Með hraða snigilsins

Í febrúar 2008 undirrituðu samgönguráðherrar Danmerkur og Þýskalands samkomulag um brúargerð yfir Femern sundið milli Rødby í Danmörku og Puttgarden í Þýskalandi. Þá höfðu árum saman staðið yfir umræður um ,,akveg“ yfir sundið.

Femern
Auglýsing

Í upp­hafi var gert ráð fyrir brú, með land­fyll­ingum beggja vegna, fyr­ir­myndir þeirrar hug­myndar voru Eyr­ar­sunds­brúin milli Dan­merkur og Sví­þjóðar og Stóra­belt­is­brúin milli Sjá­lands og Fjóns. Eftir að ráð­herr­arnir höfðu und­ir­ritað sam­komu­lagið þurftu rík­is­stjórnir og þjóð­þing beggja landa að stað­festa það. Árið 2011, þremur árum eftir að ráð­herr­arnir und­ir­rit­uðu sam­komu­lagið skil­uðu tvö ráð­gjafa­fyr­ir­tæki skýrslum varð­andi fyr­ir­hug­aðan ,,a­k­veg“. Nið­ur­staða beggja fyr­ir­tækj­anna var að æski­legra væri að leggja göng í stað þess að brúa. Rökin voru þau að göng hefðu minni áhrif á umhverf­ið, þau yrðu óháð veðri, sem skipti miklu máli því vinda­samt er á sund­inu og því mætti búast við að brú yrði lokað marg­sinnis á ári hverju. Breytt tækni gerði að verkum að til­tölu­lega litlu mun­aði á kostn­aði á göngum og brú. Allt mælti semsé með göngum og brú­ar­hug­myndin lögð á hill­una eftir að stjórn­mála­menn höfðu kynnt sér skýrsl­urn­ar.

Und­ir­bún­ing­ur­inn

Eftir miklar umræð­ur, bæði á danska þing­inu og því þýska, var sam­þykkt, í febr­úar 2011, að ráð­ast í verk­efnið sem fékk heitið ,,Fem­ern teng­ing­in“. Þá fyrst var hægt að hefj­ast handa við und­ir­bún­ing þess­arar miklu fram­kvæmd­ar, gera nákvæma fjár­hags­á­ætl­un, afla til­skil­inna leyfa o.s.frv. Allt slíkt tekur langan tíma og því ljóst að ganga­gerð­inni yrði ekki hespað af. Þegar þjóð­þing land­anna tveggja höfðu sam­þykkt verk­efnið (og sett sér­stök fram­kvæmda­lög) var til­kynnt að ef allt gengi að óskum yrði hægt að aka um göngin árið 2020. Síðar kom í ljós að þarna hafði bjart­sýnin borið raun­sæið ofur­liði.

Eins­konar hólkur á botn­inum

Eins og áður var á minnst hefur ný tækni við lagn­ingu neð­an­sjáv­ar­ganga gert að verkum að kostn­að­ur­inn við að leggja göng er nán­ast sá sami og að byggja brú, með upp­fyll­ingum beggja vegna. Aðferðin við ganga­gerð­ina er sú að steyptir verða 89 ,,bút­ar“, hver um sig um það bil 200 metra lang­ur, 40 metra breiður og 9 metra hár. Hver ,,bút­ur“ vegur um það bil 73.500 tonn. ,,Bút­arn­ir“ verða steyptir á landi, vænt­an­lega í Rødby á Lálandi, og dregnir fljót­and­i,á réttan stað, þar verður þeim sökkt með því að hleypa vatni inn í sér­staka botnt­anka. Þeir verða svo festir saman og mynda þannig hin 18 kíló­metra löngu göng, lengstu göng í heimi á hafs­botni. Í göng­unum verða tvær akreinar í hvora átt auk lest­ar­ganga. Inn­heimt verður sér­stakt ganga­gjald (líkt og gert er við brýrnar yfir Eyr­ar­sund og Stóra­belt­i).    

Auglýsing

Kannski í gagnið árið 2028

Ljónin í vegi þess­arar miklu fram­kvæmdar reynd­ust bæði fleiri og fyr­ir­ferð­ar­meiri en hinir bjart­sýnu ráð­herrar gerðu ráð fyrir þegar  sam­komu­lagið frá árinu 2008 var end­an­lega stað­fest 2011.

Mjög fljót­lega varð ljóst að göngin yrðu ekki tekin í notkun árið 2020, danski sam­göngu­ráð­herr­ann sagði snemma árs 2013 að von­andi yrði hægt að opna göngin árið 2022. Nú er talað um að árið 2028 verði göngin til­búin og komin í gagn­ið.  Ótal­margt hefur orðið þess vald­andi að verk­inu seinkar jafn mikið og nú er útlit fyr­ir. Samn­inga- og útboðs­mál hafa reynst mun flókn­ari og tíma­frek­ari en talið var í upp­hafi. Í því sam­bandi er rétt að hafa í huga að verk­efni af þessu tagi á sér ekki hlið­stæðu, en danski sam­göngu­ráð­herr­ann sagði nýlega í við­tali að ,,þótt margir væru óþol­in­móðir væri mik­il­væg­ara að allir kubbar í þessu mikla púslu­spili lægju á end­anum á réttum stað“.

Gjöld og tekjur

Fram­kvæmdin er sú stærsta sem Danir hafa nokkru sinni ráð­ist í en þeir fjár­magna verkið að stærstum hluta en fá í stað­inn tekj­urnar af ganga­gjald­inu sem áður var nefnt. Sam­kvæmt nýj­ustu útreikn­ingum mun kostn­að­ur­inn við gerð gang­anna nema um það bil 64 millj­örðum danskra króna (um það bil 1060 millj­örðum íslenskum). Það er mun hærri upp­hæð en fyrst var gert ráð fyr­ir. Þótt ákveðin óvissa ríki um end­an­legan kostnað við ganga­gerð­ina er óvissan um tekju­hlið­ina þó mun meiri. Eng­inn veit hversu margir bílar og lestir koma til með að fara um göng­in. Þetta veldur dönskum stjórn­völdum áhyggj­um. Ef svo færi að færri noti göngin en spár gera ráð fyrir myndi hluti reikn­ings­ins vegna lagn­ingar gang­anna enda hjá skatt­greið­end­um. Dönskum skatt­greið­endum vel að merkja.

Leyni­lega könn­unin

Fyr­ir­tækin Fem­ern A/S og Sund og Bælt (sem ann­ast rekstur Stóra­belt­is- og Eyr­ar­sunds­brúnna) létu fyrir rúmu ári vinna yfir­grips­mikla könnun varð­andi hugs­an­lega umferð um nýju göng­in. 56 þús­und bíl­stjórar sem að jafn­aði aka um Stóra­belt­is­brúna og for­svars­menn flutn­inga­fyr­ir­tækja voru spurðir hvort þeir myndu nota Fem­ern teng­ing­una þegar hún kemst í gagn­ið. Þrátt fyrir að Danska rík­is­út­varpið og fleiri danskir fjöl­miðlar hafi marg­sinnis óskað eftir að fá upp­lýs­ingar um nið­ur­stöður þess­arar könn­unar hefur það ekki tek­ist. Sam­göngu­ráðu­neytið hefur ekki heldur fengið að sjá nið­ur­stöð­urn­ar. Þegar spurt hefur verið um ástæður þess að nið­ur­stöðum könn­un­ar­innar er haldið leyndum er skýr­ingin sú að aðferð­inni við könn­un­ina hafi verið ,,á­bóta­vant“. Fem­ern fyr­ir­tækið hefur til­kynnt að nú sé unnið að nýrri umferð­ar­könn­un, nið­ur­stöður hennar eiga að liggja fyrir um næstu ára­mót. ,, Þetta snigl­ast áfram“ sagði danskur ráð­herra nýlega í við­tali þegar rætt var um göng­in.

Munu gjör­breyta sam­göng­unum

Göngin munu gjör­breyta sam­göngum milli Dan­merkur og Þýska­lands. Um það eru allir sam­mála. Danski sam­göngu­ráð­herrann, Ole Birk Olesen sagði nýlega í við­tali að vissu­lega hefði verið æski­legt að verkið hefði ekki dreg­ist jafn mikið og raun hefur orðið en þegar spurt var hvort kannski væri óraun­hæft að ráð­ast í svo stórt verk­efni svar­aði ráð­herr­ann ,,Fem­ern göngin munu vissu­lega hvíla á sandi en  ákvörð­unin um að leggja þau, var ekki byggð á sand­i“.



Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nýir tímar og tónlistin á vínyl
Söngkona og lagahöfundur frá Hofi í Öræfasveit sem býr nú í Osló í Noregi safnar fyrir vinyl-útgáfu á plötu á Karolina fund.
Kjarninn 31. október 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnardeild ríkislögreglustjóra, og Þórólfur Guðnason sóttvarnarlæknir.
Sóttvarnalæknir hvetur rjúpnaveiðimenn til að halda sig heima
Sóttvarnalæknir og almannavarnadeild ríkislögreglustjóra vilja því hvetja alla að vera heima og taka þannig öll þátt í baráttunni, líka rjúpnaveiðimenn.
Kjarninn 31. október 2020
Ásta Logadóttir, Lárus S. Guðmundsson og Ólafur Hjálmarsson
Þétting byggðar – Lýðheilsa og lífsgæði
Kjarninn 31. október 2020
Steingrímur J. Sigfússon hættir
Forseti Alþingis mun ekki vera í framboði í næstu þingkosningum. Það verður í fyrsta sinn frá 1978 sem hann verður ekki í framboði til Alþingis.
Kjarninn 31. október 2020
Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka.
Arion banki búinn að höfða mál gegn Fjármálaeftirlitinu
Fjármálaeftirlit Seðlabankans sektaði Arion banka um tæpar 88 milljónir króna í sumar. Ástæðan var sú að upplýsingar um fyrirhugaðar fjöldauppsagnir í bankanum birtust í fjölmiðlum. Arion banki vill að ákvörðunin verði ógild.
Kjarninn 31. október 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, annar forstjóri Samherja, er stjórnarformaður Síldarvinnslunnar.
Eigið fé Síldarvinnslunnar nú 50 milljarðar króna
Síldarvinnslan hefur verið dugleg við að kaupa upp aflaheimildir síðust ár. Hún er að uppistöðu í eigu Samherja og fjölskyldufyrirtækis annars forstjóra Samherja. Saman halda útgerðir sem tengjast forstjórum Samherja á um 20 prósent af öllum kvóta.
Kjarninn 31. október 2020
Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lét Katrínu Jakobsdóttir forsætisráðherra vita af málinu eftir að ráðuneyti hans fékk ábendingu um það.
Kristján Þór upplýsti Katrínu um samskipti skrifstofustjóra við Stjórnartíðindi
Sjávarútvegsráðherra upplýsti forsætisráðherra um það í júlímánuði síðastliðnum að í júlí í fyrra hefði þáverandi skrifstofustjóri ráðuneytis hans átt samskipti við Stjórnartíðindi og látið fresta birtingu nýrra laga um laxeldi, sem kom fyrirtækjunum vel.
Kjarninn 31. október 2020
Jeff Bezos forstjóri Amazon
Metfjórðungur hjá Amazon
Tekjur Amazon á síðustu þremur mánuðum voru rúmlega fjórum sinnum meiri en landsframleiðsla Íslands í fyrra.
Kjarninn 30. október 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar