Lág laun og álag flæmir kennara burt úr skólum

Þörf er á aðgerðum til að sporna við brottfalli kennara úr stéttinni en vandamálið hefur verið fyrirséð í nokkurn tíma.

Kennarasambandið hefur neyðst til að stytta tímann sem félagar í sambandinu eiga rétt á greiddum sjúkradagpeningum um fjórðung.
Kennarasambandið hefur neyðst til að stytta tímann sem félagar í sambandinu eiga rétt á greiddum sjúkradagpeningum um fjórðung.
Auglýsing

Að hafa góðan kenn­ara er eitt mesta lán í líf­inu, bæði vegna þess að margir dvelja lung­ann úr ævinni á skóla­bekk og skiptir miklu máli að upp­lifunin sé góð og einnig geta kenn­arar haft mót­andi áhrif á nem­endur sína. Fréttir þess efnis að kenn­arar hrek­ist úr starfi vegna lélegra launa og álags í starfi hafa birst af og til í fjöl­miðlum en ástandið virð­ist ekki batna þrátt fyrir það.

Kenn­arar í Fella­skóla í Reykja­vík sendu frá sér ályktun í lok nóv­em­ber en í henni segir að nú þegar kjara­samn­ingar grunn­skóla­kenn­ara eru lausir vilji kenn­arar skól­ans koma því á fram­færi að kenn­ara­skortur sé orð­inn við­var­andi vandi í skólum Reykja­víkur og hóp­ur leið­bein­enda fari stækk­andi. „Það kemur óneit­an­lega niður á gæðum alls skóla­starfs og hefur í för með sér aukið álag á þá kenn­ara sem starfa við skól­ana,“ segir í álykt­un­inni.

Sjúkra­sjóður tæm­ist hratt

Jafn­framt segja þau að aukin veik­indi kenn­ara sé fórn­ar­kostn­aður mik­ils álags. Það sýni meðal ann­ars staða sjúkra­sjóðs Kenn­ara­sam­bands­ins. Þar er vísað í frétt sem birt­ist í Morg­un­blað­inu fyrir stuttu þess efnis að gríð­ar­leg aukn­ing lang­tíma­veik­inda meðal kenn­ara síð­ustu tvö ár hafi valdið því að Kenn­ara­sam­bandið hefur neyðst til að stytta tím­ann sem félagar í sam­band­inu eiga rétt á greiddum sjúkra­dag­pen­ingum um fjórð­ung. Haft er eftir Krist­ínu Stef­áns­dótt­ur, for­manni stjórnar sjúkra­sjóðs sam­bands­ins, að ef ekki hefði verið gripið til þess­ara skerð­inga hefði sjóð­ur­inn tæmst á einu ári.

Auglýsing

Bent er á í álykt­un­inni að sam­kvæmt nið­ur­stöðum bók­unar 1 í kjara­samn­ingi hafi verk­efnum verið bætt á kenn­ara, sem sagt nýju náms­mati og inn­leið­ingu á raf­rænu skrán­ing­ar­kerfi. Allt sé þetta mjög tíma­frekt og bæt­ist við þann tíma sem kenn­ari hefur til dag­legs und­ir­bún­ings kennslu. Þá sé starfs­lýs­ing kenn­ara óljós að ýmsu leyti og virð­ist enda­laust hægt að koma á þá verk­efnum sem skila sér ekki alltaf til nem­enda.

Stjórn­völd hafa ekki hugað nægi­lega vel að dvín­andi aðsókn

Rík­is­end­ur­skoðun hefur varað við og bent á vand­ann en í skýrslu á vegum stofn­un­ar­innar sem kom út í í lok febr­úar á þessu ári segir að minnk­andi aðsókn í kenn­ara­nám við Háskóla Íslands og Háskól­ann á Akur­eyri sé alvar­leg vís­bend­ing um yfir­vof­andi kenn­ara­skort hér á landi. Á tíma­bil­inu 2009 til 2016 fækk­aði skráðum nýnemum í kenn­ara­nám þess­ara háskóla úr 440 í 214 og í heild fækk­aði skráðum nem­endum við kenn­ara­deildir skól­anna úr 1.925 í 1.249.

Jafn­framt kemur fram að þetta skýri að stórum hluta mikla fækkun útgef­inna leyf­is­bréfa til leik-, grunn- og fram­halds­skóla­kenn­ara á und­an­förnum árum. „Nú er svo komið að háskól­arnir ná ekki að braut­skrá nægi­lega marga kenn­ara til að við­halda eðli­legri nýliðun í kenn­ara­stétt­inn­i,“ segir í skýrsl­unni. Að mati Rík­is­end­ur­skoð­unar hafa stjórn­völd ekki hugað nægi­lega vel að dvín­andi aðsókn í kenn­ara­nám og aðsteðj­andi hættu á kenn­ara­skorti.

Rík­is­end­ur­skoðun hvetur stjórn­völd til að grípa til aðgerða til að sporna við þess­ari þró­un. Auk kenn­ara­skorts geti fækkun kenn­ara­nema haft í för með sér minni mögu­leika á sér­hæf­ingu í kenn­ara­námi og þar með eins­leit­ari menntun þeirra. Það geti aftur á móti leitt til minni gæða í skóla­starfi og haft slæm áhrif á náms­ár­angur barna og ung­linga.

Ná ekki að braut­skrá nægi­lega marga kenn­ara

Frá árinu 2009, þegar kenn­ara­nám var lengt úr þremur árum í fimm, hefur mikil fækkun verið á skráðum nem­endum við kenn­ara­deildir Háskóla Íslands og Háskól­ans á Akur­eyri. Segir í fyrr­nefndri skýrslu að nú sé svo komið að háskól­arnir ná ekki að braut­skrá nægi­lega marga kenn­ara til að við­halda eðli­legri nýliðun í stétt­inni. Kenn­ara­deildir Háskóla Íslands og Háskól­ans á Akur­eyri eru einnig hvattar til leita leiða til að laða nýnema í kenn­ara­nám og til þess að auka skil­virkni í kenn­ara­námi.

Talið er að um 60 pró­sent mennt­aðra leik­skóla­kenn­ara og um helm­ingur mennt­aðra grunn­skóla­kenn­ara séu við kennslu­störf í leik- og grunn­skólum lands­ins. Það bendir til að kenn­ara­skortur verði ekki ein­göngu leystur með fjölgun kenn­ara­nema heldur sé einnig mik­il­vægt að laða mennt­aða kenn­ara til starfa og hvetja þá til að halda áfram störfum innan stétt­ar­inn­ar.

Tími til aðgerða

Kenn­arar í Fella­skóla eru sam­mála um að til að hægt sé að upp­fylla kröfur um skóla án aðgrein­ingar þurfi stór­aukið fjár­magn, sér­fræði­þekk­ingu og reynslu. Fram­kvæmdin eins og hún er núna sé enn einn álags­þátt­ur­inn í starfi grunn­skóla­kenn­ara. Þau segj­ast binda miklar vonir við kom­andi kjara­samn­ing og að krafan sé ein­föld. Í fyrsta lagi vilja þau sam­bæri­leg laun á við aðra sér­fræð­inga með sama mennt­un­ar­stig, í öðru lagi minna álag í starfi og í þriðja lagi bætt starfs­um­hverfi.

„Nú er tími aðgerða. Kenn­ara­skort­ur­inn er raun­veru­leiki sem bitnar á skóla­starfi fram­tíð­ar­innar og við spyrj­um: Er það sú fram­tíð sem við viljum búa kom­andi kyn­slóð­u­m? Við trúum því að sveit­ar­fé­lögin vilji sjá fram­sækna skóla sem veita öllum nem­endum jöfn tæki­færi,“ segja kenn­arar í Fella­skóla.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Konur í fangelsum
Kjarninn 14. október 2019
Eyþór Laxdal Arnalds, oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs sem á í Morgunblaðinu með neikvætt eigið fé upp á 239 milljónir
Félagið sem heldur utan um eignarhald oddvita Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í útgáfufélagi Morgunblaðsins skuldar 360,5 milljónir króna en metur einu eign sina á 121,5 milljónir króna.
Kjarninn 14. október 2019
Þrátt fyrir að ellefu ár séu liðin frá því að Kaupþing fór á hausinn þá er bankinn samt sem áður ekki hættur að skila þeim sem vinna að eftirmálum þess þrots digrum launagreiðslum.
17 starfsmenn Kaupþings fengu 3,5 milljarða í laun í fyrra
Stjórn Kaupþings, sem telur fjóra til fimm einstaklinga, fékk 1,2 milljarð króna í laun á árinu 2018. Aðrir starfsmenn fengu líka verulega vel greitt. Meðalgreiðsla til starfsmanns var 17,4 milljónir króna á mánuði, sem eru margföld árslaun meðalmanns.
Kjarninn 14. október 2019
Þeir sem búa lengi erlendis missa kosningarétt og Kosningastofnun verður til
Umfangsmiklar breytingar eru í farvatninu á kosningalögum hérlendis. Nýjar stofnanir gætu orðið til, kosningaathöfnin sjálf gæti breyst, ákveðnum kosningum gæti verið flýtt og þeir sem hafa búið lengi samfleytt í útlöndum gætu misst kosningarétt sinn.
Kjarninn 14. október 2019
Eiríkur Ragnarsson
Yo yo: Verðbólga er kúl – lesið þessa grein
Kjarninn 13. október 2019
Guðmundur Halldór Björnsson
Dauðafæri fyrir íslensk fyrirtæki að ná auknum árangri?
Kjarninn 13. október 2019
Gagnrýna tækni sem ætlað er að hreinsa plast úr hafinu
Margir vonuðust til þess að nýstárleg aðferð frá fyrirtækinu Ocean Cleanup gæti nýst í baráttunni gegn plastmengun í hafinu. Vísindamenn hafa hins vegar gagnrýnt aðferðina harðlega vegna þeirra áhrifa sem hreinsunin hefur á lífverur sem festast í tækinu.
Kjarninn 13. október 2019
Svein Har­ald Øygard.
20 af 50 stærstu vogunarsjóðum heims komu til Íslands til að hagnast á hruninu
Sjóðir sem keyptu kröfur á íslenska banka á hrakvirði högnuðust margir hverjir gríðarlega á fjárfestingu sinni. Arðurinn kom m.a. úr hækkandi virði skuldabréf og skuldajöfnun en mestur var ágóðinn vegna íslensku krónunnar.
Kjarninn 13. október 2019
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar