Kínverjar vilja ekki lengur ruslið

Þegar tóm jógúrtdósin flaug ofan í rusladallinn í skápnum undir eldhúsvaskinum velti sá sem spændi upp úr dósinni því sjaldnast fyrir sér hvað varð um hana. Dósarinnar beið hins vegar langt ferðalag, alla leið til Kína.

rusl endurvinnsla plast loftslagsmál h_02637987.jpg
Auglýsing

Á und­an­förnum ára­tugum hefur notkun plasts auk­ist mik­ið. Umbúðir um flest sem nöfnum tjáir að nefna eru úr plasti: mat­vör­ur, drykki og sæl­gæti, fatn­að, hús­bún­að, snyrti­vörur og fleira. Leik­föng, ílát undir mat, eld­hús­á­höld og margt margt fleira er fram­leitt úr plasti, að ógleymdum burð­ar­pokum  versl­ana. Plastið er, að margra mati, undra­efni og notkun þess mjög útbreidd um allan heim. Þægi­legt, til margra hluta nyt­sam­legt og fremur ódýrt. Plast er eig­in­lega sam­heiti yfir all­mörg mis­mun­andi efni, sem eiga það flest sam­eig­in­legt að vera unnin úr olíu sem ýmsum efnum er svo blandað saman við, eftir því hvaða eig­in­leikum sóst er eft­ir. 

Kost­irnir eru jafn­framt ókostir

Meðal kosta plast­s­ins má nefna að það er sterkt og end­ing­ar­gott. Fyrir all­löngu upp­götv­uð­u ­drykkj­ar­vöru­fram­leið­end­ur þessa kosti. Plast­flöskur brotna ekki þótt þær detti í göt­una, þær eru létt­ari og með­færi­legri en (gamla) gler­ið. Nokkru eftir að notkun plasts varð almenn­ari og útbreidd­ari kom í ljós að þetta undra­efni var ólíkt mörgum öðrum að því leyti að það eydd­ist ekki, hvorki fún­aði né ryðg­aði. Var end­ing­ar­betra en flesta hafði grun­að. Í upp­hafi olli það ekki áhyggj­um, meng­un­ar­um­ræðan var ekki hafin og end­ur­vinnsla nán­ast óþekkt.  

En þess­ir áð­ur­nefnd­u ­kostir eru jafn­framt helstu ókostir plast­efn­anna. Plast­poki sem fleygt er á jörð­ina hverfur kannski fljót­lega af yfir­borð­in­u, ofan í jörð­ina, en hann eyð­ist ekki. Slíkt tekur ára­tugi, jafn­vel hund­ruð ára.

Auglýsing

Eins rusl getur verið ann­ars brauð

All­langt er síðan fyrst fóru að heyr­ast raddir um end­ur­nýt­ingu. Margir þekktu vita­skuld fyr­ir­bærið þótt orðið væri óþekkt. Barna­föt, sem ganga milli fjöl­skyldna, barna­rúm­ið, kerr­ur, reið­hjól, leik­föng svo fátt sé nefnt, allt er þetta end­ur­nýt­ing. Síðar kom svo það sem nú er þekkt víða um lönd: hinir svoköll­uðu nytja­mark­aðir þar sem flest milli him­ins og jarðar er fáan­legt. Annað en plast og  umbúð­ir. Það fór bara í tunn­una og var svo annað hvort urðað eða brennt. Þannig er það reyndar víða enn. En að því kom að farið var að tala um end­ur­vinnslu, og þá beindust sjónir manna einkum að plast­inu, og papp­ír. Þótt margt hafi verið rætt og ritað um hvernig hægt væri að end­ur­vinna plast og papp­írs­vörur hefur það reynst meira en að segja það. Margar þjóðir hafa náð góðum árangri í að safna plasti og pappír en hafa hins veg­ar verið í vand­ræðum með að end­ur­vinna það gríð­ar­lega magn sem berst að. Þarna hafa Kín­verjar séð sér leik á borði.

70 millj­ónir tonna

Um ára­bil hafa fjöl­mörg lönd sent plast, pappír og ýmis­legt ann­að, sem flokk­ast undir sorp, til Kína. Þessi útflutn­ingur hefur farið vax­andi ár frá ári og í hitteð­fyrra (nýrri tölur ekki til) tóku Kín­verjar á móti um það bil 70 milljón tonnum af plasti, pappír og fleiru til end­ur­vinnslu, eða urð­un­ar. Af þessu hafa Kín­verjar haft umtals­verðar tekjur og sendendur hafa losnað við „vanda­mál­ið“. 

Kín­verjar hafa skellt í lás

Um mitt síð­asta ár til­kynntu kín­versk stjórn­völd að frá og með ára­mótum 2017- 18 yrði hætt að taka á móti 24 „teg­und­um“ sorps til end­ur­vinnslu. Þar á meðal plasti, pappa og pappír og fatn­aði. „Við viljum ekki vera rusla­haugur heims­ins“ sagði kín­verskur ráð­herra í við­tali þegar ákvörðun stjórn­valda var kynnt. 

Aðhöfð­ust ekk­ert

Þrátt fyrir að Kín­verjar hafi gert „við­skipta­vin­um“ sínum grein fyrir ákvörðun sinni með hálfs árs fyr­ir­vara virð­ist sú til­kynn­ing hafa farið fyrir ofan garð og neðan hjá flestum þeirra. Þótt nú sé ein­ungis hálfur annar mán­uður síðan Kín­verjar stöðv­uðu inn­flutn­ing­inn er plast og pappír þegar farið að safn­ast upp í mörgum lönd­um. Bretar sendu tæp­lega 3 millj­ónir tonna af plasti til Kína á síð­asta ári, breska stjórnin við­ur­kennir að hún viti ekk­ert hvað nú sé til ráða, sömu sögu er að segja frá Banda­ríkj­un­um, Ástr­alíu og fleiri lönd­um. Vegna þess hve ódýrt og auð­velt það hefur verið að senda sorpið til Kína hafa margar þjóðir ekki lagt mikla áherslu á að finna lausnir í end­ur­vinnslu­mál­um.  Í dag­blaðsvið­tali sagði þýskur ráð­herra að „fyrir 40 árum hefði kannski þótt í lagi að kveikja bara í haugn­um, það gengur ekki í dag.“

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bankastjórar Arion banka kaupa hlutabréf fyrir 230 milljónir
Benedikt Gíslason bankastjóri og Ásgeir Helgi Reykfjörð aðstoðarbankastjóri keyptu hlutabréf í bankanum í dag.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Þorsteinn Már vonar að tímabundið brotthvarf rói umræðu um Samherja
Þorsteinn Már Baldvinsson segir í viðtali við Vísi að Samherji sé ekki sálarlaust fyrirtæki. Honum blöskrar umræða um fyrirtækið í kjölfar afhjúpandi þáttar Kveiks um starfsemi Samherja í Namibíu.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Indriði H. Þorláksson
Samherji í gráum skugga
Kjarninn 14. nóvember 2019
Björgólfur í leyfi frá störfum sem stjórnarformaður Íslandsstofu
Björgólfur Jóhannsson tekur við sem forstjóri Samherja tímabundið.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Leifur Gunnarsson
Takmarkanir á tímum tæknibyltinga – Staða fólks með sykursýki 1 í dag
Kjarninn 14. nóvember 2019
Mosfellsbær heldur áfram að stækka
Íbúum Mosfellsbæjar hefur fjölgað gríðarlega á síðasta áratug sem og nýjum íbúðum. Bæjarstjórn Mosfellsbæjar býst við áframhaldandi fjölgun íbúa á næsta ári.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Haukur Arnþórsson
Hugleiðingar um tengsl stjórnmála og sjávarútvegs
Kjarninn 14. nóvember 2019
Svæðið sem um ræðir
Steypuvinna vegna Landsbankabyggingarinnar – Reikna með að fara 190 ferðir á einum degi
Botnplata nýju Landsbankabyggingarinnar á Austurbakka 2 verður steypt laugardaginn næstkomandi. Meðan unnið er þarf að loka hægri akrein Kalkofnsvegar í átt að Lækjargötu.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar