Um milljarður af séreignarsparnaði hefur farið í húsnæðisútborgun

Mun færri hafa nýtt sér það úrræði að nýta séreignarsparnað sinn sem útborgun fyrir húsnæði en stjórnvöld reiknuðu með. Nokkur þúsund manns hafa nýtt sér úrræðið og notað samtals 1,1 milljarð króna til að afla sér húsnæðis.

Bjarni Benediktsson og Sigurður Ingi Jóhannsson kynntu áætlun ríkisstjórnarinnar sem kölluð var Fyrsta fasteign.
Bjarni Benediktsson og Sigurður Ingi Jóhannsson kynntu áætlun ríkisstjórnarinnar sem kölluð var Fyrsta fasteign.
Auglýsing

Alls hafa 3.514 ein­stak­lingar nýtt sér heim­ild til að nota sér­eign­ar­sparnað sinn sem útborgun fyrir íbúð frá miðju ári 2014 og fram til loka mars 2017. Sam­tals hefur þessi hópur nýtt 1,1 millj­arð króna til að afla sér hús­næð­is. Um er að ræða bæði þá sem höfðu átt hús­næði áður og þá sem voru að kaupa sér sína fyrstu fast­eign. Þetta kemur fram í svari fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið.

Um er að ræða sam­blöndu tveggja úrræða. Ann­ars vegar heim­ild sem allir Íslend­ingar fengu, sem hluta af Leið­rétt­ing­unni, til að nota sér­eign­ar­sparn­að­inn sinn skatt­frjálst sem útborgun vegna hús­næð­is­kaupa. Sú heim­ild gildir frá miðju ári 2014 og fram til júníloka 2019. Hins vegar er um að ræða úrræði stjórn­valda fyrir fyrstu fast­eign­ar­kaup­end­ur, sem kall­ast „Fyrsta fast­eign“. Það snýst um að leyfa þeim sem eru að kaupa fyrstu fast­­eign að nýta sér­­­eign­­ar­­sparnað sinn skatt­frjálst til að greiða niður lán, nota sem útborgun eða lækka afborg­­anir í tíu ár.

Ljóst er að nýt­ing á ofan­greindum úrræðum er langt frá því sem lagt var upp með þegar þau voru kynnt.

„Fyrsta fast­eign“ átti að skila 15 millj­arða skattafslætti

Fyrra úrræði, sem heim­il­aði notkun á sér­eign­ar­sparn­aði sem útborgun vegna hús­næð­is­kaupa frá miðju ári 2014 til júníloka 2019, hefur ekki nýst mörgum lands­mönn­um. Kjarn­inn greindi frá því í fyrra að þegar tvö ár voru liðin af þeim tíma sem heim­ild til slíkra nota voru liðin höfðu lands­menn nýtt 520 millj­ónir króna í þeim til­gangi.

Auglýsing

15. ágúst í fyrra, rúmum tveimur mán­uðum fyrir kosn­ing­ar, kynntu Bjarni Bene­dikts­­son, fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, og Sig­­urður Ingi Jóhanns­­son for­­sæt­is­ráð­herra síðan áætlun rík­­is­­stjórnar sinnar fyrir fyrstu fast­­eigna­­kaup­end­ur, sem kölluð var „Fyrsta fast­eign“. Í áætl­un­inni fólst að rík­is­sjóður myndi gefa fyrstu fast­eign­ar­kaup­endum 15 millj­arða króna skatta­af­slátt á tíu ára tíma­bili, ef þeir myndu kjósa að nota sér­eign­ar­sparnað til að kaupa hús­næði.  Fyrstu fast­eign­ar­kaup­endum yrði auk þess gert kleift að nota sér­­­eign­­ar­­sparnað til að lækka mán­að­­ar­­legar afborg­­anir lána sinn til við­­bótar við að greiða hann beint inn á höf­uð­stól þeirra. Heild­ar­á­hrif aðgerð­anna, þ.e. sam­tala sér­eign­ar­sparn­aðar sem not­aður yrði sem útborgun og þess skatta­af­sláttar sem ríkið ætl­aði að gefa, átti að vera 50 millj­arðar króna.

Ef skatt­afslátt­ur­inn átti að ná að verða 15 millj­arðar króna þurftu 14 þús­und manns að nýta sér úrræðið strax á árinu 2017 og svo þyrftu um tvö þús­und manns að bæt­ast við á hverju ári.

Kjarn­inn kall­aði eftir tölum frá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu um hversu margir væru að nýta sér úrræðin tvö. Sam­kvæmt þeim tölum er nýt­ingin mun minni en reiknað var með í kynn­ingum stjórn­mála­mann­anna. Sam­tals hafa 3.514 ein­stak­lingar nýtt sér úrræðin tvö og þeir hafa sam­tals notað 1,1 millj­arð króna sem útborgun fyrir hús­næði. Sam­kvæmt því má ætla að veittur skatt­afsláttur rík­is­ins vegna úrræð­anna tveggja sé nú um 400 millj­ónir króna.

Ætl­uðu að banna „Ís­lands­lán“ til sumra

Það var ýmis­legt fleira kynnt sem hluti af „Fyrstu fast­eign“. Bjarni og Sig­urður Ingi kynntu til að mynda að lagt yrði fram frum­varp sem myndi banna völdum Íslend­ingum að taka 40 ára verð­­tryggð jafn­­greiðslu­lán, svokölluð „Ís­lands­­lán“. Stór hluti þjóð­­ar­innar yrði reyndar und­an­skilin því banni því ungt fólk, tekju­lágir og ein­stak­l­ingar sem taka lán með lágu veð­­setn­ing­­ar­hlut­­falli myndu áfram geta tekið þessi lán. Því var alls ekki verið að afnema verð­­trygg­ingu með neinum hætti með stjórn­­­valds­á­kvörð­un­um með þess­ari aðgerð líkt og sumir vildu láta í veðri vaka. 

Frum­varpið var lagt fram en umsagn­ar­að­ilar og þeir sér­fræð­ingar sem kall­aðir voru fyrir efna­hags- og við­skipta­nefnd voru flestir sam­mála um að mark­mið þess væri óljóst og að algjör­lega óvíst væri hvort þær leiðir sem lagðar voru til myndu skila nokkrum árangri. Stjórn­ar­þing­mað­ur­inn Vil­hjálmur Bjarna­son, sem sat í nefnd­inni, skil­aði sér­á­liti um málið og kall­aði frum­varpið „bjána­skap“. Það dag­aði á end­anum uppi og hefur ekki verið lagt fram aft­ur.

Katrín Baldursdóttir
Flokksskírteini leið til frama
Kjarninn 16. júlí 2019
Lífeyrisjóður verzlunarmanna lækkar óverðtryggða vexti
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur lækkað fasta vexti á óverðtryggðum lánum úr 6,12 prósentum í 5,14 prósent. Í kjölfar breytingarinnar eru þetta lægstu föstu vextir óverðtryggðra lána sem í boði eru.
Kjarninn 16. júlí 2019
Íslenska ríkið braut gegn Styrmi og Júlíusi
Mannréttindadómstóll Evrópu telur íslenska ríkið hafa brotið gegn Styrmi Þór Bragasyni, fyrrum forstjóra MP banka, og Júlíusi Sigurþórssyni, fyrrum framkvæmdastjóra vörustýringasviðs Húsasmiðjunnar.
Kjarninn 16. júlí 2019
Duterte íhugar að slíta stjórnmálasambandi við Ísland
Rodrigo Duterte, forseti Filippseyja, íhugar alvarlega að slíta stjórnmálasambandi við Ísland í kjölfar ályktunar Íslands í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 16. júlí 2019
Píratar greiddu gegn tilnefningu Birgittu í trúnaðarráð flokksins
Birgitta Jónsdóttir mun ekki sitja í trúnaðarráði Pírata eftir að tilnefningu hennar í ráðið var hafnað í atkvæðagreiðslu á félagsfundi Pírata. Alls kusu 55 gegn og 13 með tilnefningu Birgittu í trúnaðarráð Pírata.
Kjarninn 16. júlí 2019
Persónuvernd annar ekki eftirspurn
Eftir að ný persónuverndarlöggjöf tók gildi síðasta sumar hefur kvörtunum til Persónuverndar fjölgað um 70 prósent en löggjöfin gerir fólki kleift að stýra sínum persónuupplýsingum betur. Persónuvernd hefur ekki náð að sinna eftirspurn að öllu leyti.
Kjarninn 16. júlí 2019
Ástþór Ólafsson
Styrkjandi áhrif til eftirbreytni
Kjarninn 15. júlí 2019
Magnús Halldórsson
Lausnin er að draga tjöldin frá
Kjarninn 15. júlí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar