Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur

Ný þjóðhagsspá Íslandsbanka gerir ráð fyrir töluvert meiri samdrætti en Seðlabankinn gerir ráð fyrir í ár. Hins vegar er búist við „skarpri viðspyrnu“ á næsta og þarnæsta ári.

Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Auglýsing

Djúp dýfa, mikið atvinnu­leysi en skarpur við­snún­ingur í fjár­fest­ingu. Þetta er á meðal þess sem kemur fyrir í nýlegum hag­spám Íslands­banka og Seðla­bank­ans. Íslands­banki gerir ráð rúm­lega þriggja pró­senta hag­vexti á næsta ári, meðal ann­ars vegna stór­aukn­ingar í opin­berum fjár­fest­ingum á næstu mán­uð­um. Lengri tíma mun þó taka til að vinna bug á atvinnu­leys­inu og er búist við því að það verði svipað hátt á þessu og næsta ári.

Tæp­lega 9 pró­senta sam­drætti spáð í ár

Þjóð­hags­spá Grein­ingar Íslands­banka var birt í morg­un, en hún spáir 8,6 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Þar af er búist við því að tveir þriðju hlutar sam­drátt­ar­ins, eða um 5,7 pró­sentu­stig, séu til­komin vegna minni utan­rík­is­við­skipta, á meðan minni eft­ir­spurn inn­an­lands veldur 2,9 pró­senta sam­drætti í ofaná­lag.

Þetta er nokkuð svart­sýnni spá en var gefin út í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands í síð­asta mán­uði, þar sem spáð var 7,1 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu í ár. Helsti mun­ur­inn á hag­spánum tveimur er sá að Seðla­bank­inn spáir meira falli í inn­flutn­ingi á vöru og þjón­ustu en Íslands­banki, sem hefði jákvæð áhrif á lands­fram­leiðslu. 

Auglýsing

Burt­séð frá því er spá Íslands­banka bjart­sýnni en hjá Seðla­bank­anum að ýmsu leyti. Til að mynda spáir Íslands­banki helm­ingi minni sam­drætti í einka­neyslu í ár en Seðla­bank­inn, eða aðeins um rúm þrjú pró­sent. Einnig er gert ráð fyrir tölu­vert minna falli í fjár­fest­ingu íbúð­ar­hús­næðis en í Pen­inga­mál­um, en í þjóð­hags­spá Íslands­banka segir að íbúða­mark­að­ur­inn hafi reynst mun þrótt­meiri í kjöl­far COVID-skells­ins en búist var við. 

Mikil inn­spýt­ing í fjár­fest­ingu rík­is­ins vænt­an­leg

Sam­kvæmt þjóð­hags­spánni er búist við að hið opin­bera muni leiða áfram vöxt­inn í fjár­muna­myndun á næstu árum, á meðan einka­fjár­fest­ingar í íbúð­ar­hús­næði og atvinnu­vegum eru enn að taka við sér. 

Íslands­banki gerir ráð fyrir að opin­ber fjár­fest­ing muni aukast um u.þ.b. 17 pró­sent í ár og 11 pró­sent á næsta ári. 

Þetta yrði mik­ill við­snún­ingur frá núver­andi töl­um, en Lands­bank­inn greindi frá miklum sam­drætti í fjár­fest­ingum hins opin­bera það sem af er ári í Hag­sjá sem birt­ist í dag. Sam­kvæmt Hag­sjánni hafa opin­berar fjár­fest­ingar dreg­ist saman um rúm­lega 14 pró­sent á fyrri helm­ingi árs­ins, ef miðað er við sama tíma­bil í fyrra og tekið er til­lit til óreglu­legra fjár­fest­ing­ar­liða. 

Hér fyrir ofan má sjá kynn­ingu frá Íslands­banka þar sem aðal­hag­fræð­ingur bank­ans fer yfir helstu nið­ur­stöð­ur.

Sam­kvæmt Jóni Bjarka Bents­syni, aðal­hag­fræð­ingi Íslands­banka, má þó búast við að opin­ber fjár­fest­ing auk­ist tölu­vert á þessu ári, þrátt fyrir að lítið hafi verið fjár­fest á fyrri helm­ingi árs­ins. Því til stuðn­ings nefnir hann að gera megi ráð fyrir að fjöldi fjár­fest­inga sem dreg­ist hefur verið að fara í á síð­ustu mán­uð­um, til dæmis nýr með­ferð­ar­kjarni á Land­spít­al­an­um, hefj­ist á næst­unn­i. 

Hins vegar bætir Jón Bjarki við að kúf­ur­inn af væntri fjár­fest­ing­ar­inn­spýt­ingu hins opin­bera komi ekki að öllu leyti fyrr en á næsta ári. 

Atvinnu­leysið verður lang­vinnt

Þrátt fyrir til­tölu­lega skamman við­snún­ing í efna­hags­líf­inu er ekki gert ráð fyrir mik­illi breyt­ingu á atvinnu­leysi í náinni fram­tíð. Þjóð­hags­spá Íslands­banka gerir ráð fyrir að atvinnu­leysið verði að með­al­tali 7,8 pró­sent í ár og svipað á næsta ári, en fari svo niður fyrir fimm pró­sent eftir tvö ár. 

Í Pen­inga­málum Seðla­bank­ans er einnig spáð svip­uðu atvinnu­leysi á næst­unni og er þar gert ráð fyrir enn hæg­ari við­spyrnu á vinnu­mark­aði, þar sem spáð atvinnu­leysi fyrir árið 2022 verði enn yfir sex pró­sent­u­m. 

Sam­kvæmt Íslands­banka mun bat­inn í ferða­þjón­ust­unni ráða miklu um hversu hratt atvinnu­leysið minnkar á næst­unni, sökum þess hversu stór og mann­afls­frek hún er. Í Pen­inga­málum er einnig minnst á mikla óvissu í spám um atvinnu­leysi, en þar segir að bat­inn verður hægur þar sem fyr­ir­tæki muni fara var­lega í að ráða nýtt starfs­fólk. 



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ekki yfirgefa kettina ykkar ef þeir veikjast, segir höfundur rannsóknarinnar. Hugsið enn betur um þá í veikindunum en gætið að sóttvörnum.
Staðfest: Köttur smitaði manneskju af COVID-19
Teymi vísindamanna segist hafa staðfest fyrsta smit af COVID-19 frá heimilisketti í manneskju. Þeir eru undrandi á að það hafi tekið svo langan tíma frá upphafi faraldursins til sanna að slíkt smit geti átt sér stað.
Kjarninn 29. júní 2022
Cassidy Hutchinson fyrir framan þingnefndina í gær.
Það sem Trump vissi
Forseti Bandaríkjanna reyndi með valdi að ná stjórn á bíl, vildi að vopnuðum lýð yrði hleypt inn á samkomu við Hvíta húsið og sagði varaforseta sinn eiga skilið að hrópað væri „hengið hann!“ Þáttur Donalds Trump í árásinni í Washington er að skýrast.
Kjarninn 29. júní 2022
Óskar Guðmundsson
Hugmynd að nýju launakerfi öryrkja
Kjarninn 29. júní 2022
Þau Auður Arnardóttir og Þröstu Olaf Sigurjónsson hafa rannsakað hvaða áhrif kynjakvóti í stjörnum hefur haft á starfsemi innan þeirra.
Kynjakvóti leitt til betri stjórnarhátta og bætt ákvarðanatöku
Rannsókn á áhrifum kynjakvóta í stjórnum fyrirtækja bendir til að umfjöllunarefnin við stjórnarborðið séu fjölbreyttari en áður. Stjórnarformenn eru almennt jákvæðari í garð kynjakvóta en almennir stjórnarmenn.
Kjarninn 29. júní 2022
KR-svæði framtíðarinnar?
Nágrannar töldu sumir þörf á 400 bílastæðum í kjallara undir nýjum KR-velli
Íþróttasvæði KR í Vesturbænum mun taka stórtækum breytingum samkvæmt nýsamþykktu deiliskipulagi, sem gerir ráð fyrir byggingu hundrað íbúða við nýjan knattspyrnuvöll félagsins. Nágrannar hafa sumir miklar áhyggjur af bílastæðamálum.
Kjarninn 29. júní 2022
Landsvirkjun áformar að stækka þrjár virkjanir á Þjórsár-Tungnaársvæðinu: Sigölduvirkjun, Vatnsfellsvirkjun og Hrauneyjafossvirkjun.
Landsvirkjun afhendir ekki arðsemismat
Landsvirkjun segir að þrátt fyrir að áformaðar stækkanir virkjana á Þjórsársvæði muni ekki skila meiri orku séu framkvæmdirnar arðbærar. Fyrirtækið vill hins vegar ekki afhenda Kjarnanum arðsemisútreikningana.
Kjarninn 29. júní 2022
Húsnæðiskostnaður er stærsti áhrifaþátturinn í hækkun verðbólgunnar á milli mánaða, en án húsnæðisliðsins mælist verðbólga nú 6,5 prósent.
Verðbólgan mælist 8,8 prósent í júní
Fara þarf aftur til októbermánaðar árið 2009 til þess að finna meiri verðbólgu en nú mælist á Íslandi. Hækkandi húsnæðiskostnaður og bensín- og olíuverð eru helstu áhrifaþættir hækkunar frá fyrri mánuði, er verðbólgan mældist 7,6 prósent.
Kjarninn 29. júní 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 26. þáttur: Stjórnvaldstækni ríkisvaldsins og „vofa“ móðurinnar móta karlmennskuvitund ungra flóttamanna
Kjarninn 29. júní 2022
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar