Með hraða snigilsins

Í febrúar 2008 undirrituðu samgönguráðherrar Danmerkur og Þýskalands samkomulag um brúargerð yfir Femern sundið milli Rødby í Danmörku og Puttgarden í Þýskalandi. Þá höfðu árum saman staðið yfir umræður um ,,akveg“ yfir sundið.

Femern
Auglýsing

Í upp­hafi var gert ráð fyrir brú, með land­fyll­ingum beggja vegna, fyr­ir­myndir þeirrar hug­myndar voru Eyr­ar­sunds­brúin milli Dan­merkur og Sví­þjóðar og Stóra­belt­is­brúin milli Sjá­lands og Fjóns. Eftir að ráð­herr­arnir höfðu und­ir­ritað sam­komu­lagið þurftu rík­is­stjórnir og þjóð­þing beggja landa að stað­festa það. Árið 2011, þremur árum eftir að ráð­herr­arnir und­ir­rit­uðu sam­komu­lagið skil­uðu tvö ráð­gjafa­fyr­ir­tæki skýrslum varð­andi fyr­ir­hug­aðan ,,a­k­veg“. Nið­ur­staða beggja fyr­ir­tækj­anna var að æski­legra væri að leggja göng í stað þess að brúa. Rökin voru þau að göng hefðu minni áhrif á umhverf­ið, þau yrðu óháð veðri, sem skipti miklu máli því vinda­samt er á sund­inu og því mætti búast við að brú yrði lokað marg­sinnis á ári hverju. Breytt tækni gerði að verkum að til­tölu­lega litlu mun­aði á kostn­aði á göngum og brú. Allt mælti semsé með göngum og brú­ar­hug­myndin lögð á hill­una eftir að stjórn­mála­menn höfðu kynnt sér skýrsl­urn­ar.

Und­ir­bún­ing­ur­inn

Eftir miklar umræð­ur, bæði á danska þing­inu og því þýska, var sam­þykkt, í febr­úar 2011, að ráð­ast í verk­efnið sem fékk heitið ,,Fem­ern teng­ing­in“. Þá fyrst var hægt að hefj­ast handa við und­ir­bún­ing þess­arar miklu fram­kvæmd­ar, gera nákvæma fjár­hags­á­ætl­un, afla til­skil­inna leyfa o.s.frv. Allt slíkt tekur langan tíma og því ljóst að ganga­gerð­inni yrði ekki hespað af. Þegar þjóð­þing land­anna tveggja höfðu sam­þykkt verk­efnið (og sett sér­stök fram­kvæmda­lög) var til­kynnt að ef allt gengi að óskum yrði hægt að aka um göngin árið 2020. Síðar kom í ljós að þarna hafði bjart­sýnin borið raun­sæið ofur­liði.

Eins­konar hólkur á botn­inum

Eins og áður var á minnst hefur ný tækni við lagn­ingu neð­an­sjáv­ar­ganga gert að verkum að kostn­að­ur­inn við að leggja göng er nán­ast sá sami og að byggja brú, með upp­fyll­ingum beggja vegna. Aðferðin við ganga­gerð­ina er sú að steyptir verða 89 ,,bút­ar“, hver um sig um það bil 200 metra lang­ur, 40 metra breiður og 9 metra hár. Hver ,,bút­ur“ vegur um það bil 73.500 tonn. ,,Bút­arn­ir“ verða steyptir á landi, vænt­an­lega í Rødby á Lálandi, og dregnir fljót­and­i,á réttan stað, þar verður þeim sökkt með því að hleypa vatni inn í sér­staka botnt­anka. Þeir verða svo festir saman og mynda þannig hin 18 kíló­metra löngu göng, lengstu göng í heimi á hafs­botni. Í göng­unum verða tvær akreinar í hvora átt auk lest­ar­ganga. Inn­heimt verður sér­stakt ganga­gjald (líkt og gert er við brýrnar yfir Eyr­ar­sund og Stóra­belt­i).    

Auglýsing

Kannski í gagnið árið 2028

Ljónin í vegi þess­arar miklu fram­kvæmdar reynd­ust bæði fleiri og fyr­ir­ferð­ar­meiri en hinir bjart­sýnu ráð­herrar gerðu ráð fyrir þegar  sam­komu­lagið frá árinu 2008 var end­an­lega stað­fest 2011.

Mjög fljót­lega varð ljóst að göngin yrðu ekki tekin í notkun árið 2020, danski sam­göngu­ráð­herr­ann sagði snemma árs 2013 að von­andi yrði hægt að opna göngin árið 2022. Nú er talað um að árið 2028 verði göngin til­búin og komin í gagn­ið.  Ótal­margt hefur orðið þess vald­andi að verk­inu seinkar jafn mikið og nú er útlit fyr­ir. Samn­inga- og útboðs­mál hafa reynst mun flókn­ari og tíma­frek­ari en talið var í upp­hafi. Í því sam­bandi er rétt að hafa í huga að verk­efni af þessu tagi á sér ekki hlið­stæðu, en danski sam­göngu­ráð­herr­ann sagði nýlega í við­tali að ,,þótt margir væru óþol­in­móðir væri mik­il­væg­ara að allir kubbar í þessu mikla púslu­spili lægju á end­anum á réttum stað“.

Gjöld og tekjur

Fram­kvæmdin er sú stærsta sem Danir hafa nokkru sinni ráð­ist í en þeir fjár­magna verkið að stærstum hluta en fá í stað­inn tekj­urnar af ganga­gjald­inu sem áður var nefnt. Sam­kvæmt nýj­ustu útreikn­ingum mun kostn­að­ur­inn við gerð gang­anna nema um það bil 64 millj­örðum danskra króna (um það bil 1060 millj­örðum íslenskum). Það er mun hærri upp­hæð en fyrst var gert ráð fyr­ir. Þótt ákveðin óvissa ríki um end­an­legan kostnað við ganga­gerð­ina er óvissan um tekju­hlið­ina þó mun meiri. Eng­inn veit hversu margir bílar og lestir koma til með að fara um göng­in. Þetta veldur dönskum stjórn­völdum áhyggj­um. Ef svo færi að færri noti göngin en spár gera ráð fyrir myndi hluti reikn­ings­ins vegna lagn­ingar gang­anna enda hjá skatt­greið­end­um. Dönskum skatt­greið­endum vel að merkja.

Leyni­lega könn­unin

Fyr­ir­tækin Fem­ern A/S og Sund og Bælt (sem ann­ast rekstur Stóra­belt­is- og Eyr­ar­sunds­brúnna) létu fyrir rúmu ári vinna yfir­grips­mikla könnun varð­andi hugs­an­lega umferð um nýju göng­in. 56 þús­und bíl­stjórar sem að jafn­aði aka um Stóra­belt­is­brúna og for­svars­menn flutn­inga­fyr­ir­tækja voru spurðir hvort þeir myndu nota Fem­ern teng­ing­una þegar hún kemst í gagn­ið. Þrátt fyrir að Danska rík­is­út­varpið og fleiri danskir fjöl­miðlar hafi marg­sinnis óskað eftir að fá upp­lýs­ingar um nið­ur­stöður þess­arar könn­unar hefur það ekki tek­ist. Sam­göngu­ráðu­neytið hefur ekki heldur fengið að sjá nið­ur­stöð­urn­ar. Þegar spurt hefur verið um ástæður þess að nið­ur­stöðum könn­un­ar­innar er haldið leyndum er skýr­ingin sú að aðferð­inni við könn­un­ina hafi verið ,,á­bóta­vant“. Fem­ern fyr­ir­tækið hefur til­kynnt að nú sé unnið að nýrri umferð­ar­könn­un, nið­ur­stöður hennar eiga að liggja fyrir um næstu ára­mót. ,, Þetta snigl­ast áfram“ sagði danskur ráð­herra nýlega í við­tali þegar rætt var um göng­in.

Munu gjör­breyta sam­göng­unum

Göngin munu gjör­breyta sam­göngum milli Dan­merkur og Þýska­lands. Um það eru allir sam­mála. Danski sam­göngu­ráð­herrann, Ole Birk Olesen sagði nýlega í við­tali að vissu­lega hefði verið æski­legt að verkið hefði ekki dreg­ist jafn mikið og raun hefur orðið en þegar spurt var hvort kannski væri óraun­hæft að ráð­ast í svo stórt verk­efni svar­aði ráð­herr­ann ,,Fem­ern göngin munu vissu­lega hvíla á sandi en  ákvörð­unin um að leggja þau, var ekki byggð á sand­i“.



Segir eftirlit Fiskistofu veikburða og ómarkvisst
Ríkisendurskoðun telur að Fiskistofu sé ómögulegt að sinna öllu því eftirliti sem henni ber að sinna, meðal annars vegna skorts á úrræðum og viðurlögum. Jafnframt vísar Ríkisendurskoðun því á bug að brottkast sé óverulegt á Íslandi.
Kjarninn 18. janúar 2019
Logi vill ríkisstjórn með Viðreisn, Pírötum og Vinstri grænum
Formaður Samfylkingarinnar segir að mögulega séu flokkur hans og Vinstri græn eðlisólíkir flokkar í ljósi þeirra áherslna sem núverandi ríkisstjórn, undir forsæti Vinstri grænna, hefur í forgrunni. Þetta kemur fram í viðtali við hann í Mannlífi í dag.
Kjarninn 18. janúar 2019
Reynt að bjarga íslensku fjölmiðlalandslagi frá algjörri einsleitni
Drög að frumvarpi um hvernig íslenska ríkið ætlar að styðja við einkarekna fjölmiðla liggja fyrir og verða kynnt í ríkisstjórn von bráðar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Gleymið tollastríðinu - Kína er nú þegar í vandræðum
Pistlahöfundur Bloomberg, Michael Schuman, segir Kína á kafi í skuldavanda sem ekki sé hægt að leysa svo auðveldlega.
Kjarninn 17. janúar 2019
Hreiðar Már: Von mín að deilurnar leysist farsællega
Hreiðar Már Sigurðsson, fyrrverandi bankastjóri Kaupþings, segir ásakanir sem koma fram á hendum honum í bréfi frá Kevin Stanford og Karen Millen ekki vera réttar.
Kjarninn 17. janúar 2019
Gylfi hvetur til varkárni við sölu banka
Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifar um fyrirhugaða sölu á bönkunum og bankarekstur almennt, í ítarlegri grein í Vísbendingu.
Kjarninn 17. janúar 2019
Myndin er af höfundi greinarinnar sofandi. Myndin er ekki nýleg.
Vinnuálag í framhaldsskólum
Kjarninn 17. janúar 2019
Embætti forstjóra Barnaverndarstofu laust til umsóknar
Félagsmálaráðuneytið auglýsir starf forstjóra barnaverndarstofu laust til umsóknar. Bragi Guðbrandsson lét af starfi forstjóra í febrúar í fyrra eftir að hafa tekið sæti í Barna­rétt­ar­nefnd Sam­einuðu þjóðanna fyr­ir hönd Íslands.
Kjarninn 17. janúar 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar