Grunur um að hundruðum milljóna hafi verið skotið undan í máli tengt fjárfestingarleiðinni

Á næstu dögum eða örfáu vikum verður tekin ákvörðun um hvort að ráðist verði í refsimeðferð í máli tengt fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands sem skattrannsóknarstjóri hefur rannsakað um nokkurt skeið.

fjarfestingaleiðin_1.jpg
Auglýsing

Skattrannsóknarstjóri hefur um nokkurt skeið haft eitt mál tengt einstaklingi sem nýtti sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands til formlegrar rannsóknar. Meðferð þess máls er langt komin og ákvörðun um refsimeðferð verður tekin á næstu dögum eða örfáu vikum. Í því máli er grunur um undanskot fjármagnstekna er nemur á þriðja hundrað milljóna króna.

Þetta segir Bryndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri i svari við fyrirspurn Kjarnans. 

Hún segir enn fremur að embættið hafi alls aflað gagna í um tíu málum einstaklinga eftir að það fékk afhent gögn um þá sem nýttu sér fjárfestingarleiðina sem leiddi til hinnar formlegu rannsóknar á málinu sem nú er beðið ákvörðunar um refsimeðferð í. 

Að sögn Bryndísar er embætti ríkisskattstjóri líka með umrædd gögn um þá sem nýttu sér fjárfestingarleiðina. „Til að koma í veg fyrir tvíverknað sammæltust embættin um að þau yrðu skoðuð frekar undir formerkjum eftirlits. Ef við þá skoðun vaknar grunur um skattsvik ber að tilkynna skattrannsóknarstjóra þar um sem tekur ákvörðun um framhald málsins. Það hefur að minnsta kosti ekki enn verið gert.“

Auglýsing
Umrædd gögn voru afhent emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra í apríl 2016. Þegar þau voru sam­keyrð við gögn sem emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra keypti sum­arið 2015 á 37 millj­ónir króna, og sýndu eignir Íslend­inga í þekktum skatta­skjól­um, kom í ljós að 21 ein­stak­lingar fór fjár­fest­inga­leið­ina var einnig í skatta­skjóls­gögn­un­um. Þeir ein­stak­lingar nýtt sér umrædda leið á árunum 2012 til 2015.

Tugir milljarða ferjaðir inn í landið

Fjár­­­­­­­­­fest­inga­­­­­leið Seðla­­­­­banka Íslands, sem einnig var nefnd 50/50 leið­in, var gríð­­­­­ar­­­­­lega umdeild aðferð sem Seðla­­­­­bank­inn beitti til minnka hina svoköll­uðu snjó­­­­­hengju, krón­u­­­­­eignir erlendra aðila sem fastar voru innan fjár­­­­­­­­­magns­hafta og gerðu stjórn­­­­­völdum erfitt fyrir að vinna að frek­­­­­ari losun þeirra hafta. Sam­­­­­kvæmt henni gátu þeir sem sam­­­­­þykktu að koma með gjald­eyri til Íslands skipt þeim í íslenskar krónur á hag­­­­­stæð­­­­­ara gengi en ef þeir myndu gera það í næsta banka. Mun hag­­­­­stæð­­­­­ara gengi.BRyndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri.

Þeir sem tóku á sig „tap­ið“ í þessum við­­­­­skiptum voru aðilar sem áttu krónur fastar innan hafta en vildu kom­­­­­ast út úr íslenska hag­­­­­kerf­inu með þær. Þeir sem „græddu“ voru aðilar sem áttu erlendan gjald­eyri en voru til­­­­­­­­­búnir að koma til Íslands og fjár­­­­­­­­­festa fyrir hann. Seðla­­­­­bank­inn var síðan í hlut­verki milli­­­­­­­­­göng­u­að­ila sem gerði við­­­­­skiptin mög­u­­­­­leg.  Líkt og verslun sem leiddi heild­­­­­sala og neyt­endur sam­­­­­an.

Alls fóru fram 21 útboð eftir fjár­­­­­­­­­fest­inga­­­­­leið­inni frá því í febr­­­­­úar 2012 til febr­­­­­úar 2015, þegar síð­­­­­asta útboðið fór fram. Alls komu um 1.100 millj­­­­­ónir evra til lands­ins á grund­velli útboða fjár­­­­­­­­­fest­ing­­­­­ar­­­­­leið­­­­­ar­inn­­­­­ar, sem sam­svarar um 206 millj­­­­­örðum króna.

Ef þeir sem komu með þennan gjald­eyri til Íslands hefðu skipt þeim á opin­beru gengi Seðla­­­­­bank­ans, líkt og venju­­­­­legt fólk þarf að gera, hefðu þeir fengið um 157 millj­­­­­arða króna fyrir hann. Virð­is­aukn­ingin sem fjár­­­­­­­­­fest­inga­­­­­leiðin færði eig­endur gjald­eyr­is­ins í íslenskum krónum var því 48,7 millj­­­­­arðar króna. Skil­yrt var að binda þyrfti féð sem fært var inn í landið með þessu hætti í fast­­­­­eign­um, verð­bréf­um, fyr­ir­tækjum eða öðrum fjár­­­­­­­­­fest­inga­­­­­kost­­­­­um. Því má segja að þeir sem hafi nýtt sér fjár­­­­­­­­­fest­ing­­­­­ar­­­­­leið­ina hafi fengið um 20 pró­­­­­sent afslátt af þeim eignum sem þeir keyptu.

794 inn­­­­­­­­­lendir aðilar komu með pen­inga inn í íslenskt hag­­­­­kerfi í gegnum útboð fjár­­­­­­­­­fest­ing­­­­­ar­­­­­leiðar Seðla­­­­­banka Íslands. Pen­ingar þeirra námu 35 pró­­­­­sent þeirrar fjár­­­­­hæðar sem alls komu inn í landið með þess­­­­­ari leið, en hún tryggði um 20 pró­­­­­sent afslátt á eignum sem keyptar voru fyrir pen­ing­anna á Íslandi.

Auglýsing
Alls fengu þessir aðilar 72 millj­­­­­arða króna fyrir þann gjald­eyri sem þeir skiptu í íslenskar krónur sam­­­­­kvæmt skil­­­­­málum útboða fjár­­­­­­­­­fest­ing­­­­­ar­­­­­leið­­­­­ar­inn­­­­­ar. Afslátt­­­­­ur­inn, eða virð­is­aukn­ing­in, sem þeir fengu með þessu umfram það ef þeir hefðu skipt gjald­eyr­inum á skráðu gengi Seðla­­­­­bank­ans er um 17 millj­­­­­arðar króna.

Í skýrslu sem Seðlabanki Íslands birti um fjárfestingarleiðina í sumar kom fram aflandsfélög frá lágskattasvæðum hefðu flutt inn 2,4 prósent af heildarfjárfestingu í gegnum leiðina. Eðlilegt væri,  í ljósi sögunnar, að gagnrýna að það hefði verið gerlegt að ferja fjármuni frá slíkum svæðum í gegnum hana.  

Engar tilkynningar sendar vegna peningaþvættis

Kjarninn greindi frá því í janúar 2017 að Seðlabankinn hefði litið svo á að það væri fjármálafyrirtækjanna sem sinntu hlutverki milliliða að ganga úr skugga um að þeir fjármunir sem notaðir voru til að kaupa krónur í gegnum fjárfestingarleiðina væru fengnir með löglegum hætti, að af þeim hefðu verið greiddir skattar og að þeir væru ekki með réttu eign annarra, t.d. kröfuhafa viðkomandi. Engar tilkynningar vegna peningaþvættis bárust til peningaþvættisskrifstofu vegna fjárfestingarleiðarinnar.

Allt eftirlit Íslendinga með peningaþvætti fékk raunar falleinkunn hjá alþjóðlegu samtökunum Financial Action Task ­Force (FATF) í fyrra og þrátt fyrir miklar úrbætur frá því að sú úttekt lá fyrir endaði Ísland á gráum lista samtakanna, sem þykir mikill alþjóðlegur orðsporshnekkir og getur valdið íslenskum fyrirtækjum í alþjóðlegri starfsemi umtalsverðum vandræðum vegna viðbótar áreiðanleikakannanna sem viðskiptavinir þeirra kunna að vilja framkvæma á þeim vegna þessa. 

Fjármálaeftirlitið hefur frá þeim tíma framkvæmd athuganir á því hvernig fjármálafyrirtæki hafi staðið sig í vörnum gegn peningaþvætti. Fjármálaeftirlitið hefur birt niðurstöðu úr einni athugun, á stöðu mála hjá Arion banka. Sú niðurstaða, sem lá fyrir í janúar síðastliðnum, var á þá leið að fjölmargar brotalamir væru á þeim vörnum hjá bankanum. Meðal annars hefði bankinn ekki metið með sjálf­stæðum hætti hvort upp­lýs­ingar um raun­veru­lega eig­endur við­skipta­vina væru réttar og full­nægj­andi. 

Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri, skrifaði nýverið grein í Kjarnann þar sem hann sagði meðal annars að það væri ekki  útilokað„að eitt­hvað illa fengið fé hafi sloppið í gegnum nál­ar­auga fjár­fest­ing­ar­leið­ar­innar þótt ekk­ert hafi hingað til bent til þess að það hafi verið algengt.“ Tilefnið var að verjast þeim grunsemdum að mögulega hafi fjárfestingarleiðin nýst til að þvætta illa fengið fé, til dæmis afrakstur skattsvika. Ef embætti skattrannsóknarstjóra ákærir í því máli sem nú bíður ákvörðunar um refsimeðferð liggur ljóst fyrir að leiðin nýttist til slíks. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Suliman hefur lagt sig fram við að kynnast íslensku samfélagi og m.a. stundað sjálfboðastarf frá því að hann kom hingað í október.
Hugsaði að á Íslandi „yrði komið fram við mig eins og manneskju“
Hann hefur aðeins tvo kosti. Og þeir eru báðir hræðilegir. Að halda til á götunni á Íslandi eða í Grikklandi. Suliman Al Masri, palestínskur hælisleitandi sem yfirvöld ætla að vísa út á götu, segist þrá venjulegt líf. Það sé ekki að finna í Grikklandi.
Kjarninn 17. maí 2021
Húsnæði Útleningastofunar í Bæjarhrauni í Hafnarfirði.
Útlendingastofnun vísaði Palestínumönnum út á götu
Palestínumönnum var síðdegis vísað út úr húsnæði Útlendingastofnunar í Bæjarhrauni í Hafnarfirði. Þeir hafa hvergi höfði sínu að halla og hefur verið bent á að leita skjóls í moskum. Blóðbað stendur yfir í heimaríki þeirra.
Kjarninn 17. maí 2021
Vigdís Fríða Þorvaldsdóttir
Er vegan börnum mismunað í skólum á Íslandi?
Kjarninn 17. maí 2021
Katrín mun ræða málefni Ísraels og Palestínu við Blinken og Lavrov í vikunni
Málefni Ísraels og Palestínu voru rædd á þingi í dag. Þingmenn Pírata og Viðreisnar kölluðu eftir því að stjórnvöld tækju af skarið og fordæmdu aðgerðir Ísraela í stað þess að bíða eftir öðrum þjóðum. Forsætisráðherra mun tala fyrir friðsamlegri lausn.
Kjarninn 17. maí 2021
Fjölskylda á flótta hefst við úti á götu í Aþenu, höfuðborg Grikklands.
Útlendingastofnun setur hælisleitendum afarkosti: Covid-próf eða missa framfærslu
Útlendingastofnun er farin að setja fólki sem synjað er um vernd þá afarkosti að gangast undir COVID-próf ellegar missa framfærslu og jafnvel húsnæði. Í morgun var sýrlenskum hælisleitanda gert að pakka saman. „Hvar á hann að sofa í nótt?“
Kjarninn 17. maí 2021
Eurovision-hópurinn fékk undanþágu og fór fram fyrir í bólusetningu
RÚV fór fram á það við sóttvarnaryfirvöld að hópurinn sem opinbera fjölmiðlafyrirtækið sendi til Hollands til að taka þátt í, og fjalla um, Eurovision, myndi fá bólusetningu áður en þau færu. Við því var orðið.
Kjarninn 17. maí 2021
ÁTVR undirbýr nú lögbannsbeiðni á starfsemi vefverslana með áfengi.
ÁTVR ætlar að fara fram á lögbann á vefverslanir og undirbýr lögreglukæru
Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins telur nauðsynlegt að fá úr því skorið hjá dómstólum hvort innlendar vefverslanir sem selja áfengi milliliðalaust til neytenda séu að starfa löglega, eins og rekstraraðilar þeirra vilja meina.
Kjarninn 17. maí 2021
Jónas Þór Þorvaldsson er framkvæmdastjóri Kaldalóns.
Kaldalón ætlar að skrá sig á aðallista Kauphallar Íslands árið 2022
Kaldalón hefur selt fasteignaþróunarverkefni í Vogabyggð og keypt tekjuberandi eignir í staðinn. Arion banki ætlar að sölutryggja fimm milljarða króna í nýtt hlutafé í tengslum við skráningu Kaldalóns á markað.
Kjarninn 17. maí 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar