Einræðistaktar vekja upp vondar minningar í Paragvæ

Mótmælendur brenndu þinghúsið í Asunción, höfuðborg Paragvæ, á laugardaginn síðastliðinn eftir að öldungadeild þingsins samþykkti fyrir luktum dyrum stjórnarskrárbreytingar sem munu leyfa Horacio Cartes, sitjandi forseta, að bjóða sig fram til endurkjörs.

Þinghúsið í Paragvæ
Auglýsing

And­stæð­ing­ar Horacio Cartes sök­uðu hann um valdarán þegar 25 öld­unga­deild­ar­þing­menn – bæði úr hinum ráð­andi hægri­flokki, Partido Colorado, og vinstri­flokkn­um Frente Guasú, sem er flokkur fyrr­ver­andi for­seta lands­ins, Fern­ando Lugo – sam­þykktu stjórn­ar­skrár­breyt­ing­ar­til­lögu þess efnis að leyfa sitj­andi og fyrr­ver­andi for­setum lands­ins að bjóða sig fram til end­ur­kjörs. Til­lagan var sam­þykkt á sér­stökum fundi á bak­við luktar dyr og þarf nú sam­þykki und­ir­deildar þings­ins, þar sem Partido Colorado hefur 44 af 80 sæt­um, áður en hægt verður að setja hana í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu.

Sam­þykkt til­lög­unnar leysti úr læð­ingi fjölda­mót­mæli þar sem hluti þing­húss lands­ins var brennt niður og einn mót­mæl­and­i, Rodrigo Quin­tana, leið­togi vinstri­flokks­ins PLRA í smá­bæn­um La Col­menalét lífið eftir að hafa verið skot­inn til bana af lög­reglu­manni sem kvaðst hafa haldið að skot­vopn sitt hafi verið hlaðið með gúmmí­kúl­um. Í kjöl­far mót­mæl­anna hefur rík­is­stjórn Cartes boðað til samn­inga­fundar við stjórn­ar­and­stöð­una eftir að Sam­ein­uðu þjóð­irn­ar, Banda­ríkin og Vatíkanið hvöttu til sam­ræðna. Eins og stendur hafa fleiri full­trú­ar ­stjórn­ar­and­stöð­unn­ar hafnað fund­ar­boð­inu og hefur for­seti öld­ung­ar­deilar þings­ins, Robert Acevedo, kraf­ist þess að stjórn­ar­skrár­breyt­ing­ar­til­lagan verði felld úr gildi áður en samn­inga­við­ræður geta haf­ist. Cartes hefur frestað kosn­ingu um til­lög­una í neðri deild þings­ins þangað til samn­inga­við­ræður hafa átt sér stað.

Auglýsing

Í skugga Stroessner

Þeg­ar Alfredo Stroessner var steypt af stóli árið 1989 í valdaráni skipu­lagt af parag­væska hernum hafði hann gegnt emb­ætti for­seta lands­ins í 35 ár. Valda­tíð Stroessner, sem kölluð er „El Stronato“, ein­kennd­ist af öfga­hægris­sinn­aðri harð­stjórn þar sem póli­tískir and­stæð­ingar og frum­byggjar voru meðal þeirra sem voru ofsóttir en fleiri þús­und manns hurfu, voru drepnir og urðu fyrir pynt­ing­um.  Stroessner var hins vegar þekktur fyrir að veita stríðs­glæpa­mönnum þriðja rík­is­ins hæli og sótt­ist Paragvæ á þessum tíma eftir nánum tengslum við Banda­ríkin enda var landið ekki í stjórn­mála­sam­bandi við nein sós­í­alist­a­ríki – Paragvæ er ennþá eitt af örfáum ríkjum sem við­ur­kenna Taí­van í stað Kína.

Mótmælendur voru að mótmæla stjórnarskrárbreytingum sem leyfa forseta landsins að bjóða sig fram til endurkjörs.Eftir því sem stjórn­ar­skráin sem var í gildi þeg­ar Stroessner var hrak­inn frá völdum ein­kennd­ist af því að hafa verið sam­þykkt í ein­ræði var haf­ist handa með hönnun nýrrar stjórn­ar­skrár sem var sam­þykkt árið 1992. Sam­kvæmt henni er for­setum ein­ungis heim­ilt að sitja í eitt fimm ára kjör­tíma­bil og er þetta ákvæði talið vera beint við­bragð við ein­ræði Stroessner og hræðslu við mis­notkun á völdum for­seta­emb­ætt­is­ins.

Ólík­legir banda­menn

Afleið­ingar banns­ins við end­ur­kjöri lýsa sér á ýmsan hátt en það skerðir sjálf­krafa póli­tíska getu sitj­andi for­seta til að hafa áhrif á vali á eft­ir­báti sínum sem og lang­tíma­stefnu flokks­ins, sem í flestum til­fellum er Partido Colorado en flokk­ur­inn hef­ur verið við stjórn­völ­inn 66 af síð­ustu 70 árumCartesLugo, og for­seti Paragvæ á und­an LugoNicanor Du­ar­te Frutos, styðja allir stjórn­ar­skrár­breyt­ingar enda myndu þær leyfa þeim að bjóða sig fram til end­ur­kjörs; þeir Lugo og Duar­te Frutos reyndu sjálfir að koma á slíkum breyt­ingum þegar þeir voru við völd. Þá eru stjórn­mála­flokkar í Paragvæ að miklu leyti klofnir þegar kemur að þessu máli en hópar innan flokk­ana annað hvort styðja eða styðja ekki stjórn­ar­skrár­breyt­ingar eftir því hvort fram­bjóð­andi þeirra hefur gegnt emb­ætti eða ekki. Það bætir ekki úr skák að það er óljóst sam­kvæmt stjórn­ar­skránni hvort bannið við end­ur­kjöri eigi við ef for­seti klárar ekki kjör­tíma­bilið sitt; Fern­ando Lugo var vikið úr emb­ætti árið 2012 og talað er um að Cartes gæti mögu­lega boðið sig fram aftur ef hann segir af sér að minnsta kosti sex mán­uðum áður en kjör­tíma­bili hans lýk­ur.

Skoð­ana­kann­anir sýna að um 77% Parag­væa eru and­vígir stjórn­ar­skrár­breyt­ingum sem myndu leyfa end­ur­kjör til for­seta­emb­ætt­is. Þó er mik­il­vægt að nefna að það þýð­ir ekki endi­lega að sama hlut­fall sé and­vígt því að koma á breyt­ingum í þrepum sem myndu að lokum gefa mögu­leika á end­ur­kjöri; það eru fleiri en ein leið að koma á slíkum breyt­ingum og ekki er ólík­legt að eitt af því sem fór mest fyrir brjóstið hjá mót­mæl­endum voru þau alræð­is­legu vinnu­brögð sem ein­kenndu sam­þykkt öld­unga­deild­ar­inn­ar. Hin gíf­ur­legu við­brögð meðal almenn­ings við atburði síð­ustu vikna gefur til kynna að spurn­ingin um end­ur­kjör er enn mjög við­kvæmt mál­efni í parag­væskum stjórn­mál­um.

Efna­hagur Paragvæ hef­ur verið á mik­illi sigl­ingu síð­ustu ár og hefur landið stimplað sig inn sem fram­leiðslu­mið­stöð fyrir Bras­ilíu og Argent­ínu, eins konar „Kína Suð­ur­-Am­er­ík­u“, þökk sé hlut­falls­lega mun lægri launa­kostn­aði og sköttum en það sem ger­ist í nágrannaris­unum tveim­ur. Þessi upp­sveifla hefur gerst á sama tíma og Brasilía og Argent­ína hafa verið í efna­hags­legri lægð og hef­ur Cartes eðli­lega reynt að nýta góð­ærið til að ná end­ur­kjöri. Ójöfn­uður í Paragvæ er hins veg­ar einn sá hæsti í heim­inum og hvernig svo sem ræt­ist úr end­ur­kjörsum­ræð­unni þá bíður for­seta lands­ins gríð­ar­stórt verk­efni að láta mik­inn hag­vöxt skila sér í bættum lífs­kjör­um.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinunn Olína vill verða útvarpsstjóri
Magnús Geir Þórðarson tók nýverið við hlutverki Þjóðleikhússtjóra og því bíður það stjórnar RÚV að ráða nýjan útvarpsstjóra.
Kjarninn 6. desember 2019
Nýtt fjölmiðlafrumvarp komið fram – Endurgreiðsluhlutfall lækkað í 18 prósent
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur birt nýtt frumvarp um stuðning við einkarekna fjölmiðla. Endurgreiðsluhlutfall verður lækkað en frekar. Það átti upphaflega að vera 25 prósent en verður 18 prósent.
Kjarninn 6. desember 2019
Sýknað og refsing milduð í Glitnismáli
Löng málsmeðferð leiddi til þess að refsing var skilorðsbundin. Tveir af fimm áfrýjuðu fyrri niðurstöðu til Landsréttar.
Kjarninn 6. desember 2019
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira eftir höfundinnOddur Stefánsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None