Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur

Ný þjóðhagsspá Íslandsbanka gerir ráð fyrir töluvert meiri samdrætti en Seðlabankinn gerir ráð fyrir í ár. Hins vegar er búist við „skarpri viðspyrnu“ á næsta og þarnæsta ári.

Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Auglýsing

Djúp dýfa, mikið atvinnu­leysi en skarpur við­snún­ingur í fjár­fest­ingu. Þetta er á meðal þess sem kemur fyrir í nýlegum hag­spám Íslands­banka og Seðla­bank­ans. Íslands­banki gerir ráð rúm­lega þriggja pró­senta hag­vexti á næsta ári, meðal ann­ars vegna stór­aukn­ingar í opin­berum fjár­fest­ingum á næstu mán­uð­um. Lengri tíma mun þó taka til að vinna bug á atvinnu­leys­inu og er búist við því að það verði svipað hátt á þessu og næsta ári.

Tæp­lega 9 pró­senta sam­drætti spáð í ár

Þjóð­hags­spá Grein­ingar Íslands­banka var birt í morg­un, en hún spáir 8,6 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Þar af er búist við því að tveir þriðju hlutar sam­drátt­ar­ins, eða um 5,7 pró­sentu­stig, séu til­komin vegna minni utan­rík­is­við­skipta, á meðan minni eft­ir­spurn inn­an­lands veldur 2,9 pró­senta sam­drætti í ofaná­lag.

Þetta er nokkuð svart­sýnni spá en var gefin út í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands í síð­asta mán­uði, þar sem spáð var 7,1 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Helsti mun­ur­inn á hag­spánum tveimur er sá að Seðla­bank­inn spáir meira falli í inn­flutn­ingi á vöru og þjón­ustu en Íslands­banki, sem hefði jákvæð áhrif á lands­fram­leiðslu. 

Auglýsing

Burt­séð frá því er spá Íslands­banka bjart­sýnni en hjá Seðla­bank­anum að ýmsu leyti. Til að mynda spáir Íslands­banki helm­ingi minni sam­drætti í einka­neyslu í ár en Seðla­bank­inn, eða aðeins um rúm þrjú pró­sent. Einnig er gert ráð fyrir tölu­vert minna falli í fjár­fest­ingu íbúð­ar­hús­næðis en í Pen­inga­mál­um, en í þjóð­hags­spá Íslands­banka segir að íbúða­mark­að­ur­inn hafi reynst mun þrótt­meiri í kjöl­far COVID-skells­ins en búist var við. 

Mikil inn­spýt­ing í fjár­fest­ingu rík­is­ins vænt­an­leg

Sam­kvæmt þjóð­hags­spánni er búist við að hið opin­bera muni leiða áfram vöxt­inn í fjár­muna­myndun á næstu árum, á meðan einka­fjár­fest­ingar í íbúð­ar­hús­næði og atvinnu­vegum eru enn að taka við sér. 

Íslands­banki gerir ráð fyrir að opin­ber fjár­fest­ing muni aukast um u.þ.b. 17 pró­sent í ár og 11 pró­sent á næsta ári. 

Þetta yrði mik­ill við­snún­ingur frá núver­andi töl­um, en Lands­bank­inn greindi frá miklum sam­drætti í fjár­fest­ingum hins opin­bera það sem af er ári í Hag­sjá sem birt­ist í dag. Sam­kvæmt Hag­sjánni hafa opin­berar fjár­fest­ingar dreg­ist saman um rúm­lega 14 pró­sent á fyrri helm­ingi árs­ins, ef miðað er við sama tíma­bil í fyrra og tekið er til­lit til óreglu­legra fjár­fest­ing­ar­liða. 

Hér fyrir ofan má sjá kynn­ingu frá Íslands­banka þar sem aðal­hag­fræð­ingur bank­ans fer yfir helstu nið­ur­stöð­ur.

Sam­kvæmt Jóni Bjarka Bents­syni, aðal­hag­fræð­ingi Íslands­banka, má þó búast við að opin­ber fjár­fest­ing auk­ist tölu­vert á þessu ári, þrátt fyrir að lítið hafi verið fjár­fest á fyrri helm­ingi árs­ins. Því til stuðn­ings nefnir hann að gera megi ráð fyrir að fjöldi fjár­fest­inga sem dreg­ist hefur verið að fara í á síð­ustu mán­uð­um, til dæmis nýr með­ferð­ar­kjarni á Land­spít­al­an­um, hefj­ist á næst­unn­i. 

Hins vegar bætir Jón Bjarki við að kúf­ur­inn af væntri fjár­fest­ing­ar­inn­spýt­ingu hins opin­bera komi ekki að öllu leyti fyrr en á næsta ári. 

Atvinnu­leysið verður lang­vinnt

Þrátt fyrir til­tölu­lega skamman við­snún­ing í efna­hags­líf­inu er ekki gert ráð fyrir mik­illi breyt­ingu á atvinnu­leysi í náinni fram­tíð. Þjóð­hags­spá Íslands­banka gerir ráð fyrir að atvinnu­leysið verði að með­al­tali 7,8 pró­sent í ár og svipað á næsta ári, en fari svo niður fyrir fimm pró­sent eftir tvö ár. 

Í Pen­inga­málum Seðla­bank­ans er einnig spáð svip­uðu atvinnu­leysi á næst­unni og er þar gert ráð fyrir enn hæg­ari við­spyrnu á vinnu­mark­aði, þar sem spáð atvinnu­leysi fyrir árið 2022 verði enn yfir sex pró­sent­u­m. 

Sam­kvæmt Íslands­banka mun bat­inn í ferða­þjón­ust­unni ráða miklu um hversu hratt atvinnu­leysið minnkar á næst­unni, sökum þess hversu stór og mann­afls­frek hún er. Í Pen­inga­málum er einnig minnst á mikla óvissu í spám um atvinnu­leysi, en þar segir að bat­inn verður hægur þar sem fyr­ir­tæki muni fara var­lega í að ráða nýtt starfs­fólk. 



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Málsmeðferð kærunefndar fær falleinkunn hjá Héraðsdómi Reykjavíkur
Kærunefnd útboðsmála er sögð hafa farið á svig við lög og stuðst við vafasama útreikninga er hún komst að þeirri niðurstöðu að rétt væri að óvirkja samning Orku náttúrunnar við Reykjavíkurborg um hraðhleðslustöðvar.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur undirritað reglugerð sem markar fyrstu viðbrögð íslenskra stjórnvalda við hinu svokallað Ómíkrón-afbrigði veirunnar.
Síðasta kórónuveiruverk Svandísar að bregðast við „Ómíkrón“
Á sunnudag tekur gildi reglugerð sem felur í sér að þeir sem koma til landsins frá skilgreindum hááhættusvæðum þurfa að fara í tvö PCR-próf með sóttkví á milli. Ómíkrón-afbrigðið veldur áhyggjum víða um heim og líka hjá sóttvarnalækni.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Vinstri græn fá sjávarútvegsmálin og Framsókn sest í heilbrigðisráðuneytið
Miklar breytingar verða gerðar á stjórnarráði Íslands, ný ráðuneyti verða til og málaflokkar færðir. Ráðherrarnir verða tólf og sá sem bætist við fellur Framsóknarflokknum í skaut. Vinstri græn stýra sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Hjalti Hrafn Hafþórsson
Það sem ekki var talað um á COP26
Kjarninn 27. nóvember 2021
Bankastjórar þriggja stærstu banka landsins.
Útlán til heimila hafa aukist en útlán til fyrirtækja dregist saman það sem af er ári
Bankarnir nýttu svigrúm sem var gefið til að takast á við efnahagslegar afleiðingar kórónuveirunnar til að stórauka útlán til íbúðarkaupa. Útlán til fyrirtækja hafa hins vegar dregist saman.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Lerbjergskógurinn er nú kominn í eigu og umsjá Danska náttúrusjóðsins.
Danir gripnir kaupæði – „Við stöndum frammi fyrir krísu“
Lerbjergskógurinn mun héðan í frá fá að dafna án mannlegra athafna. Hann er hluti þess lands sem Danir hafa keypt saman til að auka líffræðilegan fjölbreytileika og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Þolendur kynfæralimlestinga, nauðgana, ofbeldis og fordóma sendir til baka til Grikklands
Tvær sómalskar konur standa nú frammi fyrir því að verða sendar til Grikklands af íslenskum stjórnvöldum og bíða þær brottfarardags. Þær eru báðar þolendur grimmilegs ofbeldis og þarfnast sárlega aðstoðar fagfólks til að vinna í sínum málum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Undirbúa sókn fjárfesta í flesta innviði samfélagsins „til að létta undir með hinu opinbera“
Í nýlegri kynningu vegna fyrirhugaðrar stofnunar á 20 milljarða innviðasjóði er lagt upp með að fjölmörg tækifæri séu í fjárfestingu á innviðum á Íslandi. Það eru ekki einungis hagrænir innviðir heldur líka félagslegir.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar