Um milljarður af séreignarsparnaði hefur farið í húsnæðisútborgun

Mun færri hafa nýtt sér það úrræði að nýta séreignarsparnað sinn sem útborgun fyrir húsnæði en stjórnvöld reiknuðu með. Nokkur þúsund manns hafa nýtt sér úrræðið og notað samtals 1,1 milljarð króna til að afla sér húsnæðis.

Bjarni Benediktsson og Sigurður Ingi Jóhannsson kynntu áætlun ríkisstjórnarinnar sem kölluð var Fyrsta fasteign.
Bjarni Benediktsson og Sigurður Ingi Jóhannsson kynntu áætlun ríkisstjórnarinnar sem kölluð var Fyrsta fasteign.
Auglýsing

Alls hafa 3.514 ein­stak­lingar nýtt sér heim­ild til að nota sér­eign­ar­sparnað sinn sem útborgun fyrir íbúð frá miðju ári 2014 og fram til loka mars 2017. Sam­tals hefur þessi hópur nýtt 1,1 millj­arð króna til að afla sér hús­næð­is. Um er að ræða bæði þá sem höfðu átt hús­næði áður og þá sem voru að kaupa sér sína fyrstu fast­eign. Þetta kemur fram í svari fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið.

Um er að ræða sam­blöndu tveggja úrræða. Ann­ars vegar heim­ild sem allir Íslend­ingar fengu, sem hluta af Leið­rétt­ing­unni, til að nota sér­eign­ar­sparn­að­inn sinn skatt­frjálst sem útborgun vegna hús­næð­is­kaupa. Sú heim­ild gildir frá miðju ári 2014 og fram til júníloka 2019. Hins vegar er um að ræða úrræði stjórn­valda fyrir fyrstu fast­eign­ar­kaup­end­ur, sem kall­ast „Fyrsta fast­eign“. Það snýst um að leyfa þeim sem eru að kaupa fyrstu fast­­eign að nýta sér­­­eign­­ar­­sparnað sinn skatt­frjálst til að greiða niður lán, nota sem útborgun eða lækka afborg­­anir í tíu ár.

Ljóst er að nýt­ing á ofan­greindum úrræðum er langt frá því sem lagt var upp með þegar þau voru kynnt.

„Fyrsta fast­eign“ átti að skila 15 millj­arða skattafslætti

Fyrra úrræði, sem heim­il­aði notkun á sér­eign­ar­sparn­aði sem útborgun vegna hús­næð­is­kaupa frá miðju ári 2014 til júníloka 2019, hefur ekki nýst mörgum lands­mönn­um. Kjarn­inn greindi frá því í fyrra að þegar tvö ár voru liðin af þeim tíma sem heim­ild til slíkra nota voru liðin höfðu lands­menn nýtt 520 millj­ónir króna í þeim til­gangi.

Auglýsing

15. ágúst í fyrra, rúmum tveimur mán­uðum fyrir kosn­ing­ar, kynntu Bjarni Bene­dikts­­son, fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, og Sig­­urður Ingi Jóhanns­­son for­­sæt­is­ráð­herra síðan áætlun rík­­is­­stjórnar sinnar fyrir fyrstu fast­­eigna­­kaup­end­ur, sem kölluð var „Fyrsta fast­eign“. Í áætl­un­inni fólst að rík­is­sjóður myndi gefa fyrstu fast­eign­ar­kaup­endum 15 millj­arða króna skatta­af­slátt á tíu ára tíma­bili, ef þeir myndu kjósa að nota sér­eign­ar­sparnað til að kaupa hús­næði.  Fyrstu fast­eign­ar­kaup­endum yrði auk þess gert kleift að nota sér­­­eign­­ar­­sparnað til að lækka mán­að­­ar­­legar afborg­­anir lána sinn til við­­bótar við að greiða hann beint inn á höf­uð­stól þeirra. Heild­ar­á­hrif aðgerð­anna, þ.e. sam­tala sér­eign­ar­sparn­aðar sem not­aður yrði sem útborgun og þess skatta­af­sláttar sem ríkið ætl­aði að gefa, átti að vera 50 millj­arðar króna.

Ef skatt­afslátt­ur­inn átti að ná að verða 15 millj­arðar króna þurftu 14 þús­und manns að nýta sér úrræðið strax á árinu 2017 og svo þyrftu um tvö þús­und manns að bæt­ast við á hverju ári.

Kjarn­inn kall­aði eftir tölum frá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu um hversu margir væru að nýta sér úrræðin tvö. Sam­kvæmt þeim tölum er nýt­ingin mun minni en reiknað var með í kynn­ingum stjórn­mála­mann­anna. Sam­tals hafa 3.514 ein­stak­lingar nýtt sér úrræðin tvö og þeir hafa sam­tals notað 1,1 millj­arð króna sem útborgun fyrir hús­næði. Sam­kvæmt því má ætla að veittur skatt­afsláttur rík­is­ins vegna úrræð­anna tveggja sé nú um 400 millj­ónir króna.

Ætl­uðu að banna „Ís­lands­lán“ til sumra

Það var ýmis­legt fleira kynnt sem hluti af „Fyrstu fast­eign“. Bjarni og Sig­urður Ingi kynntu til að mynda að lagt yrði fram frum­varp sem myndi banna völdum Íslend­ingum að taka 40 ára verð­­tryggð jafn­­greiðslu­lán, svokölluð „Ís­lands­­lán“. Stór hluti þjóð­­ar­innar yrði reyndar und­an­skilin því banni því ungt fólk, tekju­lágir og ein­stak­l­ingar sem taka lán með lágu veð­­setn­ing­­ar­hlut­­falli myndu áfram geta tekið þessi lán. Því var alls ekki verið að afnema verð­­trygg­ingu með neinum hætti með stjórn­­­valds­á­kvörð­un­um með þess­ari aðgerð líkt og sumir vildu láta í veðri vaka. 

Frum­varpið var lagt fram en umsagn­ar­að­ilar og þeir sér­fræð­ingar sem kall­aðir voru fyrir efna­hags- og við­skipta­nefnd voru flestir sam­mála um að mark­mið þess væri óljóst og að algjör­lega óvíst væri hvort þær leiðir sem lagðar voru til myndu skila nokkrum árangri. Stjórn­ar­þing­mað­ur­inn Vil­hjálmur Bjarna­son, sem sat í nefnd­inni, skil­aði sér­á­liti um málið og kall­aði frum­varpið „bjána­skap“. Það dag­aði á end­anum uppi og hefur ekki verið lagt fram aft­ur.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Ekki æskilegt að einblína á fjölgun starfa í ferðaþjónustu í hálaunalandi eins og Íslandi
Prófessor í hagfræði segir að ferðaþjónusta sé grein sem þrífist best í löndum þar sem vinnuafl er ódýrt. Endurreisn ferðaþjónustu í sömu mynd og áður sé því varla æskileg, enda hafi hún að uppistöðu verið mönnum með innfluttu vinnuafli.
Kjarninn 1. júní 2020
Barnabætur og sérstakur barnabótaauki skilaði 15 milljörðum til barnafjölskyldna
Íslenska barnabótakerfið hefur verið harðlega gagnrýnt undanfarin ár fyrir að vera fyrst og fremst nokkurs konar fátækrahjálp við tekjulágar fjölskyldur. Tekjutengdu bæturnar hækkuðu lítillega í fyrra og sérstakur barnabótaauki var greiddur út á föstudag.
Kjarninn 1. júní 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, er annar forstjóra Samherja.
Sjávarútvegsfyrirtæki fengu 175 milljónir króna úr hlutabótaleiðinni
Tvö dótturfyrirtæki Samherja skera sig úr á meðal sjávarútvegsfyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina. Alls voru 245 starfsmenn þeirra settir á leiðina. Samstæðan ætlar að endurgreiða ríkissjóði greiðslurnar sem hún fékk.
Kjarninn 1. júní 2020
Eiríkur Rögnvaldsson
Tölum íslensku við útlendinga
Kjarninn 1. júní 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar.
Fyrirtækin sem ætla að endurgreiða hlutabætur fá reikning í vikunni
Stöndug fyrirtæki sem nýttu sér hlutabótaleiðina, en hafa óskað eftir því að fá að endurgreiða það sem þau fengu úr ríkissjóði í gegnum hana, munu fá send skilaboð í vikunni um hvað þau skulda og hvernig þau eiga að borga.
Kjarninn 1. júní 2020
Landamæri margra landa opna á nýjan leik á næstunni. En ferðamennska sumarsins 2020 verður með öðru sniði en venjulega.
Lokkandi ferðatilboð í skugga hættu á annarri bylgju
Lægri skattar, niðurgreiðslur á ferðum og gistingu, ókeypis gisting og læknisaðstoð ef til veikinda kemur eru meðal þeirra aðferða sem lönd ætla að beita til að lokka ferðamenn til sín. Á sama tíma vara heilbrigðisyfirvöld við hættunni á annarri bylgju.
Kjarninn 1. júní 2020
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Glæpur og refsing: Skipta kyn og kynþáttur máli?
Kjarninn 1. júní 2020
Minkar eru ræktaðir á búum víða um heim, m .a. á Íslandi, vegna feldsins.
Menn smituðust af minkum
Fólk er talið hafa borið kórónuveiruna inn í minkabú í Hollandi. Minkarnir sýktust og smituðu svo að minnsta kosti tvo starfsmenn. Engin grunur hefur vaknað um kórónuveirusmit i minkum eða öðrum dýrum hér á landi.
Kjarninn 1. júní 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar