veiða hér á landi sem komið hafa fram, meðal ann­ars hjá Þor­keli Helga­syni stærð­fræð­ingi og Jóni Steins­syni hag­fræð­ingi við Col­umbia háskóla, eru að grunni til svip­aðar þeim sem fjallað er um í skýrslu nefnd­ar­innar í Fær­eyj­u­m. 

Var­færin nálgun

Segja má að hug­mynd­irnar sem ræddar hafa verið mest hér á landi, séu var­færn­ari og tengj­ast hug­mynd­unum um fyrn­ingu veiði­heim­ilda og upp­boð á þeim heim­ildum sem þannig losn­a. 

Má þar vísa til skýrslu sem Þor­kell og Jón skrif­uðu fyrir stjórn­skip­aða nefnd um end­ur­skoðun á stjórn fisk­veiða sum­arið 2010, nánar til­tekið til þeirrar gerðar þar sem hluti afla­heim­ilda er boð­inn upp til árs í senn en með skertum for­leigu­rétti um fram­hald­ið. 

Makrílgengd inn í íslenska lögsögu hefur haft verulega jákvæðar afleiðingar fyrir margar útgerðir á Íslandi.

Bæði í fær­eysku hug­mynd­unum og hug­myndum Jóns og Þor­kels er gengið út frá afla­marks­kerfi til ráð­stöf­unar á leyfðum heild­ar­afla. Jafn­framt hafa hug­mynd­irnar það sam­merkt að í upp­hafi er gengið er út frá þeim heim­ildum sem útgerð­irnar hafa þá og þeim end­ur­út­hlutað með vissri skerð­ingu eða fyrn­ingu. Þessi skerð­ing haldi síðan áfram hlut­falls­lega á hverju ári. 

Veiðigjöld hafa lækkað á undanförnum árum, en hæst voru þau á árunum 2012 og 2013.Það sem þannig losnar verði boðið upp til árs í senn með fyr­ir­heiti um end­ur­út­hlutun en með fyrr­greindum skerð­ing­ar­á­kvæð­um. Í báðum hug­mynd­unum má setja bjóð­endum skil­yrði, eins og að þeir verði að vera inn­lendir og setja megi því skorður hvað safn­ast megi á sömu útgerð,.

Hug­mynd­irnar eru ólíkar að því leiti að Fær­ey­ingar vilja bæði bjóða stærri hluta heim­ild­anna upp á hverju ári en Jón og Þor­kell hafa talað fyr­ir. Enn­fremur fá núver­andi hand­hafar veiði­rétt­ind­anna enga fjár­hags­lega aðlögun í til­lögum Fær­ey­ing­anna, en í hug­myndum Jóns og Þor­kels er núver­andi kvóta­höfum veitt meiri aðlögun að breyttu kerf­i. 

Draga má þennan afger­andi mun saman með eft­ir­far­andi punkt­um:

Fær­ey­ingar vilja bjóða upp 20% heim­ild­anna á hverju ári en end­ur­út­hluta 80%. Í hug­myndum Jóns og Þor­kels er gengið út frá mun hæg­ari inn­komu upp­boða, eða 8% á ári. End­ur­út­hlut­un­ar­hlut­fallið er að sama skapi hærra í þeirra til­lög­um, eða 92%.

Fær­ey­ingar veita þeim útgerð­um, sem fyrir eru, engin grið. Enda þótt þeim sé gefin kostur á að fá 80% af fyrri heim­ildum end­ur­út­hlut­uðum – fram hjá upp­boð­unum – þurfa þeir að greiða fyrir þær heim­ildir fullt verð, það verð sem verður til á upp­boð­un­um. Í hug­myndum Jóns og Þor­kels fá núver­andi kvóta­hafar 92% rétt­inda sinna fram­lengd og það án nokk­urs end­ur­gjalds, en með árlegri skerð­ingu.

Auð­lindaarð­ur­inn – sá umfram­arður sem verður til við nýt­ingu tak­mark­aðra en eft­ir­sóttra gæða – er strax í upp­hafi inn­heimtur að fullu í lands­sjóð­inn í til­lögum Fær­ey­inga. Í hug­myndum Jóns og Þor­kels er aðeins 8% arðs­ins inn­heimtur á fyrsta ári og eftir að nýtt kerfi væri búið að vera í gildi í 9 ár skipt­ist þessi aukaarður enn að jöfnu milli sam­fé­lags­sjóða og útgerð­anna. 

Að grunni til eru þær hug­myndir sem lagðar eru fram í skýrslu nefnd­ar­innar í Fær­eyjum svip­aðar þeim sem Jón og Þor­kell hafa talað fyr­ir, nema hvað þau síð­ar­nefndu vilja fara hægar í sak­irnar til að tryggja að þessi kerf­is­breyt­ing gangi vel fyrir sig og tryggi almenn­ingi sann­gjarnt auð­linda­gjald.



Fasteignaverð hækkað lítið eitt á undanförnu ári
Fasteignamarkurðinn hefur kólnað umtalsvert, undanfarin misseri.
Kjarninn 17. september 2019
Fjögur samtök hlutu viðurkenningu Íslandsdeidlar Amnesty.
Skipuleggjendur loftslagsverkfallanna hlutu viðurkenningu Amnesty
Fjögur samtök hlutu viðurkenningu Íslandsdeildar Amnesty International fyrir forystu hérlendis í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Allsherjarverkfallsvika fyrir loftslagið hefst núna á föstudaginn.
Kjarninn 17. september 2019
Skeljungur kaupir Basko á 30 milljónir og yfirtöku skulda
Basko, fyrirtæki sem var áður stýrt af nýráðnum forstjóra Skeljungs, hefur verið selt til Skeljungs. Hlutur í Eldum Rétt verður undanskilin kaupunum.
Kjarninn 17. september 2019
Telja Jónas Jóhannsson lögmann og fyrrverandi héraðsdómara hæfastan
Dómnefnd um hæfni umsækjenda um embætti dómara hefur skilað umsögn sinni um umsækjendur um embætti dómara sem mun hafa starfsstöð við Héraðsdóm Reykjaness en sinna störfum við alla héraðsdómstóla.
Kjarninn 17. september 2019
Þórarinn Hjaltason
Áhrif Borgarlínu og breyttra ferðavenja á bílaumferð
Kjarninn 17. september 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Katrín: Kynjamisrétti er eitt stærsta og þrálátasta böl okkar tíma
Alþjóðleg #Metoo ráðstefna hefst í Hörpu í dag og hafa yfir 800 manns skráð sig á hana. Forsætisráðherra telur að löggjöf og forvarnarstarf sé ekki nóg heldur þurfi róttækar, menningarlegar breytingar.
Kjarninn 17. september 2019
Efling vísar kjaradeilu við Reykjavíkurborg til ríkissáttasemjara
Efling hefur vísað kjaradeilu félagsins við Reykjavíkurborg til ríkissáttasemjara. „Okkur þykir miður að hafa ekki skynjað raunverulegan samningsvilja frá borginni í þessum viðræðum,“ segir formaður Eflingar.
Kjarninn 17. september 2019
Kvikan
Kvikan
Farsi í lögreglunni, doði í stjórnmálunum og meint glimrandi góð lífskjör
Kjarninn 17. september 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None