Verða kýrnar horfnar eftir tvo til þrjá áratugi?

Í nýrri skýrslu frá bandarískri hugveitu er því spáð að eftir tiltölulega fá ár verði nautgripir að miklu leyti horfnir af yfirborði jarðar. Gangi þetta eftir er um að ræða mestu byltingu í matvælaframleiðslu heimsins um mörg þúsund ára skeið.

hellisheii-og-arnessysla_14357115117_o.jpg
Auglýsing

Þeir sem leggja leið sína í mat­vöru­versl­anir kann­ast flestir við hinar svoköll­uðu kynn­ingar þar sem fyr­ir­tæki kynna ýmsar vör­ur. Til dæmis nýtt þvotta­efni eða „töfra­lausnir“ við heim­il­is­hrein­gern­ing­arn­ar. Algeng­ast er þó að verið sé að kynna mat­vörur af ýmsu tagi, stundum nýj­ungar en líka þekktar vör­ur. Oft er þetta kallað kynn­ing­ar­átak, ætlað til að auka við­skipt­in.

Fyrir nokkru stóðu tveir starfs­menn banda­rísku hug­veit­unnar Ret­hinkX fyrir kynn­ingu í stór­verslun í San Francisco. Þar var kynntur mozzarella ostur frá fyr­ir­tæk­inu New Cult­ure. Mozzarella er mest selda osta­teg­und vest­an­hafs og neyt­endur geta valið á milli ótelj­andi vöru­merkja. Mozzarella ost­ur­inn sem þau Tony Seba og Catherine Tubb kynntu fyrir við­skipta­vinum versl­un­ar­innar var nákvæm­lega eins á bragðið og í útliti og hefð­bund­inn mozzarella ostur sem fram­leiddur er úr kúa­mjólk. En, það var hins­vegar einn afger­andi mun­ur.

Ekki gerður úr mjólk

Ost­ur­inn sem þarna var verið að kynna var ekki gerður úr kúa­mjólk. Hann varð til í sér­stökum gerj­un­ar­tönkum New Cult­ure. Gerj­un­ar­að­ferðin sem notuð er hefur lengi verið þekkt, meðal ann­ars notuð við fram­leiðslu á insúl­íni, sætu­efnum og vítamín­um.

Auglýsing

Líf­tæknin veldur bylt­ingu

Sér­fræð­ingar Ret­hinkX telja að á næstu árum muni líf­tæknin gera kleift að fram­leiða bæði mjólk­ur­prótein og kjöt­prótein í miklu magni og á ódýr­ari hátt en fram til þessa. Í skýrslu sér­fræð­ing­anna er full­yrt að árið 2030 kosti „fölsk“ mjólk­ur­prótein ein­ungis einn fimmta af verði mjólk­ur­próteins úr kúm og árið 2035 hafi verðið á því „falska“ lækkað niður í einn tíunda af verði mjólk­ur­próteins úr kúm.

Sér­fræð­ing­arnir spá því enn­fremur að árið 2030 hafi eft­ir­spurn eftir naut­gripa­hakki minnkað um 70 pró­sent og eft­ir­spurn eftir mjókur­af­urðum um 90 pró­sent. Það gildi líka um leður og kollagen efn­ið.

Árið 2035, segja sér­fræð­ingar Ret­hinkX, verður hægt að taka til ann­arra nota 60 pró­sent þess lands sem í dag er notað til naut­gripa- og fóð­ur­fram­leiðslu. Í Banda­ríkj­unum svarar þetta til tveggja millj­óna fer­kíló­metra eða 19 sinnum stærð Íslands. Verð á hefð­bundnu rækt­un­ar­landi mun lækka veru­lega sem hefur í för með sér mögu­leika á stór­auknu land­rými til trjá­rækt­ar. Inn­yfla­gerjun naut­gripa veldur umtals­verðri losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda og sama gildir um mykj­una. Fækkun naut­gripa og jafn­framt aukin trjá­rækt hefði veru­lega jákvæð áhrif og myndi draga úr hlýnun and­rúms­lofts­ins.

Helm­ingur allra starfa við kjöt­fram­leiðslu og í mjólkur­iðn­aði verða horfin á næstu 10 til 12 árum, en í stað­inn mun störfum í „nýjum og breytt­um“ mat­væla­iðn­aði fjölga álíka mik­ið.

Af hverju ætti fólk að kaupa „ekki­kjöt og ekki­mjólk“? 

„Fyrir því eru einkum þrjár ástæð­ur,“ segir Tony Seba. Í fyrsta lagi, og því sem mestu ræð­ur, verða dýra­af­urð­irnar miklu dýr­ari. Í öðru lagi tíð­ar­and­inn, æ fleiri snúa baki við dýra­af­urðum og velja annan kost. Í þriðja lagi hlýnun and­rúms­lofts­ins sem áður var nefnd.

Er eitt­hvað að marka svona spár?

Þess­ari spurn­ingu er ekki auðsvar­að. Ýmsir hafa gagn­rýnt skýrslu Ret­hinkX og því sem þar er spáð, sumir segja hana bein­línis öfga­kennda. Skýrslu­höf­undar eru hins vegar engir nýgræð­ingar og aðal­höf­und­ur­inn Tony Seba er mjög þekktur á sínu sviði og hefur á und­an­förnum árum spáð ýmsu sem margir voru van­trú­aðir á, en hefur ræst. 

Fyrir nokkrum árum spáði hann að ódýr sól­ar­raforka myndi að veru­legu leyti koma í stað jarð­gass, hann spáði líka árið 2014 að brátt kæmu á mark­að­inn raf­knúnir bílar sem ekið gætu mörg hund­ruð kíló­metra á hverri hleðslu. Enn­fremur að sala bíla með bensín og dísil­vélum færi minnk­andi frá og með árinu 2020 og að sjálf­keyr­andi bílar, án bíl­stjóra væru það sem koma skal. 

Hvort spá hans, Catherine Tubb og sam­starfs­manna þeirra, varð­andi naut­grip­ina ræt­ist er úti­lokað að segja til um. Hitt er aug­ljóst, þeim sem ekki neyta dýra­af­urða fjölgar ört og mat­væla­fram­leið­endur og veit­inga­staðir reyna eftir bestu getu að mæta sívax­andi eft­ir­spurn. Sem dæmi um slíkt má nefna að 8. ágúst síð­ast­lið­inn birt­ist á mat­seðli um 8 þús­und sölu­staða skyndi­bita­keðj­unnar Burger King (af tæp­lega 17 þús­und) ný gerð ham­borg­ara. Sá heitir Impossi­ble burger, óhugs­andi borg­ari og hefur fengið góðar við­tök­ur. Uppi­staðan í þeim óhugs­andi er Soja­þykkni, kókos­hentu­ol­ía, sól­blóma­olía og vatn. Fyrir til­tölu­lega fáum árum hefði Impossi­ble burger verið óhugs­andi á mat­seðli skyndi­bita­stað­ar, en þannig er það ekki leng­ur.

Verða þá engar kýr og engin naut?

Í blaða­við­tali vegna útkomu skýrsl­unnar sagði Tony Seba að naut­gripir yrðu áfram til. Til dæmis yrðu alltaf ein­hverjir sem myndu vilja kaupa „ekta“ nauta­kjöt en verðið myndi valda því að sá kaup­enda­hópur yrði til­tölu­lega lít­ill.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Curio hlaut Nýsköpunarverðlaunin
Elliði Hreinsson er framkvæmdastjóri og stofnandi Curio.
Kjarninn 21. október 2019
Ef ég væri VG þá myndi ég láta mig hverfa
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata, gagnrýndi stjórnvöld fyrir stefnuleysi í málefnum fjármálakerfisins og mögulega sölu á eignarhlutum í ríkisbönkunum.
Kjarninn 21. október 2019
Samkvæmisleikur að geta til um stefnu stjórnvalda í bankamálum
Oddný Harðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, var málshefjandi umræðu um sölu á ríkisbönkunum. Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, minnti hana á að hún hefði mælt fyrir frumvarpi sem ráðherra um sölu á bönkum.
Kjarninn 21. október 2019
Jón Grétar Guðjónsson
Ekki láta góða kreppu fara til spillis – nýttu hana sem tækifæri
Kjarninn 21. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Það er ekki ósmekklegt að segja satt
Kjarninn 21. október 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson
„Sárt og óþolandi að vera bendlaður við þessi spillingarmál“
Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra sést bregða fyrir í nýrri kvikmynd um Panamaskjölin og lögfræðistofuna Mossack Fonseca. Hann segir að eins og honum þyki það sárt og óþolandi að vera bendlaður við þessi spillingarmál þá verði myndinni vart breytt.
Kjarninn 21. október 2019
Birgir Hermannsson
Vinstri græn og kjötið
Kjarninn 21. október 2019
Gylfi Magnússon
Gylfi Magnússon: Láta blauta drauma fákeppnismógúla rætast
Gylfi Magnússon, dós­ent í við­skipta­fræði og fyrr­ver­andi efna­hags- og við­skipta­ráð­herra, hefur gagnrýnt harðlega nýtt frumvarp iðnaðar- og nýsköpunarráðherra þar sem boðaðar eru miklar breytingar á samkeppnislöggjöfinni.
Kjarninn 21. október 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar