Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur

Ný þjóðhagsspá Íslandsbanka gerir ráð fyrir töluvert meiri samdrætti en Seðlabankinn gerir ráð fyrir í ár. Hins vegar er búist við „skarpri viðspyrnu“ á næsta og þarnæsta ári.

Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Auglýsing

Djúp dýfa, mikið atvinnu­leysi en skarpur við­snún­ingur í fjár­fest­ingu. Þetta er á meðal þess sem kemur fyrir í nýlegum hag­spám Íslands­banka og Seðla­bank­ans. Íslands­banki gerir ráð rúm­lega þriggja pró­senta hag­vexti á næsta ári, meðal ann­ars vegna stór­aukn­ingar í opin­berum fjár­fest­ingum á næstu mán­uð­um. Lengri tíma mun þó taka til að vinna bug á atvinnu­leys­inu og er búist við því að það verði svipað hátt á þessu og næsta ári.

Tæp­lega 9 pró­senta sam­drætti spáð í ár

Þjóð­hags­spá Grein­ingar Íslands­banka var birt í morg­un, en hún spáir 8,6 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Þar af er búist við því að tveir þriðju hlutar sam­drátt­ar­ins, eða um 5,7 pró­sentu­stig, séu til­komin vegna minni utan­rík­is­við­skipta, á meðan minni eft­ir­spurn inn­an­lands veldur 2,9 pró­senta sam­drætti í ofaná­lag.

Þetta er nokkuð svart­sýnni spá en var gefin út í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands í síð­asta mán­uði, þar sem spáð var 7,1 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Helsti mun­ur­inn á hag­spánum tveimur er sá að Seðla­bank­inn spáir meira falli í inn­flutn­ingi á vöru og þjón­ustu en Íslands­banki, sem hefði jákvæð áhrif á lands­fram­leiðslu. 

Auglýsing

Burt­séð frá því er spá Íslands­banka bjart­sýnni en hjá Seðla­bank­anum að ýmsu leyti. Til að mynda spáir Íslands­banki helm­ingi minni sam­drætti í einka­neyslu í ár en Seðla­bank­inn, eða aðeins um rúm þrjú pró­sent. Einnig er gert ráð fyrir tölu­vert minna falli í fjár­fest­ingu íbúð­ar­hús­næðis en í Pen­inga­mál­um, en í þjóð­hags­spá Íslands­banka segir að íbúða­mark­að­ur­inn hafi reynst mun þrótt­meiri í kjöl­far COVID-skells­ins en búist var við. 

Mikil inn­spýt­ing í fjár­fest­ingu rík­is­ins vænt­an­leg

Sam­kvæmt þjóð­hags­spánni er búist við að hið opin­bera muni leiða áfram vöxt­inn í fjár­muna­myndun á næstu árum, á meðan einka­fjár­fest­ingar í íbúð­ar­hús­næði og atvinnu­vegum eru enn að taka við sér. 

Íslands­banki gerir ráð fyrir að opin­ber fjár­fest­ing muni aukast um u.þ.b. 17 pró­sent í ár og 11 pró­sent á næsta ári. 

Þetta yrði mik­ill við­snún­ingur frá núver­andi töl­um, en Lands­bank­inn greindi frá miklum sam­drætti í fjár­fest­ingum hins opin­bera það sem af er ári í Hag­sjá sem birt­ist í dag. Sam­kvæmt Hag­sjánni hafa opin­berar fjár­fest­ingar dreg­ist saman um rúm­lega 14 pró­sent á fyrri helm­ingi árs­ins, ef miðað er við sama tíma­bil í fyrra og tekið er til­lit til óreglu­legra fjár­fest­ing­ar­liða. 

Hér fyrir ofan má sjá kynn­ingu frá Íslands­banka þar sem aðal­hag­fræð­ingur bank­ans fer yfir helstu nið­ur­stöð­ur.

Sam­kvæmt Jóni Bjarka Bents­syni, aðal­hag­fræð­ingi Íslands­banka, má þó búast við að opin­ber fjár­fest­ing auk­ist tölu­vert á þessu ári, þrátt fyrir að lítið hafi verið fjár­fest á fyrri helm­ingi árs­ins. Því til stuðn­ings nefnir hann að gera megi ráð fyrir að fjöldi fjár­fest­inga sem dreg­ist hefur verið að fara í á síð­ustu mán­uð­um, til dæmis nýr með­ferð­ar­kjarni á Land­spít­al­an­um, hefj­ist á næst­unn­i. 

Hins vegar bætir Jón Bjarki við að kúf­ur­inn af væntri fjár­fest­ing­ar­inn­spýt­ingu hins opin­bera komi ekki að öllu leyti fyrr en á næsta ári. 

Atvinnu­leysið verður lang­vinnt

Þrátt fyrir til­tölu­lega skamman við­snún­ing í efna­hags­líf­inu er ekki gert ráð fyrir mik­illi breyt­ingu á atvinnu­leysi í náinni fram­tíð. Þjóð­hags­spá Íslands­banka gerir ráð fyrir að atvinnu­leysið verði að með­al­tali 7,8 pró­sent í ár og svipað á næsta ári, en fari svo niður fyrir fimm pró­sent eftir tvö ár. 

Í Pen­inga­málum Seðla­bank­ans er einnig spáð svip­uðu atvinnu­leysi á næst­unni og er þar gert ráð fyrir enn hæg­ari við­spyrnu á vinnu­mark­aði, þar sem spáð atvinnu­leysi fyrir árið 2022 verði enn yfir sex pró­sent­u­m. 

Sam­kvæmt Íslands­banka mun bat­inn í ferða­þjón­ust­unni ráða miklu um hversu hratt atvinnu­leysið minnkar á næst­unni, sökum þess hversu stór og mann­afls­frek hún er. Í Pen­inga­málum er einnig minnst á mikla óvissu í spám um atvinnu­leysi, en þar segir að bat­inn verður hægur þar sem fyr­ir­tæki muni fara var­lega í að ráða nýtt starfs­fólk. 



Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Var Ríkisendurskoðun að misskilja eða veitti Bankasýslan ráðherra ekki réttar upplýsingar?
Skýrsla Ríkisendurskoðunar um söluferli Íslandsbanka hefur verið mikið til umfjöllunar undanfarnar vikur. Þar hefur meðal annars verið tekist á um hvort Bankasýsla ríkisins hafi verið að fullu meðvituð um hver eftirspurn eftir bréfum í bankanum.
Kjarninn 3. desember 2022
Elísabet Englandsdrottning og hirðdaman Susan Hussey voru nánar vinkonur og samstarfskonur.
Aldursfordómar að kenna elli hirðdömu um kynþáttafordóma
Hirðdama á níræðisaldri hefur sagt skilið við bresku hirðina eftir að hafa látið rasísk ummæli falla um formann góðgerðarsamtaka í móttöku í Buckingham-höll. Þetta er síður en svo í fyrsta skipti sem kynþáttafordómar varpa skugga á konungsfjölskylduna.
Kjarninn 2. desember 2022
Lilja Alfreðsdóttir er menningar- og viðskiptaráðherra.
Stefnt að því að framlengja fjölmiðlastyrki til tveggja ára en ekki eins árs
Þvert á það sem Kjarninn hefur heimildir fyrir að hafi orðið niðurstaðan á ríkisstjórnarfundi fyrr í vikunni er nú komið fram frumvarp sem framlengir styrkjakerfi fyrir einkarekna fjölmiðla til tveggja ára.
Kjarninn 2. desember 2022
Helgi Þór Ingason
Yfirmaður minn – vitvélin?
Kjarninn 2. desember 2022
Frá fundi borgarstjórnar Reykjavíkurborgar.
Starfsmenn voru að meðaltali 4,5 sekúndur að slá inn kennitöluna í mötuneytinu
Sérfræðingar borgarinnar fylgdust með starfsmönnum stjórnsýslunnar í borginni skammta sér á diska og komust að þeirri niðurstöðu að tillaga fulltrúa Sjálfstæðisflokks um stafræna umbreytingu í mötuneytum svaraði vart kostnaði.
Kjarninn 2. desember 2022
Forsvarsmenn Bankasýslunnar á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun, ásamt tveimur lögfræðingum frá Logos.
Bankasýslumenn ekki orðnir afhuga tilboðsfyrirkomulaginu
Forsvarsmenn Bankasýslunnar sátu fyrir svörum í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd í morgun og voru þar spurðir hvort þeir myndu mæla með tilboðsfyrirkomulagi í framtíðar bankasölum ríkisins.
Kjarninn 2. desember 2022
Mótmæli hafa orðið að nokkurskonar þjóðaríþrótt Íslendinga eftir bankahrunið.
Tíu atburðir og ákvarðanir sem okkur hefur verið sagt að læra af
Síðastliðin 14 ár hafa verið stormasöm. Margar rannsóknarskýrslur hafa verið gerðar sem sýndu aðra mynd en haldin var að almenningi. Stjórnmálamenn hafa tekið ákvarðanir sem hafa virst vera í andstöðu við gildandi lög eða þau viðmið sem eru ráðandi.
Kjarninn 2. desember 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Skrítið ef „enginn staður á Íslandi kæmi til greina fyrir vindorku“
Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra segir að tvöfalda þurfi orkuframleiðslu á Íslandi „hið minnsta“ til að ná fram orkuskiptum. Íslendingar séu langt á eftir öðrum þegar komi að vindorkunni.
Kjarninn 2. desember 2022
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar