Óttast kínversku augun og eyrun

Fyrir örfáum árum var nafnið Huawei nánast óþekkt á Vesturlöndum en nú er fyrirtækið orðið risi í fjarskiptatækni. Því hefur þó verið meinað um að reisa fjarskiptanet í ýmsum löndum af ótta við njósnir.

Huawei
Huawei
Auglýsing

Fyrir örfáum árum var nafnið Huawei nán­ast óþekkt á Vest­ur­lönd­um. Nú þekkja flestir sím­ana með þessu nafni en Huawei er líka risa­fyr­ir­tæki í fjar­skipta­heim­in­um. Nokkur lönd hafa lagt bann við að Huawei fái að byggja þar upp fjar­skipta­net, af ótta við hugs­an­legar njósn­ir. Danskt fyr­ir­tæki rifti fyrir nokkrum dögum stórum samn­ingi við kín­verska fjar­skipt­ar­is­ann.

Á níunda ára­tug síð­ustu aldar átt­uðu kín­versk stjórn­völd sig á því að grípa þyrfti til sér­stakra aðgerða ættu Kín­verjar að taka þátt í þeirri öru þróun sem þá var að eiga sér stað á fjar­skipta­mark­aðn­um. Stjórn­völd í Beijing horfðu í þessum efnum einkum til sam­vinnu við erlend fyr­ir­tæki, sem mörg hver voru treg til að deila þekk­ingu sinni með Kín­verj­u­m. Árið 1987 stofn­aði maður að nafni Ren Zhengfei fyr­ir­tækið Huawei. Nafnið hefur tvö­falda merk­ingu, getur þýtt „sterkur leik­ur“ og „Kína get­ur“. Ætlun stofn­and­ans var að til yrði kín­verskt sam­skipta­fyr­ir­tæki sem stæði erlendum fyr­ir­tækjum fylli­lega á sporði. Hann hefur þó lík­lega ekki grunað að í dag, 32 árum síðar yrði Huawei eitt stærsta fyr­ir­tæki í heim­inum á sínu sviði. Starfs­menn eru nú um 170 þús­und og starf­semin í að minnst kosti 175 lönd­um. Burða­rás fyr­ir­tæk­is­ins er fjar­skipta­net, þjón­usta við fyr­ir­tæki og síma­fram­leiðsla. Á tímum örra breyt­inga í net-og sam­skipta­heimum hefur Huawei tek­ist að halda velli, og reyndar gott bet­ur, og er nú meðal þeirra fremstu í þróun nýj­unga á því sem nefnt hefur verið næsta kyn­slóð í þess­ari tækni, 5G.

Ótti við njósnir

Eins og áður var nefnt teygir starf­semi Huawei sig víða um heim. Breskur hug­bún­að­ar­sér­fræð­ingur sagði í við­tali við BBC, að það væri eig­in­lega sama hvert litið væri, Huawei væri alls stað­ar.

Auglýsing

Sam­kvæmt kín­verskum lögum ber öllum fyr­ir­tækjum þar í landi skylda til að starfa með yfir­völdum ef þörf kref­ur, varð­andi öryggi lands­ins eins og það er orð­að. Þetta laga­á­kvæði hefur víða vakið ákveðnar grun­semdir og spurn­ingar vakn­að. ,,Er hægt að treysta því að kín­versk stjórn­völd seilist ekki í upp­lýs­ingar og krefj­ist þess jafn­vel að Huawei fyr­ir­tækið veiti þeim upp­lýs­ing­ar? Stundi bein­línis njósn­ir.“ Rétt er að nefna að ekk­ert gefur til­efni til slíkra vanga­veltna, annað en þetta laga­á­kvæði. Liang Hua, stjórn­ar­for­maður Huawei, hefur margoft í við­tölum full­yrt að fyr­ir­tækið sé algjör­lega sjálf­stætt og öllum áhyggju­fullum við­skipta­vinum sé vel­komið að heim­sækja þar allar deildir Huawei og skoða rann­sókn­ar­stofur og þró­un­ar­deild­ir. „Við höfum engu að leyna, okkar ein­asta kapps­mál er að gera vel, helst betur en allir aðr­ir.“

Huawei

Banna Huawei

Full­yrð­ingar stjórn­ar­for­manns Huawei og sú stað­reynd að ekk­ert hefur komið fram sem bendir til að fyr­ir­tækið gangi erinda kín­verskra stjórn­valda hafa ekki dugað til að kveða niður ótt­ann við „njósn­a­draug­inn“. Ástr­al­ía, Nýja-­Sjá­land, Kana­da, Banda­ríkin og Japan hafa lagt bann við að Huawei komi nálægt upp­bygg­ingu og notkun hins nýja háhraða­nets 5G. Fleiri lönd íhuga nú slíkt bann, að minnsta kosti að hluta, þar á meðal Þýska­land, Pól­land og Frakk­land. Breska dreif­ing­ar­fyr­ir­tækið Brit­ish Tel­ecom hefur úti­lokað Huawei frá hluta af sínu dreifi­kerfi. Ástæðan er alls staðar sú sama, ótt­inn við að kín­versk stjórn­völd fái aðgang að mik­il­vægum gögnum og upp­lýs­ing­um.

Fjár­mála­stjór­inn hand­tek­inn í Kanada

Í byrjun des­em­ber í fyrra (2018) var Wanz­hou Meng, fjár­mála­stjóri Huawei hand­tekin á flug­velli í Kanada. Hand­taka var gerð að kröfu banda­rískra stjórn­valda sem grun­uðu Wanz­hou Meng (sem er dóttir stofn­anda Huawei) um að hafa tekið þátt í að brjóta við­skipta­bann Banda­ríkj­anna gegn Íran. Hún var síðar látin laus gegn hárri trygg­ingu og gert að dvelja í Kana­da, og bera ökkla­band, en banda­rísk stjórn­völd hafa frest til 30. Jan­úar nk. til að leggja fram fram­sals­beiðni. Hand­takan hefur valdið mik­illi reiði stjórn­valda í Kína, en sam­skipti þeirra og Banda­ríkja­stjórnar eru mjög stirð um þessar mund­ir. Banda­ríska blaðið Wall Street Journal greindi frá því fyrir nokkrum dögum að banda­ríska dóms­mála­ráðu­neytið sé nú með til rann­sóknar ásak­anir um að Huawei hafi stolið hug­verkum og tækni­bún­aði frá fyr­ir­tækjum sem unnið hafi með Kín­verj­un­um. Fyrr í þessum mán­uði hand­tók pólska lög­reglan tvo menn, Kín­verja og Pólverja, þeir eru grun­aðir um njósn­ir.

Huawei í Dan­mörku

Árið 2014 gerði danska fjar­skipta­fyr­ir­tækið TDC, sem er hið stærsta sinnar teg­undar í Dan­mörku sex ára samn­ing við Huawei um rekstur og þróun 4G, svo­nefndrar fjórðu kyn­slóðar far­síma. Tveimur árum síðar skrif­aði TDC undir samn­ing við Huawei um kap­al­bún­að. Nú eru TDC og Huawei í sam­ein­ingu að prófa 5G, fimmtu kyn­slóð far­síma­kerf­is­ins. Margir danskir sér­fræð­ingar undr­ast að TDC skuli, án þess að depla auga (eins og einn sér­fræð­ing­anna komst að orði) semja við kín­verska fyr­ir­tæk­ið. Fjöl­mörg önnur dönsk fyr­ir­tæki, og stofn­an­ir, nota búnað frá Huawei. Dag­blaðið Politi­ken greindi á sínum tíma frá því að árið 2011 hefði Leyni­þjón­usta hers­ins varað við sam­starfi við Huawei, vegna hættu á njósn­um. Leyni­þjón­ustan skipti síðar um skoðun og sagði ekk­ert athuga­vert við samn­inga TDC og Huawei, að upp­fylltum ákveðnum skil­yrð­um.

Baned­an­mark rifti millj­arða­samn­ingi

Í nóv­em­ber á síð­asta ári skrif­aði Baned­an­mark (sem sér um tækni­legan rekstur danska járn­brauta­kerf­is­ins) undir sex ára samn­ing við Huawei og Net­Nor­dic, sam­starfs­fyr­ir­tæki Huawei í Dan­mörku. Þeim samn­ingi var skyndi­lega rift fyrir nokkrum dög­um. Skýr­ingin sögð sú að í samn­ingum hefði ekki verið kveðið nægi­lega skýrt á um net­ör­yggi. Danskir fjöl­miðlar full­yrða að þrýst­ingur frá stjórn­mála­mönnum væri hin raun­veru­lega ástæða. Þeir væru loks­ins vakn­aðir af værum blundi (orða­lag Berl­ingske) og gerðu sér nú grein fyrir að ekki væri æski­legt að jafn mik­il­væg starf­semi og tækni­legur rekstur danska lesta­kerf­is­ins væri í höndum fyr­ir­tæk­is, sem rík­is­stjórn Kína gæti sagt fyrir verk­um.

Í síð­ustu viku sagði Claus Hjort Frederik­sen varn­ar­mála­ráð­herra Dan­merkur á fundi varn­ar­mála­nefndar danska þings­ins, Fol­ket­in­get, að dönsk stjórn­völd tækju umræð­una um Huawei og umsvif fyr­ir­tæk­is­ins í Dan­mörku mjög alvar­lega. Hann sagði jafn­framt að núver­andi lög­gjöf heim­ili ekki að banna starf­semi til­tek­inna sam­starfs­að­ila danskra fyr­ir­tækja. „Það er ástæða til að hafa áhyggjur af því þegar stór­fyr­ir­tæki, eins og Huawei, eru nátengd stjórn­völd­um, slík tengsl eru ekki æski­leg og hljóta að vekja tor­tryggn­i.“ Ráð­herr­ann tók fram að með orðum þessum orðum væri hann ekki að gefa neitt sér­stakt í skyn.

Skiptastjóri segir forsvarsmenn Primera mögulega hafa valdið félaginu tjóni
Í skýrslu skiptastjóra þrotabúsins kemur fram að forsvarsmenn flugfélagsins Primera air kunni að hafa ollið félaginu tjóni í tveimur tilvika. Skiptastjóri hyggst höfða riftunarmál og reyna að endurheimta um 520 milljónir króna.
Kjarninn 20. febrúar 2019
FEB: Sú óréttláta skerðing sem viðgengst í dag stuðlar að fátækt meðal eldri borgara
Félag eldri borgara fagnar kröfu stéttarfélaga og sambanda innan ASÍ um að stigið verði ákveðið skref til lækkunar á skerðingu almannatrygginga úr 45 prósent í 30 prósent vegna lífeyris frá lífeyrissjóðum.
Kjarninn 20. febrúar 2019
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Segir það hafa legið fyrir að ríkisstjórnin myndi ekki setja á hátekjuskatt
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir að skattkerfisbreytingar ríkisstjórnarinnar hafi verið kynntar og að það hafi jafnframt legið fyrir, frá því að núverandi ríkisstjórn var mynduð, að hún væri ekki að „fara í hátekjuskatt“.
Kjarninn 20. febrúar 2019
Stál í stál - Líkur á verkföllum hafa aukist
Útspili stjórnvalda í kjaraviðræðunum var illa tekið hjá verkalýðshreyfingunni. Eru verkföll í kortunum?
Kjarninn 20. febrúar 2019
Bakkavararbræður vilja rannsókn á Klakka
Lýstar kröfur í nauðasamningum Exista námu upphaflega tæplega 300 milljörðum króna og aðeins hluti þeirra hefur fengist greiddur.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Hvalveiðar heimilaðar næstu fimm árin
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, studdist við ráðgjöf Hafró.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Forseti ASÍ: Dagur „vonbrigða“ sem liðkar ekki fyrir kjarasamningum
Forseti ASÍ segir útspil stjórnvalda í kjaraviðræðum ekki til þess fallið að liðka fyrir kjarasamningum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Útspil stjórnvalda - Vilja minnka skattbyrði á lágtekjufólk
Verkalýðshreyfingin er ósátt við útspil stjórnvalda í kjaraviðræðum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar