Eftirspurn eftir vatni verður 40% meiri en framboð árið 2030

thurrkar_kalifornia.jpg
Auglýsing

Það lands­lag sem birt­ist í kvik­mynd­inni Mad Max: Fury Road, sem frum­sýnd var á Cann­es-há­tíð­inni á fimmtu­dag, er lands­lag fram­tíð­ar­innar ef við aðhöf­umst ekki vegna hnatt­rænnar hlýn­unn­ar. Þetta lét suð­ur­-a­fríska leik­konan Charlize Theron hafa eftir sér á frum­sýn­ing­ar­há­t­inni.

Myndin á að ger­ast eftir 45 ár, eftir atburð sem ætti að hafa bundið enda á jarð­líf manns­ins. Þarna stjórna grimmir alvalda kóngar öllu vatni sem er af skornum skammti, hneppa menn í þræl­dóm og fang­elsa kon­ur. Sögu­svið­ið er sand­ur, ekki sting­andi strá vex úr jörð­inni.

„Ég upp­lifði þetta sem byggt á raun­veru­leik­an­um,“ sagði Ther­on. „Hug­myndin um hnatt­væð­ing­una, hlýnun jarð­ar, þurrka og raun­veru­legt virði vatns, þar sem stjórn­völd fara langt framúr sér.“

Auglýsing

„Ég velti fyrir mér hvort þetta væri ekki svo­lítið langsótt, þessir sand­storm­ar, en átt­aði mig á að svona er raun­veru­leik­inn. Það eru myndir á Google sem sýna sand­storma í Sahara, og all­staðar í Afr­íku. Það er ógn­vekj­andi og það er enn meira ógn­vekj­andi að hugsa til þess að þetta er ekki fjar­læg fram­tíð ef við grípum ekki til aðgerða,“ sagði leik­kon­an.



Theron gæti hafa hitt naglan á höf­uðið þarna því þurrkar eru þegar farnir að hafa áhrif á jarð­vist fólks, ekki bara í Afr­ík­u. Þurrk­arn­ir ­sem ríkja á vest­ur­strönd Banda­ríkj­anna hafa orðið til þess að umræða um lofts­lags­breyt­ingar og hlýnun jarðar hefur kom­ist í almenn­ari umræðu, einkum vest­an­hafs.

Vís­inda­menn hafa til dæmis reiknað það út að ef vatns­notkun í heim­inum verður áfram sú sama miðað við aukna fólks­fjölgun mun eft­ir­spurn eftir vatni verða 40 pró­sent meiri en fram­boðið árið 2030. Það er eftir 15 ár. Mad Max á að ger­ast 30 árum síðar og það má rétt ímynda sér hvernig ástandið verður þá.

Of seint í rass­inn gripið í Kali­forn­íu?



Eins og Kjarn­inn greindi meðal ann­ars frá í apríl eru þurrk­arnir í Kali­forn­íu­ríki orðnir að miklu vanda­máli. Rík­is­stjórnin er farin að skammta vatni enda er ráð­gert að vatns­bólin verði þurrausin strax á næsta ári. Til vara reiða íbúar sig á grunn­vatn sem fer þó jafn­framt þverr­andi.

Íbúar Kali­forníu eru því farnir að finna fyrir áhrifum hnatt­rænnar hlýn­unn­ar. Verð á vatni hefur til að mynda aldrei verið jafn hátt í rík­inu og uppi­stöðu­lón eins og Lake Orovil­le, sem venju­lega er iðandi af sprikk­landi fiski, eru ekki fyllt lengur til að bæta vatns­stöð­una. Orovil­le-­virkj­un, næst stærsta raf­orku­virkjun í Kali­forn­íu, fram­leiðir lítið raf­magn á með­an.

oroville Brúin yfir Fether-á í Kali­forníu stendur nú yfir gil­inu þar sem áður var gríðar stórt uppi­stöðu­lón fyrir Orovil­le-­virkj­un. 

Í byrjun árs til­kynntu umsjón­ar­menn vatns­linda alrík­is­ins að vatni verði ekki lengur skammtað til land­bún­aðar í Central Val­ley, annað árið í röð. Svæðið í Central Valley var talið eitt mik­il­væg­asta land­bún­að­ar­svæði í Banda­ríkj­unum en er nú ónot­hæft rækt­ar­land. Almenn­ingur upp­lifir tak­mark­anir á vatns­notkunn þannig að þeir til dæmis mega ekki vökva garð­inn sinn, nema undir vissum kring­um­stæð­um.

Annar staðar í Banda­ríkj­unum fylgj­ast stjórn­völd með vatns­bólum sín­um. Í Nevada, Kali­forn­íu, Arizona, Utah og Colorado er allt afl lagt í að finna nýjar leiðir til að nýta og fram­leiða vatn, til að leysa þá krísu sem óum­flýj­an­lega verður með auk­inni fólks­fjölgun og meiri vatns­notkunn á hverju ári.

Illa farið með gott vatn



Í Banda­ríkj­unum hefur verið bent á að þar sem vatn er af skornum skammti virð­ist því vera furðu­lega deilt. 80 pró­sent af vatni í Kali­forníu hefur til dæmis verið notað til land­bún­að­ar. Til að und­ir­strika hversu mikið vatn „fer til spillis“ í land­bún­aði má benda á að til að fram­leiða líf­elds­neyti, sem yfir­leitt er fram­leitt úr korni, þarf 100 lítra af vatni til að fram­leiða einn lítra af elds­neyti.

Sam­kvæmt könnun á vatns­notkun almenn­ings kemur í ljós að fólk drekkur eitt pró­sent þess krana­vatns sem dælt er inn á heim­ili. Restin fer í að sturta niður í kló­sett­um, böð og þvotta.

Singapúr er það land sem helst er litið til þegar hugað er að betri leiðum til að nýta vatn og fram­leiða drykkj­ar­hæft vatn. Þar í landi var það neyðin sem fékk fólk til að hugsa vatns­notkun sína upp á nýtt. Nýtt vatns­kerfi, sem fólst í því að fá fólk til að vera umhug­aðra um vatns­notkun sína, hefur sparað um 10 pró­sent af vatns­notkun á dag. Þetta hefur jafn­framt alið af sér meiri áhuga á vatni og nú starfa þar um 130 fyr­ir­tæki í vatns­iðn­aði og 26 rann­sókn­ar­setur rann­saka vatns­notkun á ein­hvern hátt.

SINGAPORE INTERNATIONAL WATER WEEK Vatns­kerfið í Singapúr er umfangs­mikið og flókið en það sinnir um 30 pró­sent af vatns­þörf íbúa þar. Mynd: EPA 

Hluti af þeirri lausn sem sett var upp í Singapúr var að safna regn­vatni í þétt­býli sem rennur svo til hreins­un­ar­stöðva í flóknu neti röra, affalla, skurða og lóna. Í þessu kerfi hefur tek­ist að safna allt að 90 pró­sent regn­vatns sem fellur innan borg­ar­inn­ar, sem leggur til­ um 30 pró­sent af vatns­fram­boði lands­ins.

Vatn er for­senda lífs­ins því ef við hefðum ekki vatn ­gætum við auð­vitað ekki lif­að. Sá vandi sem plagað hefur stór land­svæði í Afr­íku er nú að gera vart við sig á þétt­býlum svæðum á vest­ur­löndum og hefur vakið mikla athygli. Og það er einmitt það ­sem vanda­mál þurfa svo úr þeim meg­i ­leysa.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar