Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur

Ný þjóðhagsspá Íslandsbanka gerir ráð fyrir töluvert meiri samdrætti en Seðlabankinn gerir ráð fyrir í ár. Hins vegar er búist við „skarpri viðspyrnu“ á næsta og þarnæsta ári.

Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Auglýsing

Djúp dýfa, mikið atvinnu­leysi en skarpur við­snún­ingur í fjár­fest­ingu. Þetta er á meðal þess sem kemur fyrir í nýlegum hag­spám Íslands­banka og Seðla­bank­ans. Íslands­banki gerir ráð rúm­lega þriggja pró­senta hag­vexti á næsta ári, meðal ann­ars vegna stór­aukn­ingar í opin­berum fjár­fest­ingum á næstu mán­uð­um. Lengri tíma mun þó taka til að vinna bug á atvinnu­leys­inu og er búist við því að það verði svipað hátt á þessu og næsta ári.

Tæp­lega 9 pró­senta sam­drætti spáð í ár

Þjóð­hags­spá Grein­ingar Íslands­banka var birt í morg­un, en hún spáir 8,6 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Þar af er búist við því að tveir þriðju hlutar sam­drátt­ar­ins, eða um 5,7 pró­sentu­stig, séu til­komin vegna minni utan­rík­is­við­skipta, á meðan minni eft­ir­spurn inn­an­lands veldur 2,9 pró­senta sam­drætti í ofaná­lag.

Þetta er nokkuð svart­sýnni spá en var gefin út í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands í síð­asta mán­uði, þar sem spáð var 7,1 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Helsti mun­ur­inn á hag­spánum tveimur er sá að Seðla­bank­inn spáir meira falli í inn­flutn­ingi á vöru og þjón­ustu en Íslands­banki, sem hefði jákvæð áhrif á lands­fram­leiðslu. 

Auglýsing

Burt­séð frá því er spá Íslands­banka bjart­sýnni en hjá Seðla­bank­anum að ýmsu leyti. Til að mynda spáir Íslands­banki helm­ingi minni sam­drætti í einka­neyslu í ár en Seðla­bank­inn, eða aðeins um rúm þrjú pró­sent. Einnig er gert ráð fyrir tölu­vert minna falli í fjár­fest­ingu íbúð­ar­hús­næðis en í Pen­inga­mál­um, en í þjóð­hags­spá Íslands­banka segir að íbúða­mark­að­ur­inn hafi reynst mun þrótt­meiri í kjöl­far COVID-skells­ins en búist var við. 

Mikil inn­spýt­ing í fjár­fest­ingu rík­is­ins vænt­an­leg

Sam­kvæmt þjóð­hags­spánni er búist við að hið opin­bera muni leiða áfram vöxt­inn í fjár­muna­myndun á næstu árum, á meðan einka­fjár­fest­ingar í íbúð­ar­hús­næði og atvinnu­vegum eru enn að taka við sér. 

Íslands­banki gerir ráð fyrir að opin­ber fjár­fest­ing muni aukast um u.þ.b. 17 pró­sent í ár og 11 pró­sent á næsta ári. 

Þetta yrði mik­ill við­snún­ingur frá núver­andi töl­um, en Lands­bank­inn greindi frá miklum sam­drætti í fjár­fest­ingum hins opin­bera það sem af er ári í Hag­sjá sem birt­ist í dag. Sam­kvæmt Hag­sjánni hafa opin­berar fjár­fest­ingar dreg­ist saman um rúm­lega 14 pró­sent á fyrri helm­ingi árs­ins, ef miðað er við sama tíma­bil í fyrra og tekið er til­lit til óreglu­legra fjár­fest­ing­ar­liða. 

Hér fyrir ofan má sjá kynn­ingu frá Íslands­banka þar sem aðal­hag­fræð­ingur bank­ans fer yfir helstu nið­ur­stöð­ur.

Sam­kvæmt Jóni Bjarka Bents­syni, aðal­hag­fræð­ingi Íslands­banka, má þó búast við að opin­ber fjár­fest­ing auk­ist tölu­vert á þessu ári, þrátt fyrir að lítið hafi verið fjár­fest á fyrri helm­ingi árs­ins. Því til stuðn­ings nefnir hann að gera megi ráð fyrir að fjöldi fjár­fest­inga sem dreg­ist hefur verið að fara í á síð­ustu mán­uð­um, til dæmis nýr með­ferð­ar­kjarni á Land­spít­al­an­um, hefj­ist á næst­unn­i. 

Hins vegar bætir Jón Bjarki við að kúf­ur­inn af væntri fjár­fest­ing­ar­inn­spýt­ingu hins opin­bera komi ekki að öllu leyti fyrr en á næsta ári. 

Atvinnu­leysið verður lang­vinnt

Þrátt fyrir til­tölu­lega skamman við­snún­ing í efna­hags­líf­inu er ekki gert ráð fyrir mik­illi breyt­ingu á atvinnu­leysi í náinni fram­tíð. Þjóð­hags­spá Íslands­banka gerir ráð fyrir að atvinnu­leysið verði að með­al­tali 7,8 pró­sent í ár og svipað á næsta ári, en fari svo niður fyrir fimm pró­sent eftir tvö ár. 

Í Pen­inga­málum Seðla­bank­ans er einnig spáð svip­uðu atvinnu­leysi á næst­unni og er þar gert ráð fyrir enn hæg­ari við­spyrnu á vinnu­mark­aði, þar sem spáð atvinnu­leysi fyrir árið 2022 verði enn yfir sex pró­sent­u­m. 

Sam­kvæmt Íslands­banka mun bat­inn í ferða­þjón­ust­unni ráða miklu um hversu hratt atvinnu­leysið minnkar á næst­unni, sökum þess hversu stór og mann­afls­frek hún er. Í Pen­inga­málum er einnig minnst á mikla óvissu í spám um atvinnu­leysi, en þar segir að bat­inn verður hægur þar sem fyr­ir­tæki muni fara var­lega í að ráða nýtt starfs­fólk. 



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra.
„Þverpólitísk sátt“ um fjölmiðlafrumvarp í kortunum eftir að Stöð 2 boðaði læstar fréttir
Eftir að Sýn boðaði að fréttum Stöðvar 2 yrði læst virðist hreyfing að komast á frumvarp um styrki til einkarekinna fjölmiðla. Mennta- og menningarmálaráðherra telur að „þverpólitísk sátt“ sé að nást um styrkjakerfi, sem sjálfstæðismenn hafa lagst gegn.
Kjarninn 17. janúar 2021
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins.
Óttast að „tveggja flokka kerfi“ myndist ef flokkar útiloki samstarf við aðra
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Logi Einarsson eru sammála um að kjósendur eigi að hafa skýra sýn á hverskonar ríkisstjórnir flokkar vilji mynda eftir kosningar. Sigmundur vill þó ekki útiloka samvinnu með neinum og kallar Samfylkingu „útilokunarflokk.“
Kjarninn 17. janúar 2021
Frá dómssalnum á miðvikudaginn
Réttað yfir 355 manns í gömlu símaveri
Nokkuð óvenjuleg réttarhöld hófust á Ítalíu síðastliðinn miðvikudag, en í þeim er stór hluti N'drangheta-mafíunnar, valdamestu glæpasamtaka landsins. Sökum mikils fjölda ákærðra og nýrra sóttvarnarreglna þurfti að sérútbúa dómssal í gömlu símaveri.
Kjarninn 17. janúar 2021
Söngflokkurinn Boney M naut mikilla vinsælda víða um heim undir lok áttunda áratugarins.
Boney M og stolnu lögin
Þegar sönghópurinn Boney M sló í gegn seint á áttunda áratug síðustu aldar með lögunum „Brown Girl in the Ring“ og „Rivers of Babylon“ grunaði engan að í kjölfarið fylgdu málaferli sem stæðu í áratugi.
Kjarninn 17. janúar 2021
Armin Laschet er nýr leiðtogi flokks Kristilegra demókrata, sem hefur tögl og haldir í þýskum stjórnmálum. Kannski tekur hann við af Merkel sem kanslari í haust.
Stormasöm vika í evrópskum stjórnmálum
Mögulegt áframhald „Merkelisma“ í Þýskalandi, barnabótaskandall hjá „teflon Mark“ í Hollandi og stjórnarkreppa af völdum smáflokks á Ítalíu er á meðal þess sem var efst á baugi í evrópskum stjórnmálum í vikunni.
Kjarninn 16. janúar 2021
Birgir Birgisson
Að finna upp hjólið
Kjarninn 16. janúar 2021
Óendurvinnanlegur úrgangur á bilinu 40 til 100 þúsund tonn á ári fram til ársins 2045
Skýrsla um þörf fyrir sorpbrennslustöðvar á Íslandi hefur litið dagsins ljós. Umhverfis- og auðlindaráðherra fagnar úttektinni og segir að nú sé hægt að stíga næstu skref.
Kjarninn 16. janúar 2021
Gauti Jóhannesson er forseti bæjarstjórnar í Múlaþingi og fyrrverandi sveitarstjóri Djúpavogshrepps.
Forseti bæjarstjórnar Múlaþings íhugar alvarlega að sækjast eftir þingsæti
Gauti Jóhannesson fyrrverandi sveitarstjóri á Djúpavogi segir tímabært að Sjálfstæðisflokkurinn eignist þingmann frá Austurlandi og íhugar framboð til Alþingis. Kjarninn skoðaði framboðsmál Sjálfstæðisflokks í Norðausturkjördæmi.
Kjarninn 16. janúar 2021
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar