Danskir bændur vita ekki sitt rjúkandi ráð

Hitabylgjan sem herjað hefur á mörg Evrópulönd undanfarnar vikur hefur valdið margvíslegum vandræðum og óþægindum. Menn og skepnur jafna sig líklega fljótt þegar hitabylgjan verður liðin hjá en ekki verður það sama sagt um jarðargróðurinn.

Korn - Mynd: Pixabay
Auglýsing

„Mér finnst rigningin góð“ segir í þekktum íslenskum dægurlagatexta. Þeir eru ófáir Íslendingarnir sem hafa við ýmis tækifæri, sungið hástöfum um dásemdir rigningarinnar. Þótt margir Íslendingar syngi kannski þarna þvert um hug sér gætu margir Evrópubúar, að minnsta kosti nú um stundir, tekið undir þessa fullyrðingu. Flestir, satt að segja, búnir að fá nóg af því óvenjulega veðurfari sem ríkt hefur víðast hvar í álfunni undanfarna mánuði og þrá rigningu. Engir þó kannski heitar en bændur sem sjá fram á mjög erfiða tíma.

Rigningarsumarið 2017

Orðatiltækið „í ökkla eða eyra“ þekkja flestir. Það lýsir ágætlega veðrinu í Danmörku sumarið 2017 og sumrinu nú. Í fyrra var það úrkoman sem gerði bændum erfitt fyrir, beiti- og ræktunarlönd á kafi í vatni en í ár er það hinsvegar skortur á úrkomu sem erfiðleikunum veldur. Landbúnaður er gríðarlega mikilvægur, og fyrirferðarmikill í dönsku efnahagslífi en danskir bændur eru, allflestir, ekki ofhaldnir og mega ekki við miklum áföllum.

Eftir hið erfiða ár 2017 vonuðust bændur eftir góðu sumri í ár en þær vonir hafa ekki ræst. Maímánuður var bjartur og sólríkur en þegar kom fram í júní tók gamanið að kárna, ef svo má að orði komast. Varla kom deigur dropi úr lofti allan mánuðinn og sömu sögu er að segja af júlímánuði víðast hvar í landinu. Þessari þurrkatíð hefur fylgt mikill hiti og ekki breyting í vændum, ef marka má veðurspár. Áframhaldandi þurrviðri og hlýindi næstu vikur.

Auglýsing

Útlitið er dökkt

Hitabylgja hefur haft mikil áhrif á danska bændur.Þótt sólin skíni glatt er útlitið hjá mörgum bændum allt annað en bjart. Talsmaður dönsku bændasamtakanna sagði að bændur teldust heppnir ef þeim tækist að ná undir þak helmingi þess fóðurs sem nauðsynlegt er. Og það hefur nú þegar margvíslegar afleiðingar. Margir nautgripabændur eru byrjaðir að senda hluta bústofnsins til slátrunar, löngu fyrr en ætlunin var, enda þótt þeir telji það algjört neyðarúrræði. Áðurnefndur talsmaður sagði nær öruggt að fjöldi bænda kæmist í þrot með búreksturinn, margir væru „alveg á nippinu“ eins og hann orðaði það.

Haustsáning er útilokuð

Reglur Evrópusambandsins mæla svo fyrir að bændur í aðildarríkjunum skuli sá svonefndri haustsáningu eigi síðar en 20. ágúst ár hvert. Haustsáningunni er ætlað að binda köfnunarefni í jarðveginum og hindra að það berist í vatn. Danskir bændur segja að nú sé haustsáning útilokuð, eins og ástandið sé nái enginn gróður að dafna. Í reglum ESB er að finna undantekningarákvæði frá haustsáningardagsetningunni og telja margir danskir stjórnmálamenn að nauðsynlegt sé að beita þessu ákvæði.

Verðhækkanir á kjöti, mjólk, mjöli- og korni

Fyrir nokkrum dögum birti danska útvarpið, DR, á vefsíðu sinni langt viðtal við Klaus Kaiser hagfræðing hjá rannsókna- og þekkingarsetrinu Seges. Hann spáir því að á næstunni, jafnvel strax í þessum mánuði, muni danskir neytendur (og reyndar margir fleiri) finna fyrir umtalsverðum verðhækkunum á korni, mjöli og haframjöli. Hækkanir á kjöti og mjólkurvörum fylgi svo fljótlega í kjölfarið. Á þessari stundu sé útilokað að spá nokkru um hve miklar þessar hækkanir verði en þær verði umtalsverðar. Að sögn hagfræðingsins verða þessi áhrif ekki bundin við næstu mánuði því í dönskum landbúnaði sé útlitið fyrir næsta ár ekki bjart. Undir þetta taka danskir bændur sem segja næsta ár verða mjög erfitt. ,,Þurrkarnir núna eru þeir mestu í heila öld og ekki bætir hitinn úr skák“ sagði sérfræðingur dönsku veðurstofunnar, DMI, í viðtali við danska útvarpið.

Rafmagnið og heita vatnið hækka líka í verði

Við kornrækt fellur til mikill hálmur. Hluti hans er notaður sem fóður en stóran hluta þess sem til fellur selja danskir bændur fjarvarmaveitum. Um það bil 70 danskar fjarvarmaveitur kynda að stórum hluta með hálmi en nú er skortur á þessum eldivið fyrirsjáanlegur. Fjarvarmaveiturnar verða því að leita annarra og dýrari lausna (olía og/eða gas) og það þýðir hærra verð til neytenda. Svipaða sögu er að segja af raforkunni. Í logninu snúast dönsku vindmyllurnar ekki og þurrkarnir í Noregi draga úr raforkuframleiðslunni þar í landi en Danir kaupa mikið rafmagn þaðan. Þetta þýðir hærra orkuverð til danskra heimila og fyrirtækja.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar