Tíu staðreyndir um íslenskan sjávarútveg og veiðigjaldið

Umræðu um umdeilt frumvarp um veiðigjöld var í vikunni frestað fram á næsta haust. Lækka átti veiðigjöld um 1,7 milljarð alls í ríkiskassann. Kjarninn fer yfir staðreyndri um íslenskan sjávarútveg, hið umdeilda frumvarp og málamiðlunina sem náðist.

skip
Auglýsing

1.

Ísland er meðal fremstu fisk­veiði­þjóða heims. Sjáv­ar­út­veg­ur­inn skilar næst mest útflutn­ings­verð­mætum inn í þjóð­ar­búið og er rót­grót­inn þáttur í íslensku atvinnu­lífi og menn­ingu. Kreppt hefur að grein­inni vegna styrk­ingar krón­unnar um tugi pró­senta á síð­ast­liðnum árum.

Auglýsing

2.

Þrátt fyrir nei­kvæð áhrif þess­arar þró­unar á rekstr­ar­nið­ur­stöðu sjáv­ar­út­veg­ar­ins er arð­semi grein­ar­innar góð og var hagn­aður sjáv­ar­út­vegs­fé­laga á árinu 2016 um 55 millj­arðar króna.

3.

Sam­an­lagðar  arð­greiðslur sjá­v­­­­­­ar­út­­­­­­­­­vegs­­­­­fyr­ir­tækja frá byrjun árs 2010 og út árið 2016 voru 65,8 millj­­­­­arðar króna. Eigið fé þeirra frá hruni og til loka árs 2016 batn­aði um 300 millj­­­­­arða króna. Því hefur hagur sjá­v­­­­­­ar­út­­­­­­­­­veg­­­­­ar­ins vænkast um 365,8 millj­­­­­arða króna á örfáum árum.

4.

Þennan við­­snún­­ing hafa eig­endur útgerð­anna meðal ann­­ars nýtt í að greiða hratt niður skuldir og í að auka fjár­­­fest­ingu í geir­an­­um. Skuldir sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tækja voru 319 millj­­arðar króna í lok árs 2016 og höfðu þá lækkað um 175 millj­­arða króna frá hruni. Fjár­­­fest­ing í var­an­­legum rekstr­­ar­fjár­­mun­um, sem eru til að mynda ný skip, var 22 millj­­arðar króna á árinu 2016. Hún var um 25 millj­­arðar króna að með­­al­tali árin á und­­an.

5.

Sam­kvæmt lögum um veiði­gjald leggur Fiski­stofa veiði­gjald á og renna tekjur af því í rík­is­sjóð. Skráðir eig­endur íslenskra fiski­skipa sem stunda veiðar á nytja­stofnum sjávar bera gjald­ið. Veiði­gjald eru lagt á í þeim til­gangi að mæta kostn­aði rík­is­ins við rann­sókn­ir, stjórn, eft­ir­lit og umsjón með fisk­veiðum og fisk­vinnslu og tryggja þjóð­inni í heild hlut­deild í þeim arði sem nýt­ing sjáv­ar­auð­linda skap­ar. Reikni­stofn veiði­gjalds er hlut­fall af hreinum hagn­aði í fisk­veiðum og hluta af hagn­aði fisk­vinnslu.

6.

Hæstu veið­i­­­­­gjöldin greiddi sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­veg­­­­ur­inn vegna fisk­veið­i­­ár­s­ins 2012/2013, en þá greiddi útgerðin 12,8 millj­­­­arða króna í rík­­­­is­­­­sjóð vegna veið­i­­gjalda. Árin þar á eftir lækk­­­­uðu gjöldin skref fyrir skref niður í 4,8 millj­­­­arða árið 2016. Inn­­heimt veið­i­­­gjöld árs­ins 2017 voru 8,4 millj­­arðar króna. Frum­varp um end­­ur­út­­­reikn­ing gerir ráð fyrir því að inn­­heimt veið­i­­­gjöld árs­ins 2018 verði 8,6 millj­­arðar króna, en að teknu til­­liti til sér­­staks afsláttar fyrir minni sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tæki verða þau 8,3 millj­­arðar króna. Í gild­andi fjár­­lögum var gert ráð fyrir því að veið­i­­­gjöld myndu skila tíu millj­­örðum krónum í rík­­is­­kass­ann í ár, og byggir það á því að álögð veið­i­­­gjöld vegna fisk­veið­i­­ár­s­ins 2017/2018 voru áætluð 10,8 millj­­arðar króna. Þorri þeirra átti því að skila sér til rík­­is­ins á þessu alm­an­aks­ári.

7.

Í frum­varpi meiri­hluta atvinnu­vega­nefndar um breyt­ingar á veiði­gjöldum var lagt til að heim­ild til álagn­ingar veiði­gjalda yrði fram­lengd, en hún hefði ellegar runnið út 31. ágúst. Einnig var kveðið á um almenna lækkun veiði­gjald­anna. Þannig skyldu veiði­gjöldin mið­ast við afkomu sjá­v­­­ar­út­­­vegs­ins árið á undan í stað þriggja ára aftur í tím­ann eins og verið hef­ur.  Þá fól frum­varpið einnig í sér sér­tæka lækkun veiði­gjalda til lít­illa útgerða með afsláttum til lít­illa og með­al­stórra útgerða.

8.

Hefði frum­varp þetta orðið að lögum myndi veið­i­­gjaldið sem útgerðir greiða til rík­­is­ins í ár, að teknu til­­liti til afslátt­­ar, lækka um 1,7 millj­­arðar króna og orðið 8,3 millj­­arðar króna. Það er svipað og inn­­heimt veið­i­­­gjöld voru árið 2017, þegar þau voru 8,4 millj­­arðar króna. Lækk­un­ina átti að fram­­kvæma þannig að stærstu útgerð­­ar­­fyr­ir­tækin fá mestu veið­i­­gjalda­­lækk­­un­ina í krónum talið. Um er að ræða krón­u­­tölu­­lækkun á allan veiddan afla en auk þess er svo­­kall­aður per­­són­u­af­­sláttur útgerða hækk­­aður á minni útgerð­­ir.

9.

Styrinn stendur fyrst og síð­ast um stór­út­gerð­irnar og raun­veru­lega stöðu grein­ar­inn­ar. Ljóst er að staða stærstu fyr­ir­tækj­anna er gríð­ar­lega sterk, á meðan sum þeirra minni berj­ast í bökk­um. Þá er einnig ágrein­ingur um hvort frek­ari sam­þjöppun í grein­inni er ákjós­an­leg og hvort og þá hvernig frek­ari nýliðun sem og byggða­sjón­ar­mið eigi að vega við ákvarð­ana­töku líkt og álagn­ingu veiði­gjald­anna. Í grein­ar­gerð með frum­varpi meiri­hluta atvinnu­vega­nefndar segir meðal ann­ars: „Sam­an­tekið má segja að gæta verði þess að veiði­gjald verði sann­gjarnt en í því felst ekki síst að líta eftir fremsta megni til bestu upp­lýs­inga hverju sinni um rekstr­ar­af­komu og greiðslu­getu sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja.“ Spurn­ingin er hvort það mark­mið tak­ist með umræddu frum­varpi.

10.

Á fimmtu­dag náð­ist sam­komu­lag á þing­inu um að draga frum­varpið til baka. Þess í stað var lagt fram nýtt frum­varp þar sem veiði­gjöldin verða „fram­lengd“ óbreytt. Frum­varpið er aftur lagt fram af atvinnu­vega­nefnd. Lögin munu falla úr gildi um ára­mótin í stað lok sum­ars en gert er ráð fyrir að sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra mæli fyrir nýju frum­varpi um heild­ar­end­ur­skoðun laga um veiði­gjald næsta haust. Í grein­ar­gerð með frum­varp­inu segir að gróft áætl­aðar tekjur rík­i­s­jóðs af veiði­gjaldi tíma­bils­ins 1. sept­em­ber til árs­loka 2018 muni nema 3,6 millj­örðum króna.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Píratar mælast næst stærstir í nýrri skoðanakönnun frá MMR
Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 23,5 prósent fylgi í nýrri könnun MMR, en þar í kjölfarið koma Píratar með 14,6 prósent fylgi. Framsóknarflokkurinn væri minnsti flokkurinn sem næði inn þingmanni miðað við þessa könnun og mælist með 6,4 prósent fylgi.
Kjarninn 25. maí 2020
Frá Bræðslunni í fyrra. Næsta Bræðsla verður árið 2021.
„Samfélagsleg skylda“ að aflýsa Bræðslunni
Tónlistarhátíðin Bræðslan fer ekki fram í sumar. Skipuleggjendur hátíðarinnar segja það samfélagslega skyldu sína að aflýsa hátíðinni og vilja koma í veg fyrir alla mögulega smithættu.
Kjarninn 25. maí 2020
Ólafur Arnalds
Gagnsæi og rangsnúnir landbúnaðarstyrkir
Kjarninn 25. maí 2020
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Er traust lykilinn að breyttri hegðun í umhverfismálum?
Kjarninn 25. maí 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Hvert fyrirtæki má að hámarki taka við 100 milljónum í „ferðagjöf“ frá ríkinu
Allir sjálfráða Íslendingar munu fá fimm þúsund króna gjöf til að eyða innanlands í sumar. Gjöfin verður afhent í gegnum smáforrit og hægt verður að framselja hana til annarra.
Kjarninn 25. maí 2020
„Á hvaða plánetu eru þeir?“ – Boris Johnson í vanda vegna ráðgjafa sem braut útgöngubann
Dominic Cummings, hinn umdeildi en óumdeilanlega áhrifaríki, ráðgjafi Boris Johnson virðist hafa brotið gegn útgöngubanni á sama tíma og bresk stjórnvöld sögðu öllum þegnum: „Þið verðið að vera heima.“ Gríðarlegur þrýstingur er á Johnson að reka Cummings.
Kjarninn 25. maí 2020
Neysla á afþreyingarefni hefur tekið stakkaskiptum á örfáum árum.
Sífellt færri eru áskrifendur að sjónvarpsþjónustu sem notast við myndlykla
Þeim landsmönnum sem kaupa áskriftir að sjónvarpsþjónustu sem þarf að nota myndlykil til að miðlast hefur fækkað um tæplega tíu prósent á tveimur árum. Sýn hefur tapað tæplega fjórðungi áskrifenda á tveimur árum.
Kjarninn 24. maí 2020
Fámennt er á grískum ströndum um þessar mundir.
Möguleikar á ferðalögum milli landa aukast hratt
Í varfærnum skrefum er hvert landið á fætur öðru að aflétta takmörkunum á ferðalögum í þeirri von að lokka til sín erlenda gesti. Enginn býst þó við því að fjöldinn verði sá sami og fyrir ári.
Kjarninn 24. maí 2020
Meira eftir höfundinnFanney Birna Jónsdóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar