Kínverjar vilja ekki lengur ruslið

Þegar tóm jógúrtdósin flaug ofan í rusladallinn í skápnum undir eldhúsvaskinum velti sá sem spændi upp úr dósinni því sjaldnast fyrir sér hvað varð um hana. Dósarinnar beið hins vegar langt ferðalag, alla leið til Kína.

rusl endurvinnsla plast loftslagsmál h_02637987.jpg
Auglýsing

Á und­an­förnum ára­tugum hefur notkun plasts auk­ist mik­ið. Umbúðir um flest sem nöfnum tjáir að nefna eru úr plasti: mat­vör­ur, drykki og sæl­gæti, fatn­að, hús­bún­að, snyrti­vörur og fleira. Leik­föng, ílát undir mat, eld­hús­á­höld og margt margt fleira er fram­leitt úr plasti, að ógleymdum burð­ar­pokum  versl­ana. Plastið er, að margra mati, undra­efni og notkun þess mjög útbreidd um allan heim. Þægi­legt, til margra hluta nyt­sam­legt og fremur ódýrt. Plast er eig­in­lega sam­heiti yfir all­mörg mis­mun­andi efni, sem eiga það flest sam­eig­in­legt að vera unnin úr olíu sem ýmsum efnum er svo blandað saman við, eftir því hvaða eig­in­leikum sóst er eft­ir. 

Kost­irnir eru jafn­framt ókostir

Meðal kosta plast­s­ins má nefna að það er sterkt og end­ing­ar­gott. Fyrir all­löngu upp­götv­uð­u ­drykkj­ar­vöru­fram­leið­end­ur þessa kosti. Plast­flöskur brotna ekki þótt þær detti í göt­una, þær eru létt­ari og með­færi­legri en (gamla) gler­ið. Nokkru eftir að notkun plasts varð almenn­ari og útbreidd­ari kom í ljós að þetta undra­efni var ólíkt mörgum öðrum að því leyti að það eydd­ist ekki, hvorki fún­aði né ryðg­aði. Var end­ing­ar­betra en flesta hafði grun­að. Í upp­hafi olli það ekki áhyggj­um, meng­un­ar­um­ræðan var ekki hafin og end­ur­vinnsla nán­ast óþekkt.  

En þess­ir áð­ur­nefnd­u ­kostir eru jafn­framt helstu ókostir plast­efn­anna. Plast­poki sem fleygt er á jörð­ina hverfur kannski fljót­lega af yfir­borð­in­u, ofan í jörð­ina, en hann eyð­ist ekki. Slíkt tekur ára­tugi, jafn­vel hund­ruð ára.

Auglýsing

Eins rusl getur verið ann­ars brauð

All­langt er síðan fyrst fóru að heyr­ast raddir um end­ur­nýt­ingu. Margir þekktu vita­skuld fyr­ir­bærið þótt orðið væri óþekkt. Barna­föt, sem ganga milli fjöl­skyldna, barna­rúm­ið, kerr­ur, reið­hjól, leik­föng svo fátt sé nefnt, allt er þetta end­ur­nýt­ing. Síðar kom svo það sem nú er þekkt víða um lönd: hinir svoköll­uðu nytja­mark­aðir þar sem flest milli him­ins og jarðar er fáan­legt. Annað en plast og  umbúð­ir. Það fór bara í tunn­una og var svo annað hvort urðað eða brennt. Þannig er það reyndar víða enn. En að því kom að farið var að tala um end­ur­vinnslu, og þá beindust sjónir manna einkum að plast­inu, og papp­ír. Þótt margt hafi verið rætt og ritað um hvernig hægt væri að end­ur­vinna plast og papp­írs­vörur hefur það reynst meira en að segja það. Margar þjóðir hafa náð góðum árangri í að safna plasti og pappír en hafa hins veg­ar verið í vand­ræðum með að end­ur­vinna það gríð­ar­lega magn sem berst að. Þarna hafa Kín­verjar séð sér leik á borði.

70 millj­ónir tonna

Um ára­bil hafa fjöl­mörg lönd sent plast, pappír og ýmis­legt ann­að, sem flokk­ast undir sorp, til Kína. Þessi útflutn­ingur hefur farið vax­andi ár frá ári og í hitteð­fyrra (nýrri tölur ekki til) tóku Kín­verjar á móti um það bil 70 milljón tonnum af plasti, pappír og fleiru til end­ur­vinnslu, eða urð­un­ar. Af þessu hafa Kín­verjar haft umtals­verðar tekjur og sendendur hafa losnað við „vanda­mál­ið“. 

Kín­verjar hafa skellt í lás

Um mitt síð­asta ár til­kynntu kín­versk stjórn­völd að frá og með ára­mótum 2017- 18 yrði hætt að taka á móti 24 „teg­und­um“ sorps til end­ur­vinnslu. Þar á meðal plasti, pappa og pappír og fatn­aði. „Við viljum ekki vera rusla­haugur heims­ins“ sagði kín­verskur ráð­herra í við­tali þegar ákvörðun stjórn­valda var kynnt. 

Aðhöfð­ust ekk­ert

Þrátt fyrir að Kín­verjar hafi gert „við­skipta­vin­um“ sínum grein fyrir ákvörðun sinni með hálfs árs fyr­ir­vara virð­ist sú til­kynn­ing hafa farið fyrir ofan garð og neðan hjá flestum þeirra. Þótt nú sé ein­ungis hálfur annar mán­uður síðan Kín­verjar stöðv­uðu inn­flutn­ing­inn er plast og pappír þegar farið að safn­ast upp í mörgum lönd­um. Bretar sendu tæp­lega 3 millj­ónir tonna af plasti til Kína á síð­asta ári, breska stjórnin við­ur­kennir að hún viti ekk­ert hvað nú sé til ráða, sömu sögu er að segja frá Banda­ríkj­un­um, Ástr­alíu og fleiri lönd­um. Vegna þess hve ódýrt og auð­velt það hefur verið að senda sorpið til Kína hafa margar þjóðir ekki lagt mikla áherslu á að finna lausnir í end­ur­vinnslu­mál­um.  Í dag­blaðsvið­tali sagði þýskur ráð­herra að „fyrir 40 árum hefði kannski þótt í lagi að kveikja bara í haugn­um, það gengur ekki í dag.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Brynjar Níelsson
Villuljós
Kjarninn 30. maí 2020
Sigrún Guðmundsdóttir
Okkar SORPA
Kjarninn 30. maí 2020
Laugavegurinn er ein allra vinsælasta gönguleið landsins en gengið er frá Landmannalaugum.
Landinn óður í útivist
Uppselt er í margar ferðir Ferðafélags Íslands og félagið hefur þurft að bæta við ferðum. Níu af hverjum tíu ætla að ferðast innanlands í sumar samkvæmt könnun Ferðamálastofu.
Kjarninn 30. maí 2020
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata, er á meðal þeirra þingmanna sem skrifaðir eru á álitið.
Vilja viðurlög vegna brota sem varða verulega almannahagsmuni
Stjórnarandstöðuþingmenn vilja að aðstoðarmenn ráðherra þurfi að bíða í sex mánuði eftir að þeir ljúki störfum áður en þeir gerist hagsmunaverðir.
Kjarninn 30. maí 2020
Hoppuðu áfram eftir að heimsfaraldurinn skall á
Nýsköpunarfyrirtækið Kara Connect fékk óvæntan meðbyr þegar heimsfaraldurinn fór að geisa og ætlar að nýta sér aðstæðurnar til þess að vaxa hraðar en áætlað var. Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir framkvæmdastjóri Köru Connect ræddi við Kjarnann.
Kjarninn 30. maí 2020
Leiðtogar ríkisstjórnar Íslands.
34 milljarðar króna í að viðhalda störfum en 27 milljarðar króna í að eyða þeim
Hlutabótaleiðin mun líkast til kosta 45 sinnum meira en upphaflega var lagt upp með. Hún hefur, að mati ríkisendurskoðunar, verið misnotuð á margan hátt til að ná út fé úr ríkissjóði. Nú býðst sömu fyrirtækjum sem hana nýttu ríkisstyrkir til að reka fólk.
Kjarninn 30. maí 2020
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar