Mynd: Bára Huld Beck

Hlaðvarp, vísanir inn á Hringbraut og myndbönd grundvöllur milljarðakröfu Sýnar

Fyrrverandi eigendur þeirra miðla sem mynduðu einu sinni fjölmiðlasamsteypuna 365 hefur tekist að selja þá frá sér fyrir milljarða króna á síðustu árum. Nýir eigendur hafa lent í rekstrarerfiðleikum með miðlana. Nú ætlar Sýn, sem keypti þorra þeirra, að stefna gömlu eigendunum, og þeim sem keyptu af þeim Fréttablaðið, fyrir að brjóta gegn samkeppnisbanni í kaupsamningi.

Sýn, sem keypti ýmsa fjölmiðla af félaginu 365 miðlum á árinu 2017, telur að seljandinn hafi brotið gegn ákvæðum um samkeppnisbann sem samið hafið verið um í kaupsamningi þeirra á milli. Þess vegna hefur fjarskipta- og fjölmiðlafyrirtækið ákveðið að stefna hjónunum Ingibjörgu Pálmadóttur og Jón Ásgeir Jóhannesson, sem eiga og stýra 365 miðlum, seljandanum sjálfum og Torgi ehf., sem er eigandi Fréttablaðsins og tengdra miðla, til greiðslu rúmlega 1,1 milljarða króna fyrir þau brot auk verðbóta.

Í brotunum felast að stjórnendur Sýnar telja að tenging vefmiðilsins frettabladid.is við ljósvakamiðla, bæði útvarp og sjónvarp, sé með öllu óheimil samkvæmt kaupsamningnum frá árinu 2017. Miðillinn haldi hins vegar úti hlaðvarpi, vísi á vef sjónvarpsstöðvarinnar Hringbrautar (líka í eigu Torgs) af forsíðu sinni og sýni ýmis konar myndbönd, sem teljist ljósvakaefni. 

Sýn gerði umrædda kröfu með bréfi sem sent var 17. desember í fyrra. Hún er óskipt (In solidum) og því sett þannig fram að allir sem krafan beinist að; Ingibjörg, Jón Ásgeir, 365 miðlar og Torg, eiga að bera sameiginlega ábyrgð á tjóninu sem Sýn telur sig hafa orðið fyrir. 

Af hálfu Ingibjargar, Jóns Ásgeirs og 365 hf. var kröfunni mótmælt með bréfi 20. desember í fyrra. Í ársreikningi Sýnar, sem birtur var í vikunni, kemur fram að fyrirtækið hafi falið lögmanni að undirbúa höfðun dómsmáls til heimtu þessarar kröfu og má búast við því að það verði höfðað á næstu vikum.

Bankar í lykilhlutverki

Málið allt á sér langan aðdraganda. Upphaf þess má rekja til 10. febrúar 2016 þegar Fyrirtækjaráðgjöf Íslandsbanka hélt kynningu fyrir stjórnendur Sýnar, sem þá hét reyndar Fjarskipti hf., varðandi möguleg ytri vaxtatækifæri. Eitt þeirra fyrirtækja sem kynningin tók til voru 365 miðlar hf., þá stærsta einkarekna fjölmiðlafyrirtæki landsins sem hafði einnig reynt fyrir sér í fjarskiptaviðskiptum, með takmörkuðum árangri. Það sem 365 áttu voru því sjón­­varps- og útvarps­­­stöðvar auk fjar­­skipta­hluta fyr­ir­tæk­is­ins og frétta­vefs­ins Vísir.is. Helstu sjón­­varps­­stöðvar voru Stöð 2, Stöð 2 Sport, Stöð 3 og Bíórás­in. Helstu útvarps­­­stöðvar voru Bylgj­an, FM957 og X-ið. Til viðbótar átti 365 fríblaðið Frétta­blaðið og tíma­ritið Glamour.

Sýn hafði áhuga á að kanna þetta viðskiptatækifæri nánar og í framhaldinu var skrifað undir verksamning milli félagsins og Fyrirtækjaráðgjafar Íslandsbanka þann 8. mars 2016, um ráðgjöf vegna fyrirhugaðrar vinnu og ráðgjafar í tengslum við möguleg kaup á eignum 365 miðla. 

Samkvæmt samningnum var bankanum meðal annars falið að annast alla milligöngu við seljendur vegna málsins og tók þannig að sér upplýsingaöflun vegna verkefnisins.

Helsti drifkrafturinn á bak við sölu á hluta  af eignum 365 til Sýnar var líka banki. Arion banki. Bankinn endurfjármagnaði skuldir 365, nokkuð óvænt, haustið 2015. Áður hafði fyrirtækið verið í bankaviðskiptum við Landsbankann. Við þá breyt­ingu juk­ust lang­tíma­skuldir 365 miðla úr 3,6 millj­örðum króna í 4,8 millj­arða króna.

Rekstur 365 hafði ekki gengið vel. Fyrirtækið tapaði 1,4 millj­arði króna á árinu 2014 og ef það hefði fært skatta­skuld sem það hafði þegar verið dæmt til að greiða í rekstr­ar­reikn­ing 2015 hefði tapið verið 350 millj­ónir króna það árið. Alls skuldaði fyrirtækið um tíu milljarða króna í lok þess árs.

Keyptu allt nema Fréttablaðið og Glamour

Skrifað var undir kaupsamning 14. mars 2017. Samkvæmt honum keypti Sýn alla miðla 365 nema Fréttablaðið og tímaritið Glamour. 

Í kaupsamningnum voru ákvæði sem áttu að tryggja að eigendur 365 miðla myndu ekki hefja samkeppni við Sýn um ákveðin tíma á þeim mörkuðum sem hinir seldu miðlar störfuðu. Undantekningin þar var að setja mætti upp fréttasíðu á netinu til að vera birtingarmynd Fréttablaðsins þar. Sú síða varð á endanum frettabladid.is.

Fréttablaðinu var svo rennt inn í dótturfélag sem fékk nafnið Torg ehf. og 365 miðlum í kjölfarið breytt í fjárfestingafélag sem hefur gert sig gildandi í kaupum á félögum á skráðum markaði með þeim peningum sem fengust fyrir söluna á miðlunum. 

Jón Ásgeir Jóhannesson og eiginkona hans Ingibjörg Pálmadóttir þykja hafa farið afar vel út úr sölunni á fjölmiðlunum sem þau áttu um árabil.
Mynd: Kjarninn

365 miðlar fengu enda vel greitt fyrir.  Sú greiðsla samanstóð af 10,92 pró­sent hlut í Sýn, tæp­lega 1,6 millj­arði króna í reiðufé auk þess sem Sýn tók yfir 4,6 millj­arða króna af vaxta­ber­andi skuld­um. Eig­endur 365 miðla, seldu eign­ar­hlut­inn sinn í Sýn í októ­ber í 2018 á tvo millj­arða króna. Því má segja að þeir hafi fengið um 3,6 millj­arða króna í reiðufé út úr söl­unni auk þess sem Sýn tók yfir 4,6 millj­arða króna af skuldum 365 miðla. Sam­an­lagt er kaup­verðið sam­kvæmt því um 8,2 millj­arðar króna.

Helgi Magnússon kaupir fjölmiðil

Í júní 2019 seldu 365 miðlar svo helmingshlut í Torgi ehf. til Helga Magnússonar. Í október keypti Helgi  svo þann hluta sem hann átti ekki fyrir fyrir ótilgreinda upphæð og á sama tíma var sjónvarpsstöðinni Hringbraut og tengdri síðu rennt inn í Torg. Þá þegar hafði Fréttablaðið hafið framleiðslu og birtingu á hlaðvarpi á frettabladid.is. 

Í desember var svo greint frá því að Torg væri að kaupa DV og tengda miðla af Frjálsri fjöl­mið­l­un. Þau kaup eru nú til meðferðar hjá Samkeppniseftirlitinu. Hlutur Helga í Torgi er nú 82 prósent en meðeigendur hans eru Sig­urður Arn­gríms­son, fyrr­ver­andi aðal­eig­andi Hring­brautar og við­skipta­fé­lagi Helga til margra ára, með tíu pró­sent hlut, Jón G. Þór­is­son, nú aðalrit­stjóri Frétta­blaðs­ins, með fimm pró­sent hlut, og Guð­mundur Örn Jóhanns­son, fyrr­ver­andi sjón­varps­stjóri Hring­brautar og nú fram­kvæmda­stjóri sölu, mark­aðs­­mála og dag­­skrár­­gerðar hjá Torg­i. 

Helgi Magnússon, aðaleigandi Torgs ehf.
Mynd: Torg.is

Rekstur Torgs hefur reynst erfiðari en lagt var upp með og í vikunni var greint var stjórnendabreytingum sem tengdust niðurskurðaraðgerðum sem ráðist hefur verið í hjá fyrirtækinu. 

Mikið tekjutap hjá Sýn

Væntanleg stefna Sýnar gegn 365 miðlum, Ingibjörgu og Jóni Ásgeiri, og Torgi snýst um að fjölmiðla- og fjarskiptafyrirtækið telur að frettabladid.is hafi ekki mátt fara í samkeppni við sig í útvarps- og sjónvarpsrekstri samkvæmt kaupsamningi. Það telur að vísun inn á sjónvarpsstöðina Hringbraut af forsíðu frettabladid.is og umfangsmikil hlaðvarpsframleiðsla sé brot á því samkeppnisbanni og krefst rúmlega 1,1 milljarðs króna frá ofangreindum aðilum vegna þessa. 

Ingibjörg og Jón Ásgeir hafa þegar hafnað kröfunni og hótað að gagnstefna vegna meints „ tjóns sem tilhæfulausar ásakanir Sýnar hafa valdið félaginu.“ Óljóst er hvers eðlis það tjón er.

Það sem er hins vegar ekki óljóst er að kaup Sýnar á fjölmiðlum 365 miðla hafa ekki reynst þau góðu kaup sem lagt var upp með. Í janúar greindi Sýn frá því að fyrirtækið hefði fært niður alla þá 2,5 milljarða króna viðskiptavild sem fylgdi fjölmiðlunum, en slík eign er virði huglægra eigna fyrirtækis. Með henni er til að mynda sett mat á fjár­hags­legu verð­mæti þess að eiga hóp fastra við­skipta­vina, eins og til dæmis áskrif­enda að sjón­varps­þjón­ustu Stöðvar 2. 

Tekjur Sýnar í fyrra voru 19,8 milljarðar króna, eða um milljarði lægri en árið áður, sem var fyrsta heila árið sem fjölmiðlarnir tilheyrðu samstæðunni. 

Fjölmiðlun er þó sú tekjustoð sem skilar Sýn mestu, eða tæplega 8,4 milljörðum króna í tekjur í fyrra. Hún dróst hins vegar saman um fimm prósent milli ára eða um 446 milljónir króna. 

Mestur var samdrátturinn á fjórða ársfjórðungi, þegar fjölmiðlatekjurnar lækkuðu um 216 milljónir króna. Þar skiptir ugglaust máli að Sýn missti rétt­inn af sýn­ingu á enska bolt­­anum yfir til sam­keppn­is­að­il­ans Sím­ans fyrir yfir­stand­andi tíma­bil, sem hófst á þriðja árs­fjórð­ungi. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Efnisflokkar:
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar