Leysingavatn flæðir yfir ísinn á Suðurskautslandinu

Fljótandi vatn er mun meira á Suðurskautslandinu en áður var talið. Ný heildstæð rannsókn hefur kortlagt vatnsflauminn á ísbreiðunni.

Fágæt mynd af jökulfossi á Suðurskautinu.
Fágæt mynd af jökulfossi á Suðurskautinu.
Auglýsing

Fyrsta heild­stæða rann­sóknin sem er gerð hefur verið á straum­vatni á Suð­ur­skauts­land­inu bendir til þess að árs­tíða­bundið leys­inga­vatn sé mun meira á Suð­ur­skaut­inu en áður var talið. Nið­ur­stöð­urnar eru sagðar breyta hug­myndum vís­inda­manna á því hversu við­kvæmur jök­ull­inn á Suð­ur­skaut­inu sé fyrir hita­breyt­ingum fram­tíð­ar.

Rann­sóknin var unnin af hópi vís­inda­manna frá The Earth Institute við Col­umbia Háskóla í Banda­ríkj­unum og mið­aði hún að því að mæla leys­inga­vatnið á Suð­ur­skauts­land­inu. Mikið af þessu vatni rennur til sjávar ofan af jökl­inum sem þekur allt Suð­ur­skauts­land­ið. Leys­inga­vatn hefur jafn­framt runnið eftir mörgum far­vegum síðan snemma á síð­ustu öld.

Með bættri tækni er nú hægt að fá gleggri mynd af því hvert þetta leys­inga­vatn rennur og sú mynd er ekki fal­leg. „Þetta er ekki að ger­ast í fram­tíð­inni – þetta er mjög útbreitt núna og hefur verið það um ára­tuga skeið,“ er haft eftir Jon­athan Kingsla­ke, jökla­fræð­ingi í rann­sókn­ar­hópn­um.

Auglýsing

Hóp­ur­inn kort­lagði affall vatns frá ísbreið­unni á eitt kort. Margir þess­ara „ósa“ ef svo má að orði kom­ast hafa verið þekktir í lengri tíma en aldrei hefur það verið tekið saman með heild­stæðum hætti hversu víða vatnið rennur ofan af jökl­in­um.

Á mynd­inni hér að neðan merkir hver rauður kross sjálf­stætt affall eða ós.

Suðurskautslandið.

Stuðst var við myndir af yfir­borði ísbreið­unnar til þess að kort­leggja vatns­strauma á yfir­borð­inu, skil­greina saf­nár og ósa. Rann­sóknin leiddi í ljós að nærri 700 sjálf­stæð safn­kerfi eru að finna á ísbreið­unni sem renna svo hring­inn í kringum Suð­ur­skauts­landið til sjáv­ar.

Vatns­flaum­ur­inn á ísbreið­unni hefur jafn­framt skapað risa­vaxin lón sem spanna fleiri kíló­metra í þver­mál. Rann­sóknin hefur einnig leitt í ljós að vatn á fljót­andi formi er að finna í meira en 1.300 metra hæð yfir sjáv­ar­máli. Það var talið ómögu­legt að finna fljót­andi vatn í svo mik­illi hæð á Suð­ur­skaut­inu.

„Ég held að flestir jarð­skauta­fræð­ingar hafi talið renn­andi vatn vera tölu­vert fágætt á yfir­borði Suð­ur­skauts­ins. En við fundum mikið af því, á mjög stórum svæð­u­m,“ segir Kingsla­ke.

Kingslake segir gögnin sem aflað hefur verið vera of rýr til þess að hægt sé að segja hvort vatns­flaum­ur­inn hafi auk­ist síð­ustu sjö ára­tug­ina. „Við höfum enga ástæðu til þess að ætla það. En án frek­ari gagna­öfl­unar getum við ekki sagt til um það. Nú er það mjög mik­il­vægt til fram­tíðar að kom­ast að því hvernig þessi kerfi muni breyt­ast við frek­ari hlýn­un, og hverslags áhrif þetta mun hafa á ísbreið­una.“

Hlýnun knýr frek­ari hlýnun

Höf­undar rann­sókn­ar­innar fjalla um hvernig bráðnun jök­ul­íss veldur enn frek­ari bráðn­un. Flest þeirra safn­kerfa sem kort­lögð voru á ísbreið­unni hófust nærri fjallstindum sem rísa upp úr jökl­in­um, eða á svæðum þar sem kröftugir vindar hafa blásið snjó ofan af blá­leitum ísn­um. Þessi svæði eru dekkri en hvítur snjór­inn og draga þess vegna meiri orku úr sól­ar­geisl­unum sem veldur bráðn­un. Vatnið rennur svo yfir ísinn og bræðir far­veg niður í móti og í gegnum snjó­inn sem liggur yfir öllu.

Jök­ul­fossar á Nan­sen-ís­breið­unni



Ef hita­spár þess­arar aldar ganga eftir fyrir Suð­ur­skauts­landið mun þetta ferli eiga sér stað í mun meira mæli. „Þessi rann­sókn sýnir okkur að mun meiri bráðnun á sér stað en við héld­um,“ er haft eftir Robin Bell, jarð­skauta­fræð­ingi við Col­umbia, á vef Col­umbia. „Við hærra hita­stig mun þetta aðeins aukast.“

Vana­lega frýs leys­inga­vatnið aftur á vet­urna svo bráðnun af völdum þess er talin vera smá­vægi­leg. Suð­ur­skauts­jök­ull­inn er hins vegar að bráðna og áhyggjur jökla­fræð­ing­anna sem komu að rann­sókn­inni bein­ast að þeim breyt­ingum sem eru að eiga sér stað. Mesta ístapið úr jökl­inum á sér stað við sporða hans, þar sem stórir ísjakar brotna frá jökl­inum vegna hlýrra haf­strauma og fljóta burt út á hafið þar sem þeir bráðna á end­an­um.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jean Claude Juncker er forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Atvinnuleysi innan ESB ekki mælst minna frá því að mælingar hófust
Atvinnuleysi hjá ríkjum Evrópusambandsins hefur dregist verulega saman á undanförnum árum, en er samt umtalsvert meira en í Bandaríkjunum og á Íslandi.
Kjarninn 19. október 2019
Séra Jakob Rolland, prestur kaþólsku kirkjunnar í Reykjavík.
Kaþólska kirkjan vill hafa meiri áhrif á stjórnmál á Íslandi
Prestur innan kaþólsku kirkjunnar segir að kaþólska kirkjan myndi vissulega vilja hafa meiri áhrif á stjórnmál á Íslandi. Hann segir að rödd kaþólsku kirkjunnar hafi þó fengið lítinn hljómgrunn hjá stjórnvöldum á Íslandi hingað til.
Kjarninn 19. október 2019
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi sjálfkjörinn varaformaður Vinstri grænna
Umhverfis- og auðlindaráðherra verður næsti varaformaður Vinstri grænna. Hann situr nú sem ráðherra utan þings en er ekki kjörinn fulltrúi.
Kjarninn 19. október 2019
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Logi: Komin upp ný og gjörbreytt staða í stjórnmálum á Íslandi
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, segir að nú sé sögulegt tækifæri fyrir Samfylkinguna til að fylkja saman umbótaöflunum í landinu og sýna að það sé til betri valkostur fyrir íslenskan almenning en núverandi ríkisstjórn.
Kjarninn 19. október 2019
Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra.
Fyrrverandi forsætisráðherra segir stjórnvöld hafa svikið þjóðina
Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra, segir að íslenska þjóðin hafi verið svikin af stjórnvöldum um nýja stjórnarskrá í sjö ár.
Kjarninn 19. október 2019
Norskur fjallamaður skrifar íslensku hrunsöguna
Svein Harald Øygard hefur skrifað bók um hrun og upprisu Íslands. Hún ber þess merki að hann er maður sem er laus við hlekki sérhagsmuna sem gerendur í þeirri sögu bera með sér á hverjum degi, og litar frásagnir þeirra af því sem gerðist.
Kjarninn 19. október 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Hvers vegna tók Ísland af skarið í andstöðu við leiðtoga NATO, um viðurkenningu á sjálfstæði Eystrasaltsþjóða?
Kjarninn 19. október 2019
Niðurstaða FATF mikil vonbrigði og forgangsmál að bregðast við
Dómsmálaráðherra segir það í forgangi að bregðast við athugasemdir sem gerðar hafa verið ónægar aðgerðir íslenskra stjórnvalda til að vinna gegn peningaþvætti.
Kjarninn 18. október 2019
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None