Leysingavatn flæðir yfir ísinn á Suðurskautslandinu

Fljótandi vatn er mun meira á Suðurskautslandinu en áður var talið. Ný heildstæð rannsókn hefur kortlagt vatnsflauminn á ísbreiðunni.

Fágæt mynd af jökulfossi á Suðurskautinu.
Fágæt mynd af jökulfossi á Suðurskautinu.
Auglýsing

Fyrsta heild­stæða rann­sóknin sem er gerð hefur verið á straum­vatni á Suð­ur­skauts­land­inu bendir til þess að árs­tíða­bundið leys­inga­vatn sé mun meira á Suð­ur­skaut­inu en áður var talið. Nið­ur­stöð­urnar eru sagðar breyta hug­myndum vís­inda­manna á því hversu við­kvæmur jök­ull­inn á Suð­ur­skaut­inu sé fyrir hita­breyt­ingum fram­tíð­ar.

Rann­sóknin var unnin af hópi vís­inda­manna frá The Earth Institute við Col­umbia Háskóla í Banda­ríkj­unum og mið­aði hún að því að mæla leys­inga­vatnið á Suð­ur­skauts­land­inu. Mikið af þessu vatni rennur til sjávar ofan af jökl­inum sem þekur allt Suð­ur­skauts­land­ið. Leys­inga­vatn hefur jafn­framt runnið eftir mörgum far­vegum síðan snemma á síð­ustu öld.

Með bættri tækni er nú hægt að fá gleggri mynd af því hvert þetta leys­inga­vatn rennur og sú mynd er ekki fal­leg. „Þetta er ekki að ger­ast í fram­tíð­inni – þetta er mjög útbreitt núna og hefur verið það um ára­tuga skeið,“ er haft eftir Jon­athan Kingsla­ke, jökla­fræð­ingi í rann­sókn­ar­hópn­um.

Auglýsing

Hóp­ur­inn kort­lagði affall vatns frá ísbreið­unni á eitt kort. Margir þess­ara „ósa“ ef svo má að orði kom­ast hafa verið þekktir í lengri tíma en aldrei hefur það verið tekið saman með heild­stæðum hætti hversu víða vatnið rennur ofan af jökl­in­um.

Á mynd­inni hér að neðan merkir hver rauður kross sjálf­stætt affall eða ós.

Suðurskautslandið.

Stuðst var við myndir af yfir­borði ísbreið­unnar til þess að kort­leggja vatns­strauma á yfir­borð­inu, skil­greina saf­nár og ósa. Rann­sóknin leiddi í ljós að nærri 700 sjálf­stæð safn­kerfi eru að finna á ísbreið­unni sem renna svo hring­inn í kringum Suð­ur­skauts­landið til sjáv­ar.

Vatns­flaum­ur­inn á ísbreið­unni hefur jafn­framt skapað risa­vaxin lón sem spanna fleiri kíló­metra í þver­mál. Rann­sóknin hefur einnig leitt í ljós að vatn á fljót­andi formi er að finna í meira en 1.300 metra hæð yfir sjáv­ar­máli. Það var talið ómögu­legt að finna fljót­andi vatn í svo mik­illi hæð á Suð­ur­skaut­inu.

„Ég held að flestir jarð­skauta­fræð­ingar hafi talið renn­andi vatn vera tölu­vert fágætt á yfir­borði Suð­ur­skauts­ins. En við fundum mikið af því, á mjög stórum svæð­u­m,“ segir Kingsla­ke.

Kingslake segir gögnin sem aflað hefur verið vera of rýr til þess að hægt sé að segja hvort vatns­flaum­ur­inn hafi auk­ist síð­ustu sjö ára­tug­ina. „Við höfum enga ástæðu til þess að ætla það. En án frek­ari gagna­öfl­unar getum við ekki sagt til um það. Nú er það mjög mik­il­vægt til fram­tíðar að kom­ast að því hvernig þessi kerfi muni breyt­ast við frek­ari hlýn­un, og hverslags áhrif þetta mun hafa á ísbreið­una.“

Hlýnun knýr frek­ari hlýnun

Höf­undar rann­sókn­ar­innar fjalla um hvernig bráðnun jök­ul­íss veldur enn frek­ari bráðn­un. Flest þeirra safn­kerfa sem kort­lögð voru á ísbreið­unni hófust nærri fjallstindum sem rísa upp úr jökl­in­um, eða á svæðum þar sem kröftugir vindar hafa blásið snjó ofan af blá­leitum ísn­um. Þessi svæði eru dekkri en hvítur snjór­inn og draga þess vegna meiri orku úr sól­ar­geisl­unum sem veldur bráðn­un. Vatnið rennur svo yfir ísinn og bræðir far­veg niður í móti og í gegnum snjó­inn sem liggur yfir öllu.

Jök­ul­fossar á Nan­sen-ís­breið­unni



Ef hita­spár þess­arar aldar ganga eftir fyrir Suð­ur­skauts­landið mun þetta ferli eiga sér stað í mun meira mæli. „Þessi rann­sókn sýnir okkur að mun meiri bráðnun á sér stað en við héld­um,“ er haft eftir Robin Bell, jarð­skauta­fræð­ingi við Col­umbia, á vef Col­umbia. „Við hærra hita­stig mun þetta aðeins aukast.“

Vana­lega frýs leys­inga­vatnið aftur á vet­urna svo bráðnun af völdum þess er talin vera smá­vægi­leg. Suð­ur­skauts­jök­ull­inn er hins vegar að bráðna og áhyggjur jökla­fræð­ing­anna sem komu að rann­sókn­inni bein­ast að þeim breyt­ingum sem eru að eiga sér stað. Mesta ístapið úr jökl­inum á sér stað við sporða hans, þar sem stórir ísjakar brotna frá jökl­inum vegna hlýrra haf­strauma og fljóta burt út á hafið þar sem þeir bráðna á end­an­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Víðir Reynisson, Þórólfur Guðnason og Alma Möller á upplýsingafundi dagsins.
Þórólfur þakkaði Íslenskri erfðagreiningu fyrir samstarfið
Sóttvarnalæknir segir að Íslensk erfðagreining hafi „nokkuð óvænt“ lýst því yfir í gær að hún mun hætta að skima á landamærum í næstu viku. Leitað verður annarra leiða til að halda landamæraskimun áfram.
Kjarninn 7. júlí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Skrifist á Sjálfstæðisflokkinn og „hamfarakapítalismann þeirra“
Þingmaður Pírata segir að sama hvert litið er hafi Sjálfstæðisflokkurinn undanfarna áratugi notað valdastöðu sína til að moka verkefnum yfir á einkageirann en að ábyrgðin sé samt áfram hjá ríkinu. Þar vísar hann meðal annars til ástandsins í skimunum.
Kjarninn 7. júlí 2020
Lárus Sigurður Lárusson er fyrsti stjórnarformaður nýs Menntasjóðs námsmanna.
Lilja skipar Lárus sem stjórnarformann Menntasjóðs námsmanna
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra hefur skipað Lárus Sigurð Lárusson lögmann sem stjórnarformann nýs Menntasjóðs námsmanna. Hann leiddi lista Framsóknar í Reykjavík norður til síðustu alþingiskosninga.
Kjarninn 7. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Kári: Þú hreyfir þig ekki hægt í svona ástandi
Forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar hefur boðið forsætisráðherra að koma til hans á fund í Vatnsmýrinni þar sem fyrirtækið er til húsa.
Kjarninn 7. júlí 2020
Jakob Már Ásmundsson, forstjóri Korta.
Fjártæknifyrirtækið Rapyd kaupir Korta
Fjártæknifyrirtækið Rapyd hyggst samþætta og útvíkka starfsemi Korta í posa- og veflausnum, ásamt því að „efla starfsemina á Íslandi með áframhaldandi vexti og ráðningu starfsfólks“.
Kjarninn 7. júlí 2020
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Pólitíkin og eiginhagsmunirnir á bak við stríðið gegn offitu – I. hluti
Kjarninn 7. júlí 2020
Kristbjörn Árnason
80 milljarða skattsvik á ári
Leslistinn 6. júlí 2020
Huawei á undir högg að sækja beggja vegna Ermasunds
Kínverski fjarskiptarisinn Huawei hefur mætt andstöðu franskra og breskra yfirvalda í kjölfar viðskiptaþvingana Bandaríkjanna gegn fyrirtækinu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None