Lág laun og álag flæmir kennara burt úr skólum

Þörf er á aðgerðum til að sporna við brottfalli kennara úr stéttinni en vandamálið hefur verið fyrirséð í nokkurn tíma.

Kennarasambandið hefur neyðst til að stytta tímann sem félagar í sambandinu eiga rétt á greiddum sjúkradagpeningum um fjórðung.
Kennarasambandið hefur neyðst til að stytta tímann sem félagar í sambandinu eiga rétt á greiddum sjúkradagpeningum um fjórðung.
Auglýsing

Að hafa góðan kenn­ara er eitt mesta lán í líf­inu, bæði vegna þess að margir dvelja lung­ann úr ævinni á skóla­bekk og skiptir miklu máli að upp­lifunin sé góð og einnig geta kenn­arar haft mót­andi áhrif á nem­endur sína. Fréttir þess efnis að kenn­arar hrek­ist úr starfi vegna lélegra launa og álags í starfi hafa birst af og til í fjöl­miðlum en ástandið virð­ist ekki batna þrátt fyrir það.

Kenn­arar í Fella­skóla í Reykja­vík sendu frá sér ályktun í lok nóv­em­ber en í henni segir að nú þegar kjara­samn­ingar grunn­skóla­kenn­ara eru lausir vilji kenn­arar skól­ans koma því á fram­færi að kenn­ara­skortur sé orð­inn við­var­andi vandi í skólum Reykja­víkur og hóp­ur leið­bein­enda fari stækk­andi. „Það kemur óneit­an­lega niður á gæðum alls skóla­starfs og hefur í för með sér aukið álag á þá kenn­ara sem starfa við skól­ana,“ segir í álykt­un­inni.

Sjúkra­sjóður tæm­ist hratt

Jafn­framt segja þau að aukin veik­indi kenn­ara sé fórn­ar­kostn­aður mik­ils álags. Það sýni meðal ann­ars staða sjúkra­sjóðs Kenn­ara­sam­bands­ins. Þar er vísað í frétt sem birt­ist í Morg­un­blað­inu fyrir stuttu þess efnis að gríð­ar­leg aukn­ing lang­tíma­veik­inda meðal kenn­ara síð­ustu tvö ár hafi valdið því að Kenn­ara­sam­bandið hefur neyðst til að stytta tím­ann sem félagar í sam­band­inu eiga rétt á greiddum sjúkra­dag­pen­ingum um fjórð­ung. Haft er eftir Krist­ínu Stef­áns­dótt­ur, for­manni stjórnar sjúkra­sjóðs sam­bands­ins, að ef ekki hefði verið gripið til þess­ara skerð­inga hefði sjóð­ur­inn tæmst á einu ári.

Auglýsing

Bent er á í álykt­un­inni að sam­kvæmt nið­ur­stöðum bók­unar 1 í kjara­samn­ingi hafi verk­efnum verið bætt á kenn­ara, sem sagt nýju náms­mati og inn­leið­ingu á raf­rænu skrán­ing­ar­kerfi. Allt sé þetta mjög tíma­frekt og bæt­ist við þann tíma sem kenn­ari hefur til dag­legs und­ir­bún­ings kennslu. Þá sé starfs­lýs­ing kenn­ara óljós að ýmsu leyti og virð­ist enda­laust hægt að koma á þá verk­efnum sem skila sér ekki alltaf til nem­enda.

Stjórn­völd hafa ekki hugað nægi­lega vel að dvín­andi aðsókn

Rík­is­end­ur­skoðun hefur varað við og bent á vand­ann en í skýrslu á vegum stofn­un­ar­innar sem kom út í í lok febr­úar á þessu ári segir að minnk­andi aðsókn í kenn­ara­nám við Háskóla Íslands og Háskól­ann á Akur­eyri sé alvar­leg vís­bend­ing um yfir­vof­andi kenn­ara­skort hér á landi. Á tíma­bil­inu 2009 til 2016 fækk­aði skráðum nýnemum í kenn­ara­nám þess­ara háskóla úr 440 í 214 og í heild fækk­aði skráðum nem­endum við kenn­ara­deildir skól­anna úr 1.925 í 1.249.

Jafn­framt kemur fram að þetta skýri að stórum hluta mikla fækkun útgef­inna leyf­is­bréfa til leik-, grunn- og fram­halds­skóla­kenn­ara á und­an­förnum árum. „Nú er svo komið að háskól­arnir ná ekki að braut­skrá nægi­lega marga kenn­ara til að við­halda eðli­legri nýliðun í kenn­ara­stétt­inn­i,“ segir í skýrsl­unni. Að mati Rík­is­end­ur­skoð­unar hafa stjórn­völd ekki hugað nægi­lega vel að dvín­andi aðsókn í kenn­ara­nám og aðsteðj­andi hættu á kenn­ara­skorti.

Rík­is­end­ur­skoðun hvetur stjórn­völd til að grípa til aðgerða til að sporna við þess­ari þró­un. Auk kenn­ara­skorts geti fækkun kenn­ara­nema haft í för með sér minni mögu­leika á sér­hæf­ingu í kenn­ara­námi og þar með eins­leit­ari menntun þeirra. Það geti aftur á móti leitt til minni gæða í skóla­starfi og haft slæm áhrif á náms­ár­angur barna og ung­linga.

Ná ekki að braut­skrá nægi­lega marga kenn­ara

Frá árinu 2009, þegar kenn­ara­nám var lengt úr þremur árum í fimm, hefur mikil fækkun verið á skráðum nem­endum við kenn­ara­deildir Háskóla Íslands og Háskól­ans á Akur­eyri. Segir í fyrr­nefndri skýrslu að nú sé svo komið að háskól­arnir ná ekki að braut­skrá nægi­lega marga kenn­ara til að við­halda eðli­legri nýliðun í stétt­inni. Kenn­ara­deildir Háskóla Íslands og Háskól­ans á Akur­eyri eru einnig hvattar til leita leiða til að laða nýnema í kenn­ara­nám og til þess að auka skil­virkni í kenn­ara­námi.

Talið er að um 60 pró­sent mennt­aðra leik­skóla­kenn­ara og um helm­ingur mennt­aðra grunn­skóla­kenn­ara séu við kennslu­störf í leik- og grunn­skólum lands­ins. Það bendir til að kenn­ara­skortur verði ekki ein­göngu leystur með fjölgun kenn­ara­nema heldur sé einnig mik­il­vægt að laða mennt­aða kenn­ara til starfa og hvetja þá til að halda áfram störfum innan stétt­ar­inn­ar.

Tími til aðgerða

Kenn­arar í Fella­skóla eru sam­mála um að til að hægt sé að upp­fylla kröfur um skóla án aðgrein­ingar þurfi stór­aukið fjár­magn, sér­fræði­þekk­ingu og reynslu. Fram­kvæmdin eins og hún er núna sé enn einn álags­þátt­ur­inn í starfi grunn­skóla­kenn­ara. Þau segj­ast binda miklar vonir við kom­andi kjara­samn­ing og að krafan sé ein­föld. Í fyrsta lagi vilja þau sam­bæri­leg laun á við aðra sér­fræð­inga með sama mennt­un­ar­stig, í öðru lagi minna álag í starfi og í þriðja lagi bætt starfs­um­hverfi.

„Nú er tími aðgerða. Kenn­ara­skort­ur­inn er raun­veru­leiki sem bitnar á skóla­starfi fram­tíð­ar­innar og við spyrj­um: Er það sú fram­tíð sem við viljum búa kom­andi kyn­slóð­u­m? Við trúum því að sveit­ar­fé­lögin vilji sjá fram­sækna skóla sem veita öllum nem­endum jöfn tæki­færi,“ segja kenn­arar í Fella­skóla.

Katrín kynnti innleiðingu á heimsmarkmiðum
Forsætisráðherra talaði fyrir mikilvægi aukinnar alþjóðlegrar samvinnu við innleiðingu á heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 16. júlí 2019
Forstjóri Nova: Óþarfi að greiða tvo milljarða á ári fyrir leigu á myndlyklum
Forstjóri Nova segir að framtíð sjónvarpsins sé á netinu.
Kjarninn 16. júlí 2019
Jeppi prófaður á Íslandi fyrir ferð til Mars árið 2020
Prófun á Mars-Jeppa fer fram í nágrenni Langjökuls. Fjölmargir vísindamenn koma að verkefninu, þar á meðal nemendur frá Háskóla Reykjavíkur og starfsfólk Arctic Trucks.
Kjarninn 16. júlí 2019
Innleiðingarhalli EES-gerða innan við eitt prósent þriðja árið í röð
Innleiðingarhalli EES-gerða á Íslandi stendur í 0,7 prósentum. Hallinn náði hámarki árið 2013 þegar hann nam 3,2 prósentum.
Kjarninn 16. júlí 2019
Katrín Baldursdóttir
Flokksskírteini leið til frama
Kjarninn 16. júlí 2019
Lífeyrisjóður verzlunarmanna lækkar óverðtryggða vexti
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur lækkað fasta vexti á óverðtryggðum lánum úr 6,12 prósentum í 5,14 prósent. Í kjölfar breytingarinnar eru þetta lægstu föstu vextir óverðtryggðra lána sem í boði eru.
Kjarninn 16. júlí 2019
Íslenska ríkið braut gegn Styrmi og Júlíusi
Mannréttindadómstóll Evrópu telur íslenska ríkið hafa brotið gegn Styrmi Þór Bragasyni, fyrrum forstjóra MP banka, og Júlíusi Sigurþórssyni, fyrrum framkvæmdastjóra vörustýringasviðs Húsasmiðjunnar.
Kjarninn 16. júlí 2019
Duterte íhugar að slíta stjórnmálasambandi við Ísland
Rodrigo Duterte, forseti Filippseyja, íhugar alvarlega að slíta stjórnmálasambandi við Ísland í kjölfar ályktunar Íslands í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 16. júlí 2019
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar